Altın Test 29

1. Osmanlı İmparatorluğu aşağıdaki hangi gelişme ile ilk kez denge politikasını uygulamıştır?

• A) Mısır'ın İşgali ✓
• B) Pasarofça Antlaşması
• C) Kırım Savaşı
• D) Prut Antlaşması
• E) Küçük Kaynarca Antlaşması

Osmanlı Devleti, Mısır'ın işgali karşısında ilk kez denge politikasını uygulayarak Avrupa devletleri arasındaki rekabetten yararlanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mısır'ın İşgali" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

2. Türk-İslam edebiyatının ilk örnekleri aşağıdaki devletlerden hangisi tarafından verilmiştir?

• A) Büyük Selçuklular
• B) Harzemşahlar
• C) Karahanlılar ✓
• D) Gazneliler
• E) Babürler

Türk-İslam edebiyatının ilk örnekleri Karahanlılar döneminde verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Karahanlılar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. I. Pasinler II. Malazgirt III. Dandanakan IV. Miryokefalon Savaşlarının kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) III - I - II - IV ✓
• B) III - II - I – IV
• C) II- III - I - IV
• D) IV - I - III - II
• E) I - II - IV - III

Kronolojik sıra Dandanakan, Pasinler, Malazgirt ve Miryokefalon şeklindedir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "III - I - II - IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

4. I. Kazasker II. Defterdar III. Müderris Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde eğitim, öğretim ve yargı görevlerini yürüten ilmiye sınıfına mensuptur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Osmanlı'da yargı ve eğitim/öğretim işlerinden sorumlu olan ilmiye sınıfına; kadıların ve müderrislerin atamasını yapan, divandaki en büyük yargı makamı olan Kazasker (I) ve medreselerde ders veren akademisyen/öğretmen konumundaki Müderris (III) dahildir. Defterdar (II) ise mali işlerden sorumlu olup Kalemiye sınıfına mensuptur. Bu nedenle doğru cevap I ve III'tür.

5. Aşağıdakilerden hangisi, Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının sonuçları arasında _gösterilemez_?

• A) Lozan Antlaşması'nın imzalanmasına zemin hazırlanmıştır
• B) Misak- Milli tam olarak gerçekleşmiştir ✓
• C) İtilaf Devletleri yenilgiyi kabul etmişlerdir
• D) Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası son bulmuştur
• E) İngiltere'de hükümet istifa etmiştir

Mudanya Ateşkes Antlaşması Misakımilli'nin tam olarak gerçekleşmesini sağlamamıştır. Musul ve bazı konular daha sonra çözüme bırakılmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Misak- Milli tam olarak gerçekleşmiştir" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

6. Tarihte bazı Türk boyları bir çağın açılmasına bir çağın kapanmasına doğrudan veya dolaylı olarak etken olmuşlardır. Aşağıda verilen hangi iki Türk boyunun böyle bir rol aldıkları savunulabilir?

• A) Hunlar - Avarlar
• B) Göktürkler - Macarlar
• C) Oğuzlar-Avarlar
• D) Avarlar - Oğuzlar
• E) Oğuzlar - Hunlar ✓

Hunlar, Kavimler Göçü'nü (375) başlatarak İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın açılmasına neden olmuşlardır. Oğuzlar (Osmanlı Devleti'nin kurucu boyu) ise İstanbul'un Fethi (1453) ile Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın açılmasını sağlamışlardır. Bu iki Türk boyu dünya tarihinde çağ kapatıp çağ açan doğrudan/dolaylı roller oynamıştır.

7. Osmanlı Devleti'nde verdikleri hizmete göre askerlere ve yöneticilere dağıtılan topraklar, I. Geliri sınır korumayla görevli askere ayrılan arazi II. Birinci dereceden devlet memurlarına maaş olarak ayrılan arazi III. Geliri doğrudan doğruya hazineye aktarılan arazi Aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Yurtluk - Has - Mukataa ✓
• B) Paşmaklık - Tımar – Ocaklık
• C) Ocaklık - Has - Mukataa
• D) Has - Zeamet - Dirlik
• E) Mukataa - Yurtluk - Ocaklık

Osmanlı toprak sisteminde; geliri sınır boylarını koruyan askerlere ayrılan arazilere 'Yurtluk' (I), geliri yıllık 100.000 akçeden fazla olan ve birinci dereceden devlet memurlarına (sadrazam, vezirler vb.) ayrılan arazilere 'Has' (II) ve geliri doğrudan devlet hazinesine nakit aktarılan arazilere 'Mukataa' (III) denir. Doğru eşleştirme A seçeneğinde verilmiştir.

