Genel Tekrar Testi - 50
Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı ve düz alanların sınırlı olduğu bazı yörelerde havalimanları deniz doldurularak yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu yöntemle inşa edilen havalimanlarından biridir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzandığı ve düz alanların sınırlı olduğu bazı yörelerde havalimanları deniz doldurularak yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu yöntemle inşa edilen havalimanlarından biridir?
- A) Zonguldak Çaycuma
- B) Sinop
- C) Samsun Çarşamba
- D) Rize-Artvin ✓
- E) Trabzon
Doğu Karadeniz'de dağların kıyının hemen gerisinden yükselmesi, havalimanı için gerekli geniş düzlüklerin bulunmasını güçleştirir. Bu engeli aşmak amacıyla Ordu-Giresun ve Rize-Artvin havalimanları deniz doldurularak yapılmıştır. Trabzon Havalimanı kıyı taraçası, Samsun Çarşamba Havalimanı ise delta ovası üzerinde bulunduğundan aynı yönteme ihtiyaç duyulmamıştır.
2. Türkiye'deki turizm faaliyetlerinin coğrafi dağılışı ve ekonomik özellikleri düşünüldüğünde aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Turizm gelirlerinin bölgesel dağılımında Marmara Bölgesi ilk sıradadır.
- B) Termal turizm tesisleri genellikle tektonik kırık hatlarında yoğunlaşmıştır.
- C) Turizm faaliyetleri ve elde edilen gelirler yılın bütününe dengeli dağılmıştır. ✓
- D) Kongre ve fuar turizmi yatırımları daha çok büyükşehirlerde toplanmıştır.
- E) Deniz turizmi sezonunun en uzun sürdüğü kıyı kuşağı Akdeniz'dir.
İstanbul Marmara'nın turizm gelirlerini artırırken sıcak iklim Akdeniz'de deniz turizmi sezonunu uzatır. Fay hatları termal turizmi, büyükşehirlerin altyapısı da kongre ve fuar turizmini destekler. Buna karşın turizm hareketleri yaz aylarında yoğunlaştığından faaliyet ve gelirler yıl geneline dengeli dağılmaz.
3. Türkiye'nin kara sınırları ve komşularıyla ilişkileri dikkate alındığında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Günümüzde geçerli en eski sınırımız İran sınırıdır.
- B) En uzun kara sınırımız Suriye ile bulunmaktadır.
- C) Yunanistan sınırının büyük kısmını Meriç Nehri oluşturur.
- D) En kısa kara sınırımız Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan iledir.
- E) Suriye sınırı büyük oranda dağlık doğal engellerden oluşur. ✓
Türkiye'nin komşularıyla sınırları farklı özellikler gösterir. Yunanistan sınırının önemli bölümü Meriç Nehri boyunca uzanır; İran sınırı Kasr-ı Şirin Antlaşması'na dayanan en eski sınırımızdır. En uzun kara sınırımız Suriye ile, en kısa sınırımız ise Nahçıvan iledir. Suriye sınırının büyük bölümü dağlık değil düz alanlardan geçer.
4. Mutlak nem, bir metreküp havada bulunan su buharı miktarıdır. Değerin yükselmesi için sıcaklığın ve buharlaşabilecek su miktarının fazla olması gerekir. Buna göre temmuz ayında aşağıdaki yörelerin hangisinde mutlak nemin en yüksek olması beklenir?
- A) Konya Ovası
- B) Çukurova ✓
- C) Erzurum-Kars Platosu
- D) Şanlıurfa Platosu
- E) Trabzon kıyıları
Konya ve Şanlıurfa yazın sıcak olsa da su kaynakları sınırlıdır. Trabzon'da nem kaynağı bulunmasına rağmen sıcaklık Çukurova kadar yüksek değildir. Çukurova'da yüksek sıcaklık ile Akdeniz'den gelen yoğun nem birleştiği için mutlak nem en yüksek düzeye ulaşır.
5. Anadolu levhasının çevresindeki levhaların baskısı altında hareket etmesi; I. tektonik deprem, II. buzullaşma, III. çöküntü depremi olaylarından hangisine yol açabilir?
- A) I ve II
- B) II ve III
- C) I ve III
- D) Yalnız I ✓
- E) Yalnız III
Levha hareketleri fay hatlarında gerilim birikmesine ve tektonik depremlerin oluşmasına neden olur. Buzullaşma iklimle, çöküntü depremleri ise yer altındaki boşlukların çökmesiyle ilişkilidir. Yalnız I doğrudur.
6. Aşağıdaki akarsu-oluşturduğu ova eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?
- A) Kızılırmak - Bafra
- B) Ceyhan - Çukurova
- C) Yeşilırmak - Çarşamba
- D) Küçük Menderes - Menemen ✓
- E) Göksu - Silifke
Menemen Ovası'nı Bakırçay'ın taşıyıp biriktirdiği alüvyonlar oluşturmuştur. Küçük Menderes ise denize döküldüğü bölümde Selçuk Ovası'nı meydana getirir.
