VATANDASLIK - yurutme (Bölüm 3)

1. Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenebilecek konular arasında yer almaktadır?

• A) Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin konulması
• B) Suç ve cezaların belirlenmesi
• C) Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması
• D) Seçim kanunlarında değişiklik yapılması
• E) Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların teşkilat yapısının düzenlenmesi ✓

Anayasa'nın 104. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürütme yetkisine ilişkin konular düzenlenebilir; bunların başında Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların teşkilatlandırılması gelir. Suç ve cezalar, vergi ve mali yükümlülükler, seçim kanunları ve temel hak sınırlamaları münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konulardır; bu alanlarda kararname çıkarılamaz.

2. Millî Güvenlik Kurulu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) MGK'nın aldığı kararlar Bakanlar Kurulunca değerlendirilerek karara bağlanır.
• B) MGK toplantılarına Cumhurbaşkanı değil, Genelkurmay Başkanı başkanlık eder.
• C) MGK yılda en az iki kez toplanmak zorundadır.
• D) MGK, devletin millî güvenlik siyasetine ilişkin tavsiye kararları alır ve bu kararlar Cumhurbaşkanlığınca öncelikle değerlendirilir. ✓
• E) MGK kararları yürütme organı için bağlayıcı niteliktedir.

Anayasa'nın 118. maddesine göre MGK, devletin millî güvenlik siyasetinin belirlenmesi, uygulanması ve koordinasyonuyla ilgili alınan tavsiye kararları ile gerekli koordinasyonun sağlanması konusundaki görüşlerini Cumhurbaşkanlığına bildirir. MGK kararları bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir. Cumhurbaşkanı MGK'ya başkanlık eder ve kurul en az iki ayda bir toplanır.

3. Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerini seçmek
• B) Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek
• C) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek ✓
• D) Cumhurbaşkanı yardımcılarını atamak
• E) Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Cumhurbaşkanı tarafından değil, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından belirlenmektedir. Cumhurbaşkanı; AYM üyelerini, Danıştay üyelerinin dörtte birini, HSK üyelerini seçmekte ve Cumhurbaşkanı yardımcılarını atamaktadır.

4. Olağanüstü hâl ilanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) TBMM onayı olmadan ilan edilen olağanüstü hâl 30 gün sonra kendiliğinden sona erer.
• B) Olağanüstü hâl ilan etme yetkisi münhasıran TBMM'ye aittir.
• C) Olağanüstü hâl, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir ve derhal TBMM'nin onayına sunulur; TBMM olağanüstü hâlin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya kaldırabilir. ✓
• D) Cumhurbaşkanı olağanüstü hâl ilan edebilir; ancak bu kararın 24 saat içinde TBMM onayına sunulması gerekir.
• E) Olağanüstü hâl süresi hiçbir koşulda uzatılamaz.

Anayasa'nın 119. maddesine göre Cumhurbaşkanı olağanüstü hâl ilan eder ve bu karar derhal TBMM'nin onayına sunulur. TBMM olağanüstü hâlin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya kaldırabilir. Olağanüstü hâl en fazla altı ay sürer; TBMM savaş hâlinde bu süreyi uzatabilir.

5. Cumhurbaşkanı yardımcıları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Cumhurbaşkanı yardımcıları hakkında suç isnadı hâlinde TBMM üye tam sayısının üçte ikisiyle Yüce Divan'a sevk kararı alınır.
• B) Cumhurbaşkanı yardımcılarının sayısı Anayasa'da en fazla dört olarak belirlenmiştir.
• C) Cumhurbaşkanı yardımcıları, TBMM'nin onayıyla göreve başlar.
• D) Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde yeni seçime kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı bu görevi yürütür. ✓
• E) Cumhurbaşkanı yardımcıları görevleri süresince milletvekilliği yapabilir.

Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması hâlinde, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekâlet eder. Cumhurbaşkanı yardımcıları TBMM onayına ihtiyaç duyulmadan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır; sayıları Anayasa'da sınırlandırılmamıştır.

