Genel Tekrar Testi - 27
İç Anadolu Bölgesi'nde, ocak ayı sıcaklık ortalamalarının Karadeniz Bölgesi'nden daha düşük olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanamaz?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İç Anadolu Bölgesi'nde, ocak ayı sıcaklık ortalamalarının Karadeniz Bölgesi'nden daha düşük olması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanamaz?
- A) Karasallık
- B) Yükselti
- C) Denize uzaklık
- D) Enlem ✓
İç Anadolu daha güneyde (ekvatora yakın) olduğu için Enlem etkisine göre daha sıcak olması beklenirdi. Ancak daha soğuktur, bu durum enlem ile çelişir.
2. Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biri olan Tuz Gölü ve çevresinden, kuzey ile güney yönlerine doğru gidildikçe yıllık yağış miktarının belirgin şekilde artması aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?
- A) Toprak özellikleri
- B) Yükselti ✓
- C) Göllerin bulunması
- D) Bitki örtüsü
Tuz Gölü ve çevresi, etrafı yüksek dağlarla çevrili çöküntü (orojenik) bir havzada yer aldığı için denizlerden gelen nemli hava kütleleri içeriye sokulamaz ve bölge az yağış alır. Bu havzadan kuzeye (Kuzey Anadolu Dağları'na) ve güneye (Toros Dağları'na) doğru gidildikçe arazi kademeli olarak yükselir. Yükselen hava kütleleri soğuyarak yamaç (orografik) yağışlarına neden olur. Dolayısıyla bu doğrultulardaki yağış artışının temel nedeni yükseltidir.
3. Akdeniz Bölgesi'nin Antalya Bölümü ile Adana Bölümü aşağıda verilenlerden hangisi bakımından benzerlik gösterir?
- A) Turizm potansiyelleri
- B) Sanayi kuruluşları
- C) Kıyı ovalarının genişliği
- D) Doğal bitki örtüsü ✓
Her iki bölüm de Akdeniz iklimi etkisindedir, dolayısıyla doğal bitki örtüsü (maki) bakımından benzerlik gösterirler.
4. Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olarak görülen orman gülleri ve kayın Amanos Dağları yamaçlarında, Akdeniz Flora Bölgesi'ne ait Lübnan Sediri Erbaa-Niksar, kızılçamlar ise Kastamonu çevresinde yetişmektedir. Bu durum bu bitkilerle ilgili hangisini göstermektedir?
- A) Yeryüzüne henüz yayılamamış endemik bitkiler olduğunu
- B) Kuvaterner'deki iklim salınımlarına bağlı yayılış gösteren relikt bitkiler olduğunu ✓
- C) Temel iklimlere uyum sağlamış klimaks bitkiler olduğunu
- D) Beşeri tahribatlar sonucunda bu alanlara yayılmış antropojen bitkiler olduğunu
Geçmiş jeolojik dönemlerden kalma, günümüz ikliminde korunaklı alanlarda yetişen bu türlere relikt (kalıntı) bitki denir.
5. İndirgenmiş izoterm haritalarında yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi ortadan kaldırılır, her yer deniz seviyesinde kabul edilir. Türkiye indirgenmiş izoterm haritasında en düşük sıcaklıkların Doğu Anadolu'da görülmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yer şekilleri
- B) Karasallık ✓
- C) Yağış miktarı
- D) Toprak türü
İndirgenmiş sıcaklıkta yükselti devre dışı bırakıldığına göre, geriye kalan en güçlü faktör karasallıktır (denizden uzaklık ve nem azlığı).
6. İç Anadolu Bölgesi'nde tarımın en önemli sorunu yağışın azlığı ve sulamanın yetersizliğidir. İç Anadolu Bölgesi'nde sulama sorunu giderildikten sonra aşağıdaki ürünlerden hangi ikisinin bölgede yetiştirilmesi daha zordur?
- A) Pamuk - Pirinç
- B) Zeytin - Muz ✓
- C) Mısır - Susam
- D) Tütün - Üzüm
Zeytin ve Muz kış sıcaklığı (ılıklık) isteyen bitkilerdir. İç Anadolu'ya su gelse bile kış soğukları nedeniyle bu ürünler yetişemez.
7. Türkiye’de görülen rüzgarlar göz önünde bulundurulduğunda aşağıda verilenlerden hangisinin karakteri (sıcaklık etkisi) diğerlerine göre farklıdır?
- A) Keşişleme ✓
- B) Yıldız
- C) Poyraz
- D) Karayel
Poyraz, Yıldız ve Karayel kuzey sektörlü rüzgarlar olup sıcaklığı düşürürler. Keşişleme (Samyeli) ise güney sektörlü bir rüzgar olup sıcaklığı artırır.
