Altın Test 12

1. I. Erzurum Kongresi II. Sivas Kongresi III. Misakımillî Yukarıdakilerden hangilerinde Boğazlarla ilgili herhangi bir karar yer almamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Erzurum Kongresi (I) ve Sivas Kongresi (II) kararlarında Boğazların statüsü ile ilgili doğrudan herhangi bir karar yer almamıştır. Boğazların güvenliğinin sağlanması şartıyla dünya ticaretine açılmasına dair kararlar ise ilk kez Misakımilli (III) kararlarında yer almıştır. Dolayısıyla I ve II'de Boğazlarla ilgili karar yoktur.

2. Aşağıdakilerden hangisini öğretim birliği ile ilgili yasanın uygulanmasının sonuçları arasında _yer almaz_?

• A) Medreselerin kapatılması
• B) Eğitime çağdaş ve laik nitelikler kazandırılması
• C) Okuma - yazma kolaylığının sağlanması ✓
• D) Yabancı ve azınlık okullarının Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlanması
• E) Yabancı ve azınlık okullarındaki misyonerlik faaliyetlerine son verilmesi

Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu ile eğitim birleştirilmiş, medreseler kapatılmış (A), okullar MEB'e bağlanmış (B), laik ve çağdaş bir yapı kurulmuş (C) ve yabancı okullardaki dini/misyonerlik faaliyetleri yasaklanmıştır (D). Ancak doğrudan 'okuma-yazma kolaylığının sağlanması' 1 Kasım 1928'deki Harf İnkılabı'nın (yeni Türk harflerinin kabulünün) bir sonucudur, öğretim birliği yasasının doğrudan sonucu değildir.

3. Mustafa Kemal, - Düzenli orduyu güçlendirmek - Savaş giderlerini karşılamak - Yeni bir savaş için hazırlık yapmak Amacıyla aşağıdaki kanunlardan hangisini çıkarmıştır?

• A) Teşkilatı Esasiye Kanunu
• B) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
• C) Takrir-i Sükûn kanunu
• D) Tevhid-i Tedrisat
• E) Tekâlif-i Milliye Emirleri ✓

Mustafa Kemal, ordunun ihtiyaçlarını karşılamak ve yeni savaşa hazırlanmak için Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Tekâlif-i Milliye Emirleri" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Küçük esnafların kendi aralarında oluşturduğu ve Loncanın temelini meydana getiren yapı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mekkari taifesi
• B) Hirfet ✓
• C) Hacegi
• D) Ehl-i Hiref
• E) Ehl-i Hibre

Osmanlı Devleti'nde aynı iş kolunda (dokumacılık, dericilik, demircilik vb.) çalışan küçük esnafların ve zanaatkârların kendi aralarında oluşturdukları mesleki birliklere ve üretim gruplarına 'Hirfet' denir. Bu yapılar zamanla genişleyerek Lonca teşkilatını oluşturmuştur. Ehl-i Hibre mal denetimi yapan bilirkişiler; Ehl-i Hiref saray sanatkârları teşkilatı; Mekkari taifesi ticari taşımacılar; Hacegi ise büyük toptan tüccarlardır.

5. I. Kapitülasyonlar II. Boğazlar III. Azınlıklar Lozan'la yukarıdakilerden hangileri TBMM'nin egemenlik anlayışına uygun bir şekilde çözümlenmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Lozan'da kapitülasyonlar tamamen kaldırılmış (I) ve tüm azınlıklar Türk vatandaşı sayılarak iç işlerimize karışılması önlenmiştir (III). Bu iki konu egemenlik ve bağımsızlık anlayışına tam olarak uygun çözülmüştür. Ancak Boğazlar (II) askersizleştirilmiş ve uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış olduğundan, egemenlik anlayışına uygun çözümlenememiştir (Komisyon Montrö ile kaldırılmıştır).

6. Osmanlı tebaası Ermenilerin yaşadığı bölgelerde ıslahat yapılacak maddesi ilk kez aşağıdaki uluslararası antlaşmaların hangisiyle resmen kabul edilmiştir?

• A) Berlin Antlaşması ✓
• B) Pasorofça Antlaşması
• C) Paris Antlaşması
• D) Ayestefanos Antlaşması
• E) Atina Antlaşması

Ermeni meselesini ilk kez uluslararası bir platforma taşıyan ve Osmanlı Devleti'nin Ermenilerin yaşadığı vilayetlerde (Vilayet-i Sitte) ıslahat yapmasını şart koşan antlaşma, 1878 tarihli Berlin Antlaşması'dır (61. madde). (Daha önce Ayestefanos'ta yer alsa da bu antlaşma fiilen yürürlüğe girmemiştir, bu nedenle resmi başlangıç Berlin Antlaşması'dır).