6. Türkiye'de yürütme organıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi 2017 Anayasa değişikliğinin ardından geçerliliğini yitirmiştir?

• A) Bakanlar Kurulunun TBMM'ye karşı kolektif sorumluluğu ✓
• B) Cumhurbaşkanının olağanüstü hâl ilan etme yetkisi
• C) Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi
• D) Cumhurbaşkanının yürütmenin başı olması
• E) Cumhurbaşkanının TBMM'yi feshetme yetkisi

2017 Anayasa değişikliğiyle Bakanlar Kurulu sistemi kaldırılmış; bakanların TBMM'ye karşı kolektif siyasi sorumluluğu sona ermiştir. Artık bakanlar bireysel olarak yalnızca Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Cumhurbaşkanının geri gönderme yetkisi, fesih yetkisi ve OHAL ilan etme yetkisi ise hâlâ geçerlidir.

7. Cumhurbaşkanı, TBMM'de kabul edilen bir kanunu Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle geri gönderirse TBMM nasıl bir yol izleyebilir?

• A) Kanunu üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.
• B) Kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı ya kanunu yayımlar ya da Anayasa Mahkemesi'ne başvurur. ✓
• C) Kanunu üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla yeniden kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak ya da Anayasa Mahkemesi'ne başvurmak zorundadır.
• D) Kanunu salt çoğunlukla yeniden kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.
• E) Kanunu değiştirerek kabul ederse Cumhurbaşkanı doğrudan yayımlamak zorundadır.

Anayasa'nın 89. maddesine göre TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı ya kanunu yayımlamak ya da Anayasa Mahkemesi'ne başvurmak zorundadır. TBMM'nin kanunu değiştirmesi hâlinde ise değiştirilen kanun yeniden Cumhurbaşkanına gönderilir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle değil, yalnızca kanunla düzenlenebilir?

• A) Olağanüstü hâl döneminde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması ✓
• B) Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve görev alanlarının belirlenmesi
• C) Cumhurbaşkanlığına bağlı kurum ve kuruluşların iç teşkilat yapısının düzenlenmesi
• D) Cumhurbaşkanlığı ofislerinin kurulması
• E) Üst kademe kamu yöneticilerinin atanma usullerinin belirlenmesi

Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca savaş, seferberlik veya olağanüstü hâllerde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması kanunla yapılmalıdır; cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle bu alana girilmesi mümkün değildir. Bakanlıkların kurulması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılabilirken üst kademe yöneticilerin atanma usulü de kararname konusu olabilmektedir; ancak temel haklara ilişkin sınırlamalar kanun güvencesindedir.

9. Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerini yenileme yetkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Cumhurbaşkanı dilediği zaman TBMM seçimlerini yenileyebilir; bu durumda yalnızca TBMM seçimi yenilenir.
• B) TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanlığı seçimi de birlikte yapılır. ✓
• C) Seçimlerin yenilenmesi kararı, ancak TBMM'nin üçte iki çoğunluğuyla alınabilir.
• D) Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verirse TBMM seçimi yenilenir; Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenmez.
• E) Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez; bu yetki münhasıran TBMM'ye aittir.

Anayasa'nın 116. maddesine göre TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanlığı seçimi de aynı günde yenilenir. Cumhurbaşkanının seçimleri yenilemesi hâlinde de Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır; yani her iki tarafın da seçimi yenileme kararı her iki seçimi birlikte etkiler.

10. Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilemediği takdirde ne olur?

• A) Mevcut Cumhurbaşkanı görevine devam eder
• B) TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığı görevini üstlenir
• C) Hükümet olağanüstü hal ilan ederek süreci yönetir
• D) Anayasa Mahkemesi geçici bir Cumhurbaşkanı belirler
• E) Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir ve bu seçimde en fazla oy alan iki aday ikinci turda yarışır ✓

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı, halk tarafından genel oyla seçilir. İlk turda salt çoğunluk sağlanamazsa, en fazla oy alan iki aday ikinci tura kalır. TBMM'nin Cumhurbaşkanı seçmesi sistemi 2017 anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır. Bu nedenle A, C, D ve E şıkları mevcut anayasal düzeni yansıtmamaktadır.

