Genel Tekrar Testi - 121

1. Türkiye'de tarım alanlarının bölgesel dağılımı incelendiğinde, tarım arazilerinin toplam yüzölçümüne oranının en yüksek olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ege Bölgesi
• B) Karadeniz Bölgesi
• C) Marmara Bölgesi
• D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• E) İç Anadolu Bölgesi ✓

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, geniş düzlükleri ve platoları nedeniyle tarım arazilerinin toplam yüzölçümüne oranının en yüksek olduğu bölgedir. Konya Ovası başta olmak üzere Bafra, Çarşamba ve diğer ovalarla birlikte tahıl tarımı yoğun biçimde yapılır. Bölgenin yüzölçümünün büyük bölümü tarım arazilerinden oluşur.

2. Karadeniz Bölgesi'ne ilişkin aşağıdaki özelliklerden hangisi yanlıştır?

• A) Tarım alanları kıyı şeridinde dardır, iç kesimlere geçişte genişler. ✓
• B) Zonguldak taşkömürü havzası bu bölgede yer alır.
• C) Bölgede çay tarımı yalnızca Doğu Karadeniz bölümünde yapılır.
• D) Bölge, Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesidir.
• E) Türkiye'de fındık üretiminin büyük bölümü bu bölgede gerçekleşir.

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde tarım alanları tam tersine kıyı şeridinde oldukça dardır; çünkü kıyıya paralel uzanan dağlar tarım alanlarını sınırlandırır. İç kesimlere geçildikçe iklim değişir, Akdeniz veya karasal iklim etkisi artar ve arazi yapısı değişir; ancak bu geçiş tarım alanlarını doğrudan genişletmez. Bu nedenle şık C yanlıştır. Diğer şıklar doğrudur: fındık üretimi bu bölgede yoğundur, bölge en fazla yağış alan bölgedir, çay yalnızca Doğu Karadeniz'de yetişir ve Zonguldak taşkömürü bu bölgededir.

3. Türkiye'nin coğrafi bölgelerinden hangisi, hem Karadeniz'e hem de Ege Denizi'ne kıyısı olmayan, tamamen iç bölge niteliğindedir?

• A) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
• B) Yalnızca B ve C
• C) Yalnızca A ve B ✓
• D) Doğu Anadolu Bölgesi
• E) İç Anadolu Bölgesi

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ denize kıyısı olmayan bölgeler Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleridir. İç Anadolu Bölgesi de genel itibarıyla deniz kıyısı olmayan iç bölge gibi görünse de Marmara Bölgesi ve Karadeniz Bölgesi ile sınırları nedeniyle bu kategoride değerlendirilmez; zaten İç Anadolu'nun Mersin iline (Akdeniz kıyısı) sınırı yoktur ancak Güneydoğu ve Doğu Anadolu hiçbir denize kıyısı olmayan bölgelerdir. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

4. Ege Bölgesi'nde akarsu vadilerinin denize dik değil de paralel uzanmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Akdeniz ikliminin etki alanı içinde kalması
• B) Bölgedeki volkanik faaliyetlerin etkisi
• C) Kıyı çizgisinin girintili çıkıntılı olması
• D) Bölgenin yüksek yağış alması
• E) Horst-graben yapısından kaynaklanan tektonik çöküntü ovalarının varlığı ✓

Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde Büyük Menderes, Gediz ve Bakırçay gibi akarsular doğu-batı doğrultusunda uzanır ve denize dik olarak değil, paralel biçimde akar. Bu durum bölgede egemen olan horst-graben tektonizmasıyla açıklanır. Kıvrım dağları yerine kırık hatları boyunca oluşan grabenlerin (çöküntü alanları) doğu-batı uzanması, akarsuların da bu yönde akmasına yol açmıştır.

5. Marmara Bölgesi için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Bölge, hem Karadeniz'e hem de Ege Denizi'ne kıyısı olan tek bölgedir. ✓
• B) Türkiye'nin en büyük yüzölçümüne sahip bölgesidir.
• C) Sanayi üretiminde Ege Bölgesi'nin gerisinde kalır.
• D) Orman varlığı bakımından Türkiye'nin en zengin bölgesidir.
• E) Nüfus yoğunluğu İç Anadolu Bölgesi'ne yakındır.