8. Haziran 2019’da Trabzon’un Araklı ilçesinde aşırı yağışlar sonucu meydana gelen, can ve mal kayıplarına yol açmasının yanı sıra büyük bir toprak kaymasını da tetikleyen doğal afet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sel ve heyelan ✓
- B) Orman yangını
- C) Deprem ve çığ
- D) Kuraklık
Haziran 2019'da Trabzon'un Araklı ilçesinde meydana gelen felaket, aşırı ve şiddetli yağışların hidrolojik olarak akarsu yataklarını taşırması (sel) ve aynı zamanda suya doygun hale gelen dik yamaçlardaki kütlenin hareket etmesi (heyelan) ile oluşmuştur. Coğrafya literatüründe ve ÖSYM'nin afet yönetimi sorularında bu iki durum birbirini tetikleyen bir bütün olarak 'Sel ve heyelan' şeklinde ele alınmaktadır.
9. Karadeniz bölgesinde eğim, yağış ve killi yapının etkisiyle yaygın olarak meydana gelen ve can-mal kaybına neden olabilen doğal afet hangisidir?
- A) Volkanizma
- B) Kasırga
- C) Heyelan ✓
- D) Erozyon
Karadeniz'de bol yağış ve killi toprak yapısı nedeniyle en sık görülen doğal afet heyelandır.
10. Aşağıda verilen bitki topluluklarından hangisi Türkiye'deki İç Anadolu gibi step (bozkır) alanlarına ve karasal iklim bölgesine uyum sağlamıştır?
- A) Maki
- B) Çoban Yastığı ✓
- C) Ladin
- D) Kızılçam
Çoban yastığı, geven, üzerlik otu gibi bitkiler karasal iklimin hüküm sürdüğü bozkır (step) bölgelerinin karakteristik türleridir.
11. Türkiye'de kısa mesafelerde iklim çeşitliliğinin fazla olması, aşağıdaki temel faktörlerden hangisinin bir sonucudur?
- A) Yer Şekilleri ✓
- B) Bitki Örtüsü
- C) Jeolojik Yapı
- D) Maden Çeşitliliği
Türkiye'de yer şekillerinin (dağların uzanışı, yükselti vb.) kısa mesafelerde değişmesi, iklim özelliklerinin de hızla değişmesine ve çeşitlenmesine neden olur.
12. Türkiye’nin coğrafi konumu göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi 'göreceli (özel) konum'un bir sonucudur?
- A) Dağlarımızın güney yamaçlarının bakı etkisiyle daha çok ısınması
- B) Aynı anda bir bölgede kayak yapılırken diğerinde denize girilebilmesi ✓
- C) Batı Rüzgarları kuşağında yer almamız
- D) Orta kuşakta bulunmamız sebebiyle cephesel yağışların görülmesi
Aynı anda farklı mevsim özelliklerinin yaşanması yükselti ve yer şekilleriyle (özel konum) ilgilidir. Diğer şıklar enlem ve matematiksel konumla ilgilidir.
13. Aşağıdaki sanayi kollarından hangisinde ham madde temini doğrudan iklim ve doğal şartlara (hasat dönemine vb.) bağlı değildir?
- A) Unlu Mamüller
- B) İpek Dokumacılığı
- C) Meyve Suyu
- D) Seramik-Porselen ✓
Seramik sanayisinin ham maddesi topraktır ve iklim koşullarından doğrudan etkilenmez. Diğerleri ise tarımsal veya hayvansal üretime bağlıdır.
14. Tunceli, Hakkari ve Ağrı gibi bitki örtüsü cılız, eğim ve engebenin yüksek olduğu, kar yağışının yoğun olduğu yerlerde hangi doğal afet daha sık görülür?
- A) Tornado
- B) Çığ ✓
- C) Erozyon
- D) Heyelan
Yüksek eğim ve yoğun kar yağışının birleştiği Doğu Anadolu illerimizde en riskli doğal afetlerden biri çığdır.
15. Hatay'dan yola çıkarak kıyı şeridini takip eden ve Samsun'a ulaşan bir gözlemci, varış noktasında (Samsun) başlangıç noktasına (Hatay) göre aşağıdakilerden hangisini gözlemleyemez?
- A) Denizdeki tuzluluk oranında azalma
- B) 21 Haziran tarihinde gündüz süresinin en uzun olması
- C) Kıyıda hissedilen sıcaklık düşüşü
- D) Varılan deniz kıyısında Hatay’dan fazla buharlaşma ✓
Samsun, Hatay'a göre daha kuzeyde yer aldığından güneş ışınlarının geliş açısı daha dardır. Bu enlem etkisine bağlı olarak Samsun'da sıcaklıklar, deniz tuzu oranı ve buharlaşma miktarı Hatay'a göre daha azdır. Dolayısıyla Samsun'da Hatay'dan daha fazla buharlaşma olması gözlenemez.
16. Ege Bölgesi'nin sınırlarının diğer bölgelere göre daha iç kısımlara kadar sokulması (iklim ve ulaşım açısından), bölgedeki dağların hangi özelliği ile açıklanabilir?
- A) Yükselti Değerleri
- B) Kıyı Çizgisine Uzanışı ✓
- C) Bakı Koşulları
- D) Jeolojik Dönemi
Ege Bölgesi'nde dağlar kıyıya dik uzandığı için deniz etkisi iç kesimlere kolayca girebilmekte ve bu durum bölge sınırlarının genişlemesine neden olmaktadır.
