Genel Tekrar Testi - 77

1. Sınav maratonunu başarıyla tamamlayan bir arkadaş grubu, Türkiye'nin tarihi ve kültürel zenginliklerini görmek için bir gezi planı hazırlamıştır. Sırasıyla şu tarihi merkezleri ziyaret etmişlerdir: • Afrodisyas Antik Kenti • Patara Antik Kenti ve Antik Tiyatrosu • St. Pierre (Aziz Petrus) Kilisesi • UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi'nde yer alan Hierapolis Antik Kenti ve Travertenler Buna göre, bu grubun gezi güzergahında aşağıdaki illerden hangisi yer almamıştır?

• A) Hatay
• B) Aydın
• C) İzmir ✓
• D) Denizli
• E) Antalya

Ziyaret‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ edilen antik kentlerin ve tarihi eserlerin bulundukları iller şöyledir: - Afrodisyas -> Aydın - Patara -> Antalya - St. Pierre Kilisesi -> Hatay - Hierapolis -> Denizli İzmir ili (Efes/Bergama antik kentleri yer alır) bu gezi planında ziyaret edilmemiştir.

2. Sanayi kuruluşlarının yer seçiminde ham maddeye yakınlık bazı tesisler için zorunluyken, bazıları ulaşım, pazarlama ve enerji kaynağı gibi diğer faktörlerin etkisiyle ham maddeden uzak yerlere kurulur. Buna göre; I. Kayseri'de pamuklu dokuma sanayisinin bulunması II. Antalya'da ferro-krom işleme tesisinin kurulması III. İzmir'de kimyasal gübre fabrikalarının yer alması sanayi kuruluşlarının hangilerinin yer seçiminde ham maddeye yakınlık öncelikli bir kriter _olmamıştır_?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Kayseri'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ pamuk yetişmez (pazara ve ulaşıma yakındır). Antalya'da işletilen krom madeni Elazığ'dan gelir (liman ulaşımına yakındır). İzmir'de gübre sanayisinin bulunması da ithal ham maddelerin ulaştığı liman kolaylığı ile ilgilidir. Üçünde de ham maddeye yakınlık etkili değildir.

3. Türkiye'de sanayinin ve ticaretin geliştiği büyük merkezlerde genellikle kara, deniz, hava ve demir yolu ulaşım altyapılarının tamamı gelişmiştir. Ancak bazı önemli turizm ve sanayi illerimizde yer şekillerinin engebeli yapısı nedeniyle demir yolu ağı henüz bulunmamaktadır. Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisinde demir yolu ulaşımı bulunmadığı için tüm ulaşım modlarının (kara, hava, deniz ve demir yolu) bir arada geliştiği _söylenemez_?

• A) İzmir
• B) Antalya ✓
• C) Samsun
• D) Kocaeli
• E) İstanbul

Antalya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Teke Yöresi'nin engebeli dağlık yapısı (Toroslar) nedeniyle Türkiye'deki demir yolu ağına bağlı olmayan illerimizden biridir. Dolayısıyla Antalya'da kara, hava ve deniz yolu ulaşımı gelişmiş olmasına rağmen demir yolu ulaşımı bulunmamaktadır. İzmir, İstanbul, Kocaeli ve Samsun illerinde ise bu dört ulaşım modunun tamamı aktif olarak kullanılmaktadır.

4. Sınır illeri veya başka bir ülkeyle doğrudan kara sınırı bulunan şehirler 'serhat şehirleri' olarak adlandırılmaktadır. Buna göre, coğrafi konumları göz önüne alındığında, aşağıdaki illerimizden hangisi serhat şehirleri (sınır illeri) arasında _yer almaz_?

• A) Siirt ✓
• B) Van
• C) Mardin
• D) Hatay
• E) Artvin

Hatay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Suriye), Van (İran), Artvin (Gürcistan) ve Mardin (Suriye) komşu ülkelerle doğrudan kara sınırı olan sınır illeridir. Siirt ise Doğu Anadolu ve Güneydoğu sınırında yer almakla birlikte hiçbir ülkeyle doğrudan kara sınırı olmayan bir iç il konumundadır.

