Genel Tekrar Testi - 54
Türkiye'deki yeryüzü şekillerinin oluşumunda iç kuvvetlerin etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye'deki yeryüzü şekillerinin oluşumunda iç kuvvetlerin etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Orojenez (kıvrılma), Anadolu Platosu'nun oluşumunda etkilidir.
- B) Epirojenez (kıta oluşumu), Toros Dağları'nın oluşumunda etkilidir.
- C) Volkanizma, Doğu Anadolu'daki lav platolarının oluşumunda etkilidir. ✓
- D) Faylanma, Karadeniz kıyılarındaki fiyortların oluşumunda etkilidir.
- E) Depremler, İç Anadolu'daki peri bacalarının oluşumunda etkilidir.
Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Erzurum-Kars Platosu ve volkanik dağlar (Ağrı, Süphan) volkanizma sonucu oluşmuştur. Anadolu Platosu epirojenez, Toroslar orojenez, fiyortlar buzul+deniz, peri bacaları rüzgar+akarsudur.
2. Türkiye'de aşağıdaki platolardan hangisi, volkanik lav akıntıları sonucu oluşmuştur?
- A) Anadolu Platosu
- B) Erzurum-Kars Platosu ✓
- C) Yazılıkaya Platosu
- D) Teke Platosu
- E) Taşeli Platosu
Erzurum-Kars Platosu, volkanik lav akıntıları ile oluşmuş bir lav platosudur. Anadolu Platosu epirojenez, Yazılıkaya volkanik, Teke ve Taşeli karstik erimeyle oluşmuştur.
3. Türkiye'deki dağ oluşumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Toros Dağları, Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alır.
- B) Kuzey Anadolu Dağları, kıvrılma sonucu oluşmuştur.
- C) Kaz Dağı, kırılma sonucu oluşmuş bir horsttur.
- D) Erciyes Dağı, volkanik bir dağdır.
- E) Anadolu Platosu, orojenez sonucu oluşmuştur. ✓
Anadolu Platosu, orojenez (kıvrılma) ile değil, epirojenez (kıta yükselmesi) ile oluşmuştur. Dağlar orojenez ile, platolar epirojenez ile oluşur.
4. Türkiye'deki termal kaynakların dağılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Termal kaynaklar en çok Doğu Anadolu'da bulunur.
- B) Termal kaynaklar, volkanik ve fay hatlarına yakın bölgelerde yoğunlaşır. ✓
- C) Termal kaynaklar sadece Akdeniz kıyılarında görülür.
- D) Termal kaynaklar, buzulların erimesiyle oluşur.
- E) Termal kaynaklar, yeraltı sularının donmasıyla oluşur.
Termal kaynaklar, volkanik faaliyetlerin ve fay hatlarının yoğun olduğu bölgelerde (Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu) yaygındır. Türkiye, termal kaynaklar açısından zengindir.
5. Türkiye'de aşağıdaki bölgelerden hangisinde, moren (buzul birikinti) şekilleri yaygındır?
- A) Konya Ovası
- B) Erzurum-Kars Platosu
- C) Kaçkar Dağları (Rize) ✓
- D) Çukurova
- E) Bafra Deltası
Moren şekilleri, buzulların taşıdığı malzemelerin birikmesiyle oluşur. Türkiye'de en yaygın buzul şekilleri Kaçkar Dağları (Rize), Ağrı Dağı ve Cilo Dağı'nda görülür.
6. Türkiye'deki delta ovaları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A) Bafra Ovası - Kızılırmak
- B) Çarşamba Ovası - Yeşilırmak
- C) Çukurova - Seyhan ve Ceyhan
- D) Sakarya Deltası - Sakarya Nehri
- E) Gediz Deltası - Büyük Menderes ✓
Gediz Deltası, Gediz Nehri tarafından oluşturulmuştur, Büyük Menderes değil. Büyük Menderes Deltası, Büyük Menderes Nehri tarafından oluşturulmuştur.
7. Türkiye'deki fay hatlarının deprem üretme potansiyeli ve sismik boşluklar (seismic gap) teorisine göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki sismik boşluklar, deprem üretme potansiyeli en düşük olan bölgelerdir.
- B) Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde, 2023 depremleri öncesinde sismik boşluk bulunmamaktaydı.
- C) Sismik boşluk, belirli bir fay segmentinde uzun süredir deprem olmaması ve enerji birikimi olmasıdır. ✓
- D) Türkiye'deki tüm fay hatlarında sismik boşluk eşit düzeydedir.
