Genel Tekrar Testi - 26

1. Aşağıdaki verilen turistik alanlardan hangisinin, Akdeniz Bölgesi'nde yer aldığı söylenemez?

• A) Manavgat ve Düden Çağlayanları
• B) Cennet ve Cehennem Obrukları
• C) Dilek Yarımadası Milli Parkı ✓
• D) Misis Mozaik Müzesi

Dilek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Yarımadası Milli Parkı, Ege Bölgesi'nde (Aydın ilinde) yer alır.

2. Karadeniz üzerinden geçerek bünyesine nem alan hava kütleleri Karadeniz'de her mevsim yağışların görülmesine neden olur. Bu durum öncelikle aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Dağların doğrultusu ✓
• B) Sıcaklık ortalamaları
• C) Akarsu ağının sık olması
• D) Bitki örtüsü

Dağların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyıya paralel uzanması, denizden gelen nemli havanın dağ yamacı boyunca yükselip soğumasını ve bol yağış bırakmasını (yamaç yağışı) sağlar.

3. Akdeniz İkliminin ağaç türleri arasındadır. İzmir Kozak Yaylası çevresinde saf ormanlar oluşturur. Aydın-Muğla arasında granit kayalar (tor topografyası) üzerinde gelişmiştir. Yukarıda özellikleri verilen ağaç türü hangisidir?

• A) Sedir
• B) Sığla
• C) Fıstık Çamı ✓
• D) Kızılçam

Fıstık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çamı, özellikle Kozak Yaylası ve Aydın-Muğla arasındaki granit sahalarda yaygın olarak görülen karakteristik bir türdür.

4. Akdeniz Bölgesi'nde göller yöresinde yer alan Eğirdir, Beyşehir ve Salda göllerinin suları tatlıdır. Burdur, Yarışlı göllerinin suları ise acıdır. Buna göre göllerin sularının farklı nitelikte olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Yağış miktarı
• B) Göl çanaklarını oluşturan kayaçların yapısı
• C) Buharlaşma miktarı
• D) Gideğenlerinin olup olmaması ✓

Gölün‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fazla suyunu dışarı akıtan bir çıkışı (gideğen) varsa suyu devamlı yenilenir ve tatlı olur. Gideğeni yoksa sular kapalı havzada birikir, tuzlanır veya acılaşır.

5. Akdeniz Bölgesi'nde denizden karaya doğru esen rüzgârlar kıyıya bol yağış bırakırken, Ege Bölgesi'nde denizden esen rüzgârlar pek yağış bırakmaz. Aşağıdakilerden hangisi bu durumu en iyi açıklar?

• A) Denizlerin tuzluluk oranları
• B) Bitki örtüleri
• C) Dağların denize göre konumu ✓
• D) Akarsu ağı

Ege'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dağlar denize dik uzandığı için nemli hava iç kesimlere rahatça sokulur ve hemen yükselip (yamaç yağışı) yağış bırakmaz. Akdeniz'de dağlar paralel olduğu için nemli hava dağa çarpıp yükselir ve bol yağış bırakır.

6. İç Anadolu Bölgesi'nin doğal bitki örtüsünün Antropojen step (insan tahribiyle oluşmuş bozkır) olduğunu aşağıdakilerden hangisi kanıtlar?

• A) Yıllık yağış miktarının oldukça yetersiz olması
• B) Günlük ve yıllık sıcaklık farklarının fazla olması
• C) Yaz aylarında şiddetli buharlaşmanın görülmesi
• D) Bozkırlar içinde orman kalıntılarına rastlanması ✓

Bozkırın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içinde yer yer tek tük ağaç kümelerine veya koruluklara rastlanması, oranın eskiden orman olduğunu ancak tahrip edilerek bozkıra dönüştüğünü (antropojen) kanıtlar.

7. Aşağıdakilerden hangisi Doğu Anadolu Bölgesi'nin diğer bölgelere göç göndermesinin nedenlerinden biri olduğu söylenemez?

• A) Yer altı kaynaklarının yetersizliği ✓
• B) Sanayi tesislerinin yetersizliği
• C) Karasal iklimin görülmesi
• D) Ulaşımın gelişmeyişi

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu yer altı kaynakları bakımından (maden) Türkiye'nin en zengin bölgesidir. Göçün nedeni kaynak yokluğu değil, bu kaynakların yeterince işlenememesidir (ekonomik).

8. Doğu Anadolu Bölgesi'nde; Tarım alanlarının azlığı, Ulaşımın zor olması, Karasal iklim özelliklerinin görülmesi gibi özelliklerin aşağıda verilenlerden hangisine neden olduğu söylenebilir?

• A) Bölge dışına yoğun göç yaşanmasına ✓
• B) Yer altı kaynaklarının fazla olmasına
• C) Tarımsal ürün çeşidinin artmasına
• D) Metalürji sanayinin gelişmesine

Olumsuz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiziki ve ekonomik şartlar, bölge halkını göçe zorlayan en önemli itici faktörlerdir.

