Genel Tekrar Testi - 53
Türkiye'de fay hatları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye'de fay hatları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı sağ yanal doğrultu atımlıdır.
- B) Doğu Anadolu Fay Hattı sol yanal doğrultu atımlıdır.
- C) Ege Bölgesi'ndeki grabenler, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın devamıdır. ✓
- D) Kuzey Anadolu Fay Hattı, Marmara Denizi'nden başlayarak Doğu Anadolu'ya kadar uzanır.
- E) Türkiye, Alp-Himalaya deprem kuşağı üzerinde yer alır.
Ege Bölgesi'ndeki grabenler (Büyük Menderes, Küçük Menderes, Gediz) Doğu Anadolu Fay Hattı'nın değil, Batı Anadolu'daki gerilme tektoniğinin sonucudur. KAF ve DAF doğrultu atımlı faylardır.[reference:1]
2. Aşağıdaki platolardan hangisi, volkanik lav akıntıları sonucu oluşmuştur?
- A) Anadolu Platosu
- B) Erzurum-Kars Platosu ✓
- C) Yazılıkaya Platosu
- D) Teke Platosu
- E) Taşeli Platosu
Erzurum-Kars Platosu, volkanik lav akıntıları sonucu oluşmuş bir lav platosudur. Anadolu Platosu ise epirojenez (kıta oluşumu) ile yükselmiştir.[reference:3]
3. Türkiye'de akarsu aşındırma şekilleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Peri bacaları ✓
- B) Kanyon
- C) Vadi
- D) Menderes
- E) Seki
Peri bacaları, akarsu değil rüzgar ve suyun birlikte etkisiyle oluşan aşınım şekilleridir (özellikle Kapadokya bölgesinde).[reference:4]
4. Aşağıdaki Türkiye dağlarından hangisi, kıvrılma (orojenez) sonucu oluşmuştur?
- A) Kaz Dağı
- B) Simav Dağı
- C) Alp-Himalaya Dağ Kuşağı ✓
- D) Menteşe Dağları
- E) Yunt Dağı
Alp-Himalaya Dağ Kuşağı, kıvrılma (orojenez) sonucu oluşmuştur. Kaz Dağı, Simav Dağı, Menteşe Dağları ve Yunt Dağı ise kırılma (horst-graben) sonucu oluşmuştur.[reference:5]
5. Türkiye'de aşağıdaki akarsulardan hangisi, denize ulaşamadan (kapalı havza) sonlanır?
- A) Sakarya Nehri
- B) Kızılırmak
- C) Yeşilırmak
- D) Konya Ovası akarsuları ✓
- E) Ceyhan Nehri
Konya Ovası akarsuları (Çarşamba Çayı, Karaman Çayı vb.) kapalı havza oluşturur ve denize ulaşmaz. Diğerleri denize dökülür.
6. Aşağıdaki Türkiye platolarından hangisi, lav akıntıları sonucu oluşmuştur?
- A) Anadolu Platosu
- B) Erzurum-Kars Platosu ✓
- C) Yazılıkaya Platosu
- D) Teke Platosu
- E) Taşeli Platosu
Erzurum-Kars Platosu, volkanik lav akıntıları sonucu oluşmuş bir lav platosudur.[reference:10]
7. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de deprem riskinin en yüksek olduğu bölgelerden biri değildir?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı
- B) Doğu Anadolu Fay Hattı
- C) Batı Anadolu Grabenleri
- D) İç Anadolu'nun orta kesimleri ✓
- E) Ege Bölgesi
İç Anadolu'nun orta kesimleri, Türkiye'nin deprem riski en düşük bölgelerindendir. Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu fay hatları ve Batı Anadolu grabenleri yüksek risklidir.[reference:12]
8. Türkiye'de aşağıdaki delta ovalarından hangisi, Kızılırmak Nehri tarafından oluşturulmuştur?
- A) Çukurova
- B) Bafra ✓
- C) Çarşamba
- D) Sakarya Deltası
- E) Gediz Deltası
Bafra Ovası (Bafra Deltası), Kızılırmak Nehri'nin Karadeniz'e döküldüğü yerde oluşmuştur. Çarşamba Ovası Yeşilırmak, Çukurova ise Seyhan-Ceyhan tarafından oluşturulmuştur.[reference:14]
9. Türkiye'de aşağıdaki dağlardan hangisi, volkanik bir dağdır?
- A) Uludağ
- B) Kaz Dağı
- C) Erciyes Dağı ✓
- D) Kaçkar Dağı
- E) Cilo Dağı
Erciyes Dağı, İç Anadolu'da volkanik faaliyetler sonucu oluşmuş bir volkanik dağdır. Ağrı Dağı, Hasandağı, Karacadağ da volkanik dağlardır.[reference:16]
10. Türkiye'de karstik arazilerin dağılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Karstik şekiller en çok İç Anadolu'nun kuzey kesimlerinde görülür.