- E) Sismik boşluk, yalnızca Kuzey Anadolu Fay Hattı'nda görülür.
Sismik boşluk (seismic gap), bir fay segmentinde uzun süredir deprem üretilmemiş olması ve enerji birikiminin yaşanmasıdır. 2023 depremleri öncesinde Doğu Anadolu Fay Hattı'nda da sismik boşluklar bulunmaktaydı. Sismik boşluk tüm fay hatlarında görülebilir.
8. Türkiye'deki dağlık alanlarda görülen 'glasiyal' (buzul) şekillerin günümüzdeki dağılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Buzul şekilleri yalnızca Ağrı Dağı'nda görülür.
- B) Kaçkar Dağları, Türkiye'de buzul şekillerinin en yoğun olduğu alandır. ✓
- C) Buzul şekilleri, İç Anadolu'daki yüksek platolarda yaygındır.
- D) Güneydoğu Anadolu'da buzul şekilleri görülür.
- E) Buzul şekilleri, yalnızca 4000 m'nin üzerindeki dağlarda bulunur.
Kaçkar Dağları (Rize-Artvin), Türkiye'de buzul şekillerinin en yaygın olduğu alandır. Ağrı Dağı, Cilo Dağı ve Aladağlar'da da buzul şekilleri görülür. İç Anadolu ve Güneydoğu'da buzul şekilleri yoktur.
9. Türkiye'deki epirojenez (kıta oluşumu) hareketleri, hangi bölgenin jeomorfolojik gelişiminde belirleyici olmuştur?
- A) Toros Dağları'nın oluşumu
- B) Anadolu Platosu'nun yükselmesi ✓
- C) Kuzey Anadolu Fay Hattı
- D) Ege grabenleri
- E) Doğu Anadolu'daki volkanik dağlar
Epirojenez, Anadolu Platosu'nun yükselmesiyle sonuçlanan kıta oluşum hareketidir. Toroslar orojenez, Ege grabenleri faylanma, Doğu Anadolu volkanizma ve faylanma ile oluşmuştur.
10. Türkiye'deki göllerin oluşum türleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Van Gölü - Heyelan set gölü
- B) Beyşehir Gölü - Tektonik göl ✓
- C) Tuz Gölü - Volkanik set gölü
- D) Sapanca Gölü - Karstik göl
- E) Ladik Gölü - Tektonik göl
Beyşehir Gölü, tektonik (çöküntü) göldür. Van Gölü tektonik, Tuz Gölü tektonik, Sapanca tektonik, Ladik heyelan set gölüdür.
11. Türkiye'deki tektonik göllerin oluşumunda etkili olan ana kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Orojenez
- B) Epirojenez
- C) Faylanma (kırılma) ✓
- D) Volkanizma
- E) Buzul aşındırması
Tektonik göller, faylanma (kırılma) hareketleri sonucu oluşan çöküntü alanlarında su birikmesiyle oluşur. Van Gölü, Beyşehir, Tuz Gölü buna örnektir.
12. Türkiye'de aşağıdaki turizm merkezlerinden hangisi, kış turizmi için önemlidir?
- A) Marmaris
- B) Antalya
- C) Uludağ ✓
- D) Kapadokya
- E) Şanlıurfa
Uludağ, Türkiye'nin en önemli kış turizmi merkezlerinden biridir. Kayak ve kış sporları için tercih edilir.
13. Türkiye'de nüfus dağılışını etkileyen en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İklim koşulları
- B) Yer şekilleri
- C) Ekonomik faaliyetler (sanayi, ticaret) ✓
- D) Su kaynakları
- E) Tarım alanlarının verimliliği
Türkiye'de nüfus dağılışını etkileyen en önemli faktör ekonomik faaliyetlerdir. Sanayi ve ticaretin geliştiği batı bölgeleri daha yoğun nüfusludur.
14. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de sanayi tesislerinin dağılışında belirleyici bir faktördür?
- A) Hammadde kaynaklarına yakınlık
- B) Enerji kaynaklarına yakınlık
- C) Ulaşım imkanları
- D) Pazar (nüfus) yoğunluğu
- E) Hepsi ✓
Sanayi tesislerinin dağılışında hammadde, enerji, ulaşım, işgücü ve pazarın hepsi etkilidir. Bu nedenle hepsi doğru.
