Hayvancılık 3

1. Küçükbaş hayvancılık faaliyetlerinin (koyunculuk) yaygın olarak yürütüldüğü yarı kurak karasal iklim düzlüklerinde, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetiştirilmesi ekolojik olarak daha kolaydır?

• A) Çay
• B) Fındık
• C) Üzüm
• D) Nohut ✓

Koyun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yetiştirilen sahalar ilkbaharı yağışlı, yazları kurak step alanlarıdır. Nohut da tam olarak bu yarı kurak karasal iklim şartlarını ve yaz kuraklığını talep eden bir baklagildir. Çay ve fındık ise her mevsim nemli Karadeniz iklimine has ürünlerdir.

2. Kuzeydoğu Anadolu coğrafyasındaki Erzurum-Kars bölümünde temel geçim kaynağının ve makro sektörün büyükbaş mera hayvancılığı olmasında; I. Sert karasal iklimin yaz aylarını yağışlı geçirmesi II. Bazaltik lav örtülü toprakların killi yapısı III. Devletin bölgedeki et entegre tesislerine getirdiği taban fiyat alımları IV. Yaz yağışlarıyla kurumayan gür alpin çayır ve otlak florası faktörlerinden hangileri 'birincil ve doğrudan' belirleyici nedenler arasında yer almaz?

• A) I ve II
• B) I ve IV
• C) II ve III ✓
• D) III ve IV

Bölgede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ büyükbaş hayvancılığı zorunlu ve hakim kılan asli unsur iklim (yaz yağışları) ve bu iklimin doğurduğu alpin çayırlardır (I ve IV asıldır). Toprak cinsi veya dönemsel destekleme alımları bu sektörün bölgede coğrafi bir kimlik kazanmasındaki ilk ana nedenler değildir (II ve III doğrudan etkili değildir).

3. Beşeri ve ekonomik coğrafya ilkeleri doğrultusunda, yaygın (ekstansif) nitelikteki 'mera hayvancılığı' faaliyetlerinin en karakteristik ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hayvan başına alınan et ve süt verimi çok yüksektir.
• B) Üretim miktarı iklime bağlı olarak yıllara göre dalgalanır. ✓
• C) Yüksek otomasyonlu modern teknolojiler kullanılır.
• D) Büyük metropollerin çeperindeki kapalı entegre tesislerde yapılır.

Mera‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığında üretim doğrudan doğanın kontrolündedir. Yağış azlığı otlakları kuruttuğunda hayvanların beslenmesi yetersiz kalır ve bu durum doğrudan et-süt üretim rakamlarında yıllara göre iniş çıkışlar (dalgalanma) yaratır.

4. Endüstriyel kümes hayvancılığı tesislerinin coğrafi konum seçimlerinde; yer şekillerinin sarp olması ya da iklimin karasallığı gibi fiziki etkenler rol oynamaz. Buna göre, kanatlı et ve yumurta üretim entegrelerinin yer seçimini belirleyen en temel beşeri kriter hangisidir?

• A) Tüketim alanlarına yakınlık ✓
• B) Geniş meraların varlığı
• C) Akarsu yataklarına yakınlık
• D) Yaz kuraklığının belirgin olması

Kümes‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı, yapay iklimlendirmeli kapalı bilgisayarlı hangarlarda yürütülür. Bozulabilir nitelikteki beyaz et ve yumurtanın hızla paraya çevrilebilmesi için tesisler İstanbul, İzmir, Ankara gibi devasa nüfuslu tüketim alanlarının (pazarın) çeperlerine kurulur.

5. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, toplam bal rekoltesinde ve kovan başına düşen bal verimliliğinde Türkiye birincisi olan şehrimiz hangisidir?

• A) Ordu ✓
• B) Muğla
• C) Adana
• D) Tekirdağ

Muğla‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ en fazla arı kovanına sahip şehir olsa da, gezginci arıcılık faaliyetleri ve çiçek balı rekolte tonajıyla Türkiye toplam bal üretiminin lideri Ordu'dur. Ordu'yu üretim miktarında Adana ve Muğla takip eder.

6. Bir coğrafi bölgede arıcılık faaliyetlerinin canlanması, kovan verimliliğinin artması ve bal üretimi doğrudan aşağıdaki doğal faktörlerin hangisine bağlıdır?

• A) Büyükbaş hayvan sayısına
• B) Bitki örtüsü çeşitliliğine ✓
• C) Yeraltı sularının sıcaklığına
• D) Toprağın humus miktarına

Arıcılık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ doğrudan klimatik ve botanik şartlara bağlıdır. Arıların bal özü (nektar) toplayabileceği çiçekli bitkilerin, endemik otların ve çam ormanlarının (flora) zenginliği, arıcılık başarısının birincil belirleyicisidir.