11. Cumhurbaşkanının, bir kanunu bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri göndermesi durumunda TBMM'nin tutumu ne olursa kanun yürürlüğe girer?

• A) TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu ile aynı kanunu aynen kabul ederse ✓
• B) TBMM üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu ile aynı kanunu aynen kabul ederse
• C) TBMM üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu ile aynı kanunu aynen kabul ederse
• D) Anayasa Mahkemesi kanunu iptal etmezse ve TBMM salt çoğunlukla onaylarsa
• E) TBMM Başkanı kanunu doğrudan Resmî Gazete'de yayımlatırsa

Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir. TBMM, geri gönderilen kanunu üye tam sayısının salt çoğunluğuyla (301 milletvekili) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır. Üçte iki veya beşte üç gibi nitelikli çoğunluk bu aşamada aranmaz.

12. Olağanüstü hal kararnamelerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Olağanüstü hal kararnameleri yalnızca Cumhurbaşkanı ile Bakanlar Kurulunun müşterek imzasıyla çıkarılabilir
• B) Olağanüstü hal kararnameleri temel haklara ilişkin düzenleme yapabilir ancak Danıştay denetimine tabidir
• C) Olağanüstü hal kararnameleri Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra aynı gün TBMM onayına sunulur ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulmaz ✓
• D) Olağanüstü hal kararnameleri Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir
• E) Olağanüstü hal kararnameleri TBMM onayına sunulmaksızın yürürlüğe giremez

Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hal süresince Cumhurbaşkanı, olağanüstü halin gerekli kıldığı konularda kararname çıkarabilir. Bu kararnameler Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur. Anayasa Mahkemesi ise olağanüstü hal kararnamelerini şekil ve esas bakımından denetleyemez. 2017 değişikliğiyle Bakanlar Kurulu kaldırıldığından E şıkkı da yanlıştır.

13. Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa'ya uygundur?

• A) Cumhurbaşkanı hiçbir suçtan dolayı görev süresi içinde yargılanamaz
• B) Cumhurbaşkanı, vatana ihanet suçlamasıyla TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun önerisiyle Yüce Divan'a sevk edilebilir
• C) Cumhurbaşkanı göreviyle ilgili suçlarda dokunulmazlıktan yararlanır ve görevi süresince yargılanamaz
• D) Cumhurbaşkanı göreviyle ilgili suçlarda yalnızca Anayasa Mahkemesi tarafından yargılanır, bu karar için ise salt çoğunluk yeterlidir
• E) Cumhurbaşkanı göreviyle ilgili suçlar nedeniyle TBMM üye tam sayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilebilir ve Yüce Divan'a sevk için üçte iki çoğunluk aranır ✓

Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında göreviyle ilgili suç isnadında bulunulması için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun (301) önerisi ve beşte üçünün (360) gizli oyla soruşturma açılmasına karar vermesi gerekir. Yüce Divan'a (Anayasa Mahkemesi) sevk için ise üçte iki çoğunluk (400 milletvekili) aranır. Göreviyle ilgili olmayan suçlarda genel hükümler uygulanır.

14. Millî Güvenlik Kurulu'na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Millî Güvenlik Kurulu Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır
• B) Millî Güvenlik Kurulu kararları Bakanlar Kurulu için bağlayıcıdır ✓
• C) Millî Güvenlik Kurulu ayda en az bir kez toplanır
• D) Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Cumhurbaşkanlığına bağlıdır
• E) Millî Güvenlik Kurulu tavsiye niteliğinde kararlar alır ve bu kararları Cumhurbaşkanı değerlendirir

Anayasa'nın 118. maddesine göre Millî Güvenlik Kurulu, devletin millî güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulamasıyla ilgili kararlar alır ve gerekli koordinasyonun sağlanması için görüş bildirir. MGK kararları tavsiye niteliğindedir; bağlayıcı değildir. 2001 anayasa değişikliğiyle yürütme organı bu görüşleri 'öncelikle değerlendirir' ifadesi metinden çıkarılmış, kararların bağlayıcılığı ortadan kaldırılmıştır. Bakanlar Kurulu da 2017 değişikliğiyle kaldırılmıştır.