7. Cam fabrikalarının yer seçiminde silisyumlu kum gibi ham maddeler ve ulaşım olanakları etkilidir. Aşağıdaki illerin hangisinde cam sanayisinin gelişmesi beklenmez?
- A) Mersin
- B) Kırklareli
- C) Eskişehir
- D) Antalya ✓
- E) Tekirdağ
Cam sanayisi silisyumlu kum, ulaşım ve pazar koşullarına bağlı olarak Kırklareli, Tekirdağ, Mersin ve Eskişehir gibi merkezlerde gelişmiştir. Antalya'nın ekonomik yapısında turizm ve tarım öne çıktığından seçenekler içinde cam sanayisiyle ilişkilendirilmeyen ildir.
8. Erciyes, Nemrut, Hasan ve Büyük Ağrı dağları hangi volkan tipinin Türkiye'deki örnekleridir?
- A) Maar
- B) Kaldera
- C) Kalkan volkan
- D) Tüf konisi
- E) Tabakalı (strato) volkan ✓
Bu volkanlar lavlarla piroklastik malzemenin katmanlar hâlinde birikmesi sonucunda oluşmuş, yüksek ve dik yamaçlı yapılardır. Tabakalı volkan ile strato volkan aynı tipi belirtir.
9. Akarsu alüvyonlarının bir vadi, koy veya körfezin önünü kapatmasıyla alüvyal set gölleri oluşur. Aşağıdaki göllerden hangisi bu oluşum türüne örnektir?
- A) Tortum Gölü
- B) Eymir Gölü ✓
- C) Çıldır Gölü
- D) İznik Gölü
- E) Burdur Gölü
Ankara'daki Eymir ve Mogan gölleri alüvyonların bir set oluşturmasıyla meydana gelmiştir. Burdur ve İznik tektonik, Çıldır lav set, Tortum ise heyelan set gölüdür.
10. Aktif faylar üzerindeki tektonik ovalarda deprem olasılığı yüksektir. Aşağıdaki ovalardan hangisinin bu özelliği nedeniyle deprem riski daha fazladır?
- A) Konya Ovası
- B) Kestel Ovası
- C) Çarşamba Ovası
- D) Amik Ovası ✓
- E) Ergene Ovası
Amik Ovası aktif fayların etkilediği tektonik bir çöküntü alanıdır ve deprem riski yüksektir. Kestel karstik bir polye, Çarşamba delta ovasıdır. Konya ve Ergene ise seçenekler içinde aktif fay etkisinin daha sınırlı olduğu ovalardır.
11. Ekili alanların büyüklüğü ve arazi yapısı göz önüne alındığında hangi yörede tarımsal nüfus yoğunluğunun daha düşük olması beklenir?
- A) Hakkâri Yöresi
- B) Doğu Karadeniz kıyıları
- C) Çukurova ✓
- D) Taşeli Platosu
- E) Menteşe Yöresi
Tarımsal nüfus yoğunluğu, tarımda çalışan nüfusun ekili-dikili alana oranıdır. Çukurova'da tarım alanlarının geniş ve düz olması bu oranı düşürür; diğer yörelerde arazinin dar ve parçalı olması yoğunluğu artırır.
12. Dağınık kırsal yerleşmeler engebeli ve su kaynaklarının bol olduğu alanlarda yaygındır. I. Doğu Karadeniz kıyıları II. Ergene Havzası III. Konya Ovası ve çevresi Yukarıdaki alanların hangilerinde bu yerleşme dokusu görülür?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Doğu Karadeniz'de engebeli arazi ve bol su, evlerin tarım arazileri içinde birbirinden uzak kurulmasını sağlar. Ergene ve Konya'da arazi daha düz, su kaynakları daha sınırlıdır; toplu yerleşme yaygındır. Yalnız I doğrudur.
13. Türkiye'de bazı doğal göllerin dışarıya akış gösteren sularından hidroelektrik enerji üretiminde yararlanılır. Aşağıdaki göllerden hangisi bu kullanıma örnektir?
- A) Sapanca
- B) Tuz
- C) Salda
- D) Beyşehir
- E) Kovada ✓
Kovada Gölü'nün gideğeninden hidroelektrik üretiminde yararlanılır. Tortum, Hazar ve Eğirdir de enerji üretimiyle ilişkilendirilen doğal göllerdendir. Tuz ve Salda kapalı havza gölleridir; Sapanca ile Beyşehir bu seçenekler içinde bu amaçla kullanılmaz.
14. Birden fazla ile hizmet vermesi amacıyla planlanıp 25 Kasım 2012'de açılan Türkiye'nin ilk bölgesel havalimanı hangisidir?
