VATANDASLIK - yurutme (Bölüm 1)

1. Türkiye Cumhurbaşkanı kaç yılda bir seçilir?

• A) 5 yıl ✓
• B) 4 yıl
• C) 8 yıl
• D) 7 yıl
• E) 6 yıl

2017 anayasa değişikliğiyle birlikte Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçilmiş ve Cumhurbaşkanı 5 yılda bir, halk tarafından doğrudan seçilmektedir.

2. Cumhurbaşkanı en fazla kaç kez seçilebilir?

• A) 4 kez
• B) 2 kez ✓
• C) 3 kez
• D) 1 kez
• E) Sınır yoktur

Anayasaya göre bir kişi en fazla 2 kez Cumhurbaşkanı seçilebilir. Aynı kişinin üçüncü kez aday olabilmesi için Meclis'in erken seçim kararı alması gerekmektedir.

3. Cumhurbaşkanlığı seçiminde birinci turda kazanmak için gereken oy oranı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Beşte üç çoğunluk
• B) Basit çoğunluk
• C) Dörtte üç çoğunluk
• D) Salt çoğunluk (yarıdan fazla) ✓
• E) Üçte iki çoğunluk

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için birinci turda geçerli oyların salt çoğunluğunu, yani yarıdan fazlasını almak gerekmektedir. Bu sağlanamazsa ilk ikisi arasında ikinci tur yapılır.

4. Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı'nın yasama alanındaki yetkilerinden biridir?

• A) Kanun hükmünde kararname çıkarmak
• B) Gensoru açmak
• C) Kanunları Meclis'e geri göndermek ✓
• D) Kanun teklif etmek
• E) Bütçe kanununu hazırlamak

Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından kabul edilen kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderebilir. Bu, Cumhurbaşkanı'nın yasama alanındaki temel yetkilerinden biridir.

5. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar nasıl atanır?

• A) Danıştay onayıyla atanır
• B) Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır ✓
• C) Cumhurbaşkanı önerir, Meclis onaylar
• D) Başbakan tarafından belirlenir
• E) TBMM tarafından seçilir

2017 değişikliğiyle başbakanlık kaldırılmış, bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanmakta ve görevden alınmaktadır. Meclis onayına gerek yoktur.

6. Türkiye'de yürütme yetkisi ve görevi aşağıdakilerden hangisine aittir?

• A) Cumhurbaşkanı'na ✓
• B) Danıştay'a
• C) Bakanlar Kurulu'na
• D) TBMM'ye
• E) Cumhurbaşkanı ve Başbakan'a

Mevcut Anayasa'ya göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı'na aittir. Başbakanlık 2018 yılında kaldırılmış olup Bakanlar Kurulu da artık mevcut değildir.

7. Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için aranan yaş şartı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 30 yaşını doldurmuş olmak
• B) 45 yaşını doldurmuş olmak
• C) 40 yaşını doldurmuş olmak
• D) 25 yaşını doldurmuş olmak
• E) 35 yaşını doldurmuş olmak ✓

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için 40 yaşını doldurmuş olmak gerekmektedir. Ayrıca yükseköğrenim görmüş ve Türk vatandaşı olmak da şartlar arasındadır.

8. Cumhurbaşkanı'nın olağanüstü hal ilan etme yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Olağanüstü hali tek başına süresiz ilan edebilir
• B) Olağanüstü hal en fazla 6 ay sürebilir
• C) Olağanüstü hal ilan yetkisi yalnızca TBMM'ye aittir
• D) Olağanüstü hali ilan eder; TBMM bu süreyi uzatabilir veya kısaltabilir ✓
• E) Olağanüstü hal yalnızca savaş dönemlerinde ilan edilebilir

Cumhurbaşkanı olağanüstü hal ilan eder; ancak bu karar derhal TBMM'nin onayına sunulur. TBMM, olağanüstü hal süresini kısaltabilir, uzatabilir veya kaldırabilir.

9. Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez?

