Altın Test 21

1. Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyıla kadar yalnız ülke ihtiyacı için yapılan tarımsal üretim bu yüzyıldan sonra ihracat için yapılmaya başlanılmıştır. Bu durumun ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

• A) Kapitülasyonların genişletilmesi
• B) Duyun-u Umumiye ‘in kurulması
• C) Avrupa'nın sanayileşmesinden dolayı tarımsal üretimden vazgeçmesi ✓
• D) Lonca teşkilatının çökmesi
• E) Balta Limanı Ticaret Antlaşmasının imzalanması

Avrupa'nın Sanayi Devrimi sonrasında sanayileşmeye ve makineleşmeye ağırlık vermesi, tarımsal hammadde ihtiyacını artırmış ve Avrupa ülkelerini tarımsal üretimi azaltıp hammadde ithalatına yöneltmiştir. Osmanlı Devleti de bu süreçte sanayileşen Avrupa'nın tarımsal hammadde tedarikçisi durumuna gelmiş ve üretim ihracat odaklı hale dönüşmüştür.

2. TBMM'nin açılması I. Milliyetçilik II. Cumhuriyetçilik III. Halkçılık İlkelerinden hangisi ve ya hangileri ile ilişkilidir?

• A) Yalnız II
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

TBMM'nin açılması; milli bağımsızlık savaşını yönetmesi ve 'Türk Milleti' adına karar almasıyla Milliyetçilik (I), millet iradesini en üstün güç kabul ederek cumhuriyet rejiminin temelini atmasıyla Cumhuriyetçilik (II), halkın temsilcilerinden oluşması ve sınıfsız-eşitlikçi bir toplum temsilini içermesiyle Halkçılık (III) ilkelerinin hepsiyle doğrudan ilişkilidir.

3. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi'nde uygulanan köycülük politikasının sonuçlarından biri _değildir_?

• A) Ziraat Bankası'nın kurulması ✓
• B) Yüksek Ziraat Enstitüsünün açılması
• C) Tarım Kredi Kooperatiflerinin açılması
• D) Aşar vergisinin kaldırılması
• E) Tarım Mahsulleri Ofisi'nin açılması

Ziraat Bankası Osmanlı döneminde kurulmuştur. Bu nedenle Atatürk Dönemi köycülük politikasının sonuçları arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Ziraat Bankası'nın kurulması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

4. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde Divan-ı Hümayun toplantılarına katılma hakkına sahip _değildir_?

• A) Rumeli Beylerbeyi
• B) Anadolu Kazaskeri
• C) Rumeli Kazaskeri
• D) Anadolu Beylerbeyi ✓
• E) Yeniçeri Ağası

Anadolu Beylerbeyi Divan-ı Hümayun'un doğal üyeleri arasında yer almaz. Rumeli Beylerbeyi ise merkeze yakınlığı nedeniyle divana katılabilirdi. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Anadolu Beylerbeyi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

5. 1924 yılında, 1921 Anayasası'nda bazı değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi değişikliklerden biri _değildir_?

• A) Cumhurbaşkanının bir seçim dönemi için seçilmesi
• B) Bakanlar Kurulunun başbakan tarafından oluşturulması
• C) "Türkiye Cumhuriyeti'nin dini İslâm'dır." hükmünün çıkarılması ✓
• D) Başbakanın cumhurbaşkanınca seçilmesi
• E) Cumhurbaşkanının meclis tarafından seçilmesi

'Türkiye Cumhuriyeti'nin dini İslam'dır.' hükmü 1928'de anayasadan çıkarılmıştır. Bu nedenle 1924 değişiklikleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle ""Türkiye Cumhuriyeti'nin dini İslâm'dır." hükmünün çıkarılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

6. I. Devlet II. Barış III. Millet Yukarıdaki kavramlardan hangileri İslamiyet öncesi Türk Devletlerinde İl (El)'in karşılığı olarak kullanılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde 'İl' veya 'El' kavramı hem siyasi ve hukuki bağımsız bir teşkilatlanma olan 'Devlet' (I) anlamına gelir, hem de toplumsal huzur, düzen ve uyum anlamında 'Barış' (II) anlamında kullanılmıştır. (Örneğin Kaşgarlı Mahmut 'il' kelimesini barış ve devlet olarak açıklar). Millet kelimesinin karşılığı ise 'Budun'dur (III).

7. ABD Başkanı Nixon'un Şubat 1972'de Çin Halk Cumhuriyeti'ni ziyaret ettiği olay aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmıştır?

• A) Domuzlar Körfezi Çıkartması
• B) Camp David Görüşmeleri
• C) Mekik Diplomasisi
• D) Ping Pong Diplomasisi ✓
• E) Helsinki Nihai Senedi

Nixon'un 1972'de Çin'i ziyaret etmesi, iki ülke ilişkilerinde yumuşamayı başlatan Ping Pong Diplomasisi süreciyle ilişkilendirilir. Spor temasları diplomatik yakınlaşmaya zemin hazırlamıştır.