7. Türkiye Cumhuriyeti'nde çok partili rejime geçilmesi hangi yıl ve hangi partinin de seçimlere katılmasıyla gerçekleşmiştir?

• A) 1944 - Cumhuriyet Halk Partisi
• B) 1946 - Demokrat Parti ✓
• C) 1949 - Adalet Partisi
• D) 1954 - Milliyetçi Hareket Partisi
• E) 1950 - Millî Kalkınma Partisi

Türkiye'de çok partili hayata geçiş sürecinde Demokrat Parti 1946 seçimlerine katılmıştır. Bu seçimler çok partili rejimin fiilen başlaması bakımından önemlidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "1946 - Demokrat Parti" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki bölgelerden hangisini, I. Dünya Savaşı sonunda kaybettiği _söylenemez_?

• A) Batı Trakya ✓
• B) Suriye
• C) Filistin
• D) Irak
• E) Hicaz

Batı Trakya, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı sonunda kaybettiği bölgelerden biri değildir; daha önce Balkan Savaşları sürecinde elden çıkmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Batı Trakya" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Fransa ile TBMM arasında imzalanan ve güney cephesini kapayan Ankara Antlaşması'nın özellikleri arasında; I. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları artmıştır. II. Suriye sınırı günümüzdeki şeklini almıştır. III. Fransa TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur. Hangilerini yer aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

1921 Ankara Antlaşması ile Fransa'nın Anadolu'dan çekilmesi, İngiltere ile Fransa arasındaki görüş ayrılıklarını artırmıştır (I). Ancak antlaşma ile Hatay anavatan dışında kaldığı için Suriye sınırı günümüzdeki şeklini almamıştır (Hatay 1939'da katılarak sınır günümüzdeki halini almıştır - II yanlış). TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan (Gümrü), ilk büyük Avrupa devleti ise Sovyet Rusya (Moskova) olmuştur; Fransa ise TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devletidir (III. öncüldeki 'ilk devlet' ifadesi genel olduğu için yanlıştır). Dolayısıyla doğru olan yalnız I'dir.

10. MS 375 yılında Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya doğru başlayan Hun göçü aşağıdaki Türk hükümdarlarından hangisinin öncülüğünde gerçekleşmiştir?

• A) Attila
• B) Uldız
• C) Bumin Kağan
• D) Mukan Kağan
• E) Balamir ✓

MS 375'te Avrupa'ya doğru başlayan Hun göçüne Balamir öncülük etmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Balamir" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. İngilizlerin Musul'a karışık Urfa, Maraş ve Antep'i Fransızlara bıraktığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Petrograd Antlaşması
• B) Saint Jean de Maurienne Antlaşması
• C) Suriye Itilafnamesi ✓
• D) Sykes Picot Antlaşması
• E) Mac Mahon Antlaşması

İngiltere, Suriye İtilafnamesi ile Musul'a karşılık Urfa, Maraş ve Antep'i Fransızlara bırakmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Suriye Itilafnamesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasından sonra başlayan işgallere karşı kurulan cemiyetlerin, I. bulundukları bölgeyi savunmak, II. bölge halkının desteğini sağlamak, III. saltanat yönetimine son vermek Amaçlarından hangilerine sahip olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Mondros sonrasında kurulan yararlı (Milli) cemiyetlerin temel amaçları; işgallere karşı kendi bulundukları bölgeleri savunmak (I) ve bölge halkını örgütleyerek direniş desteği sağlamaktır (II). Bu cemiyetlerin 'saltanat yönetimine son vermek' veya rejimi değiştirmek gibi bir hedefleri yoktu; birincil odakları vatanın kurtuluşuydu (III. öncül yanlıştır).

13. Aşağıdakilerden hangisi I. Meşrutiyet dönemine ait _değildir_?

• A) Yasama ve yürütme hakkı padişah ve meclise aittir.
• B) Hükümet meclise karşı sorumludur. ✓
• C) Kanunlarda son karar padişaha aittir.
• D) Padişahın meclisi açma kapama yetkisi vardır.
• E) Ayan meclisi üyelerini padişah seçer.