15. Türkiye'de olağanüstü hal ilanına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Olağanüstü hal ilan yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir ve TBMM denetimi söz konusu değildir
• B) Olağanüstü hal TBMM kararıyla ilan edilir ve Cumhurbaşkanı onayıyla yürürlüğe girer
• C) Olağanüstü hal yalnızca doğal afet durumlarında ilan edilebilir
• D) Olağanüstü hal Cumhurbaşkanı tarafından en fazla altı ay süreyle ilan edilir; TBMM bu süreyi uzatabilir
• E) Olağanüstü hal Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir, derhal Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur; TBMM dört ay olan bu süreyi her seferinde en fazla dört ay uzatabilir ✓

Anayasa'nın 119. maddesine göre Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirir durum, ayaklanma, kamu düzenini bozan olayların baş göstermesi veya şiddetli ekonomik bunalım hallerinde yurdun tamamında ya da bir bölgesinde olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal en fazla altı ay süreyle ilan edilir; aynı gün TBMM onayına sunulur. TBMM gerektiğinde bu süreyi her seferinde en fazla dört ay uzatabilir. C şıkkında 'dört ay' ibaresi olağanüstü hal ilan süresiyle karıştırılmamalıdır; ilan süresi altı ay, uzatma süreleri ise dörder aydır.

16. 2017 anayasa değişiklikleriyle yürütme alanında yapılan düzenlemeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Cumhurbaşkanının cezai dokunulmazlığının genişletilmesi ✓
• B) Başbakanlık makamının kaldırılması
• C) Bakanlar Kurulunun kaldırılması
• D) Cumhurbaşkanının siyasi parti üyeliğine son verilmesi zorunluluğunun kaldırılması
• E) Cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının oluşturulması

2017 anayasa değişiklikleriyle Başbakanlık (A) ve Bakanlar Kurulu (B) kaldırılmış, Cumhurbaşkanının parti üyeliğine devam edebilmesi sağlanmış (C) ve Cumhurbaşkanı yardımcılığı kurumu oluşturulmuştur (E). Ancak Cumhurbaşkanının cezai dokunulmazlığının 'genişletilmesi' söz konusu değildir; göreviyle ilgili suçlar için Yüce Divan yargılaması mekanizması aynen korunmuştur. Dolayısıyla D şıkkı bu değişiklikler arasında yer almaz.

17. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevden alınmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Cumhurbaşkanı yardımcıları TBMM soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilirse otomatik olarak görevden düşer
• B) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar yalnızca TBMM'nin güvensizlik oyuyla görevden alınabilir
• C) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından görevden alınabilir ✓
• D) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hem Cumhurbaşkanı hem de TBMM tarafından görevden alınabilir
• E) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar TBMM'nin beşte üç çoğunluğuyla görevden alınabilir

Anayasa'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır. 2017 değişiklikleriyle güvensizlik oyu mekanizması yürütme için ortadan kaldırılmıştır. TBMM'nin bakanları görevden alma yetkisi yoktur. Ancak TBMM, bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları hakkında Meclis soruşturması açabilir ve Yüce Divan'a sevk edebilir; bu durum otomatik görevden almayı değil yargısal süreci başlatır.

18. Aşağıdaki durumların hangisinde TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar verilemez?

• A) Anayasa Mahkemesi'nin seçim iptaline ilişkin karar alması üzerine ✓
• B) Cumhurbaşkanı ile TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi konusunda mutabık kalması
• C) TBMM'nin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesi
• D) Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi
• E) Cumhurbaşkanlığı seçiminin yenilenmesi kararıyla birlikte TBMM seçimlerinin de yenilenmesi

Anayasa'nın 116. maddesine göre TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir (B). Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi de birlikte yenilenir (A, C). Ancak Anayasa Mahkemesi'nin seçim iptali kararları, TBMM veya Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesi yetkisini doğrudan doğurmaz; Anayasa Mahkemesi seçim uyuşmazlıklarında bu yetki bakımından belirleyici bir karar organı değildir.