17. Ülkemizde yağış getirmesi sebebiyle yöre halkı tarafından “gözü yaşlı” olarak nitelendirilen rüzgar ile Doğu Karadeniz'de sıcaklığı artırarak turunçgil yetişmesine olanak sağlayan rüzgar sırasıyla hangisidir?
- A) Lodos - Fön ✓
- B) Etezyen - Lodos
- C) Poyraz - Karayel
- D) Mistral - Yıldız
Lodos rüzgarı denizden nem getirdiği için 'gözü yaşlı' olarak bilinir. Fön (Föhn) rüzgarı ise ısıtıcı etkisiyle Rize çevresinde turunçgil tarımına imkan tanır.
18. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin uluslararası arenada jeopolitik önemini artıran bir unsur olarak nitelendirilemez?
- A) Karasal iklimin iç ve doğu bölgelerde yaygın olması ✓
- B) İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması
- C) Üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olması
- D) Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir konumda olması
Karasal iklimin yaygın olması bir iklim özelliğidir ve ülkenin stratejik veya jeopolitik önemini artıran bir faktör değildir.
19. Türkiye kıyılarında (Matematiksel konum ve iklim özellikleri nedeniyle) fiyort tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni nedir?
- A) İç deniz özelliğinden dolayı gel-git etkisinin az olması
- B) Kıyılarda taraçalanmaların bulunması
- C) Türkiye kıyılarında buzulların deniz seviyesine kadar inmemesi ✓
- D) Dağların genel olarak kıyıya paralel uzanması
Fiyortlu kıyılar buzulların deniz seviyesine inebildiği yüksek enlemlerde görülür. Türkiye'de buzullar hiçbir zaman kıyı seviyesine inmediği için fiyort ve skayer tipi kıyılar görülmez.
20. I. Kızılçam, II. Ladin, III. Funda. Karakteristik özellikleri dikkate alındığında, yukarıdaki bitki türlerinden hangisinin Akdeniz iklim bölgesine uyum sağladığı söylenemez?
- A) I ve II
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız I
- D) II ve III
Kızılçam ve Funda (maki elemanı) Akdeniz ikliminin karakteristik bitkileriyken, Ladin nemli ve serin Karadeniz iklimine özgü bir ağaç türüdür.
21. Aşağıda verilen özelliklerden hangisi Türkiye’nin mutlak (matematiksel) konumu ile açıklanamaz?
- A) Doğuya doğru gidildikçe sıcaklığın düşmesi ✓
- B) Batı rüzgarları etkisinin görülmesi
- C) Doğudaki şehirlerde yerel saatin ileri olması
- D) Akdeniz iklim kuşağında bulunması
Doğuya doğru sıcaklığın düşmesi yükselti (özel konum) ile ilgilidir. Diğer şıklar enlem ve boylam (mutlak konum) etkisidir.
22. Aşağıda verilen bitki topluluklarından hangisi Akdeniz iklim bölgesine uyum sağlamış karakteristik türüdür?
- A) Sarıçam Ağaçları
- B) Göknar Türleri
- C) Ladin Türleri
- D) Kızılçam Ormanları ✓
Kızılçamlar, dünyada en geniş yayılış alanını Türkiye'de (özellikle Akdeniz ve Ege'de) bulan, Akdeniz ikliminin karakteristik ağaç türüdür.
23. Aşağıdakilerden hangisi bir bölgedeki tarımsal faaliyetlerin türünü ve verimliliğini 'doğrudan' etkileyen iklim elemanları arasında yer almaz?
- A) Havadaki nem
- B) Dağların uzanış yönü ✓
- C) Yağış miktarı
- D) Sıcaklık değeri
Sıcaklık, yağış ve nem tarımı doğrudan etkileyen faktörlerdir. Dağların uzanış yönü ise dolaylı bir faktördür; iklimin iç kesimlere girip giremeyeceğini belirleyerek tarımı etkiler.
24. Yukarıda verilen bitki türleri ve en iyi uyum sağladıkları iklim eşleştirmelerinden hangileri doğrudur? I. Sarıçam - Sert Karasal İklim II. Funda – Akdeniz İklimi III. Ladin – Karadeniz İklimi
- A) Yalnız I
- B) I ve III
- C) I, II ve III ✓
- D) I ve II
Sarıçamlar yüksek ve soğuk yerleri (Erzurum-Kars), ladinler nemli Karadeniz iklimini, fundalar (maki elemanı) ise Akdeniz iklimini temsil eder.
25. Türkiye’nin mutlak konumu göz önünde bulundurulduğunda, kuzeyden güneye doğru gidildikçe aşağıdakilerden hangisinde artış görülmesi beklenmez?
- A) Yer çekimi kuvveti ✓
- B) Çizgisel hız
- C) Sıcaklık ortalamaları
- D) Buharlaşma miktarı
Dünya'nın şeklinden dolayı yer çekimi kutuplara gidildikçe artar, ekvatora (güneye) gidildikçe azalır. Dolayısıyla kuzeyden güneye gidildikçe yer çekimi artmaz, azalır.