I. Meşrutiyet'te hükümet padişaha karşı sorumludur, meclise karşı sorumlu değildir. Bu nedenle verilen ifade döneme ait değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Hükümet meclise karşı sorumludur." seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Sadâbad Paktı'na Suriye'nin katılmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fransa'nın siyasi baskısı
• B) Türkiye ile yaşadığı Hatay sorunu ✓
• C) Manda ve himaye ile yönetilmesi
• D) Alman yanlısı yayılmacı politika izlemesi
• E) Irak ile yaşadığı sınır sorunları

Suriye'nin Sadabat Paktı'na katılmamasında Türkiye ile yaşadığı Hatay sorunu etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Türkiye ile yaşadığı Hatay sorunu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Moskova Antlaşmasının sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Sovyet Rusya'nın desteğinin alınması
• B) TBMM'nin diplomatik alanda güçlenmesi
• C) Doğu sınırının son şeklini alması ✓
• D) Batum'un Gürcistan'a bırakılması
• E) Rusya'nın kapitülasyonları kaldırması

Doğu sınırının son şeklini alması Moskova Antlaşması ile değil, Kars Antlaşması ile kesinleşmiştir. Batum ise Moskova Antlaşması ile Sovyet kontrolündeki Gürcistan'a bırakılarak Misakımilli'den verilen ilk taviz olmuştur. Soru olumsuz köklü olduğu için "Doğu sınırının son şeklini alması" seçeneği doğru cevaptır.

16. Asya Hunlarına ait bir kurganda kılıç, bıçak, mumyalanmış ceset ve at iskeleti bulunmuştur. Buna göre, I. Ahiret inancı vardı. II. Maden işlemesi bilinirdi. III. Çok tanrılı bir inanç sistemi vardı, Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Kurganda ceset ve at iskeleti ahiret inancını, kılıç ve bıçak ise maden işlemeciliğini gösterir. Çok tanrılı inanç sonucuna ulaşılamaz. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

17. 1990-1991 yılları arasında yaşanan I.Körfez Savaşı'nın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Irak'ın Kuveyt'i işgal etmesi ✓
• B) Afganistan'da El-Kaide'nin etkinliğinin artması
• C) OAPEC’in kurulması
• D) İsrail'in Golan Tepelerini ele geçirmesi
• E) İran'da radikal İslamcıların iktidara gelmesi

1990-1991 yılları arasında yaşanan I. Körfez Savaşı'nın doğrudan nedeni, Saddam Hüseyin liderliğindeki Irak'ın, zengin petrol yataklarına sahip olan komşusu Kuveyt'i işgal etmesi ve ilhak ettiğini açıklamasıdır. Bunun üzerine ABD öncülüğündeki BM koalisyon güçleri Irak'a karşı askeri harekat (Çöl Fırtınası) düzenlemiştir.

18. Büyük Selçuklularda meliklerin bağımsız hareket etmesini önlemek için hutbe okutma, para bastırma ve dış ilişkilerde serbest davranma yetkileri sınırlandırılmıştır. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Devletin sınırlarını genişletmek
• B) Anadolu'nun Türkleşmesini sağlamak
• C) Dini otoriteyi elinde tutmak
• D) Meliklerin çocuklarını iyi bir devlet adamı olarak yetiştirmek
• E) Merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak ✓

Meliklerin hutbe okutma, para bastırma ve bağımsız hareket etme imkanlarının sınırlandırılması merkezi otoriteyi güçlendirme amacına yöneliktir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. Aşağıdakilerden hangisi, Samanoğulları Devleti'nden ayrılarak kurulan Türk-İslam devletidir?

• A) Karahanlı Devleti
• B) Akkoyunlu Devleti
• C) Büyük Selçuklu Devleti
• D) Kırgız Devleti
• E) Gazneli Devlet ✓

Gazneli Devleti, Samanoğulları Devleti'nin zayıflaması ve ayrışması sürecinde ortaya çıkan Türk-İslam devletidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Gazneli Devlet" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. I. Yabancı okullar II. Nüfus Mübadelesi III. Kapitülasyonlar Yukarıdaki sorunlardan hangileri, Lozan Konferansı'nda çözüme kavuşturulmasına rağmen daha sonra tekrar gündeme gelmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Yabancı okullar ve nüfus mübadelesi Lozan'da ele alınmasına rağmen daha sonra yeniden sorun olmuştur. Kapitülasyonlar ise kesin olarak kaldırılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.