Yasama 3

1. Milletvekillilerinde boşalma olması nedeniyle gerçekleştirilen ara seçimlerin esasları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) TBMM üyeliklerinde herhangi bir sebeple boşalma olması halinde düzenlenir.
• B) Boşalan seçim çevresinde hiç milletvekili kalmazsa 90 gün içinde ara seçime gitme kararını doğrudan TBMM Başkanı verir. ✓
• C) Ara seçimler kural olarak bir yasama dönemi içinde en fazla bir defa yapılabilir.
• D) Milletvekili genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa ara seçim yapılamaz.
• E) Boşalan milletvekili sayısı meclis üye tam sayısının yüzde beşini aşarsa 3 ay içinde ara seçime gidilir.

Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesi kalmazsa boşalmayı izleyen doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır; buna TBMM Başkanı karar vermez.

2. Anayasa'nın 169. maddesindeki kesin yasak gereğince, TBMM Genel Kurulu aşağıdaki suç türlerinden hangisi için genel veya özel af kanunu çıkaramaz?

• A) Devlete karşı işlenen siyasi suçlar
• B) Zimmet ve rüşvet gibi yolsuzluk suçları
• C) Orman yakma ve orman sınırlarını daraltma suçları ✓
• D) Vatana ihanet kapsamındaki suçlar
• E) Askeri ceza kanununa tabi suçlar

Orman suçları için genel veya özel af çıkarılamaz.

3. Milletvekillerinin bilgi edinme ve denetim yetkileri kapsamında kullandıkları 'yazılı soru' önergesi, anayasaya göre hangi makamlara yöneltilebilir?

• A) Cumhurbaşkanı ve bakanlara
• B) Sadece Cumhurbaşkanı yardımcılarına
• C) Sadece Cumhurbaşkanına
• D) Bakanlara ve Cumhurbaşkanı yardımcılarına ✓
• E) Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanlara

Yazılı soru önergeleri sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara yöneltilebilir; devletin başı olan Cumhurbaşkanına yazılı soru yöneltilmesi mümkün değildir.

4. TBMM Genel Kurulunun yaptığı çalışmaların hukuken 'olağanüstü toplantı' sayılabilmesi için gereken asgari şart nedir?

• A) Sadece tatil dönemindeyken af kanunu tasarısı oylaması yapılması
• B) Ekim ayında Sayıştay Başkanını seçmesi
• C) Yabancı bir ülkeye asker gönderilmesi kararı alması
• D) Genel Kurulun ekim ayında toplanıp af kanunu oylaması yapması
• E) Çalışmalarına ara vermişken veya tatil dönemindeyken Meclisin toplantıya çağrılması ✓

Meclisin olağanüstü toplanmış sayılması için karar konusunun niteliği değil; toplantının yapıldığı zaman önemlidir. TBMM tatil veya ara verme sırasındayken toplantıya çağrılırsa bu toplantı olağanüstü niteliktedir.

5. Milletvekillerinin meclis çalışmalarına katılım yükümlülüğü dikkate alındığında, bir ay içinde izinsiz veya özürsüz olarak toplam kaç birleşim günü devamsızlık yapan milletvekilinin üyeliği meclis kararıyla düşürülebilir?

• A) 5 birleşim günü ✓
• B) 1 birleşim günü
• C) 3 birleşim günü
• D) 10 birleşim günü
• E) 7 birleşim günü

Bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz veya izinsiz devamsızlık yapan milletvekilinin üyeliği, Başkanlık Divanının tespiti üzerine Genel Kurul kararıyla düşürülebilir.

6. TBMM tarafından gerçekleştirilen aşağıdaki işlemlerden hangisi bir 'parlamento kararı' şeklinde değil, doğrudan 'kanun' çıkarılarak yapılmak zorundadır?

• A) Anayasa Mahkemesine üye seçimi
• B) Meclis İçtüzüğünün değiştirilmesi
• C) Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi
• D) Genel veya özel af ilan edilmesi ✓
• E) Kamu Başdenetçisinin seçilmesi

Genel veya özel af ilanı kanunla (yasa ile) gerçekleştirilir; parlamento kararı ile yapılamaz. Diğer seçenekler ise parlamento kararı niteliğindedir.

7. Resmi Gazete'de yayımlanayan bir seçim kanunu değişikliğinin, demokratik güvenceler gereği yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ne kadar süre içindeki seçimlerde uygulanması anayasal olarak yasaktır?

• A) En az 15 gün içinde yapılacak olan seçimlerde
• B) En az 1 yıl içinde yapılacak olan seçimlerde ✓
• C) En az 2 yıl içinde yapılacak olan seçimlerde
• D) En az 6 ay içinde yapılacak olan seçimlerde
• E) Yayımlandığı gün yapılacak seçimlerde

Seçim mevzuatında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.

