Yasama 11

1. Meclis Genel Kurulu ve komisyonlar, kendi iç çalışmalarını, oturum kurallarını ve oylama usullerini hangi hukuki kaynağa göre yürütür?

• A) Başbakanlık yönetmeliği
• B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
• C) TBMM İçtüzüğü hükümleri ✓
• D) Kanun hükümleri
• E) İçişleri Bakanlığı genelgesi

Meclis kendi yaptığı İçtüzük kurallarına göre çalışmalarını yürütür, bu durum yöntemsel bağımsızlık ilkesinin bir sonucudur.

2. 1982 Anayasası'na göre, aşağıdaki makam veya kurullardan hangisinin belirlenmesinde TBMM'nin doğrudan seçim veya oylama yetkisi bulunmamaktadır?

• A) Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun bazı üyelerinin seçilmesinde
• B) Anayasa Mahkemesi'nin bazı üyelerinin seçilmesinde
• C) Kamu Başdenetçisi (Ombudsman) seçilmesinde
• D) TBMM Başkanı ve divanının seçilmesinde
• E) Cumhurbaşkanı yardımcılarının atanması ve seçilmesinde ✓

Cumhurbaşkanı yardımcıları Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Diğer seçeneklerdeki görevlerin tamamında TBMM'nin seçim yetkisi vardır.

3. TBMM Başkanlık Divanı'nın hukuki yapısı, görev süreleri ve oylama katılım hakları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Mecliste grubu bulunan siyasi partiler başkanlık makamı için aday önerebilirler. ✓
• B) Divanı oluşturan tüm üyelerin milletvekili olma zorunluluğu vardır.
• C) İkinci devre için seçilen divan üyeleri yasama döneminin sonuna kadar görev yapar.
• D) TBMM Başkanı seçilen milletvekilinin meclis üyeliği sıfatı sona ermez.
• E) Meclis Başkanı meclis bünyesinde yapılan oylamaların hiçbirine katılamaz.

Siyasi parti grupları TBMM Başkanlığı için aday gösteremez; adaylık başvuruları milletvekilleri tarafından bireysel olarak yapılır.

4. TBMM'nin bir yasama dönemi (iki milletvekili seçimi arasındaki süre) içinde görüşüp karara bağlayamadığı ve kanunlaşamayan yasa tekliflerine hukukta ne ad verilir?

• A) İptal edilmiş yasa teklifi
• B) Kadük (hükümsüz) yasa teklifi ✓
• C) Veto edilmiş yasa teklifi
• D) Feshedilmiş yasa teklifi
• E) Reddedilmiş yasa teklifi

Bir yasama dönemi süresince kanunlaştırılamamış teklifler, yeni dönem başladığında hükümsüz hale gelir, yani kadük olur.

5. Belli bir konuda mecliste inceleme yapılması amacıyla komisyon kurulması ve toplumu ilgilendiren bir konunun genel kurulda görüşülmesi denetim yolları sırasıyla hangileridir?

• A) Meclis soruşturması - Genel görüşme
• B) Genel görüşme - Yazılı soru
• C) Meclis araştırması - Yazılı soru
• D) Meclis araştırması - Genel görüşme ✓
• E) Genel görüşme - Meclis araştırması

Belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan inceleme Meclis araştırması; toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi genel görüşmedir.

6. 1982 Anayasası'nın değiştirilebilmesi amacıyla kanun teklifi sunma yetkisi anayasal olarak aşağıdakilerden hangisine verilmiştir?

• A) Cumhurbaşkanlığı makamına
• B) Siyasi partilerin genel merkezlerine
• C) En az 200 milletvekilinin yazılı teklifine ✓
• D) Adalet Bakanlığı makamına
• E) Mecliste grubu bulunan herhangi bir siyasi parti

Anayasa değişikliği, TBMM üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Bu sayı 600 milletvekili üzerinden 200'dür.

7. TBMM tatildeyken veya çalışmalara ara vermiş durumdayken, milletvekillerinin Meclis Başkanı'na doğrudan yazılı başvuru yaparak Meclisi toplantıya çağırmasını talep edebilmeleri için gereken asgari üye oranı nedir?

• A) Üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası
• B) Üye tam sayısının salt çoğunluğu
• C) Üye tam sayısının üçte biri
• D) Üye tam sayısının onda biri
• E) Üye tam sayısının beşte biri (120 milletvekili) ✓

TBMM üye tam sayısının beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclis Başkanı Meclisi toplantıya çağırır.