8. İtilaf Devletleri I.Dünya Savaşı'nda Rusya'ya yardım ulaştırmak amacıyla; I. Çanakkale, II. Irak, III. Kafkas Cephelerinden hangilerini açmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

İtilaf Devletleri, I. Dünya Savaşı'nda zor durumdaki müttefikleri Çarlık Rusyası'na denizden yardım götürmek, boğazları ele geçirmek ve Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak amacıyla Çanakkale Cephesi'ni (I) açmışlardır. Ayrıca karadan petrol bölgelerini ele geçirmek ve kuzeye doğru ilerleyip Rusya ile birleşerek yardım ulaştırmak amacıyla Irak Cephesi'ni (II) açmışlardır. Kafkas Cephesi (III) ise Osmanlı Devleti'nin kaybettiği toprakları geri almak ve Bakü petrollerine ulaşmak amacıyla açtığı bir taarruz cephesidir (yani İtilaf Devletleri tarafından değil, Osmanlı tarafından açılmıştır). Dolayısıyla Rusya'ya yardım amacıyla açılanlar I ve II'dir.

9. Osmanlı Devleti I.Dünya Savaşı'nda aşağıdaki hangi cephedeki savaşlardan sonra toprak kazancı elde etmiştir?

• A) Irak cephesi
• B) Makedonya cephesi
• C) Kafkas Cephesi ✓
• D) Çanakkale cephesi
• E) Suriye-Filistin cephesi

Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda fiilen yenik çıkmasına rağmen, Rusya'da gerçekleşen Bolşevik İhtilali (1917) sonrası Rusya'nın savaştan çekilmesi (Brest-Litovsk Antlaşması) ile Kafkas Cephesi'nde Kars, Ardahan ve Batum'u (Elviye-i Selase) geri alarak toprak kazancı elde etmiştir.

10. XVII. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğunda mevcut örgün eğitim kurumlan arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Rüştiyeler ✓
• B) Enderun Mektebi
• C) Acemi Oğlanlar Ocakları
• D) Medreseler
• E) Sıbyan Mektepleri

Rüştiyeler XIX. yüzyılda açılmıştır. XVII. yüzyıla kadar mevcut örgün eğitim kurumları arasında değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Rüştiyeler" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. Müzik, felsefe, fizik, psikoloji alanlarında çalışma yapan "El-Medinetü'l Fazıla" adlı eseriyle ünlü olan ve "Muallim Sani" denilen ünlü İslam bilgini kimdir?

• A) Gazali
• B) Farabi ✓
• C) Muhyiddin-i Arabi
• D) İbn-i Sina
• E) Taberi

Muallim-i Sani unvanıyla tanınan ve El-Medinetü'l Fazıla adlı eseri yazan bilim insanı Farabi'dir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Farabi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. Almanya'nın, Osmanlı Devleti'nin kendi yanında savaşa girmesini istemesinin nedenleri arasında; I. Halifeliğin siyasi ve dini gücünden yararlanmak II. Süveyş Kanalı'nı alarak İngilizlere kapatmak III. Osmanlı Devletinin askeri teknolojisinden yararlanmak IV. Petrol bölgelerini kendi kontrolüne almak V. Savaşı geniş bir alana yaymak Hangisinin her hangi rolü olduğu _söylenemez_?

• A) I
• B) II
• C) III ✓
• D) V
• E) IV

Almanya, Osmanlı'nın halifelik gücünden, jeopolitik konumundan, petrol bölgelerine yakınlığından ve savaşı geniş alana yayma imkanından yararlanmak istemiştir. Osmanlı'nın askeri teknolojisi bu isteğin nedeni değildir.

13. Kaşgarlı Mahmut'un ortaya koyduğu Divan-ı Lügat-it- Türk adlı eserle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru _değildir_?

• A) Türk dünyası ile ilgili harita içerme
• B) Karahanlılar Dönemi'nde ortaya konulan ilk Türk-İslam eseri olma ✓
• C) Ansiklopedik sözlük olma niteliği taşıma
• D) Abbasî halifesi El-Muktedî Billah'a sunulma
• E) Sagu, koşuk ve sav gibi nazım şekillerini içerme

Karahanlılar Dönemi'nde kaleme alınan Divânu Lugâti't-Türk, Türkçenin zenginliğini göstermek ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılmış ansiklopedik bir sözlüktür (A), Abbasi halifesi El-Muktedi Billah'a sunulmuştur (B), döneminin sagu, koşuk ve sav gibi sözlü edebiyat ürünlerini içerir (C) ve Türk dünyasını gösteren ilk haritayı barındırır (D). Ancak Karahanlılar Dönemi'nde ortaya konulan ilk Türk-İslam eseri Yusuf Has Hacib'in yazdığı Kutadgu Bilig'dir (1069). Divânu Lugâti't-Türk ise bundan birkaç yıl sonra tamamlanmıştır. Dolayısıyla E seçeneği yanlıştır.

14. Aşağıdakilerden hangisinin çeşitli alanlarda var olan karışıklıkları ve ikilikleri gidermeye yönelik atılan adımlardan biri olduğu _savunulamaz_?