7. Türkiye genelinde arıcılık faaliyetlerinin mekansal dağılış kalıpları incelendiğinde, ortaya konan; I. Yer şekillerinin sarp, dağlık ve engebeli olduğu alanlarda daha yoğun icra edilir. II. Sanayi ve tarımsal endüstrinin gelişmediği bakir sahalarda daha çok tercih edilir. III. Ekonomik getirisi çok stabil olduğundan düz ova tabanlarının tamamında yapılır. genellemelerinden hangileri coğrafi olarak doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arıcılık; sanayinin kirletmediği, tarım ilaçlarının bitkilere zarar vermediği sarp engebeli dağlık alanlarda (Muğla, Ordu, Hakkari, Artvin gibi) çok daha verimli yapılır. Düz ova tabanları (monokültür tarımdan dolayı) arıcılığa çok uygun değildir (I ve II doğrudur).

8. Tekstil endüstrisinde kullanılmaya uygun ince, beyaz ve kaliteli yün (post) yapısıyla bilinen, Marmara Bölgesi'nde (özellikle Bursa Karacabey çevresinde) yoğun yetiştirilen melez koyun ırkı hangisidir?

• A) Kıvırcık
• B) Karaman
• C) Dağlıç
• D) Merinos ✓

Merinos‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ koyunu, dokuma sanayisi için yün verimi ve kalitesi en yüksek olan özel bir ırktır. Türkiye'de devlet üretme çiftlikleri ve modern tesisler öncülüğünde en çok Güney Marmara ve çevresinde yetiştirilmektedir.

9. Türkiye genelinde arıcılık yapan profesyonel üreticilerin 'gezginci arıcılık' metodunu (kovanları kamyonlarla şehir şehir taşımayı) yaygın kullanmasının temel amacı hangisidir?

• A) Arı soylarını laboratuvar ortamında ıslah etmek
• B) Farklı iklimlerdeki bitkilerin çiçeklenme dönemlerinden yıl boyu yararlanmak ✓
• C) Arı kovanlarını hırsızlık ve yabani hayvanlara karşı korumak
• D) İç sulardaki kirlilikten arıları korumak

Gezginci‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arıcılar, bitkilerin farklı dönemlerde çiçek açmasından faydalanır. İlkbaharda kıyılardaki (Akdeniz) çiçeklenmeden yararlanan arıcılar, yazın havalar ısınınca kovanları dağlardaki ve Doğu Anadolu'daki yüksek yaylalara taşıyarak bal üretim dönemini uzatırlar.

10. Arıcılık sektörü zengin çiçek ve ağaç florasına, nemli yamaç iklimlerine doğrudan bağımlılık gösterir. Bu ekolojik istek dikkate alındığında, aşağıdaki sahaların hangisinde bal üretim potansiyeli ve arıcılık faaliyetleri diğerleri kadar gelişme gösteremez?

• A) Menteşe Yöresi
• B) Hakkari Bölümü
• C) Konya Ovası ✓
• D) Erzurum-Kars Platosu

Engebeli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ dağlık alanlar (Muğla, Hakkari, Erzurum, Rize) bitki ve endemik ot çeşitliliği yönüyle arıcılığın cennetidir. Ancak yerşekillerinin çok sade uzandığı, monokültür tahıl tarımının toprağı kapladığı ve bitki çeşitliliğinin en zayıf kaldığı Konya Ovası tabanında arıcılık gelişemez.

11. Geniş çayırların ve plato meralarının bulunduğu Doğu Anadolu (özellikle Kars ve Ardahan çevresi), aşağıdaki sanayi kollarından hangisinin hammadde kaynağı olarak gelişim göstermiştir?

• A) Otomotiv sanayisi
• B) Et ve süt ürünleri sanayisi ✓
• C) Tekstil dokuma sanayisi
• D) Petrokimya sanayisi

Bölgedeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ muazzam büyükbaş hayvan potansiyeli, hayvansal hammaddeye dayalı imalat sanayisini tetiklemiştir. Kars kaşarı, gravyeri, tereyağı üretimi ile et işleme kombinaları bölgenin en karakteristik endüstriyel kollarıdır.

12. TÜİK’in canlı hayvan istatistiklerine göre, il sınırları içerisindeki toplam koyun sayısı bakımından Türkiye birincisi olan şehrimiz hangisidir?

• A) Şanlıurfa
• B) Konya
• C) Van ✓
• D) Kastamonu

Geniş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ plato ovalarına sahip Konya ve Urfa koyunculukta çok güçlü çeldiriciler olsa da, toplam küçükbaş (koyun) kafası sayısında Türkiye liderliği açık ara farkla Van iline aittir.