- A) Ordu-Giresun Havalimanı
- B) Zafer Havalimanı ✓
- C) Çukurova Uluslararası Havalimanı
- D) İstanbul Havalimanı
- E) Adana Şakirpaşa Havalimanı
Kütahya, Afyonkarahisar ve Uşak'a ortak hizmet sunmak üzere inşa edilen Zafer Havalimanı 25 Kasım 2012'de faaliyete geçmiştir. Tesis Türkiye'nin ilk bölgesel havalimanı kabul edilir.
15. Türkiye'de doğal ve kültürel değerlerin korunması amacıyla oluşturulan millî parklarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Doğal ve jeolojik güzelliklerin gelecek kuşaklara aktarılmasının hedeflenmesi
- B) İlk milli park statüsünün Yozgat Çamlığı'na verilmesi
- C) Son milli parkın Kahramanmaraş'taki Geben Vadisi olarak belirlenmesi
- D) Uluslararası sözleşmelerle desteklenen koruma alanlarının bulunması
- E) Sınırları içerisinde yalnızca doğal oluşumların koruma altına alınması ✓
Millî parkların amacı doğal, jeolojik, tarihî ve kültürel değerleri koruyarak gelecek kuşaklara aktarmaktır. Dolayısıyla bu alanlarda yalnızca doğal oluşumlar korunmaz. Troya ve Göreme gibi millî parklar tarihî ve kültürel miraslarıyla da öne çıkar. Türkiye'nin ilk millî parkı Yozgat Çamlığı, en son ilan edilen millî parkı ise Kahramanmaraş'taki Geben Vadisi'dir. Bazı koruma alanları Ramsar ve UNESCO gibi uluslararası düzenlemelerle de desteklenir.
16. Türkiye'nin coğrafi özelliklerinden bazıları mutlak, bazıları ise göreceli konumuyla açıklanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin göreceli konumunun bir sonucu değildir?
- A) Asya ile Avrupa arasında transit ticaretin gelişmesi
- B) Dağların güney yamaçlarında karların daha erken erimesi ✓
- C) Akarsuların hidroelektrik enerji potansiyelinin yüksek olması
- D) Kısa mesafelerde farklı hava durumlarının yaşanması
- E) Fay hatlarına bağlı olarak jeotermal kaynakların yaygınlığı
Kıtalar arasındaki konum transit ticareti, yüksek ve engebeli yapı hidroelektrik potansiyelini, kırıklı arazi ise jeotermal kaynakları artırır. Bunlar göreceli konumla ilgilidir. Güney yamaçlarda karların daha erken erimesi ise Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de bulunmasına bağlı bakı etkisidir ve mutlak konumun sonucudur.
17. Yüzeyi çevredeki volkanlardan çıkan lav ve diğer volkanik malzemelerle geniş ölçüde örtülen ovalara aşağıdakilerden hangisi örnek gösterilebilir?
- A) Çarşamba Ovası
- B) Malazgirt Ovası ✓
- C) Bafra Ovası
- D) Nazilli Ovası
- E) Ergene Ovası
Malazgirt Ovası'nın bulunduğu çöküntü alanı tektonik süreçlerle biçimlenmiş, yüzeyi ise Süphan Dağı ve çevredeki volkanlardan yayılan lavlarla geniş ölçüde örtülmüştür. Bu nedenle KPSS coğrafya sınıflandırmasında lav örtüsü ovaları arasında gösterilir. Bafra ile Çarşamba delta, Nazilli tektonik; Ergene ise aşınım ve dolgu özellikleri taşıyan bir ovadır.
18. Sığ kıyılarda dalga ve akıntıların taşıdığı malzemelerin birikmesiyle kıyıya yakın bir ada karaya bağlanabilir. Bu şekilde oluşan yer şekline tombolo (saplı ada) denir. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki en tipik tombolo örneğidir?
- A) Çukurova Deltası
- B) Büyükçekmece Gölü
- C) Biga Yarımadası
- D) Ölüdeniz Lagünü
- E) Kapıdağ Yarımadası ✓
Dalga ve akıntıların taşıdığı kumlar, kıyı ile açıktaki ada arasında birikerek adayı zamanla karaya bağlar ve tombolo oluşur. Türkiye'deki en belirgin örnek Balıkesir'deki Kapıdağ Yarımadası'dır. Büyükçekmece ve Ölüdeniz dalga biriktirmesiyle oluşan kıyı set gölleridir; Çukurova ise akarsuların oluşturduğu bir deltadır.