9. İç Anadolu Bölgesi'nde tahıl tarımının yaygın olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

• A) Yağış rejiminin ✓
• B) Yükseltinin
• C) Ormanların
• D) Toprak türünün

Tahıllar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (buğday, arpa) yetişme döneminde yağış, olgunlaşma döneminde kuraklık ister. İç Anadolu'nun yarı kurak iklimi (ilkbahar yağışlı, yaz kurak) tahıl tarımı için çok elverişlidir.

10. Akdeniz Bölgesi'nde aşağıda verilen yerlerden hangisinin tarımdan dolayı daha fazla mevsimlik göç aldığı söylenebilir?

• A) Çukurova yöresi ✓
• B) Göller yöresi
• C) Teke yöresi
• D) Tefenni yöresi

Çukurova‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Adana), pamuk ve diğer tarım ürünlerinin hasadı için çevre illerden yoğun mevsimlik işçi göçü alır.

11. Aşağıdaki yörelerin yağış özellikleri dikkate alındığında, hangisinde artezyen kaynaklardan yaygın olarak yararlanıldığı savunulamaz?

• A) Mardin çevresi
• B) Tuz Gölü çevresi
• C) Ergene Havzası
• D) Küre Dağları çevresi ✓

Artezyen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaynaklar, genellikle yağışın az ve yer üstü su kaynaklarının yetersiz olduğu kurak/yarı kurak bölgelerde insanların sondaj vurarak yeraltından çıkardığı basınçlı sulardır. Tuz Gölü, Mardin ve Ergene çevrelerinde yağış azlığı ve tarımsal sulama ihtiyacı nedeniyle bu yönteme sıkça başvurulur. Ergene Havzası, çanak yapısı ve geçirimsiz tabakalarıyla Türkiye'de yeraltı sularından (artezyen) en yoğun yararlanılan yerlerin başındadır. Ancak Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Küre Dağları çevresi her mevsim bol yağışlıdır ve yer üstü suları bakımından zengindir; bu nedenle bu yörede artezyen kaynak kullanımına gerek duyulmaz.

12. Aşağıda verilenlerden hangisinin bir benzerinin Akdeniz Bölgesinde de bulunduğu söylenemez?

• A) Aydın'daki zeytinyağı fabrikasının
• B) Zonguldak'taki kâğıt fabrikasının
• C) Samsun'daki bakır işletmelerinin ✓
• D) Elazığ'daki krom işletmelerinin

Akdeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgesi'nde zeytinyağı fabrikaları (Hatay, Antalya), kâğıt fabrikaları (Mersin, Kahramanmaraş) ve krom işletmeleri (Antalya Ferrokrom) bulunur. Ancak Samsun'daki bakır eritme işletmesinin (metalurji sanayi) bir benzeri Akdeniz Bölgesi'nde yer almaz.

13. Akdeniz Bölgesi'nde çok sayıda mağara ve çökmelerle oluşmuş şekiller yer alır. Bu tür şekillerin Akdeniz Bölgesi'nde çok yaygın olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Coğrafi konumuyla
• B) Karstik arazilerin geniş alan kaplamasıyla ✓
• C) Yer şekillerinin engebeli olmasıyla
• D) Volkanik arazilerin yaygın olarak bulunmasıyla

Karstik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ araziler (kalker/kireçtaşı) suda kolay eridiği için mağara, obruk, dolin gibi erime şekilleri yaygındır.

14. Benzer iklim koşullarına sahip alanlarda ortaya çıkan bitki türleri de benzerlik gösterir. Marmara Bölgesi'nde Istrancalarda (Yıldız Dağları) doğal koşullar altında yetişen bir bitkinin aşağıdaki illerden hangisinde doğal olarak yetişmesi beklenir?

• A) Bartın ✓
• B) Adana
• C) Balıkesir
• D) Bitlis

Istrancalar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Karadeniz iklimi etkisindedir, dolayısıyla aynı iklimin görüldüğü Bartın'da benzer bitkilerin yetişmesi beklenir.

15. Karadeniz Bölgesi'nde aşağıdaki kent çiftlerinden hangi ikisi arasında iklim farklılığının daha fazla olduğu söylenebilir?

• A) Rize - Gümüşhane ✓
• B) Trabzon - Zonguldak
• C) Amasya - Tokat
• D) Samsun - Artvin

Karadeniz'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dağlar kıyıya paralel uzandığı için en büyük iklim farkı doğu-batı yönünde değil, kıyı ile iç kesimler arasında görülür. Rize kıyıda nemli Karadeniz iklimi yaşarken, hemen arkasındaki Gümüşhane dağların güneyinde kalarak karasal iklim yaşar. Samsun ve Artvin birbirine uzak olsalar da ikisi de kıyıda yer aldıkları için iklimleri birbirine çok daha benzerdir.