• A) Üst kademe kamu yöneticileri atanması
• B) Cumhurbaşkanlığı merkez teşkilatı
• C) Temel haklar, kişi hakları ve ödevler ✓
• D) Bakanlıkların kurulması
• E) Milli Güvenlik Kurulu'nun çalışma usulleri

Anayasa'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda ve temel haklar, kişi hakları ile ödevler alanında düzenleme yapamaz.

10. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verebilmesi için en az kaç milletvekilinin teklifi gerekmektedir?

• A) 100 milletvekili ✓
• B) 400 milletvekili
• C) 301 milletvekili
• D) 151 milletvekili
• E) 200 milletvekili

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılabilmesi için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun (301) gizli oyuyla karar verilmesi şarttır; soruşturma açılması teklifi ise en az 301 üye tarafından değil salt çoğunlukla yapılır. Anayasa'ya göre soruşturma açılması teklifi TBMM üye tam sayısının beşte biri (120) tarafından yapılabilir. Ancak salt çoğunluk (301) kararıyla soruşturma açılır.

11. Cumhurbaşkanı'nın seçildiği tarihten itibaren göreve başlayabilmesi için yapması gereken ilk resmi işlem aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Resmi Gazete'de ilanını beklemek
• B) Danıştay'a tescil yaptırmak
• C) Yüksek Askeri Şura'yı toplamak
• D) Bakanlar Kurulu'nu oluşturmak
• E) TBMM'de yemin etmek ✓

Seçilen Cumhurbaşkanı, göreve başlamadan önce TBMM'de yemin ederek göreve başlar. Yemin metni Anayasa'nın 103. maddesinde düzenlenmiştir.

12. Milli Güvenlik Kurulu hangi sıklıkta toplanır?

• A) Altı ayda bir
• B) Üç ayda bir
• C) İki ayda bir ✓
• D) Yılda bir
• E) Ayda bir

Milli Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında iki ayda bir olağan olarak toplanır. Cumhurbaşkanı gerekli gördüğünde Kurulu olağanüstü toplantıya da çağırabilir.

13. Cumhurbaşkanı'nın tek başına yapabileceği işlemlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ✓
• B) Yönetmelik
• C) Genelge
• D) Tüzük
• E) Kanun hükmünde kararname

Mevcut sistemde Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Bu kararnameler herhangi bir imzaya gerek olmaksızın Cumhurbaşkanı tarafından tek başına yayımlanır.

14. Aşağıdaki kurumlardan hangisinin başkanı Cumhurbaşkanıdır?

• A) Anayasa Mahkemesi
• B) Danıştay
• C) Sayıştay
• D) Yargıtay
• E) Milli Güvenlik Kurulu ✓

Anayasa'nın 118. maddesine göre Milli Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanı'nın başkanlığında toplanır. Diğer seçeneklerdeki kurumların başkanları kendi üyeleri tarafından belirlenmektedir.

15. Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi hangi yılda yürürlüğe girmiştir?

• A) 2016
• B) 2017
• C) 2020
• D) 2018 ✓
• E) 2019

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Nisan 2017'de yapılan halk oylamasıyla Anayasa'ya girmiş; ancak 24 Haziran 2018 seçimlerinin ardından fiilen yürürlüğe girmiştir.

16. Türkiye Cumhurbaşkanı, Anayasa'ya göre kaç yıllık görev süresi için seçilmektedir?

• A) 5 yıl ✓
• B) 7 yıl
• C) 6 yıl
• D) 4 yıl
• E) 8 yıl

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı, beş yıllık bir dönem için seçilir. Bir kişi en fazla iki dönem Cumhurbaşkanı seçilebilir.

17. Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilebilmesi için geçerli oyların kaçta kaçını alması gerekmektedir?

• A) Basit çoğunluk
• B) Salt çoğunluk (1/2+1) ✓
• C) Dörtte üç çoğunluk
• D) Üçte iki çoğunluk
• E) Beşte üç çoğunluk

Cumhurbaşkanlığı seçiminde ilk turda geçerli oyların salt çoğunluğu (yarıdan fazlası) aranır. İlk turda bu sağlanamazsa ikinci tura kalınır ve ikinci turda en fazla oy alan aday Cumhurbaşkanı seçilir.