Marmara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi, Türkiye'nin coğrafi bölgeleri arasında hem Karadeniz'e (kuzey kesimi) hem de Ege Denizi'ne (güney ve batı kesimi) ve aynı zamanda Marmara Denizi'ne kıyısı olan tek bölgedir. Yüzölçümü en büyük bölge değildir (Doğu Anadolu en büyüktür), sanayi üretiminde de Türkiye'nin lider bölgesidir. Orman varlığı en fazla Karadeniz Bölgesi'ndedir. Nüfus yoğunluğu ise Türkiye'nin en yükseklerinden biridir.

6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Yazlar çok sıcak ve uzun, kışlar ılık geçer.
• B) Türkiye'nin en küçük yüzölçümlü bölgesidir.
• C) Bölgede yer alan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) tarım alanlarını genişletmeyi amaçlamaktadır.
• D) Bölge, Türkiye'nin en fazla petrol üretilen bölgesidir.
• E) Dicle Nehri tamamen bu bölge içinden geçer. ✓

Dicle‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Nehri Doğu Anadolu Bölgesi'nde doğar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden geçer ve Irak sınırına ulaşır; dolayısıyla tamamen Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde değildir. Ayrıca Dicle'nin kaynağı Doğu Anadolu'dadır. Diğer şıklar doğrudur: Güneydoğu Anadolu en küçük yüzölçümlü bölgedir, GAP tarımsal sulama projesidir, Türkiye petrol üretiminin büyük bölümü bu bölgede (Batman, Raman) gerçekleşir ve yazlar çok sıcak geçer.

7. Türkiye'de kıyıdan iç kesimlere gidildikçe yağış miktarının azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İç kesimlerin denizden uzak olması ve dağların nem taşıyan rüzgarlara engel oluşturması ✓
• B) Kıyı kesimlerinde volkanik faaliyetlerin fazla olması
• C) Kıyı kesimlerinde nüfus yoğunluğunun fazla olması
• D) İç kesimlerdeki akarsu ağının seyrek olması
• E) İç kesimlerdeki sıcaklık farklarının fazla olması

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyıya paralel uzanan dağlar (Kuzey Anadolu Dağları, Toros Dağları), denizden gelen nemli hava kütlelerinin iç kesimlere geçişini engeller. Bu etki 'dağ engeli etkisi' ya da 'Föhn etkisi' olarak bilinir. İç kesimlerde kıyı etkisi zayıfladığından yağış miktarı belirgin biçimde düşer ve karasal iklim özellikleri belirginleşir.

8. Türkiye'nin bölgelerine göre orman varlığı değerlendirildiğinde, ormanlık alanların bölge yüzölçümüne oranının en yüksek olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karadeniz Bölgesi ✓
• B) Marmara Bölgesi
• C) Akdeniz Bölgesi
• D) Ege Bölgesi
• E) Doğu Anadolu Bölgesi

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi, yıl boyu düzenli ve bol yağış alan iklim koşulları sayesinde Türkiye'nin en yoğun orman örtüsüne sahip bölgesidir. Geniş yapraklı ve iğne yapraklı ormanlar bölge yüzölçümünün büyük bölümünü kaplar. Toplam orman alanı bakımından Akdeniz Bölgesi daha büyük olabilmekle birlikte oran bakımından Karadeniz öne çıkmaktadır.

9. Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesi değerlendirildiğinde, 'geçiş bölgesi' niteliği taşıyan ve birden fazla iklim tipini bünyesinde barındıran bölge aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karadeniz Bölgesi
• B) İç Anadolu Bölgesi
• C) Akdeniz Bölgesi
• D) Marmara Bölgesi ✓
• E) Doğu Anadolu Bölgesi

Marmara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi, Türkiye'nin coğrafi açıdan en belirgin geçiş bölgesidir. Bölgenin kuzey kesimleri Karadeniz iklimine, güney kesimleri Akdeniz iklimine, iç kesimleri ise karasal iklim özelliklerine yaklaşır. Bu çeşitlilik bölgeye hem flora zenginliği hem de tarımsal çeşitlilik kazandırır. İstanbul ve çevresi yarı nemli Akdeniz-Karadeniz geçiş iklimi yaşar.

10. Türkiye'nin coğrafi bölgeleri belirlenirken kullanılan temel ölçütler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Yer şekilleri
• B) İklim özellikleri
• C) Ekonomik faaliyetler
• D) Nüfus yoğunluğu ✓
• E) Bitki örtüsü

1941‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında Ankara'da toplanan Birinci Coğrafya Kongresi'nde Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılmıştır. Bu ayrımda iklim, yer şekilleri, bitki örtüsü, toprak yapısı ve ekonomik faaliyetler esas alınmıştır. Nüfus yoğunluğu ise coğrafi bölgelerin belirlenmesinde kullanılan bir ölçüt değildir; nüfus yoğunluğu bölgeden bölgeye ve zaman içinde değişkenlik gösterir.