- B) Toros Dağları, kireçtaşı yapısı nedeniyle karstik arazilerin en yaygın olduğu bölgedir. ✓
- C) Karstik arazilerde yer altı suları, yüzey sularından daha azdır.
- D) Karstik arazilerde polye oluşumu, akarsuların derine aşındırması ile gerçekleşir.
- E) Türkiye'de karstik araziler yalnızca Akdeniz Bölgesi'nde görülür.
Toros Dağları, yaygın kireçtaşı litolojisi ve uygun iklim koşulları nedeniyle Türkiye'de karstik arazilerin en yoğun olduğu bölgedir. Polye, dolin, obruk gibi şekiller burada yaygındır.
11. Türkiye'de epirojenez (kıta oluşumu) hareketleri hangi bölgede etkili olmuştur?
- A) Doğu Anadolu'da dağ oluşumu
- B) İç Anadolu'nun yükselmesi ve Anadolu Platosu'nun oluşumu ✓
- C) Ege Bölgesi'ndeki grabenler
- D) Kuzey Anadolu'da fay hatları
- E) Güneydoğu Anadolu'da volkanik dağlar
Epirojenez, kıta bloklarının yükselmesi veya alçalmasıdır. Anadolu Platosu'nun oluşumu epirojenez ile ilişkilidir. Diğerleri orojenez veya volkanizma ile ilgilidir.
12. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de göl oluşumu ile ilgili yanlış bir ifadedir?
- A) Van Gölü - Volkanik set gölü ✓
- B) Beyşehir Gölü - Tektonik göl
- C) Tuz Gölü - Tektonik göl
- D) Uluabat Gölü - Tektonik göl
- E) Ladik Gölü - Heyelan set gölü
Van Gölü, volkanik set gölü değil, tektonik (çöküntü) göldür. Beyşehir, Tuz, Uluabat tektonik; Ladik heyelan setiyle oluşmuştur.
13. Türkiye'deki aktif fay hatları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı, sağ yanal doğrultu atımlıdır.
- B) Doğu Anadolu Fay Hattı, sol yanal doğrultu atımlıdır.
- C) Ege Bölgesi'nde grabenler, KAF'ın devamıdır.
- D) KAF, Marmara Denizi'nden başlayarak Van Gölü'ne kadar uzanır. ✓
- E) KAF üzerinde 20. yüzyılda büyük depremler meydana gelmiştir.
Kuzey Anadolu Fay Hattı, Marmara Denizi'nden başlayarak Doğu Anadolu'ya kadar uzanır, ancak Van Gölü'ne kadar değil; Karlıova'da Doğu Anadolu Fayı ile birleşir.
14. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi, Türkiye'deki platolar ve oluşumları açısından doğrudur?
- A) Anadolu Platosu - Epirojenez (kıta oluşumu) ✓
- B) Erzurum-Kars Platosu - Akarsu aşındırması
- C) Yazılıkaya Platosu - Volkanizma
- D) Teke Platosu - Karstik erime
- E) Taşeli Platosu - Rüzgar birikimi
Anadolu Platosu, epirojenez ile yükselmiştir. Erzurum-Kars Platosu volkanik lavlarla oluşmuştur, akarsu aşındırması değil. Yazılıkaya platosu da volkanik, Teke ve Taşeli platoları karstik erime ile oluşmuştur.
15. Türkiye'de aşağıdaki göllerden hangisi, tektonik hareketlerle oluşan bir göldür?
- A) Beyşehir Gölü
- B) Tuz Gölü
- C) Van Gölü ✓
- D) Uluabat Gölü
- E) Sapanca Gölü
Van Gölü, tektonik (çöküntü) göldür. Beyşehir ve Tuz Gölü tektonik, Uluabat tektonik, Sapanca ise tektonik göl olmakla birlikte, Van Gölü en tipik örnektir.
16. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'deki yer şekillerinin oluşumunda iç kuvvetlerin etkisine örnek değildir?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı
- B) Erciyes Dağı
- C) Konya Ovası'ndaki lös toprakları ✓
- D) Ege Bölgesi'ndeki grabenler
- E) Doğu Anadolu'daki volkanik dağlar
Konya Ovası'ndaki lös toprakları rüzgarların biriktirmesiyle oluşmuş dış kuvvet şeklidir. Diğerleri iç kuvvetler (faylanma, volkanizma, orojenez) sonucudur.
17. Türkiye'de delta ovalarının oluşumunda aşağıdaki faktörlerden hangisi en az etkilidir?
- A) Akarsuyun taşıdığı malzeme miktarı
- B) Kıyı akıntıları ve dalgalar
- C) Kıyının çökmesi (epirojenez)
- D) Gel-git olayları ✓
- E) Akarsuyun debisi
Türkiye kıyılarında gel-git genliği düşüktür (Akdeniz ve Karadeniz'de az), bu nedenle delta oluşumunda gel-git olayları en az etkilidir. Diğer faktörler (taşıma, akıntı, kıyı hareketleri, debi) daha belirleyicidir.