8. Osmanlı İmparatorluğunda eğitim, din ve hukuk alanlarında sorumlu olan İlmiye sınıfı görevlileri arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) İmam
• B) Reisülküttap ✓
• C) Kadı
• D) Kazasker
• E) Şeyhülislam

Reisülküttap kalemiye sınıfına mensuptur. Eğitim, din ve hukuk alanlarından sorumlu ilmiye görevlileri arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Reisülküttap" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Atatürk, milli egemenliğe dayalı devletlerde yönetme sorumluluğunun milletin genel isteklerini en güçlü biçimde temsil eden siyasi çoğunluk tarafından üstlenilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu düşünceyle; I. Hükümetin parlamentoda güçlü bir çoğunluğa dayanması, II. Muhalefetin baskı altına alınması, III. Zayıf hükümetlerin parti liderinin emirleriyle yönetilmesi Durumlarından hangileri vurgulanmıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Atatürk, bu sözüyle milletin iradesini temsil eden siyasi grubun mecliste güçlü bir çoğunluğa sahip olarak istikrarlı bir hükümet kurması (I) ve sorumluluk alması prensibini vurgulamıştır. Hükümetin mecliste çoğunluğa dayanması demokratik temsilin gereğidir. Muhalefetin baskılanması (II) veya dışarıdan yönlendirilen zayıf hükümetlerin kurulması (III) bu demokratik yönetim anlayışıyla çelişir.

10. Büyük Selçuklu Devleti’ne karşı "Maveraünnehir Görüşmeleri" ile ittifak yapan devletler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Gazneli – Bizans
• B) Karahanlı - Gazneli ✓
• C) Karahanlı - Babür
• D) Bizans - Karahanlı
• E) Babür - Gazneli

Büyük Selçuklu Devleti'nin Horasan civarında güçlenmesinden endişe duyan Karahanlı hükümdarı Yusuf Kadir Han ile Gazneli hükümdarı Sultan Mahmut, 1025 yılında Maveraünnehir Görüşmeleri'ni gerçekleştirmiş ve Selçukluların yayılmasını engellemek amacıyla ortak bir ittifak kurmuşlardır. Bu ittifak sonucunda Selçuklu hanedan üyesi Arslan Yabgu, Gazneli Mahmut tarafından yakalanarak Kalincar Kalesi'ne hapsedilmiştir.

11. I. TBMM’de farklı düşüncelere sahip milletvekilleri bulunmasına rağmen, bağımsızlık mücadelesi ve vatanın kurtuluşu ortak hedef olarak benimsenmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Kişisel çıkarların ön planda tutulduğunu
• B) Koalisyon hükümeti oluşturulduğunu
• C) Kanuni Esasi’ye uygun hareket edildiğini
• D) Bağımsızlığı, her şeyin üstünde gördüklerini ✓
• E) Çok partili hayata geçildiğini

I. TBMM'de yer alan mebuslar; saltanat yanlıları, cumhuriyetçiler, sosyalistler, muhafazakarlar gibi çok farklı dünya görüşlerine sahip olmalarına rağmen vatanın kurtuluşu ve bağımsızlık (milli mücadele) ortak hedefi etrafında kenetlenmişlerdir. Bu durum, onların ulusal bağımsızlığı her türlü siyasi/kişisel görüş ve çıkarın üstünde tuttuklarını kanıtlar.

12. I. Dünya Savaşı sırasında meydana gelen bazı gelişmeler şunlardır; I. Rusya'nın savaştan çekilmesi II. Yunanistan'ın savaşa girmesi III. Bulgaristan'ın savaşa girmesi IV. Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesi Yukarıdaki olaylardan hangileri, savaş sırasında yapılan gizli anlaşmaların değişmesine neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) I ve IV
• E) II ve IV

Rusya'nın savaştan çekilmesi ve Yunanistan'ın savaşa girmesi, savaş sırasında yapılan gizli antlaşmaların yeniden değerlendirilmesine neden olmuştur. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

13. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi'nde başbakanlık yapmıştır?

• A) Şemseddin Günaltay
• B) Refik Saydam
• C) Fethi Okyar ✓
• D) Şükrü Saraçoğlu
• E) Recep Peker

Atatürk Dönemi'nde (1923-1938) sırasıyla İsmet İnönü, Fethi Okyar (A) ve Celal Bayar başbakanlık yapmışlardır. Recep Peker (B) 1946-1947'de, Refik Saydam (1939-1942), Şükrü Saraçoğlu (1942-1946) ve Şemseddin Günaltay (1949-1950) da Atatürk döneminden sonra başbakanlık yapmış isimlerdir. Dolayısıyla Fethi Okyar Atatürk dönemi başbakanıdır.

14. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Divanı'nda resmî yazışmalardan sorumludur?

• A) Müftü
• B) Nişancı ✓
• C) Vezir
• D) Defterdar
• E) Kazasker

Nişancı, Divan-ı Hümayun'da resmi yazışmalardan, tuğra çekmekten ve kayıt düzeninden sorumludur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Nişancı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. I. Türkiye'nin Milletler Cemiyetine üye olması II. Nyon Konferansı III. Cenevre Silahsızlanma Konferansı IV. Balkan Antantı V. Montrö Boğazlar Sözleşmesi Yukarıda verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) I, II, IV, III, V
• B) I, III, IV, V, II
• C) III, I, IV, V, II ✓
• D) III, IV, I, II, V
• E) IV, I, III, II, V

Gelişmelerin tarihleri kronolojik olarak şu şekildedir: - Cenevre Silahsızlanma Konferansı: 1932 (III) - Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üyeliği: Temmuz 1932 (I) - Balkan Antantı'nın imzalanması: Şubat 1934 (IV) - Montrö Boğazlar Sözleşmesi: Temmuz 1936 (V) - Nyon Konferansı: Eylül 1937 (II) Dolayısıyla doğru kronolojik sıralama III, I, IV, V, II şeklindedir (A seçeneği).

16. Türkiye Cumhuriyetinde çok partili hayat denemeleri hangi tarihte başlanmıştır?

• A) 1930
• B) 1946
• C) 1950
• D) 1924 ✓
• E) 1945

Türkiye Cumhuriyeti'nde çok partili hayata geçiş yönündeki 'ilk deneme', 17 Kasım 1924 tarihinde kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile başlamıştır. İkinci deneme ise 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası ile yapılmıştır. Kesintisiz çok partili hayata geçiş ise 1945/1946 yıllarında gerçekleşmiştir.

17. Atatürk'ün Nutuk adlı eserinde aşağıdaki gelişmelerden hangisinden bahsettiği _söylenemez_?

• A) Balkan Antantı ✓
• B) Sakarya Savaşı
• C) Erzurum Kongresi
• D) Amasya Genelgesi
• E) Lozan Antlaşması

Nutuk 1919-1927 dönemini kapsar. Balkan Antantı 1934'te yapıldığı için Nutuk'ta yer alması beklenmez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Balkan Antantı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

18. I. Amasya Görüşmeleri II. Erzurum Kongresi III. Misakı Milli Kararları IV. Havza Genelgesi V. Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi Yukarıda verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) IV, III, I, II, III
• B) II, I, IV, III, V
• C) IV, I, II, V, III
• D) IV, II, I, V, III ✓
• E) IV, II, III, V, I

Milli Mücadele dönemi gelişmelerinin kronolojik sırası şöyledir: - Havza Genelgesi: 28 Mayıs 1919 (IV) - Erzurum Kongresi: 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 (II) - Amasya Görüşmeleri: 20-22 Ekim 1919 (I) - Temsil Heyeti'nin Ankara'ya ulaşması: 27 Aralık 1919 (V) - Misak-ı Milli Kararlarının Mebusan Meclisi'nde kabul edilmesi: 28 Ocak 1920 (III) Sıralama IV, II, I, V, III şeklindedir (B seçeneği).

19. Çekoslovakya'da 1988'de başlayan gösteriler komünist partinin çözülmesine neden olmuş ve halk ayaklanması ile komünist rejim yıkılmıştır. Çekoslovakya'da yaşanan bu halk ayaklanmasına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Demokratik Halk Devrimi
• B) Karanfil Devrimi
• C) Kadife Devrim ✓
• D) Ekim Devrimi
• E) Turuncu Devrim

1989 yılında Çekoslovakya'da kansız, şiddetsiz bir sokak hareketi sonucunda komünist rejimin devrilmesi ve yerine demokratik bir yönetimin kurulması olayı 'Kadife Devrim' (Velvet Revolution) olarak adlandırılır.

20. Sened-i İttifaksın imzalanmasıyla ayanlar, I. Merkezi otoriteyi korumaya yardımcı olacakları II. Padişaha bağlı kalacakları III. Veraset sisteminde düzenleme yapacakları Yukarıdakilerden hangileriyle ilgili söz vermişlerdir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

1808 Sened-i İttifak ile ayanlar; padişahın emirlerine ve onun otoritesine bağlı kalacaklarına (II), devletin taşradaki güvenliğini ve merkezi otoritesini korumaya yardımcı olacaklarına (I) ve isyan durumunda devlete asker vereceklerine söz vermişlerdir. Veraset sistemiyle (III) ilgili herhangi bir madde veya yetki ayanlara verilmemiştir.