5. Türkiye'nin 21 Haziran (yaz gün dönümü) tarihindeki coğrafi özellikleri ile ilgili; I. Ülke genelinde yatay yüzeylerdeki cisimlerin yıl içindeki en kısa gölge boyu ölçülür. II. Bu tarihten hemen sonraki günden itibaren geceler gündüzlerden daha uzun olmaya başlar. III. Kuzey yönünde hareket edildikçe gündüz sürelerinin uzadığı gözlemlenir. IV. Aynı boylam üzerinde yer alan tüm noktalarda güneş aynı saatte doğar ve aynı saatte batar. ifadelerinden hangilerinin bu tarihte yaşanması _beklenmez_?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve IV ✓
• D) III ve IV
• E) II, III ve IV

21‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Haziran'da Türkiye güneş ışınlarını alabileceği en dik açılarla alır ve en kısa gölgeler ölçülür (I doğru). Bu tarihten sonra gündüzler kısalmaya, geceler uzamaya başlar; ancak gecelerin gündüzleri geçmesi (daha uzun olması) ekinoks (23 Eylül) sonrasına kadar gerçekleşmez (II yanlış). 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar (III doğru). Aynı boylam üzerinde güneşin aynı anda doğup batması sadece ekinokslarda (21 Mart - 23 Eylül) görülür (IV yanlış). Dolayısıyla II ve IV yaşanması beklenmeyen durumlardır.

6. Türkiye, 36° - 42° Kuzey enlemleri (paralelleri) ile 26° - 45° Doğu boylamları (meridyenleri) arasında yer alan bir ülkedir. Buna göre, aşağıda koordinatları verilen coğrafi konumlardan hangisinin Türkiye sınırları (kara ve deniz yetki alanları dâhil) içerisinde yer aldığı _söylenemez_?

• A) 35° Doğu boylamı - 30° Kuzey enlemi ✓
• B) 45° Doğu boylamı - 40° Kuzey enlemi
• C) 30° Doğu boylamı - 38° Kuzey enlemi
• D) 27° Doğu boylamı - 41° Kuzey enlemi
• E) 40° Doğu boylamı - 36° Kuzey enlemi

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en güney ucu 36° Kuzey enlemidir (Hatay'ın güneyi). Dolayısıyla 30° Kuzey enlemi Türkiye sınırlarının güneyinde kalır ve ülkemiz sınırları içinde bulunamaz. Diğer koordinatlar Türkiye'nin coğrafi çerçevesi (36°-42° K ve 26°-45° D) içine girmektedir.

7. Türkiye'de güneybetı yönünden esen, sıcak ve nemli karakterli yerel rüzgârdır. Kış aylarında estiği günlerde karların hızla erimesine, ani sellere, deniz ulaşımında aksamalara ve soba zehirlenmelerine sebep olduğu için halk arasında 'afet rüzgârı' olarak adlandırılır. Yukarıda bazı özellikleri açıklanan bu rüzgâr hangisidir?

• A) Karayel
• B) Poyraz
• C) Lodos ✓
• D) Samyeli
• E) Fön Rüzgârı

Lodos,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türkiye'ye güneybatı (SW) yönünden esen, kaynağını Akdeniz ve sıcak denizlerden aldığı için sıcak ve nemli karakterde olan bir yerel rüzgârdır. Kış mevsiminde estiğinde sıcaklığı belirgin derecede artırarak dağlardaki karların hızla erimesine ve buna bağlı sel/taşkın olaylarına neden olur. Ayrıca getirdiği alçak basınç sistemi nedeniyle soba dumanının geri tepmesine yol açarak karbonmonoksit zehirlenmelerine ve deniz taşımacılığında aksamalara yol açar. Bu nedenlerden dolayı doğru cevap Lodos'tur (C seçeneği).

8. Coğrafya dersinde Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu ve bunun sonuçları üzerine konuşan beş öğrenciden her biri ülkemizin konum özellikleriyle ilgili birer yargıda bulunmuştur: • Canan: Türkiye, Kuzey Yarım Küre'nin orta kuşağında yer alır. • Serkan: Ülkemiz toprakları Yengeç Dönencesi'nin güneyinde konumlanmıştır. • Aylin: Ülkemiz, Greenwich olarak bilinen başlangıç meridyeninin doğusunda yer almaktadır. • Deniz: Türkiye, güneş ışınlarını hiçbir zaman dik açıyla alamaz çünkü dönencelerin dışındadır. • Murat: Türkiye'nin kuzeyi ile güneyi arasında 6 derecelik enlem farkı vardır. Buna göre, öğrencilerden hangisinin Türkiye'nin mutlak konumu hakkında verdiği bilgi _yanlıştır_?

