Bölgeler Coğrafyası 2
Bölgesel kalkınma planı olan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) yasal yatırım sınırları kapsamında, aşağıdaki illerimizin hangisi yer almaz?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Bölgesel kalkınma planı olan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) yasal yatırım sınırları kapsamında, aşağıdaki illerimizin hangisi yer almaz?
- A) Adıyaman
- B) Siirt
- C) Mardin
- D) Hakkâri ✓
Adıyaman, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Diyarbakır, Batman, Siirt, Mardin ve Şırnak GAP kapsamındaki 9 ildir. Sarp dağlık yapıya sahip Hakkâri ise Doğu Anadolu Projesi (DAP) sınırlandırmasındadır.
2. TÜİK Avrupa Birliği normları çerçevesinde oluşturulan 12 adet İstatistiki Bölge Birimi (İBBS Düzey 1) arasında hangisi yer almaz?
- A) Doğu Marmara
- B) Orta Marmara ✓
- C) Batı Anadolu
- D) Batı Karadeniz
Resmi İBBS Düzey 1 sınıflamasında İstanbul, Batı Marmara, Ege, Doğu Marmara, Batı Anadolu, Akdeniz, Orta Anadolu, Batı/Doğu Karadeniz ve Doğu bölgeleri bulunur; 'Orta Marmara' adında bir Düzey 1 bölgesi yoktur.
3. Büyükşehirlerin et/süt talebini karşılamak amacıyla, kapalı tesislerde fenni yemlerle yürütülen endüstriyel ahır hayvancılığı en çok hangi coğrafi bölgemizde kümelenmiştir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi ✓
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) İç Anadolu Bölgesi
Marmara Bölgesi'nde doğal otlaklar ve meralar kısıtlıdır. Kentlerin devasa tüketim pazar payına lojistik yakınlık sağlamak adına besi ve ahır sığırcılığı (entansif model) bu bölgede devleşmiştir.
4. Akdeniz iklim kuşağının graben ovaları boyunca iç kısımlara sokulması avantajıyla zeytin, çekirdeksiz kuru üzüm ve kuru incir üretiminde lider olan bölgemiz hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi
- D) Ege Bölgesi ✓
Ege Bölgesi, dağların uzanış doğrultusunun sağladığı termik konforla zeytin bağları, geniş kurutmalık bağ alanları ve Büyük Menderes incir bahçeleriyle bu ürünlerde Türkiye lideridir.
5. Etrafının yüksek dağ silsileleriyle kuşatılmış bir çanak yapısında olmasından ötürü, yıllık ortalama yağış miktarının en az düştüğü (en kurak) coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- B) Ege Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi ✓
- D) Marmara Bölgesi
İç Anadolu Bölgesi, denizel nemli hava kütlelerinin dağ duvarlarını (Toroslar ve Kuzey Anadolu dağları) aşamaması nedeniyle yağış gölgesinde kalır ve ülkenin yıllık en az yağış alan kurak sahasıdır.
6. Kış mevsiminde donlu gün sayısının azlığı (kış ılıklığı) ve yüksek güneşlenme süresi avantajıyla örtü altı tarımının (seracılığın) merkez üssü olan bölgemiz hangisidir?
- A) Akdeniz Bölgesi ✓
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Doğu Anadolu Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi
Akdeniz kıyı şeridi (Antalya, Mersin hattı), kış aylarında seraları sıcak tutmak için harcanan yakıt maliyetlerini minimumda tutan mikroklimatik avantaja sahiptir; bu yüzden seracılıkta liderdir.
7. Yaz aylarında güney enlemlerden sokulan çöl rüzgarlarının etkisiyle buharlaşma şiddetinin en ekstrem boyuta ulaştığı ve tarımda yapay sulamaya en çok gereksinim duyan bölgemiz hangisidir?
- A) Karadeniz Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
- D) Doğu Anadolu Bölgesi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yaz aylarında Basra alçak basıncının taşıdığı termik sıcaklıklar nedeniyle Türkiye'nin evaporasyon (şiddetli buharlaşma) ve tarımsal su açığı en yüksek olan alanıdır.
8. Yaz yağışlarıyla yeşeren gür alpin çayırların varlığına bağlı olarak, büyükbaş mera hayvancılığının en baskın geçim kaynağı olduğu coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Ege Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi
- C) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi'nin özellikle Erzurum-Kars ve Ardahan platoları, yaz konveksiyonel yağışlarıyla gürleşen alpin çayırları sayesinde açık alan büyükbaş mera hayvancılığının merkezidir.
9. Sınır komşularımızdan hangisi ile Türkiye'nin hem karadan ortak mülki sınırı hem de Karadeniz üzerinden deniz sınırdaşlığı bulunmaktadır?
- A) İran
- B) Irak
- C) Ermenistan
- D) Bulgaristan ✓
Bulgaristan ve Gürcistan ile Karadeniz; Yunanistan ile Ege; Suriye ile Akdeniz üzerinden hem kara hem deniz sınırdaşlığımız mevcuttur. İran ve Ermenistan ile ise sadece kara sınırımız bulunur.