19. Türkiye'de ulaşımı güçleştiren aşağıdaki etkenlerden hangisi oluşum kaynağı bakımından diğerlerinden farklıdır?
- A) Heyelan ve çığ olaylarının yaşanması
- B) Yükselti ve engebenin fazla olması
- C) Sermaye ve teknolojinin yetersiz olması ✓
- D) Kışın kar, buzlanma ve sis olaylarının görülmesi
- E) Kuzey ve güneydeki dağların kıyıya paralel uzanması
Sermaye ve teknolojinin yetersizliği ekonomik ve beşerî kökenlidir. Diğer seçeneklerdeki ulaşım engelleri ise yer şekilleri, iklim koşulları veya doğal afetlerle ilgilidir.
20. Çukurova ve Bafra gibi delta ovalarının zamanla denize doğru genişlediği görülür. Bu alanların karasal olarak büyümesinin temel nedeni nedir?
- A) Akarsu havzalarında bitki örtüsünün çok gür olması
- B) Akarsu biriktirmesinin dalga aşındırmasından fazla olması ✓
- C) Kıta sahanlığının dar olduğu alanlarda birikmenin hızlanması
- D) Kıyı şeridinde epirojenik yükselmelerin meydana gelmesi
- E) Kıyılarda gelgit genliğinin oldukça yüksek olması
Akarsuların taşıdığı alüvyon miktarı, dalga ve akıntıların uzaklaştırabildiği miktardan fazlaysa malzeme kıyıda birikir ve delta denize doğru ilerler. Sığ kıyı, geniş kıta sahanlığı ve zayıf gelgit bu birikimi kolaylaştırır. Havzadaki erozyonun fazla olması da taşınan malzemeyi artırır.
21. Yer altındaki sıcak suların faylar boyunca yüzeye çıkmasıyla jeotermal enerjiden yararlanılır. Önemli jeotermal merkezlerden Sarayköy hangi ilimizdedir?
- A) Denizli ✓
- B) Çanakkale
- C) İzmir
- D) Manisa
- E) Aydın
Sarayköy, Denizli sınırlarında bulunan önemli bir jeotermal enerji merkezidir. Aydın-Germencik, Manisa ve Çanakkale-Tuzla da jeotermal kaynakların değerlendirildiği başlıca alanlar arasındadır.
22. Lavların bir akarsu vadisinin önünü kapatmasıyla volkanik set gölleri oluşur. Aşağıdaki göllerden hangisi bu oluşum türüne örnektir?
- A) Hazar
- B) Nazik ✓
- C) Eğirdir
- D) Tortum
- E) Bafa
Nazik Gölü, lavların bir vadinin önünü kapatması sonucu oluşmuş volkanik set gölüdür. Tortum heyelan set, Bafa alüvyal set, Eğirdir karma yapılı ve Hazar tektonik göldür.
23. Güneydoğu Anadolu'daki Karacadağ, geniş alana yayılmış ve eğimi az olan bir kalkan volkandır. Bu morfolojik yapının temel nedeni nedir?
- A) Püskürme sırasında havaya karışan kül miktarının fazla olması
- B) Krater ağzının dış kuvvetler tarafından hızla aşındırılması
- C) Volkanik faaliyetlerin farklı jeolojik dönemlerde tekrarlanması
- D) Magmadan yeryüzüne çıkan lavların çok akışkan bir yapıda olması ✓
- E) Dağın bulunduğu arazinin tektonik çöküntü alanı içinde yer alması
Volkanın biçimini lavın akışkanlığı belirler. Koyu lavlar krater çevresinde birikerek dik koniler oluştururken Karacadağ'ın akışkan lavları geniş alanlara yayılmıştır. Böylece yükseltisi ve eğimi az, yayvan bir kalkan volkan meydana gelmiştir.
24. Kökleri gelişme döneminde su altında kalan bu ürün vadi tabanlarında ve akarsu boylarında yetiştirilir. Durgun suyun sağlık riski oluşturması nedeniyle ekimi izinle yapılır. Üretimde Edirne'yi Samsun ve Balıkesir izler. Bu ürün hangisidir?
- A) Şeker Pancarı
- B) Kenevir
- C) Haşhaş
- D) Tütün
- E) Çeltik ✓
Çeltik gelişirken bol su ister ve tarlaları uzun süre su altında kalır. Durgun su sivrisinek ve sıtma riskini artırabildiğinden ekim alanları denetlenir. Verilen yetişme koşulları ve üretim sıralaması çeltiği gösterir.
25. Türkiye'deki sanayi yatırımlarının bölgeler arasında dengeli dağılmasını zorlaştıran doğal faktör hangisidir?
- A) Nitelikli eleman azlığı
- B) İş gücü azlığı
- C) Sermaye yetersizliği
- D) Pazarlama olanakları
- E) Topoğrafya ✓
Topoğrafya; ulaşım imkânlarını ve tesislerin kurulabileceği alanları etkileyen doğal bir unsurdur. Pazar, sermaye, iş gücü ve nitelikli eleman ise beşerî ya da ekonomik faktörlerdir.