• A) Aylin
• B) Canan
• C) Murat
• D) Serkan ✓
• E) Deniz

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 36°-42° Kuzey enlemleri arasında yer alır. Yengeç Dönencesi ise 23°27' Kuzey enlemidir. Dolayısıyla ülkemiz Yengeç Dönencesi'nin güneyinde değil, kuzeyinde yer almaktadır. Bu sebeple Serkan'ın verdiği bilgi yanlıştır.

9. Sanayi tesislerinin kurulacağı yerlerin belirlenmesinde ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, iş gücü, sermaye ve ulaşım/pazarlama imkanları gibi faktörler rol oynar. Buna göre, aşağıda verilen sanayi kuruluşlarından hangisinin yer seçiminde liman varlığı ve ulaşım kolaylığı en temel belirleyici faktör olmuştur?

• A) Kırklareli (Hamitabat) Doğal Gaz Santrali
• B) Muğla (Yatağan) Termik Santrali
• C) Konya (Seydişehir) Alüminyum Tesisleri
• D) Antalya Ferro-Krom Tesisleri ✓
• E) Karabük Demir-Çelik Fabrikası

Karabük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ demir-çelik taş kömürüne (enerji), Hamitabat doğal gaza (ham madde), Seydişehir boksit yataklarına (ham madde) ve Yatağan linyit yataklarına (ham madde/enerji) yakınlığı sebebiyle kurulmuştur. Antalya'da ferro-krom madeni (krom) çıkarılmamasına rağmen burada bu tesisin kurulma sebebi gelişmiş liman ulaşımıdır (ulaşım/pazarlama avantajı).

10. Limanların iç kesimlerle olan ulaşım bağlantısında demir yolunun bulunması (hinterlandının geniş olması), yük taşımacılığında o limana büyük avantaj sağlar. Buna göre, Türkiye'de yer alan aşağıdaki liman çiftlerinden hangilerinin demir yolu bağlantısı bulunmaktadır?

• A) Sinop Limanı - Giresun Limanı
• B) Rize Limanı - Fethiye Limanı
• C) Trabzon Limanı - Antalya Limanı
• D) Çanakkale Limanı - Amasra Limanı
• E) Bandırma Limanı - Zonguldak Limanı ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Trabzon, Antalya, Sinop, Rize, Giresun, Ordu, Çanakkale gibi limanların demir yolu bağlantısı bulunmaz (hinterlandları dardır). Ancak Bandırma (Balıkesir) ve Zonguldak limanlarının demir yolu ağları ile iç kesimlere bağlantısı mevcuttur (Zonguldak kömür, Bandırma ise sanayi ürünleri için kullanılır). Doğru cevap E seçeneğidir.

11. Kongre turizmi; uluslararası toplantı, sempozyum, çalıştay gibi organizasyonlara katılan ve yüksek gelir grubuna sahip turistlerin katıldığı bir turizm dalıdır. Bu turizmin gelişmesinde yüksek kapasiteli modern konaklama tesisleri, uluslararası ulaşım kolaylığı ve marka şehir niteliği aranır. Buna göre, Türkiye'nin coğrafi ve turistik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki şehirlerin hangisinde kongre turizminin en fazla gelişmesi beklenir?

• A) Sinop
• B) Artvin
• C) Antalya ✓
• D) Hakkâri
• E) Kırklareli

Kongre‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ turizmi için lüks oteller, kolay havayolu ulaşımı ve kongre salonları gerekir. Antalya ve İstanbul, bu potansiyeliyle Türkiye'de kongre turizminin en çok geliştiği illerdir. Hakkâri, Artvin, Sinop ve Kırklareli gibi illerde bu altyapı yetersizdir. Doğru cevap Antalya'dır.

12. Türkiye, jeopolitik önemi ve bölgesel-küresel iş birlikleri doğrultusunda birçok uluslararası örgüte üye veya kurucu ortak olmuştur. Buna göre, aşağıda verilen uluslararası kuruluşlardan hangisinde Türkiye'nin üyeliği _bulunmamaktadır_?