18. Aşağıdakilerden hangisi yürütme yetkisini kullanan organdır?

• A) Türkiye Büyük Millet Meclisi
• B) Cumhurbaşkanı ✓
• C) Yargıtay
• D) Danıştay
• E) Anayasa Mahkemesi

2017 anayasa değişiklikleriyle birlikte 2018'de yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanı'na aittir. Başbakanlık makamı kaldırılmıştır.

19. Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri ile aynı günde yapılan seçimle göreve gelir. Bu sisteme ne ad verilir?

• A) Meclis hükümeti sistemi
• B) Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ✓
• C) Yarı başkanlık sistemi
• D) Parlamenter sistem
• E) Koalisyon sistemi

Türkiye, 2017 anayasa referandumu ile Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne geçmiştir. Bu sistemde Cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimleri aynı günde yapılmakta, yürütme yetkisi Cumhurbaşkanı'nda toplanmaktadır.

20. Cumhurbaşkanlığına aday olabilmek için öngörülen asgari yaş sınırı kaçtır?

• A) 45
• B) 40
• C) 30
• D) 25
• E) 35 ✓

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı adayının en az 40 yaşında olması gerekmektedir. Ayrıca yükseköğrenim görmüş olma ve Türk vatandaşı olma şartları da aranmaktadır.

21. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemeyen alan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanlığına bağlı kuruluşların düzenlenmesi
• B) Millî Güvenlik Kurulu'nun toplanma usulü
• C) Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ✓
• D) Bakanlıkların kurulması
• E) Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması

Anayasa'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenemez. Bu alanlar ancak kanunla düzenlenebilir.

22. TBMM, Cumhurbaşkanı hakkında 'gensoru' açabilir mi?

• A) Evet, beşte üç çoğunlukla açabilir
• B) Hayır, gensoru yalnızca bakanlara yönelik kullanılabilir
• C) Hayır, Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde gensoru kaldırılmıştır ✓
• D) Evet, üçte iki çoğunlukla açabilir
• E) Evet, salt çoğunlukla açabilir

2017 anayasa değişiklikleriyle gensoru kurumu kaldırılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde bakanlar meclise karşı değil Cumhurbaşkanı'na karşı sorumludur; dolayısıyla meclisin bakanlara gensoru vermesi de söz konusu değildir.

23. Olağanüstü hal ilan etme yetkisi Anayasa'ya göre kime aittir?

• A) Cumhurbaşkanı ✓
• B) Bakanlar Kurulu
• C) Türkiye Büyük Millet Meclisi
• D) Millî Güvenlik Kurulu
• E) Anayasa Mahkemesi

Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hal ilan etme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir. Cumhurbaşkanı bu kararı TBMM'nin onayına sunar; TBMM olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir ya da kaldırabilir.

24. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Anayasa Mahkemesi tarafından yargılanır ✓
• B) Danıştay tarafından denetlenir
• C) Yalnızca vatana ihanet suçu nedeniyle Meclis'e sevk edilebilir
• D) Her türlü suç için dokunulmazlığı mevcuttur
• E) Görev süresince hiçbir suçlamaya muhatap olamaz

2017 Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu genişletildi. Artık yalnızca vatana ihanet değil, herhangi bir suç iddiasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun önergesiyle soruşturma açılması istenebilir; beşte üç çoğunlukla soruşturma açılır, üçte iki çoğunlukla Yüce Divan’a sevk edilir. Yargılamayı Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla yapar.

25. Cumhurbaşkanı seçilemeyecek kişiler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

• A) 50 yaşını aşmış kişiler
• B) Yükseköğrenim mezunları
• C) Emekli askerler
• D) Milletvekili olmayanlar
• E) İki dönem Cumhurbaşkanlığı yapmış kişiler ✓

Anayasa'nın 101. maddesine göre bir kimse en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir. İki dönem Cumhurbaşkanlığı yapmış olan kişi, bir daha bu göreve aday olamaz.