• A) Ölçü sistemlerinin değiştirilmesi
• B) Soyadı Yasasının çıkarılması
• C) Medreselerin kapatılması
• D) Harf inkılabının yapılması ✓
• E) Tevhidi Tedrisat Yasasının çıkarılması

Ölçü, soyadı, eğitim ve kurum düzenlemeleri toplumsal ikilikleri azaltmaya yöneliktir. Harf inkılabı ise daha çok okuma yazmayı kolaylaştırma ve kültürel dönüşümü hızlandırma amacı taşır.

15. II. Dünya Savaşı öncesinde yayılmacı politika izleyen Almanya ve İtalya'nın 1939 yılında oluşturdukları ittifak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Varşova Paktı
• B) Briand-Kellog Paktı
• C) Anti-Komintern Pakt
• D) Akdeniz Paktı
• E) Çelik Pakt ✓

Almanya ve İtalya'nın 1939'da kurduğu ittifak Çelik Pakt'tır. Bu pakt, iki faşist devlet arasındaki askeri ve siyasi iş birliğini güçlendirmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Çelik Pakt" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

16. I. Takrir-i Sükûn Kanununun çıkarılması II. İstiklal Mahkemelerinin tekrar kurulması III. Cumhuriyet rejiminin eleştirilmesinin yasaklanması Şeyh Sait isyanına karşı alınan yukarıdaki önlemlerden hangisi veya hangileri TBMM'nin yasama gücünü kullandığının göstergesidir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

TBMM'nin yasama gücü, kanun yapma ve yürürlüğe koyma yetkisidir. Şeyh Sait İsyanı üzerine 'Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkarılması' (I) ve bu kanun çerçevesinde 'Cumhuriyet rejiminin eleştirilmesinin yasaklanması' (III) birer kanun yapma/yasama işlemidir. İstiklal Mahkemeleri'nin tekrar kurulması ve buralarda yargılamaların yapılması ise TBMM'nin yargı gücünü kullandığının kanıtıdır. Bu yüzden yasama gücüyle ilgili olan önlemler I ve III'tür.

17. Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet dönemi için _söylenemez_?

• A) Kanun teklifi için padişah izni şartı kaldırılmıştır
• B) Padişahın idam, sansür, sürgün yetkileri kaldırılmıştır
• C) Padişahın mutlak veto hakkı, geciktirici vetoya dönüştürülmüştür
• D) Padişahın meclisi kapatma yetkisi kaldırılmıştır ✓
• E) Çok partili hayat başlamıştır

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gerçekleştirilen 1909 Anayasa değişikliklerinde padişahın meclisi kapatma yetkisi tamamen kaldırılmamış; sadece belirli şartlara bağlanarak zorlaştırılmıştır (Padişah meclisi kapatırsa 3 ay içinde yeni meclisin toplanması için seçimlerin yapılması zorunlu kılınmıştır). Diğer taraftan bu dönemde İttihat ve Terakki, Hürriyet ve İtilaf gibi partilerle çok partili hayata geçilmiş (A), padişahın mutlak sürgün yetkisi kaldırılmış (B), yasa teklif etmek için padişahtan izin alma zorunluluğuna son verilmiş (D) ve padişahın mutlak veto yetkisi zorlaştırıcı (geciktirici) vetoya çevrilmiştir (E).

18. Aşağıdakilerden hangisi Divan üyelerinden kazaskerin görevlerinden biridir?

• A) Sadrazam sefere çıktığında ona vekâlet etmek
• B) Kadı ve müderrisleri atamak ✓
• C) Has, tımar ve zeamet defterlerini tutmak
• D) Devlet işleri hakkında fetva vermek
• E) Padişahın tuğrasını çekmek

Kazasker, ilmiye sınıfının önemli görevlilerindendir ve kadı ile müderrislerin atanmasında yetkilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kadı ve müderrisleri atamak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. 1909 Anayasa değişikliklerinden sonra siyasi parti kurma hakkının tanınmasıyla Osmanlı Devleti’nde çok partili hayat başlamış, İttihat ve Terakki’ye karşı çeşitli muhalefet partileri kurulmuştur. Bu muhalefet partileri içinde en etkili olanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mutedil Hürriyetperver Fırkası
• B) Osmanlı Sosyalist Fırkası
• C) Teceddüt Fırkası
• D) Hürriyet ve İtilaf Fırkası ✓
• E) Ahrar Fırkası

II. Meşrutiyet döneminde iktidardaki İttihat ve Terakki Fırkası'na karşı muhalefetin en büyük, en geniş tabanlı ve en etkili siyasi organizasyonu 1911 yılında kurulan Hürriyet ve İtilaf Fırkası olmuştur.

20. I. Gümrük vergilerinin indirilmesi II. Kervansaray yapımına önem verilmesi III. Tüccarlara devlet güvencesinin sağlanması Yukarıdakilerden hangileri Anadolu Selçuklu Devleti'nin ticareti geliştirme çabaları arasında gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Gümrük vergilerinin indirilmesi, kervansaray yapımı ve tüccarlara güvence verilmesi ticareti geliştirmeye yönelik uygulamalardır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.