13. Geleneksel tekstil imalatında ve el dokuması ipek halıcılığında hammadde olarak kullanılan yaş koza üretimi, aşağıdaki canlı gruplarının hangisinden sağlanır?

• A) Yün
• B) Kıl
• C) Tiftik
• D) İpek ✓

İpek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ böceği (Bombyx mori) tırtıllarının metamorfoz döneminde salgıladığı liflerle ördüğü kozalardan, tekstil sanayisinin en kıymetli doğal hayvansal elyafı olan ipek elde edilir.

14. Gelişim dönemlerinde sulak, çamurlu ve nehir yatağı bataklık alanlarını seven manda (camız) popülasyonu baz alındığında, Türkiye'de en çok mandanın bulunduğu şehir hangisidir?

• A) Afyonkarahisar
• B) Samsun ✓
• C) Balıkesir
• D) Muğla

Afyonkarahisar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ manda kaymağı ve lokumuyla markalaşmış olsa da, Kızılırmak ve Yeşilırmak deltalarındaki geniş sulak/bataklık alanların varlığı sayesinde Türkiye'de en çok manda Samsun ilinde yetiştirilmektedir.

15. Türkiye deniz balıkçılığı sektörü istatistiklerinde, avlanan toplam deniz canlısı ağırlığının (tonajının) ezici çoğunluğunu oluşturan kilit balık türü hangisidir?

• A) Lüfer
• B) Palamut
• C) Hamsi ✓
• D) Deniz Alabalığı

Karadeniz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ havzasında kış aylarında ağlara takılan hamsi, Türkiye'nin yıllık toplam su ürünleri avcılık bilançosunda tonaj olarak açık ara en büyük paya sahip ticari balık türüdür.

16. Kızılçam ağaçlarının gövdesinde yaşayan çam pamuklu koşnilinin (basra böceği) salgılarını işleyen arıların ürettiği, çam balı üretiminde dünya lideri olan yöre ve şehrimiz hangisidir?

• A) Muğla ✓
• B) Rize
• C) Kars
• D) Artvin

Muğla‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ili ve çevresi, coğrafi işaretli çam balı üretimiyle küresel arzın neredeyse %90'ını tek başına karşılar. Eşsiz iklim ve çam ormanı ekosistemi arıcılığı bu alanda tekel yapmıştır.

17. Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olmasına rağmen deniz avcılığı ve tuzlu su balıkçılığı sektörü istenen gelişmişlik düzeyine ulaşamamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun (deniz balıkçılığımızın yetersiz kalmasının) nedenlerinden biri olarak gösterilemez?

• A) Açık deniz balıkçılığı yerine kıyı balıkçılığının yapılması
• B) Ulaşım ve soğuk hava depolama imkanlarının yetersiz olması
• C) Zararlı ve kaçak avlanma yöntemlerinin yaygın olması
• D) Modern ve radarlı avlanma gemilerinin çok aşırı yaygın olması ✓

Açık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ denizlere (okyanuslara) açılamama, soğuk zincir lojistik eksikliği ve trollerle yapılan kaçak avlanma balıkçılığımızın önündeki büyük engellerdir. İleri teknolojiye sahip gemilerin varlığı balıkçılığı geriletmez; tam aksine eksikliği hissedilen bir durumdur.

18. Türkiye'de toplam küçükbaş hayvan (koyun-keçi) kafası sayısı büyükbaş sayısından katbekat fazla olmasına rağmen, yıllık resmi kırmızı et üretim bilançosunda en büyük paya sahip olan hayvan grubu hangisidir?

• A) Koyun
• B) Kıl Keçisi
• C) Manda
• D) Sığır ✓

Koyun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sayısı çok daha fazla olsa da, tek bir sığırdan elde edilen karkas et ağırlığı ve kemiksiz et verimi küçükbaş hayvanların çok üzerindedir. Bu biyolojik farktan dolayı sığır (büyükbaş), kırmızı et üretimimizin asıl omurgasını oluşturur.

19. Türkiye denizlerinde geçmişte yaygın olan ancak günümüzde deniz kirliliği ve yapay alternatiflerin üretilmesiyle sadece Bodrum açıklarında çok kısıtlı oranda sürdürülen deniz altı avcılık faaliyeti hangisidir?

• A) Kültür balıkçılığı
• B) Sünger avcılığı ✓
• C) İpek böcekçiliği
• D) Dalyan balıkçılığı

Sünger‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ avcılığı, deniz tabanındaki omurgasız canlıların dalgıçlar tarafından toplanmasına dayanan, Bodrum hafızasında önemli yer tutan ancak günümüzde nesli tükenme tehlikesi ve kirlilik yüzünden bitme noktasına gelen özel bir avcılıktır.

