Altın Test 30

1. İtalya, Derne ve Tobruk'taki direnişi kırmak için; I. Ege Adalarını ele geçirme II. Çanakkale Boğazı'nı top ateşine tutma III. Süveyş Kanalı'nı kontrol etme Yukarıdaki gelişmelerden hangilerine başvurmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

İtalya, Trablusgarp'taki direnişi kırmak için Ege adalarını işgal etmiş ve Çanakkale Boğazı'nı top ateşine tutmuştur. Süveyş Kanalı'nı kontrol etme girişimi bu kapsamda değildir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. Aşağıdakilerden hangisi Kars Antlaşması'nın özellikleri arasında _gösterilemez_?

• A) Kafkas Cumhuriyetleri ile imzalanmıştır
• B) Sakarya Savaşından sonra imzalanmıştır
• C) Sovyet Rusya aracılık yapmıştır
• D) Doğu sınırımız çizilmiştir.
• E) Gümrü Antlaşmasından önce imzalanmıştır ✓

Kars Antlaşması, Gümrü Antlaşması'ndan sonra imzalanmıştır. Bu yüzden Gümrü'den önce imzalandığı söylenemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Gümrü Antlaşmasından önce imzalanmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

3. Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile İtalya taraf değiştirerek İtilaf bloğuna katılmıştır?

• A) 1916 Mac Mahon Antlaşması
• B) 1917 Saint Jean de Maurienne Antlaşması
• C) 1915 Londra Antlaşması ✓
• D) 1916 Sykes-Picot Antlaşması
• E) 1915 İstanbul Antlaşması

Başlangıçta Üçlü İttifak (Bağlaşma) grubunda yer alan İtalya, kendisine Batı Anadolu (İzmir ve çevresi) ile Antalya, Konya, Muğla gibi bölgelerin vadedildiği gizli 1915 Londra Antlaşması'nı (B) imzalayarak İtilaf Devletleri bloğuna geçmiş ve savaşa dahil olmuştur.

4. I. İstiklâl Mahkemelerini kurması II. İstiklal Marşı'nı kabul etmesi III. Misakımillî'yi ilke edinmesi Yukarıdakilerden hangileri I. TBMM'nin ulusalcı niteliğine kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III ✓

Milli marş kabul etmek (II) ve milli sınırları/bağımsızlığı esas alan Misakımilli'yi rehber edinmek (III) doğrudan meclisin ulusal (milli) ve bağımsızlıkçı karakterini gösterir. İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması (I) ise meclisin olağanüstü yetkilere (yargı yetkisine) sahip olduğunu, asayiş ve otoriteyi sağlamayı amaçladığını kanıtlar; doğrudan ulusalcı nitelikle ilişkili kurumsal bir kanıt değildir.

5. • İlk Türk devlet teşkilatının oluşturulması • Bilinen ilk hükümdarının Teoman olması • Ordunun ilk kez onlu sisteme göre teşkilatlanması Yukarıdaki özellikler aşağıdaki İslamiyet öncesi Türk devletlerinden hangisiyle ilgilidir?

• A) Uygurlar
• B) Hazarlar
• C) Hunlar ✓
• D) Avarlar
• E) Göktürkler

Bilinen ilk hükümdarı Teoman olan, tarihte ilk kez orduyu onlu sisteme göre teşkilatlandıran (Mete Han) ve ilk teşkilatlı Türk devleti olarak kurulan devlet Asya Hun Devleti'dir (B). Göktürkler, Uygurlar, Hazarlar ve Avarlar ise Asya Hun Devleti'nden daha sonra kurulmuşlardır.

6. Aşağıdakilerden hangisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının ekonomik anlayışı ile ilgilidir?

• A) Sosyalizm
• B) Sosyal Devlet
• C) Hukuk devleti
• D) Devletçilik
• E) Liberalizm ✓

1924 yılında kurulan ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, programında ekonomik kalkınmanın özel girişimcilik (liberalizm) yoluyla gerçekleştirilmesini savunmuştur.