16. Kuzey Anadolu Dağlarının kuzeye bakan yamaçlarından boz ve esmer, kireçsiz orman toprakları yani podzoller güneye bakan yamaçlarda kireçli kahverengi orman toprakları bulunur. Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

• A) Bitki örtüsü
• B) Eğim özellikleri
• C) Yağış miktarı ✓
• D) Basınç şartları

Kuzey‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yamaçların daha fazla yağış alması toprağın yıkanmasını sağlayarak kireçsiz (podzol) olmasına, güneyin kurak kalması ise kireçli olmasına neden olur.

17. Aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetişme alanı, özel iklim (bol yağış) isteği nedeniyle yalnızca Doğu Karadeniz kıyıları ile sınırlıdır?

• A) Fındık
• B) Mısır
• C) Çay ✓
• D) Tütün

Çay,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yıkanmış toprak ve bol nem isteyen, iklim seçiciliği çok yüksek bir bitkidir. Bu nedenle tarımı sadece Doğu Karadeniz (Rize çevresi) ile sınırlıdır.

18. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde doğal göl bulunmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yer kabuğunda çanaklaşmanın olmaması ✓
• B) Yıllık yağış miktarının az olması
• C) Buharlaşmanın şiddetli olması
• D) Karstik arazinin fazla yer kaplaması

Bir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yerde göl oluşabilmesi için öncelikle suların birikebileceği kapalı bir çukur alana (çanak) ihtiyaç vardır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin yer şekilleri oldukça sade (düzlük ve platolar) olduğu için doğal göl oluşumuna imkân verecek çanaklaşma yoktur. Buharlaşma ancak var olan bir gölün sularını azaltabilir, oluşumun önündeki 'temel' fiziksel engel çanaklaşmanın olmamasıdır.

19. Dicle bölümü ile Orta Fırat bölümü aşağıdaki özelliklerden hangisi bakımından daha çok benzerlik göstermektedir?

• A) Nüfus yoğunlukları
• B) Sanayi kuruluşlarının sayısı
• C) Kış sıcaklık değerleri
• D) Yağış rejimi ✓

Her‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iki bölüm de Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde ve aynı iklim kuşağındadır (Karasal-Akdeniz geçişi), dolayısıyla yağış rejimleri benzerdir.

20. Akdeniz Bölgesi'nde turizm etkinliklerinden dolayı mevsimler arasında nüfus miktarında belirgin farklılaşmalar yaşanır. Buna göre, aşağıda verilen kentlerden hangisinde bu değişimin daha belirgin olduğu söylenebilir?

• A) Adana
• B) Mersin
• C) Antalya ✓
• D) Burdur

Antalya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yaz turizminin en yoğun yaşandığı kenttir ve yaz aylarında nüfusu kış aylarına göre katbekat artar.

21. Akdeniz kıyılarında yayılış gösteren maki türlerinin yaprakları tüylü, kadifemsi ya da cilalı, parlak bir yapıdadır. Akdeniz'de bulunan bitkilerin bu özelliği kazanması bulundukları yerin hangi özelliğinden kaynaklanmaktadır?

• A) Demiroksitli toprakların bulunmasının
• B) Yazların kurak geçmesinin ✓
• C) Litolojik yapının karstik olmasının
• D) Kışların ılık geçmesinin

Makilerin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yaprak yapısı (cilalı, tüylü), şiddetli yaz kuraklığı sırasında terlemeyi azaltarak su kaybını önlemek için gelişmiş bir adaptasyondur.

22. Türkiye'de kırsal alanlarda konut yapı malzemesini belirleyen temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yağış rejimi
• B) Doğal özellikler ✓
• C) Toprak türü
• D) Ekonomik faaliyet

Kırsal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kesimde insanlar çevrelerinde en kolay buldukları malzemeyi kullanır (Ahşap, taş, toprak). Bu da doğrudan doğal çevre özelliklerine (jeolojik yapı ve bitki örtüsü) bağlıdır.

23. Aşağıda verilenlerden hangisi Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin iklim özelliklerinin ortaya çıkardığı bir sonuç değildir?

• A) Orman alanı en az olması
• B) Tarımda sulamaya duyulan ihtiyacın fazla olması
• C) Doğal göl bulunmaması ✓
• D) Akarsu rejimleri düzensiz olması

Doğal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ göl bulunmaması iklimden ziyade yer şekilleri (çanaklaşmanın olmaması) ile ilgilidir.

24. Türkiye'nin en fazla yağış alan ili hangisidir?

• A) Rize ✓
• B) Trabzon
• C) Artvin
• D) Ordu

Rize,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yıllık ortalama yağış miktarı ile Türkiye'nin en fazla yağış alan ilidir ve çay üretimi için elverişli bir iklime sahiptir.

25. Ege Bölgesi'nde dağların denize dik uzanmasının (enine kıyı) aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenemez?

• A) Kıta sahanlığının (şelf) geniş olmasına
• B) Denizel iklimin iç kesimlere sokulmasına
• C) Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımın zorlaşmasına ✓
• D) Kıyının çok girintili çıkıntılı olmasına

Dağlar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ denize dik uzandığı için, aradaki graben ovaları (Bakırçay, Gediz vb.) denizden iç kesimlere doğru ulaşımı kolaylaştırır, zorlaştırmaz.