18. Türkiye'deki karstik şekillerden biri olan 'obruk' aşağıdaki bölgelerden hangisinde yaygındır?
- A) Konya Ovası ✓
- B) Teke Platosu
- C) Taşeli Platosu
- D) Erzurum-Kars Platosu
- E) Anadolu Platosu
Konya Ovası, obrukların en yoğun olduğu bölgedir. Karstik erime sonucu oluşan obruklar, suyun yeraltına çekilmesiyle meydana gelir.
19. Türkiye'de buzul şekillerinin en yaygın olduğu bölge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ağrı Dağı ve çevresi ✓
- B) Toros Dağları (Batı ve Orta Toroslar)
- C) Kaçkar Dağları (Doğu Karadeniz)
- D) Uludağ
- E) Erciyes Dağı
Ağrı Dağı ve çevresi, Türkiye'de buzul şekillerinin en yaygın olduğu bölgedir. Ağrı Dağı'nda kalıcı buzullar ve sirk buzulları bulunur. Kaçkar Dağları'nda da buzul şekilleri vardır, ancak Ağrı daha tipiktir.
20. Türkiye'de aşağıdaki akarsulardan hangisi, kapalı havza özelliği gösterir?
- A) Sakarya Nehri
- B) Kızılırmak
- C) Yeşilırmak
- D) Konya Ovası akarsuları (Çarşamba Çayı) ✓
- E) Ceyhan Nehri
Konya Ovası akarsuları (Çarşamba Çayı, Karaman Çayı) kapalı havza oluşturur. Diğerleri denize dökülür.
21. Türkiye'de aşağıdaki dağlardan hangisi, kırılma (horst) sonucu oluşmuştur?
- A) Kaçkar Dağı
- B) Kaz Dağı ✓
- C) Cilo Dağı
- D) Ağrı Dağı
- E) Erciyes Dağı
Kaz Dağı, kırılma (horst) sonucu oluşmuştur. Kaçkar ve Cilo kıvrılma (orojenez), Ağrı ve Erciyes volkanik dağdır.
22. Türkiye'de aşağıdaki yer şekillerinden hangisi, akarsu biriktirmesiyle oluşmuştur?
- A) Peri bacaları
- B) Kanyon
- C) Delta ovası ✓
- D) Falez
- E) Dolin
Delta ovaları, akarsuların taşıdığı malzemeleri deniz kıyısında biriktirmesiyle oluşur. Peri bacaları ve dolin aşındırma, kanyon aşındırma, falez dalga aşındırması sonucudur.
23. Türkiye'de kıyı tipleri düşünüldüğünde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A) Dalmaçya kıyıları - Ege Bölgesi
- B) Fiyort kıyıları - Rize-Artvin kıyıları
- C) Haliç kıyıları - İstanbul (Haliç)
- D) Limanlı kıyılar - Antalya Körfezi ✓
- E) Kıyı oku - Çukurova
Limanlı kıyılar, girintili çıkıntılı kıyılardır ve Çanakkale-İstanbul boğazlarında görülür. Antalya Körfezi ise kıyı tipi değil, bir körfezdir.
24. Türkiye'deki aktif fay hatlarının deprem üretme potansiyeli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı, en uzun fay hattı olmasına rağmen deprem üretme potansiyeli en düşük olanıdır.
- B) Doğu Anadolu Fay Hattı, sol yanal doğrultu atımlı olup, 2023 Kahramanmaraş depremlerini üretmiştir. ✓
- C) Ege Bölgesi'ndeki grabenler, fay hattı değil, volkanik faaliyetler sonucudur.
- D) Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı'na göre daha genç bir fay hattıdır.
- E) Türkiye'deki tüm fay hatları, birbirine paralel olarak uzanır.
Doğu Anadolu Fay Hattı, sol yanal doğrultu atımlıdır ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri (Pazarcık ve Elbistan) üretmiştir. KAF sağ yanal, Ege grabenleri tektonik çöküntüdür, fay hatları farklı yönlerdedir.
25. Türkiye'deki göller ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Van Gölü, tektonik (çöküntü) göldür.
- B) Tuz Gölü, kapalı havzada yer alan bir tektonik göldür.
- C) Beyşehir Gölü, Türkiye'nin en büyük tatlı su gölüdür. ✓
- D) Ulubat Gölü, Marmara Bölgesi'nde yer alan bir tektonik göldür.
- E) Meke Gölü, volkanik set (maar) gölüdür.
Türkiye'nin en büyük tatlı su gölü Beyşehir değil, Eğirdir Gölü'dür. Beyşehir Gölü ikinci büyük tatlı su gölüdür. Van Gölü ve Tuz Gölü tektonik, Ulubat tektonik, Meke maar gölüdür.