11. Karadeniz Bölgesi'nde tarım alanlarının dağlık iç kesimlere göre kıyı kesimlerinde daha dar olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kıyı kesimlerinde yağış miktarının daha az olması
• B) Kıyı kesimlerinde toprak derinliğinin yetersiz olması
• C) İç kesimlerde akarsuların oluşturduğu geniş ovaların bulunması
• D) Kıyı kesimlerinde nüfusun daha az olması
• E) Kıyıya paralel uzanan dağların eğimli yamaçlar oluşturması ✓

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde Kuzey Anadolu Dağları kıyıya paralel uzanmaktadır. Bu dağlar kıyı ile iç kesimler arasında sarp ve eğimli yamaçlar oluşturmaktadır. Kıyı şeridi oldukça dar olup dağlar neredeyse denize kadar uzanmaktadır. Bu nedenle düz ve geniş tarım alanı bulmak güçtür. İç kesimlerde ise akarsu vadileri ve platolar tarıma elverişli alanlar sunmaktadır.

12. Ege Bölgesi'nde çukur alanların denize dik uzanması, bu bölgeye özgü hangi coğrafi özelliği ortaya çıkarmaktadır?

• A) Kıyılarda falezlerin yaygın olması
• B) Kıyı boyunca gelişmiş lagün göllerinin varlığı
• C) Haliç tipi kıyı yapısının oluşması ✓
• D) Boyuna kıyı tipinin görülmesi
• E) Kıyılarda delta ovalarının gelişmesi

Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde dağlar ve çukur ovalar kıyıya dik uzanmaktadır. Denizin bu çukur alanlara dolmasıyla haliç tipi kıyılar oluşmuştur. Bu kıyı tipi girintili çıkıntılı bir kıyı şeridi meydana getirmekte ve doğal liman oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Bu durum aynı zamanda bölgedeki adacıkların çokluğunu da açıklamaktadır. Lagün gölleri ise akarsu deltalarında ya da kum setlerinin oluşturduğu kapalı alanlarda gelişir; bu durum Ege'nin karakteristik özelliği değildir.

13. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Türkiye'nin en az yağış alan bölgesi olmasının birincil nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bitki örtüsünün seyrek olması nedeniyle terlemenin düşük kalması
• B) Akarsuların bölgeden hızla uzaklaşması ve buharlaşmayı azaltması
• C) Akdeniz'den gelen nemli hava kütlelerinin Toroslar tarafından engellenmesi ✓
• D) Denize olan uzaklığı ve karasal iklimin etkisi
• E) Bölgenin yüksek basınç merkezlerinin etkisinde kalması

Güneydoğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, Toros Dağları'nın güneyinde kalmaktadır. Akdeniz'den yükselen nemli ve yağışlı hava kütleleri Toros Dağları'nı aşarken nem kaybeder. Dağların iç kesimlere bakan yamaçları olan bu bölge, yağış gölgesi etkisine girerek çok az yağış almaktadır. Bu durum bölgenin yarı kurak iklim koşullarına sahip olmasını açıklar. Türkiye ortalamasının çok altında kalan yağış değerleriyle Güneydoğu Anadolu, Türkiye'nin en kurak bölgesi konumundadır.

14. Orta Anadolu Bölgesi'nde tuz göllerinin ve kapalı havzaların bulunmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Çevre dağların bölgeye su taşımasını engellemesi
• B) Akarsu ağının zayıf olması nedeniyle göllerin sığ kalması
• C) Bölgenin deniz seviyesinden yüksek bir plato üzerinde yer alması
• D) Yüksek miktarda yağış alınması ve aşınımın hızlı olması
• E) Bölgenin etrafının dağlarla çevrili olması ve dışa akışın olmaması ✓

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, etrafı dağlarla çevrili bir iç çöküntü alanıdır. Bu yapı nedeniyle bölgede toplanan sular dışarıya akış bulamaz. Kapalı havzalar oluşur ve suların buharlaşması sonucunda içeride mineral birikimi yaşanır. Tuz Gölü bu sürecin en belirgin örneğidir. Gölün beslenmesinde Konya Kapalı Havzası gibi dışa akışsız alanlardan gelen tuzlu sular etkilidir. Buharlaşmanın yüksek, yağışın düşük olduğu bu ortamda tuz oranı son derece yükselmektedir.