15. Türkiye'de nüfus dağılışını en iyi açıklayan faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İklim koşulları
- B) Yer şekilleri
- C) Ekonomik faaliyetler ✓
- D) Tarımsal verimlilik
- E) Su kaynakları
Ekonomik faaliyetler (sanayi, ticaret, hizmet), Türkiye'de nüfus dağılışını en fazla etkileyen faktördür. Batı bölgeleri ekonomik olarak gelişmiş ve nüfus yoğunluğu yüksektir.
16. Türkiye'de aşağıdaki şehirlerden hangisi, önemli bir kış turizm merkezidir?
- A) Antalya
- B) Marmaris
- C) Uludağ (Bursa) ✓
- D) Alanya
- E) Kuşadası
Uludağ (Bursa), Türkiye'nin en önemli kış turizmi merkezlerinden biridir. Kayak ve kış sporları için tercih edilir.
17. Türkiye'de sanayi tesislerinin dağılışında aşağıdaki faktörlerden hangisi en belirleyicidir?
- A) Hammadde kaynakları
- B) Enerji kaynakları
- C) Ulaşım imkanları
- D) Pazar (nüfus) yoğunluğu
- E) Hepsi ✓
Sanayi tesislerinin dağılışında hammadde, enerji, ulaşım, işgücü ve pazarın hepsi etkilidir. Bu nedenle hepsi doğru.
18. Kuzey Anadolu Dağları (Kaçkarlar, Canik, Küre vb.) hangi jeolojik zamandaki Alp Orojenezi (dağ oluşumu) sonucunda kıvrılarak deniz yüzeyine çıkmıştır?
- A) III. Jeolojik Zaman (Tersiyer) ✓
- B) II. Jeolojik Zaman (Mezozoik)
- C) I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)
- D) IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner)
19. Türkiye’de Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları’nın oluştuğu, şiddetli yan basınçların ve volkanik faaliyetlerin yaşandığı jeolojik dönem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kuvaterner
- B) Mezozoik
- C) Tersiyer ✓
- D) Paleozoik
20. Aşağıdaki masif alanlardan hangisi, çevresindeki fay hatları nedeniyle deprem riski bakımından en hassas konumdadır?
- A) Yıldız Dağları Masif
- B) Menderes Masif ✓
- C) Zonguldak Masifi
- D) Mardin Masifi
21. Türkiye'nin hemen her bölgesinde linyit yataklarının bulunması, ülkemiz hakkında aşağıdakilerden hangisini kesin olarak gösterir?
- A) I. Zaman'da her yerin gür ormanlarla kaplı olduğunu
- B) Türkiye'nin çok eski ve yaşlı bir kara kütlesi olduğunu
- C) III. Zaman'da (Tersiyer) Anadolu'da çok yaygın gölsel birikim alanları olduğunu ✓
- D) Ülkemizdeki tüm dağların volkanik kökenli olduğunu
22. I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) oluşan, sertleşmiş ve eski kütlelere 'Masif' adı verilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki masif alanlardan biri değildir?
- A) Çukurova ✓
- B) Yıldız Dağları (Istranca
- C) Kastamonu - Daday
- D) Uludağ
23. Bir ülkenin genç veya yaşlı oluşumlu olduğunu belirlemede bazı kriterler kullanılır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir arazinin genç (yakın dönemde oluşmuş) olduğunu gösteren en güçlü kanıttır?
- A) Akarsuların varlığı
- B) Sıcak su kaynaklarının (jeotermal) ve aktif deprem hatlarının varlığı ✓
- C) Orman örtüsünün sıklığı
- D) Dağların uzanış doğrultusu
24. Eski akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşan kıyı tipine Ria kıyı tipi denir. Türkiye'de bu kıyı tipinin en belirgin örnekleri hangi seçenekte bir arada verilmiştir?
- A) Kaş - Finike kıyıları
- B) Sinop ve Trabzon kıyıları
- C) İstanbul ve Çanakkale boğazları - Haliç ✓
- D) İzmir ve Edremit körfezleri
25. Karstik arazilerde kanyon vadilerin deniz suları altında kalmasıyla oluşan, dikliklerin ve derinliklerin fazla olduğu kıyı tipine Kalanklı kıyı tipi denir. Türkiye'de bu kıyı tipi aşağıdaki alanların hangisinde görülür?
- A) Samsun - Çarşamba kıyıları
- B) Zonguldak - Amasra kıyıları
- C) Çanakkale - Saros Körfezi
- D) Mersin - Silifke kıyıları ✓