19. Türkiye'de yürütme yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa'ya göre doğrudur?

• A) Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına aittir; Cumhurbaşkanı bu yetkiyi anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanır ✓
• B) Yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kuruluna aittir
• C) Yürütme yetkisi asli nitelikte olup Cumhurbaşkanı bu yetkiyi anayasal sınırlar dışında da kullanabilir
• D) Yürütme yetkisi yasama organından devredilmiş bir yetkidir ve bu nedenle TBMM denetimine tabidir
• E) Yürütme yetkisi ve görevi yalnızca Cumhurbaşkanına aittir

Anayasa'nın 8. maddesi, 2017 değişikliğiyle 'yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir' şeklinde düzenlenmiştir. Eski düzenlemede 'Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu' ibaresi yer alıyordu. Cumhurbaşkanının yetkisi anayasal sınırlarla çerçevelenmiş olup E şıkkındaki gibi sınırsız değildir. D şıkkındaki 'devredilmiş yetki' ifadesi ise yargı için geçerli olan bir kavramsal çerçevedir.

20. Cumhurbaşkanının uluslararası antlaşmaları onaylamasına ilişkin aşağıdaki ifade hangisi doğrudur?

• A) Türkiye adına yabancı devletlerle ve uluslararası kuruluşlarla yapılan antlaşmaların onaylanması TBMM'nin uygun bulmasına bağlıdır; ancak kanun hükmünde olmayan ekonomik, ticari, teknik veya idari antlaşmalar bu kuralın istisnasını oluşturabilir ✓
• B) Ekonomik, ticari ve teknik nitelikteki ikili antlaşmalar, TBMM onayı aranmaksızın Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürürlüğe girer
• C) Uluslararası antlaşmalar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle onaylanır ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir
• D) Tüm uluslararası antlaşmalar TBMM'nin üçte iki çoğunluğunun onayıyla yürürlüğe girer
• E) Cumhurbaşkanı tüm uluslararası antlaşmaları tek başına onaylayabilir

Anayasa'nın 90. maddesine göre Türkiye adına yabancı devletlerle ve milletlerarası kuruluşlarla yapılan antlaşmaların onaylanması TBMM'nin uygun bulmasına bağlıdır. Ancak kanun hükmünde olmayan, ekonomik, ticari, teknik veya idari antlaşmaların yürürlüğe girmesi için belirli koşullar altında TBMM onayı gerekmeyebilir. TBMM onayı için salt çoğunluk yeterlidir; üçte iki çoğunluk aranmaz.

21. Cumhurbaşkanlığına bağlı veya ilgili kuruluşların statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve Cumhurbaşkanının isteğiyle denetim yapar
• B) İletişim Başkanlığı Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kuruluştur
• C) Diyanet İşleri Başkanlığı genel idare içinde yer alır ve Cumhurbaşkanlığı bünyesindedir
• D) Millî İstihbarat Teşkilatı Cumhurbaşkanlığına bağlıdır
• E) Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi bir Cumhurbaşkanlığı politika kurulu niteliğindedir ✓

Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi bir politika kurulu değil, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir ofis niteliğindedir. Cumhurbaşkanlığı ofisleri (İnsan Kaynakları Ofisi, Dijital Dönüşüm Ofisi, Yatırım Ofisi vb.) ile politika kurulları (Ekonomi Politikaları Kurulu, Eğitim ve Öğretim Politikaları Kurulu vb.) birbirinden farklı yapılardır. D şıkkı bu ayrımı hatalı biçimde sunmaktadır. Diğer şıklarda yer alan bilgiler ise Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temel yapısıyla örtüşmektedir.