8. Meclisteki sandalye dağılımı sırasıyla 270, 140, 98, 30, 19 ve 43 bağımsız milletvekili şeklinde olan siyasi yapı dikkate alındığında, TBMM'de en fazla kaç siyasi parti grubu kurulması mümkündür?

• A) 2
• B) 5
• C) 6
• D) 3
• E) 4 ✓

En az 20 milletvekili bulunan A, B, C ve D partileri birer grup kurabilir. E Partisinin sayısı yetersizdir; bağımsızlar ise siyasi parti grubu oluşturamaz. Toplam dört grup kurulabilir.

9. TBMM tatildeyken veya çalışmalarına ara vermişken, Meclisin doğrudan toplantıya çağrılabilmesi için en az kaç milletvekilinin yazılı imza vermesi gerekir?

• A) Üye tam sayısının beşte birinin ✓
• B) Üye tam sayısının altıda birinin
• C) Üye tam sayısının onda birinin
• D) Üye tam sayısının salt çoğunluğunun
• E) Üye tam sayısının üçte birinin

TBMM üye tam sayısının beşte birinin (yani 120 milletvekilinin) yazılı istemi üzerine Meclis Başkanı TBMM'yi doğrudan toplantıya çağırmak zorundadır.

10. 1982 Anayasası hükümleri uyarınca, seçimlerin yapılmasına fiziki veya fiili olarak imkan bulunmayan hangi özel durumun varlığı halinde TBMM genel seçimleri erteleme kararı alabilir?

• A) Kamu düzenini bozan ağır şiddet olayları
• B) Savaş halinin ilan edilmesi ve devamı ✓
• C) Eylemli kalkışma ve geniş çaplı ayaklanmalar
• D) Ülke genelini etkileyen doğal afetler
• E) Yurt genelinde ilan edilen olağanüstü hâl

Anayasa'ya göre sadece savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse, TBMM seçimleri bir yıl süreyle geriye bırakabilir.

11. TBMM tatildeyken veya çalışmalarına ara vermişken, ülkenin ani bir silahlı saldırıya uğraması durumunda Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) kullanılmasına karar verme yetkisi kime aittir?

• A) Milli Savunma Bakanına
• B) TBMM Başkanına
• C) Cumhurbaşkanına ✓
• D) Genelkurmay Başkanına
• E) Anayasa Mahkemesi Başkanına

TBMM tatil veya ara vermedeyken ülkenin ani silahlı saldırıya uğraması hâlinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına Cumhurbaşkanı karar verebilir.

12. Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısı, görevleri ve kararlarının denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) YSK üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanır. ✓
• B) Toplam 7 asıl ve 4 yedek üyeden müteşekkildir.
• C) Kurul kararlarına karşı başka hiçbir yargı organına veya idari mercie başvurulamaz.
• D) Seçimlerin adil bir şekilde yönetimini ve denetimini yürütür.
• E) Milletvekili seçilenlerin seçim tutanaklarını (mazbatalarını) kabul eder.

YSK üyeleri Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca seçilir; Cumhurbaşkanı tarafından seçilmez.

13. Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlar hakkında cezai sorumluluk iddiasıyla meclis soruşturması açılabilmesi için meclis başkanlığına sunulacak önergede en az kaç milletvekilinin imzası (yazılı istemi) gerekir?

• A) 400
• B) 151
• C) 360
• D) 301 ✓
• E) 120

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında soruşturma açılması, TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle istenebilir. Bu sayı 301'dir.

14. Yasama dokunulmazlığı güvencesine sahip bir milletvekili hakkında, meclis tarafından dokunulmazlığın kaldırılması yönünde bir karar alınmadığı sürece aşağıdaki adli işlemlerden hangisi yapılabilir?

• A) Vekil hakkında tutuklama kararı verilmesi
• B) Vekilin kolluk tarafından gözaltında tutulması
• C) Milletvekilinin ceza mahkemesinde yargılanması
• D) Vekilin şüpheli sıfatıyla sorguya çekilmesi
• E) Vekil hakkında adli soruşturma başlatılması ✓

Dokunulmazlık tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanmaya engeldir; milletvekili hakkında soruşturma yürütülebilir.

15. Meclisin yönetim ve temsil organı olan TBMM Başkanlık Divanı'nı oluşturan asli (seçilmiş) üyeler arasında hangisi yer almaz?

• A) Meclis idare amirleri
• B) TBMM Başkanı
• C) TBMM Genel Sekreteri ✓
• D) Meclis başkan vekilleri
• E) Katip milletvekilleri

TBMM Başkanlık Divanı meclis üyelerinden (milletvekillerinden) oluşur; memur statüsünde olan Genel Sekreter bu divanın bir üyesi değildir.