20. Manda (camız) yetiştiriciliği, bu hayvanların kalın derileri nedeniyle terleme gözeneklerinin az olması ve serinlemek için sulak, bataklık alanlara ihtiyaç duyması sebebiyle sınırlı alanlarda yapılmaktadır. Buna göre, nehir deltalarındaki sulak alanların varlığıyla Türkiye'de en çok mandanın barındığı şehrimiz hangisidir?

• A) Samsun ✓
• B) Konya
• C) Erzurum
• D) Şanlıurfa

Samsun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ili; Kızılırmak (Bafra) ve Yeşilırmak (Çarşamba) deltalarındaki geniş sazlık, bataklık ve sulak taban arazileri sayesinde manda ekolojisine en uygun ortamı sunar ve manda sayısında Türkiye lideridir.

21. Türkiye'nin iç sulardaki (akarsular, soğuk kaynak suları ve baraj gölleri) su ürünleri yetiştiriciliğinde, toplam tonaj olarak en fazla üretimi yapılan tatlı su kültür balığı hangisidir?

• A) Levrek
• B) Alabalık ✓
• C) Çipura
• D) Deniz Somonu

Tatlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ su kültür balıkçılığında lider, serin, temiz ve bol oksijenli suları seven alabalık türüdür. Akarsu vadileri ile baraj göllerindeki kafeslerde en çok alabalık üretilmektedir.

22. Baraj göllerinin yüzey genişliğine bağlı olarak, nehir tipi ağ kafes yöntemiyle iç su (tatlı su) kültür alabalık üretiminde Türkiye rekorunu elinde tutan şehrimiz hangisidir?

• A) Afyonkarahisar
• B) Samsun
• C) Elazığ ✓
• D) Trabzon

Denizlerdeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kafes balıkçılığıyla Karadeniz kıyıları öne çıksa da, 'iç su' yani tatlı su alabalık yetiştiriciliğinde Türkiye'nin lider şehri Keban ve Karakaya baraj göllerinin sağladığı devasa potansiyelle Doğu Anadolu'daki Elazığ ilidir.

23. Türkiye'de endüstriyel tavukçuluk ve entegre yumurta tesislerinin büyük metropollerin yakın çeperlerinde (Bolu, Sakarya, Manisa, Afyon gibi) yoğunlaşması, beşeri coğrafyadaki hangi kuralın en somut kanıtıdır?

• A) Doğal ortamın tavukçuluğa uygun olmasının
• B) Tavukçuluğun devlet tarafından sübvanse edilmesinin
• C) Tüketim merkezlerinin üretim merkezlerini belirlemesinin ✓
• D) Yem bitkilerinin sadece o illerde hasat edilmesinin

Kümes‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığında yer seçimi doğal çevreye göre değil, beşeri çevreye göre yapılır. Taze olarak pazara sunulması gereken beyaz et ve yumurta, devasa nüfusun (tüketim merkezlerinin) hemen yanına konuşlanarak pazar-üretim entegrasyonunu doğrular.

24. Tiftik keçisinin üzerinden kırkılarak elde edilen, parlaklığı ve mukavemeti nedeniyle lüks dokuma endüstrisinde kullanılan kıymetli hayvansal life ne ad verilir?

• A) Kaşmir
• B) Mohair ✓
• C) Angora
• D) Gore-tex

Tiftik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ keçisinin (Angora Goat) tüylerinden elde edilen parlak ve dayanıklı iplik/lif malzemesinin tekstil ve coğrafya literatüründeki adı 'Mohair'dir (Moher). 💡 ÖSYM Püf Noktası (Kavram Karışıklığını Önleme): • Tiftik Keçisi lifi: Mohair (Moher) • Ankara Tavşanı yünü: Angora • Kaşmir Keçisi yünü: Kaşmir (Hayvanın ırk ismi Angora olsa da, elde edilen lif malzemesinin resmi adı Mohair'dir).

25. Yaş ipek kozası üretimine dayalı ipek böcekçiliği faaliyetlerinin sürdürülebilmesi ve tırtılların koza örecek erginliğe ulaşması, aşağıdaki ağaç türlerinden hangisinin varlığına mutlak surette bağımlıdır?

• A) Çam ağacı
• B) Meşe ağacı
• C) Dut ağacı ✓
• D) Zeytin ağacı

İpek‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ böceği tırtıllarının tek ve seçici besin kaynağı dut ağacının taze yapraklarıdır. Tırtıl başka hiçbir vejetasyonla beslenemediği için dut ağacı varlığının bittiği veya ilaçlandığı yerlerde ipek böcekçiliği yapılması imkansızdır.