• A) Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ✓
• B) Economik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD)
• C) Birleşmiş Milletler (BM)
• D) Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO)
• E) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)

Türkiye,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ NATO (D), BM (C), OECD (B) ve İslam İşbirliği Teşkilatı'na (E) üyedir. Ancak Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra eski Sovyet cumhuriyetleri arasında kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) Türkiye üye değildir.

13. İnanç turizmi; insanların inançları gereği kutsal kabul ettikleri dini mekanları ziyaret etmeleriyle oluşan bir turizm dalıdır. Türkiye bu yönüyle zengin bir potansiyele sahiptir. Buna göre, aşağıda verilen turizm değerlerinden hangisi inanç turizmi kapsamında değerlendirilemez?

• A) Sümela Manastırı
• B) Akdamar Adası Kilisesi
• C) Deyrulzafaran Manastırı
• D) Meryem Ana Evi ve Kilisesi
• E) Çatalhöyük Neolitik Yerleşimi ✓

Sümela‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Manastırı, Meryem Ana Evi, Deyrulzafaran Manastırı ve Akdamar Kilisesi farklı semavi dinlere ait kutsal ibadet ve ziyaret mekanları olduklarından inanç turizmi kapsamındadır. Çatalhöyük ise insanlık tarihinin ilk yerleşik hayata geçiş evrelerini gösteren neolitik bir arkeolojik sit alanı olup inanç turizmi değil, tarih/kültür turizmi kapsamındadır.

14. Türkiye'de UNESCO Dünya Miras Listesi'nde (Kalıcı Liste) tescil edilmiş birçok tarihi, kültürel ve arkeolojik miras alanı yer almaktadır. Buna göre, aşağıda verilen tarihi ve kültürel alanlardan hangisi günümüz itibarıyla UNESCO Dünya Miras Listesi'nde (Kalıcı Liste'de) _yer almaz_?

• A) Sümela Manastırı (Trabzon) ✓
• B) Troya Arkeolojik Alanı (Çanakkale)
• C) Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas)
• D) Arslantepe Höyüğü (Malatya)
• E) Gordion Antik Kenti (Ankara)

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kültürel ve tarihi zenginliğini tescilleyen UNESCO Dünya Miras Listesi'nde (Kalıcı Liste) Troya (Çanakkale), Divriği Ulu Camii (Sivas), Arslantepe Höyüğü (Malatya) ve 2023 yılında listeye dahil olan Gordion Antik Kenti (Ankara) yer almaktadır. Trabzon'da bulunan tarihi Sümela Manastırı ise UNESCO'nun Geçici Miras Listesi'nde (Tentative List) yer almakta olup henüz asıl/kalıcı listeye dahil edilmemiştir. Bu nedenle doğru cevap Sümela Manastırı'dır (A seçeneği).

15. Türkiye'den demir yolu ağını kullanarak sınır kapılarından doğrudan komşu ülkelere geçmek isteyen bir gezgin grubu seyahat planı yapmaktadır. Buna göre, Türkiye'nin demir yolu bağlantısı bulunmadığı için bu grubun demir yolu vasıtasıyla doğrudan ulaşamayacağı komşu ülke aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gürcistan
• B) İran
• C) Bulgaristan
• D) Irak ✓
• E) Suriye

Türkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ile Irak arasındaki sınır kapısı olan Habur'da demir yolu bağlantısı bulunmamaktadır. İran ile Kapıköy (Van), Bulgaristan ile Kapıkule (Edirne), Suriye ile Nusaybin/Çobanbey ve Gürcistan ile Canbaz demir yolu sınır kapıları üzerinden doğrudan tren geçişi sağlanabilmektedir.

16. Türkiye'de yer alan dört ilimiz; Muğla, Şanlıurfa, Balıkesir ve Erzurum olarak belirlenmiştir. Bu illerin coğrafi konum özellikleri dikkate alındığında, aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur?