15. Akdeniz Bölgesi'nin Türkiye'nin en fazla turizm geliri elde eden bölgesi olmasında aşağıdaki coğrafi faktörlerden hangisinin rolü en azdır?

• A) Kıyı boyunca uzanan kumsal plajlar
• B) Tarihi ve kültürel miras varlıkları
• C) Akdeniz ikliminin yaşanması
• D) Geniş ve sığ kıta sahanlığı ✓
• E) Yaz aylarında yağışsız ve güneşli geçen uzun dönem

Akdeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nin turizm açısından öne çıkmasında Akdeniz iklimi (yaz kuraklığı, sıcak ve güneşli yazlar), uzun kumsal plajlar, tarihi ve kültürel miras (Efes, Perge, Aspendos vb.) ve yaz kuraklığı temel etkenlerdir. Kıta sahanlığının genişliği ve derinliği ise ticari denizcilik ile balıkçılık açısından önemli olabilir; ancak turizm geliri üzerindeki etkisi diğer faktörlere kıyasla çok daha azdır. Bu nedenle geniş ve sığ kıta sahanlığı turizmle en az ilişkili faktördür.

16. Doğu Anadolu Bölgesi'nde hayvancılığın tarıma göre daha fazla gelişmiş olmasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bölge halkının tarım konusunda yeterli bilgiye sahip olmaması
• B) Devlet politikalarının hayvancılığı destekler nitelikte olması
• C) Yüksek rakım, uzun kış ve kısa vejetasyon döneminin tahıl tarımını kısıtlaması ✓
• D) Bölgenin Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesi olması
• E) Tarıma elverişli düzlüklerin bölgede çok fazla yer kaplaması

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en yüksek rakımlı bölgesidir. Yüksek rakım; kış mevsimini uzatmakta, sıcaklıkları düşürmekte ve bitkisel üretim için gereken vejetasyon süresini kısaltmaktadır. Donlu gün sayısının fazlalığı nedeniyle birçok tarım ürünü yetiştirilememektedir. Buna karşın geniş yaylalar ve mera alanları uzun süreli otlatmaya imkân tanımaktadır. Bu nedenle bölge halkı geçimini ağırlıklı olarak büyük ve küçükbaş hayvancılıktan sağlamaktadır.

17. Karadeniz Bölgesi ile Akdeniz Bölgesi'nin yağış rejimleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Karadeniz Bölgesi'nde yağışlar yıl boyunca görülürken Akdeniz Bölgesi'nde yaz kuraklığı yaşanır ✓
• B) Her iki bölgede de yağış rejimi aynı olup sadece yağış miktarı farklıdır
• C) Her iki bölgede de yağışlar kış ve ilkbahar aylarında maksimuma ulaşır
• D) Akdeniz Bölgesi'nde yağışlar yıl boyunca görülürken Karadeniz Bölgesi'nde kış kuraklığı yaşanır
• E) Her iki bölgede de yağışlar yaz aylarında maksimuma ulaşır

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi okyanus kökenli nemli hava kütlelerinin etkisiyle yıl boyunca yağış almaktadır. Belirgin bir kuru mevsim yaşanmaz ve yağışlar görece düzenlidir. Akdeniz Bölgesi ise Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurudur. Yaz aylarında subtropikal yüksek basıncın etkisiyle yağış neredeyse tamamen kesilir. Bu temel fark iki bölgenin vejetasyon yapısını, tarım ürünlerini ve su kaynaklarını doğrudan etkilemektedir.

18. Marmara Bölgesi'nin Türkiye'nin en sanayileşmiş bölgesi olmasında aşağıdaki faktörlerden hangisi diğerlerine kıyasla ikincil planda kalmaktadır?

• A) Nitelikli iş gücünün varlığı
• B) İstanbul'un ticaret merkezi işlevi görmesi
• C) Avrupa ile yakın coğrafi konum
• D) Bölgenin Türkiye'nin en geniş yüzölçümüne sahip bölgesi olması ✓
• E) Ulaşım ağlarının gelişmişliği

Marmara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nin sanayileşmesinde İstanbul'un ticaret merkezi konumu, gelişmiş kara-deniz-hava ulaşım ağları, nitelikli iş gücü birikimi, Avrupa pazarlarına yakınlık ve tarihsel sermaye birikimi belirleyici rol oynamıştır. Ancak bölgenin Türkiye'nin en geniş yüzölçümüne sahip bölgesi olması gerçeği doğru değildir; Doğu Anadolu Bölgesi en geniş bölgedir. Üstelik yüzölçümü büyüklüğü tek başına sanayileşmeyi açıklayan bir faktör değildir. Bu nedenle bu seçenek hem yanlış bir önerme hem de sanayileşmeyle en az ilişkili faktördür.

19. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında sulanan tarım alanlarında hangi olumsuz coğrafi sonuç görülme riski en yüksektir?

• A) Bölgede çığ ve heyelan olaylarının artması
• B) Toprak tuzlanması ve drenaj sorununun yaşanması ✓
• C) Bölgenin yıllık ortalama sıcaklığının önemli ölçüde düşmesi
• D) Akarsu havzalarında taşkın riskinin azalması nedeniyle biyoçeşitlilik kaybı
• E) Bölgedeki rüzgar erozyonunun belirgin biçimde artması

GAP‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ile Fırat ve Dicle nehirlerinden sağlanan sulama, Güneydoğu Anadolu'nun yarı kurak düzlüklerinde tarımı büyük ölçüde geliştirmiştir. Ancak bu bölgede yağış azlığı ve buharlaşmanın yüksek olması nedeniyle aşırı sulama, toprağın alt katmanlarındaki tuzun yüzeye çıkmasına yol açmaktadır. Bu süreç tuzlanma olarak bilinir. Ayrıca yeterli drenaj sistemi kurulmadığında sular toprakta birikerek köklere zarar verir. Bu ikili sorun (tuzlanma ve drenaj yetersizliği) verimli tarım topraklarının çoraklaşmasına neden olabilmektedir.

20. Aşağıdaki bölge-yöre eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Karadeniz Bölgesi - Orta Karadeniz Bölümü - Samsun
• B) Akdeniz Bölgesi - Adana Bölümü - Mersin
• C) Doğu Anadolu Bölgesi - Yukarı Fırat Bölümü - Malatya
• D) Marmara Bölgesi - Güney Marmara Bölümü - Kastamonu ✓
• E) Ege Bölgesi - İç Batı Anadolu Bölümü - Afyonkarahisar

Kastamonu,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Marmara Bölgesi'ne değil Karadeniz Bölgesi'ne bağlı Batı Karadeniz Bölümü'nde yer almaktadır. Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara Bölümü'nde Bursa, Balıkesir, Çanakkale gibi iller bulunmaktadır. Diğer eşleştirmeler doğrudur: Samsun Orta Karadeniz Bölümü'nde, Afyonkarahisar İç Batı Anadolu Bölümü'nde, Mersin Adana Bölümü'nde ve Malatya Yukarı Fırat Bölümü'ndedir.

21. Türkiye'de yüzölçümü en büyük bölge ile en küçük bölge aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) En büyük: Orta Anadolu - En küçük: Marmara
• B) En büyük: Doğu Anadolu - En küçük: Marmara ✓
• C) En büyük: Karadeniz - En küçük: Ege
• D) En büyük: Doğu Anadolu - En küçük: Güneydoğu Anadolu
• E) En büyük: Orta Anadolu - En küçük: Güneydoğu Anadolu

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 7 coğrafi bölgesi yüzölçümü bakımından karşılaştırıldığında Doğu Anadolu Bölgesi yaklaşık 163.000 km² ile en büyük bölgedir; Türkiye yüzölçümünün yaklaşık beşte birini kapsar. Marmara Bölgesi ise yaklaşık 67.000 km² ile en küçük bölgedir. İkinci büyük bölge İç Anadolu (Orta Anadolu), Güneydoğu Anadolu ise yüzölçümü en küçük ikinci bölgedir. Bu ayrımı bilmek sınav sorularında sıkça karıştırılan noktaları doğru yanıtlamak açısından kritiktir.

22. Ege Bölgesi'nde tarım ürünlerinin çeşitliliğinin diğer bölgelere kıyasla daha fazla olmasının temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Devlet desteklerinin bu bölgede daha fazla uygulanması
• B) Bölgede uygulanan modern tarım tekniklerinin yaygın olması
• C) Farklı yükselti basamaklarının birbirine yakın mesafelerde bulunması ✓
• D) Tarım arazilerinin mülkiyet yapısının elverişli olması
• E) Bölgenin Türkiye'nin en fazla yağış alan bölgesi olması

Ege‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe yükseklik ve iklim koşulları belirgin biçimde değişmektedir. Kıyı kesimlerinde zeytinlik ve narenciye bahçeleri, orta kesimlerde incir, üzüm ve pamuk, iç kesimlerde ise tahıllar yetişmektedir. Bu dikey çeşitlilik, farklı iklim ve toprak koşullarının kısa mesafelerde birbirinin ardından sıralanmasından kaynaklanmaktadır. Oysa Karadeniz Bölgesi gibi yağışı daha fazla olan bölgeler belirli ürünlerde uzmanlaşmıştır. Çeşitliliğin asıl nedeni bu doğal farklılıktır.