10. Sarp ve engebeli yamaç morfolojisi, killi toprak yapısı ve yüksek kararsız yağış rejiminin birleşmesiyle heyelan riskinin en yüksek olduğu bölgemiz hangisidir?
- A) Karadeniz Bölgesi ✓
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Ege Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Karadeniz Bölgesi (özellikle Doğu Karadeniz), sarp dağ yamaçlarının suya doygun hale gelerek killi tabakalar üzerinde kayması sonucu kütle hareketlerinin (heyelan) en çok yaşandığı sahadır.
11. Türkiye genelinde en geniş coğrafi yüzölçümüne sahip olmasına karşın, çetin iklim ve engebe nedeniyle kilometrekareye düşen insan sayısının (nüfus yoğunluğunun) en az olduğu bölgemiz hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- B) İç Anadolu Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi
- D) Akdeniz Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi, yüzölçümü en büyük alanımız olmasına rağmen, sarp topoğrafya, yüksek enlem/rakım ve şiddetli kış şartları nedeniyle nüfus yoğunluğu en düşük (tenha) bölgemizdir.
12. Tarımsal hasat periyodunda mutlak yaz kuraklığı isteyen ayçiçeği üretiminin ve buna bağlı bitkisel ham yağ sanayisinin en yoğun kümelendiği coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Akdeniz Bölgesi
- B) Marmara Bölgesi ✓
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Ege Bölgesi
Marmara Bölgesi, özellikle Trakya alt havzası (Tekirdağ, Edirne) ve İç Anadolu karasallığı (Konya), Türkiye toplam ayçiçeği rekoltesinin ve bitkisel yağ endüstrisinin merkez üsleridir.
13. Volkanik tüf katmanlarının rüzgâr ve akarsu aşınımıyla şekillendiği Kapadokya makro turizm gelişim odağı hangi coğrafi bölgemiz sınırları içerisindedir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Akdeniz Bölgesi
- C) Ege Bölgesi
- D) İç Anadolu Bölgesi ✓
Kapadokya kültür ve doğa destinasyonu (Nevşehir merkezli yeraltı kentleri ve peri bacaları havzası), İç Anadolu Bölgesi'nin orta güney platoluk alanında konumlanmıştır.
14. İstanbul ve Çanakkale boğaz yarımadalarıyla ayrılan, hem Asya (Anadolu) hem de Avrupa (Trakya) kıtalarında mülki toprağı bulunan tek coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Ege Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Marmara Bölgesi ✓
- D) Akdeniz Bölgesi
Marmara Bölgesi, İstanbul ve Çanakkale transit su koridorlarının iki yakasında da yayılan jeopolitik konumuyla, her iki kıtada toprağı ve idari sınırı olan yegane bölgemizdir.
15. Girintili çıkıntılı ria kıyı morfolojisi, korunaklı koy ve körfez zenginliğiyle lüks yat turizminin (Mavi Yolculuk) en yoğun kümelendiği kıyı şeritlerimiz hangileridir?
- A) Ege ve Akdeniz Bölgeleri ✓
- B) Karadeniz ve Marmara Bölgeleri
- C) Doğu Anadolu ve İç Anadolu
- D) Marmara ve Doğu Karadeniz
Mavi Yolculuk rotaları; rüzgâra kapalı doğal liman özellikleri sunan Güney Ege (Muğla, Bodrum, Marmaris körfezleri) ile Batı Akdeniz (Fethiye, Kaş sahilleri) kıyı hattında yoğunlaşmıştır.
16. Deniz etkisinden uzaklık, nem azlığı ve yüksek enlem/rakım parametrelerine bağlı olarak, yıllık ve günlük sıcaklık farklarının en ekstrem (en fazla) çıktığı bölgemiz hangisidir?
- A) Marmara Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- C) Ege Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi
Doğu Anadolu Bölgesi, karasallık derecesinin ve ortalama yükselti basamaklarının en fazla olduğu alanımızdır; havadaki nem oranının düşüklüğü yıllık termik salınımı (sıcaklık farkını) uçurur.
17. Arkeoloji ve kültür turizmi kapsamında, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ve Frigya medeniyetinin başkenti olan Gordion tarihi kalıntılarını ziyaret etmek isteyen bir uzman hangi coğrafi bölgeye gitmelidir?
- A) Ege Bölgesi
- B) Akdeniz Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi ✓
- D) Doğu Anadolu Bölgesi
Anadolu'nun UNESCO tescilli kalıcı miraslarından Gordion Antik Kenti, Ankara'nın Polatlı ilçesinde (İç Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde) yer almaktadır.
18. Tektonik çöküntü alanında yer alan, kapalı havza özelliği gösteren ve Türkiye'nin en büyük ikinci gölü olan Tuz Gölü hangi coğrafi bölgemiz sınırları içerisindedir?