• A) Yaz gün dönümünde (21 Haziran) Muğla'dan Erzurum'a doğru seyahat eden bir kişi gece süresinin kısaldığını gözlemler. ✓
• B) Aynı boylam derecesine yakın olan Balıkesir ve Muğla'da güneş yıl boyunca her gün aynı anda doğar ve aynı anda batar.
• C) Kış gün dönümünde (21 Aralık) gece süresi en uzun olan merkez en güneydeki Şanlıurfa'dır.
• D) Ekvator'a en yakın konumda olan Şanlıurfa'da, yıl boyunca gece ile gündüz süreleri arasındaki fark diğer illere göre daha fazladır.
• E) Ekinoks tarihinde (21 Mart) Şanlıurfa'dan Erzurum'a doğru gidildikçe gündüz süresi uzar.

21‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mart'ta tüm dünyada gece-gündüz eşittir (12 saat), süre değişmez (E yanlış). Balıkesir ve Muğla'da enlemler farklı olduğundan güneş sadece ekinokslarda aynı anda doğup batar (B yanlış). 21 Aralık'ta en uzun gece en kuzeydeki il olan Balıkesir veya Erzurum'dadır (C yanlış). Gece-gündüz süre farkı kutba yakın yerde (kuzeyde) daha fazladır (D yanlış). Ancak 21 Haziran'da kuzeye (Erzurum'a) gidildikçe gündüz süresi uzar, dolayısıyla gece süresi kısalır (A doğru).

17. Türkiye'de yer alan bazı şehirlerin yaklaşık coğrafi koordinatları (enlem ve boylam değerleri) şu şekildedir: • Rize: 41° Doğu boylamı - 40° Kuzey enlemi • Konya: 32° Doğu boylamı - 38° Kuzey enlemi • Van: 43° Doğu boylamı - 38° Kuzey enlemi • Diyarbakır: 41° Doğu boylamı - 37° Kuzey enlemi Bu koordinat bilgileri göz önüne alındığında, şehirlerin coğrafi özellikleri hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi _yanlıştır_?

• A) Van'dan Diyarbakır'a doğru seyahat eden bir kişi yerel saatin daha geri olduğunu gözlemler.
• B) Rize ile Diyarbakır'da güneş yıl boyunca her gün aynı anda doğar ve aynı anda batar. ✓
• C) Konya ve Van'da yıl içerisindeki gece ile gündüz süreleri arasındaki fark birbirine eşittir.
• D) 21 Haziran tarihinde en uzun gündüz süresi Rize'de ölçülür.
• E) Rize ve Diyarbakır şehirlerinin yerel saatleri yıl boyunca aynı kalır.

Rize‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Diyarbakır 41° Doğu boylamında yer aldıkları için yerel saatleri yıl boyu ortaktır. Konya ve Van 38° Kuzey enleminde yer aldıkları için enlem dereceleri aynı olup gece-gündüz süre farkları eşittir. 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzadığından en kuzeydeki Rize en uzun gündüze sahiptir. Van (43° D) Diyarbakır'a (41° D) göre daha doğuda olup yerel saati ileridir; dolayısıyla batıya (Diyarbakır'a) gidildikçe saat geri kalır. Ancak aynı boylamdaki Rize ve Diyarbakır'da güneşin yıl boyu aynı anda doğup batması imkansızdır; bu durum sadece gece ve gündüz sürelerinin tüm dünyada eşitlendiği ekinoks günlerinde (21 Mart - 23 Eylül) gerçekleşebilir.

18. Serbest Bölgeler; bir ülkenin idari sınırları içinde yer almakla birlikte, gümrük bölgesi dışında sayılan, dış ticarete ve yatırımlara yönelik çeşitli muafiyetlerin tanındığı özel alanlardır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de Serbest Bölgelerin kurulmasının temel amaçları arasında _yer almaz_?

• A) İhracata yönelik sanayilerin gelişimini destekleyerek döviz girdisini artırmak
• B) İthalat hacmini büyüterek dış pazara bağımlı bir tüketim ekonomisi modelini teşvik etmek ✓
• C) Ülkeye yabancı sermaye yatırımlarını ve yüksek teknoloji girişini hızlandırmak
• D) Yerli üreticilerin dünya fiyatlarından girdi temin etmelerini sağlayarak uluslararası rekabet gücünü artırmak
• E) Yeni yatırım alanları ve fabrikalar açarak istihdam olanaklarını geliştirmek ve işsizliği azaltmak

Serbest‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bölgelerin temel amacı ithalata bağımlılığı artırmak değil, aksine ihracata yönelik üretim ve sanayiyi geliştirmek, yabancı sermaye ve teknoloji çekmek, döviz girişini artırmaktır. Dolayısıyla ithalatı teşvik etmek bu bölgelerin kuruluş amaçları arasında yer almaz.