23. Aşağıdaki bölgelerden hangisinde endüstriyel tarım (pamuk, şeker pancarı, tütün, fındık gibi ticari ürünler) en az gelişmiştir?

• A) Akdeniz Bölgesi
• B) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
• C) Ege Bölgesi
• D) Marmara Bölgesi
• E) Karadeniz Bölgesi

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu Bölgesi, yüksek rakımı, uzun ve sert geçen kışları, kısa vejetasyon süresi ve zorlu iklim koşulları nedeniyle ticari tarım ürünlerinin yetiştirilmesine en az elverişli bölgedir. Bu bölgede tarım büyük ölçüde geçimlik düzeyde kalmakta, hayvancılık öne çıkmaktadır. Diğer bölgelerde ise farklı ticari ürünler gelişmiştir: Ege'de üzüm-incir-pamuk-tütün, Karadeniz'de fındık-çay, Akdeniz'de pamuk-narenciye-muz, Marmara'da ayçiçeği-şeker pancarı öne çıkar.

24. Türkiye'de bölgeler arasında nüfus dağılımı incelendiğinde, yüzölçümü en büyük bölge ile en kalabalık bölgenin farklı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Doğu Anadolu'da verimli tarım arazilerinin bulunmaması nedeniyle tarihten bu yana ıssız kalması
• B) Doğu Anadolu'nun tarihsel süreçte hiçbir zaman yerleşime açılmamış olması
• C) Nüfusun her zaman iklimsel açıdan en elverişli bölgelerde yoğunlaştığının evrensel bir kural olması
• D) Devlet politikalarının Marmara'yı kasıtlı olarak kalabalıklaştırmak üzere tasarlanmış olması
• E) Marmara Bölgesi'nin küçük yüzölçümüne karşın sanayileşme ve İstanbul merkezli çekim gücüyle yoğun nüfus barındırması ✓

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en geniş bölgesi Doğu Anadolu iken en kalabalık bölgesi Marmara'dır. Bu durum, nüfus dağılımının yalnızca alana değil ekonomik ve sosyal çekim faktörlerine bağlı olduğunu göstermektedir. İstanbul'un dünya kenti konumu, bölgedeki sanayi tesisleri, gelişmiş ulaşım altyapısı ve iş olanakları Marmara'ya ülkenin her yöresinden göç çekmiştir. Doğu Anadolu'nun sert iklimi, dağlık arazi yapısı ve ekonomik olanakların kısıtlılığı ise bölgeden göç verilmesine yol açmaktadır. Nüfus ile alan arasındaki bu ters orantı, nüfus coğrafyasının temel ilkelerinden biridir.

25. Türkiye'de yıllık yağış miktarı 1000 mm'nin üzerinde olan bölgeler incelendiğinde, bu bölgelerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yağışların tamamının ilkbahar mevsiminde gerçekleşmesi
• B) Her birinin farklı yağış rejimine sahip olmakla birlikte, orografik ya da frontal yağış alma bakımından nemli hava kütlelerine dönük yamaçlarda bulunması ✓
• C) Tamamının denizden gelen nemli hava kütlelerine cephane göre dönük yamaçlarda yer alması
• D) Yükselti ve denize olan mesafenin yağışı belirleyen tek etken olması
• E) Tamamının aynı yağış rejimine sahip olması

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yıllık yağışı 1000 mm'yi aşan alanlar başlıca üç bölgededir: Karadeniz kıyıları (kuzey yamaçlar, yaz-kış yağışlı), Doğu Karadeniz (yıl boyu en fazla yağış), Akdeniz'in batı kesimi ve Toros önleri ile Marmara'nın batı kesimi. Bu alanlar farklı yağış rejimlerine sahiptir; ancak ortak özellik, nemli hava kütlelerine dönük, orografik yükseltinin etkisiyle yağış alan yamaçlar olmalarıdır. Dolayısıyla yağış miktarını belirleyen etkenler yalnızca yükselti ve mesafe değil, aynı zamanda bakı ve hava kütlelerinin özelliğidir.