- A) Ege Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi
- C) İç Anadolu Bölgesi ✓
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Tuz Gölü; sığ yapısı ve yüksek tuzluluk oranıyla İç Anadolu Bölgesi'nin tam merkezinde (Konya, Ankara ve Aksaray illerinin kesişim sınır hatlarında) konumlanmış devasa bir evaporasyon havzasıdır.
19. Birinci Zaman Paleozoik yaşlı taş kömürü yataklarını barındıran ve bu yakıta bağlı ağır metalürji (demir-çelik) sanayisinin kümelendiği coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi ✓
- C) Ege Bölgesi
- D) Akdeniz Bölgesi
Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz bölümü (Zonguldak havzası), ülkenin tek koklaşabilir kömür odağıdır. Enerjiye yakınlık ilkesi gereği Karabük ve Ereğli demir-çelik tesisleri de bu bölgededir.
20. Hazar Denizi kıyısındaki Azerbaycan'ın, batıyla ticaret yapmak istediğinde İstanbul ve Çanakkale boğazlarına doğrudan muhtaç olmamasının temel gerekçesi hangisidir?
- A) Ege Denizine doğrudan uzun kıyısının bulunması
- B) Ülkenin doğrudan Karadeniz'e kıyısının (açık kapısının) bulunmaması ✓
- C) İran ile olan sınır hatlarındaki nehir ulaştırma şebekeleri
- D) Mevcut uluslararası deniz hukuku muafiyetleri
Azerbaycan bir Hazar ülkesidir ve Karadeniz'e kıyısı yoktur. Boğazlar lojistiğine doğrudan muhtaç olan ülkeler (Ukrayna, Gürcistan, Romanya, Bulgaristan) Karadeniz'e kıyı hattı olan kıyıdaş devletlerdir. Azerbaycan ise açık denizlere erişim için kara yollarını veya boru hatlarını (BTC, TANAP vb.) kullanmak durumundadır.
21. Fizyolojik olarak sıfırın altındaki ekstrem sıcaklıklara dayanamayan turunçgil tarımının, mutlak kış ılıklığı avantajıyla en yoğun yapıldığı coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Akdeniz Bölgesi ✓
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Doğu Anadolu Bölgesi
- D) İç Anadolu Bölgesi
Narenciye (portakal, limon, mandalina) don hassasiyeti yüksek ürünlerdir. Kış aylarında donlu gün sayısının en az olduğu Akdeniz kıyı kuşağı (ve Güney Ege ovaları) narenciye tarımının asli matrahıdır.
22. Karbon yataklarının rasyonel işletilmesi, maden ocaklarında iş güvenliğinin artırılması ve demir-çelik metalürjisinin modernizasyonunu hedefleyen kalkınma planı hangisidir?
- A) GAP
- B) DOKAP
- C) ZBK ✓
- D) KOP
Zonguldak-Bartın-Karabük (ZBK) Bölgesel Gelişim Projesi, tamamen sahadaki koklaşabilir taş kömürü madenciliği ve entegre ağır metalürji sanayisinin geleceğini planlamak için tasarlanmıştır.
23. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) makro hedefleri kapsamında, bölgede aşağıdakilerden hangisinin 'azalması' planlanmıştır?
- A) Toplam tarımsal hasıla
- B) Hidroelektrik enerji üretimi
- C) Bölge dışına yapılan net göç ✓
- D) Teknik mesleki eğitim yatırımları
Bölgesel kalkınma projelerinin ortak makro hedefi; istihdam olanaklarını artırmak, sosyo-ekonomik refahı yükseltmek ve bölge dışına olan göç dalgasını minimuma indirmektir.
24. Kuzey Anadolu sıradağlarının parçalanmış dik yamaç yapısı ve su kaynaklarının her vadide bol olması, Karadeniz kırsalında hangi yerleşim dokusunu baskın kılmıştır?
- A) Toplu yerleşme
- B) Dağınık yerleşme ✓
- C) Çiftlik yerleşmesi
- D) Vaha yerleşmesi
Karadeniz kırsalında su kıtlığı yoktur, her yamaçta kaynak bulunur. Topoğrafyanın engebeli olması tarlaları küçük parsellere böldüğü için evler arazilerin içine dağınık geometride inşa edilmiştir.
25. TÜİK İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasında, mega nüfusu ve ekonomik gücü nedeniyle tek başına Düzey 1, Düzey 2 ve Düzey 3 (TR10) olarak tescillenen şehrimiz hangisidir?
- A) İzmir
- B) Bursa
- C) Ankara
- D) İstanbul ✓
İstanbul, demografik büyüklüğü ve sosyo-ekonomik baskınlığı sebebiyle İBBS hiyerarşisinde başka hiçbir ile bağlanmadan tek başına Düzey 1, 2 ve 3 bölgesel koduna sahip yegane merkezdir.