19. Türkiye'nin coğrafi bölgeleri, uluslararası öneme sahip birçok tarihi ve doğal turizm değerini barındırır. Buna göre, aşağıda verilen turizm alanlarından hangisi konumlandığı coğrafi bölge bakımından diğerlerinden farklı bir bölgede yer alır?

• A) Selimiye Camii
• B) Manyas Kuş Cenneti
• C) Cumalıkızık Tarihi Köyü
• D) Yerebatan Sarnıcı
• E) Sardes Antik Kenti ✓

Yerebatan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Sarnıcı (İstanbul), Selimiye Camii (Edirne), Cumalıkızık (Bursa) ve Manyas Kuş Cenneti (Balıkesir) Marmara Bölgesi sınırları içerisinde yer alırken; Sardes Antik Kenti (Manisa) Ege Bölgesi sınırları içerisindedir.

20. Limanların gelişmesinde ve ticaret hacminin büyümesinde hinterlandının (art bölgesinin) genişliği ve iç kesimlerle ulaşım bağlantıları etkilidir. Ana ulaşım akslarına uzak kalan, engebeli yer şekillerine sahip kıyılardaki limanların hinterlandı dardır. Buna göre, coğrafi konumu ve yer şekilleri düşünüldüğünde, aşağıdaki liman şehirlerimizin hangisinin hinterlandı diğerlerine göre daha dardır?

• A) Çanakkale Limanı ✓
• B) Mersin Limanı
• C) Kocaeli Limanı
• D) Samsun Limanı
• E) İzmir Limanı

Çanakkale‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Limanı, Gelibolu ve Biga yarımadalarının engebeli yer şekilleri, demir yolu bağlantısının olmaması ve ana ticaret yollarının sapasında (sınırda) kalması nedeniyle hinterlandı oldukça dar olan bir limandır. İzmir, Mersin, Samsun ve Kocaeli limanları ise gelişmiş ulaşım ağları sayesinde geniş hinterlandlara sahiptir.

21. 21 Haziran tarihinde Muğla'dan yola çıkan bir doğa araştırma grubu, 10 günlük bir seyahat rotasını tamamlayarak kuzeydeki İstanbul'a ulaşmıştır. Bu grup yolculuk boyunca gerçekleşen coğrafi değişimleri şu şekilde not etmiştir: I. Güneş ışınlarının düşme açısı -> Yol boyunca artmıştır. II. Gündüz süresinin uzunluğu -> Yol boyunca artmıştır. III. Yatay düzlemdeki cisimlerin gölge boyu -> Yol boyunca kısalmıştır. IV. Gece ile gündüz süreleri arasındaki fark -> Yol boyunca artmıştır. Buna göre, grubun yaptığı gözlemlerden hangileri coğrafi gerçeklerle _bağdaşmaz_ (yanlış eşleştirilmiştir)?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) II, III ve IV

Muğla'dan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İstanbul'a (kuzeye) gidildikçe enlem etkisinden dolayı güneş ışınlarının düşme açısı küçülür (I yanlış). Işınlar daraldığı için gölge boyları uzar (III yanlış). 21 Haziran'da kuzeye gidildikçe gündüz süresi uzar (II doğru) ve ekvatordan uzaklaşıldığı için gece-gündüz süre farkı artar (IV doğru). Yanlış gözlemler I ve III'tür.

22. Türkiye'de iktisadi kalkınmayı sağlamak amacıyla cumhuriyetten günümüze kadar çeşitli yasal kararlar ve kurumsal yapılar oluşturulmuştur. Buna göre; I. I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın hazırlanarak uygulamaya konulması II. Özel teşebbüsü desteklemek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması III. Para politikasını düzenlemek üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kurulması IV. Planlı ekonomi dönemine geçiş için Devlet Planlama Teşkilatı'nın faaliyete başlaması V. Serbest piyasa odaklı köklü ekonomik yapılandırmayı içeren 24 Ocak Kararları'nın alınması gelişmelerinden hangileri 1930 ile 1950 yılları arasındaki dönemde gerçekleştirilmiştir?