22. Cumhurbaşkanı seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Cumhurbaşkanı adayının Türk vatandaşı olması gerekir
• B) Siyasi parti üyesi olan kişiler Cumhurbaşkanı adayı olamaz ✓
• C) Cumhurbaşkanı adayının en az kırk yaşında olması gerekir
• D) Cumhurbaşkanı adayının milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olması gerekir
• E) Cumhurbaşkanı adayının yükseköğrenim görmüş olması gerekir

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı adaylarında aranan şartlar: Türk vatandaşı olmak (C), kırk yaşını doldurmuş olmak (A), yükseköğrenim görmüş olmak (B) ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak (D)tır. 2017 değişikliğiyle siyasi parti üyeliğinin Cumhurbaşkanlığına engel olmadığı açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla E şıkkı yanlıştır; siyasi parti üyeleri de Cumhurbaşkanı adayı olabilir ve Cumhurbaşkanı seçildikten sonra parti üyeliğini sürdürebilir.

23. 1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, Bakanlar Kurulu'nun önerisi üzerine olağanüstü hal ilan ettiğinde aşağıdaki süreç hangisidir?

• A) Danıştay görüşü alındıktan sonra Cumhurbaşkanı imzalar
• B) Anayasa Mahkemesi denetiminden geçtikten sonra yürürlüğe girer
• C) Derhal Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM onayına sunulur ✓
• D) Cumhurbaşkanı kararnamesiyle ilan eder, TBMM onayı aranmaz
• E) TBMM onayından sonra Resmî Gazete'de yayımlanır

Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca olağanüstü hal kararı Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur. TBMM bu süreyi kısaltabilir, uzatabilir ya da kaldırabilir. Onay öncesi değil, sonrasında denetim söz konusudur; ancak ilan için önceden onay şartı yoktur. Anayasa Mahkemesi olağanüstü hal KHK'larını şekil dışında denetleyemez.

24. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesiyle birlikte yürütme organının yapısı değişmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu değişiklikle birlikte ortadan kalkan ya da dönüşüme uğrayan bir unsuru doğru biçimde ifade etmektedir?

• A) Cumhurbaşkanı kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisini tamamen yitirmiştir
• B) Cumhurbaşkanı yardımcıları parlamentonun güvenoyu ile göreve başlamaktadır
• C) Başbakanlık makamı korunmuş ancak yetkileri daraltılmıştır
• D) Bakanlar Kurulu lağvedilmiş, bakanlar doğrudan Cumhurbaşkanı'na karşı sorumlu hâle gelmiştir ✓
• E) Bakanlar hâlâ TBMM'ye karşı bireysel olarak siyasi sorumluluk taşımaktadır

2017 anayasa değişiklikleriyle Bakanlar Kurulu ve Başbakanlık kaldırılmış; bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanmakta ve görevden alınmakta, yalnızca ona karşı sorumlu olmaktadır. TBMM'ye karşı kolektif/bireysel siyasi sorumluluk sona ermiştir. Cumhurbaşkanı ise kanun hükmünde kararname değil, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilmekte; bu ayrım teknik açıdan önemlidir.

25. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanun arasındaki hiyerarşi çatışmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa'nın 104. maddesiyle tam olarak örtüşmektedir?

• A) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yalnızca idari teşkilata ilişkin konuları düzenleyebilir
• B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi temel hakları doğrudan genişletebilir ancak kısıtlayamaz
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, olağan kanunlarla eşdeğer normatif güce sahiptir
• D) Anayasa'da münhasıran kanunla düzenleneceği öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz ✓
• E) Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çeliştiğinde kararname esas alınır

Anayasa m.104/17 gereğince Cumhurbaşkanlığı kararnameleri; Anayasa'da kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, temel haklar ile siyasi haklar ve ödevler alanında çıkarılamaz. Kanunla çelişmesi hâlinde kanun esas alınır (kanun üstünlüğü). Kararname, kanunla düzenlenmiş bir alanda onunla çelişemez; münhasır kanun alanlarına hiç giremez. Bu çelişki durumunda kararname değil, kanun geçerlidir; bu seçenek D'yi çürütür.