8. Anayasa hukukunda, genel ve sürekli nitelikle kurallar içeren 'maddi kanunlar' ile sadece belirli bir duruma veya işleme yönelik çıkarılan 'özel (şekli) kanunlar' ayrımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi özel (şekli) kanun niteliğinde olmayıp genel ve maddi bir kanundur?

• A) Bütçe Kanunu
• B) Kesin Hesap Kanunu
• C) Milletlerarası Antlaşmaları Uygun Bulma Kanunu
• D) Türk Ceza Kanunu ✓
• E) Af Kanunu

Türk Ceza Kanunu maddi anlamda kanundur. Diğer seçeneklerdeki kanunlar özel usullere tabi şekli kanunlardır.

9. Mecliste görev yapan bir milletvekilinin bireysel olarak (başka hiçbir vekilin imzası veya katılımı olmaksızın) tek başına gerçekleştirebileceği işlemler hangileridir?

• A) TBMM Başkanlığı seçimleri için aday gösterme yetkisi
• B) Bakanlara yazılı soru önergesi yöneltme yetkisi
• C) Meclis araştırması açılmasını talep etme yetkisi
• D) Meclise sunulan kanun tekliflerini sunma yetkisi
• E) Kanun teklif etme, yazılı soru önergesi verme ve TBMM Başkanlığına aday olma yetkisi ✓

Bir milletvekili kanun teklif edebilir, yazılı soru önergesi verebilir ve TBMM Başkanlığına aday olabilir.

10. 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında, TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları arasından çıkarılan veya anayasada bu isimle hiçbir zaman yer almamış olan ikili hangisidir?

• A) Meclis soruşturması ve gensoru
• B) Meclis soruşturması ve meclis araştırması
• C) Doğrudan doğruya soru ve gensoru ✓
• D) Meclis araştırması ve yazılı soru
• E) Meclis araştırması ve gensoru

Gensoru denetim yolu 2017 yılındaki anayasa değişiklikleriyle kaldırılmıştır. Ayrıca doğrudan doğruya soru adıyla anayasal bir denetim mekanizması bulunmamaktadır.

11. TBMM Genel Kurulunun yasal olarak toplanıp yasama faaliyetlerini yürütebilmesi için meclis yapısı içinde bulunması mutlak olarak zorunlu olan organ hangisidir?

• A) TBMM ihtisas komisyonu başkanları
• B) TBMM Başkanlık Divanı ✓
• C) Ana muhalefet partisi lideri
• D) Cumhurbaşkanlığı temsilcisi
• E) Siyasi parti grup başkanları

TBMM, Meclis Başkanı, başkan vekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşan Başkanlık Divanı olmadan çalışmalarını sürdüremez.

12. 1982 Anayasası hükümleri uyarınca, bütçe kanun teklifini hazırlayarak TBMM'ye sunmak kimin anayasal görevidir?

• A) Cumhurbaşkanının ✓
• B) İçişleri Bakanının
• C) Sayıştay Başkanının
• D) Hazine ve Maliye Bakanının
• E) Cumhurbaşkanı yardımcısının

Bütçe kanun teklifini mali yılbaşından en az 75 gün önce TBMM'ye sunma görevi Cumhurbaşkanı'na aittir.

13. TBMM'nin kanun çıkarma, değiştirme veya kaldırma ile parlamento kararları alma gücü hangi anayasal yetki kapsamındadır?

• A) Parlamento yetkisi
• B) Yasama yetkisi ✓
• C) Anayasa yetkisi
• D) Yürütme yetkisi
• E) Yargı yetkisi

TBMM'nin kanun yapması ve parlamento kararları alması doğrudan yasama yetkisinin kullanılmasıdır.

14. Milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara yönelttiği, en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplanması zorunlu olan soru sorma yöntemine ne ad verilir?

• A) Gensoru önergesi
• B) Soruşturma
• C) Genel görüşme talebi
• D) Yazılı soru önergesi ✓
• E) Sözlü soru önergesi

Milletvekillerinin Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sorması, yazılı soru yoludur.

15. Meclis veya Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine (erken seçim yapılmasına) karar verilmesi süreci ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Normal şartlarda TBMM ve Cumhurbaşkanı görev süreleri anayasal olarak 4 yıldır. ✓
• B) Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.
• C) TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun oyuyla seçimleri yenileyebilir.
• D) Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verirse milletvekili ve cumhurbaşkanı seçimleri birlikte yapılır.
• E) Meclis seçimlerin yenilenmesine karar verirse milletvekili ve cumhurbaşkanı seçimleri birlikte yapılır.

TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı gün yapılır.