• A) I ve II
• B) I ve III ✓
• C) II ve IV
• D) III ve V
• E) IV ve V

Merkez‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bankası 1930 yılında açılmış, I. Beş Yıllık Sanayi Planı ise 1933 yılında uygulanmıştır. İki gelişme de 1930-1950 dönemindedir (I ve III). Teşvik-i Sanayi 1927'de (dönem öncesi), DPT 1960'ta ve 24 Ocak Kararları 1980'de (dönem sonrası) gerçekleşmiştir.

23. Türkiye, binlerce yıllık geçmişiyle çok zengin arkeolojik ve tarihi alanlara ev sahipliği yapmaktadır. • Mezopotamya kültür havzasında taş mimarisiyle ünlü tarihi Mardin şehri, • İlk parayı kullanan Lidya uygarlığının yönetim merkezi Sardes Antik Kenti'nin bulunduğu Manisa, • UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Afrodisias Antik Kenti'ne ev sahipliği yapan Aydın, • Asurlu tüccarların ticari tabletlerinin çıkarıldığı Kültepe ören yerinin yer aldığı Kayseri, tanımlamaları ile eşleştirilen iller göz önüne alındığında, aşağıdaki illerden hangisi hakkında bilgi _verilmemiştir_?

• A) Aydın
• B) Mardin
• C) Kayseri
• D) Manisa
• E) İzmir ✓

Mardin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Mezopotamya şehri), Manisa (Sardes), Aydın (Afrodisias) ve Kayseri (Kültepe) ile eşleşmektedir. İzmir'e dair bir bilgi verilmemiştir (İzmir Efes ve Bergama gibi antik kentlere sahiptir).

24. Peri bacaları; volkanik tüf ve bazalt depolarının yaygın olduğu alanlarda sel suları ve rüzgâr aşındırması sonucu oluşan özel yeryüzü şekilleridir. Türkiye'de Kapadokya dışında da bazı volkanik arazilerde peri bacası oluşumlarına rastlanmaktadır. Buna göre, jeolojik ve jeomorfolojik özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki alanların hangisinde peri bacası oluşumlarının görülmesi _beklenmez_?

• A) Nevşehir - Ürgüp
• B) Manisa - Kula
• C) Erzurum - Narman
• D) Van - Başkale
• E) Kırklareli - Ergene Havzası ✓

Peri‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bacaları volkanik tüflerin aşınmasıyla oluşur. Narman, Kula, Başkale (Van) ve Ürgüp volkanik araziler içerdiğinden peri bacaları bulunur. Ancak Ergene Havzası (Kırklareli/Edirne) tortul dolgulu, volkanik olmayan bir arazi yapısına sahip olduğu için buralarda peri bacalarına rastlanmaz. Doğru cevap E'dir.

25. Türkiye'de araştırma yapan bir coğrafya ekibi, çalışma yürüttükleri bölgede lapya, dolin, uvala, mağara ve obruk gibi yer şekillerinin yaygın olduğunu tespit etmiştir. Buna göre, bu ekibin araştırma yaptığı bölgenin fiziki özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?

• A) Kalker (kireç taşı) ve jips gibi kolay eriyebilen kayaçlar yaygındır.
• B) Suyun etkisiyle kimyasal aşınma ve çözünme olayları etkilidir.
• C) İklim koşullarına da bağlı olarak bölgede Terra Rossa toprakları yaygındır.
• D) Bölgedeki yer şekillerinin oluşumunda volkanik faaliyetler ve lav örtüsü belirleyicidir. ✓
• E) Yüzey suları sızarak derine indiği için yer altı su kaynakları yönünden zengindir.

Lapya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ uvala ve obruk karstik aşınım şekilleridir. Bu şekiller kalkerli (kireç taşı) arazilerde kimyasal çözünmeyle oluşur (B ve A). Karstik alanlar yer altı suyu yönünden zengindir (E) ve Akdeniz'de bu arazilerde Terra Rossa toprakları görülür (C). Ancak bu şekillerin volkanik araziyle (D) hiçbir ilgisi yoktur.