7. Aşağıdakilerden hangisi ile halifeliğin kaldırılmasının sonuçları arasında bir ilişki olduğu _söylenemez_?

• A) Savunma Bakanlığı'nın kurulması
• B) Osmanlı Devleti'nin resmen sona ermesi ✓
• C) Osmanlı hanedanının yurt dışına çıkarılması
• D) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
• E) Eğitim - öğretim birliğinin sağlanması

Halifeliğin kaldırıldığı 3 Mart 1924 günü; Tevhid-i Tedrisat ile eğitim birliği sağlanmış (A), Şer'iyye ve Evkaf Vekaleti kapatılmış (bu durum ileride tekke ve zaviyelerin kapatılmasına zemin hazırlamıştır) (B), Şer'iyye bütçesi sonlandırılmış ve Erkan-ı Harbiye kaldırılarak Savunma Bakanlığı (Milli Müdafaa Vekaleti) kurulmuştur (D). Hanedan üyeleri yurt dışına çıkarılmıştır (E). Ancak Osmanlı Devleti'nin 'resmen' sona ermesi, halifeliğin kaldırılmasıyla değil; 1 Kasım 1922'de Saltanatın kaldırılmasıyla gerçekleşmiştir.

8. I. Yunanistan II. Bulgaristan III. Suriye IV. Irak Yukarıdaki ülkelerinden hangileri ile Türkiye'nin sınırı cumhuriyetin ilanından sonra kesinlik kazanmıştır?

• A) I ve II
• B) II ve III
• C) III ve IV ✓
• D) I, II ve IV
• E) II, III ve IV

Suriye ve Irak sınırları cumhuriyetin ilanından sonra kesinlik kazanmıştır. Yunanistan ve Bulgaristan sınırları ise Lozan sürecinde belirlenmiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "III ve IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

9. II. İnönü zaferi sonunda Zonguldak'tan çekilerek TBMM ile anlaşma ortamı arayan Fransızların anlaşma için belli bir süre beklemeye başlamalarında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

• A) İsmet Paşa'nın düzenli ordu kurma emri alması
• B) Sovyetlerin milli mücadeleye destek vermesi
• C) Mustafa Kemal'in başkomutanlığa getirilmesi
• D) İngilizlerin Mebusan Meclisi'ni dağıtması
• E) Kütahya-Eskişehir savaşlarının kaybedilmesi ✓

II. İnönü Savaşı zaferinin ardından Fransa, Zonguldak'tan çekilmiş ve TBMM ile ikili bir barış antlaşması (Ankara Antlaşması) yapmak üzere görüşmeler başlatmıştır. Ancak Temmuz 1921'de Türk ordusunun Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda yenilgiye uğrayarak Sakarya'nın doğusuna çekilmesi üzerine Fransa, Türk ordusunun tamamen mağlup olma ihtimaline karşı antlaşma sürecini askıya almış ve gelişmeleri izlemek üzere beklemeye koyulmuştur. Sakarya Savaşı kazanılınca Fransızlar anlaşmayı imzalamıştır.

10. I. Saltanatın kaldırılması II. Kapitülasyonların kaldırılması III. Aşar vergisinin kaldırılması IV. Türk Dil ve Tarih Kurumlarının açılması V. Tevhidi Tedrisat Yasası'nın çıkarılması Aşağıdakilerden hangisinin yukarıda verilen çalışmalarla bir ilgisi olduğu söylenemez?

• A) Kadınlara siyasi hakların verilmesi ✓
• B) Ekonomik bağımsızlığın sağlanması
• C) Laik devlet düzenine geçiş
• D) Tarımın geliştirilmesi
• E) Devletin milli bir yapıya kavuşturulması

Verilen çalışmalar farklı alanlardaki inkılaplarla ilgilidir. Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlıkla, aşar vergisinin kaldırılması tarımın geliştirilmesiyle, saltanatın kaldırılması laik devlet düzenine geçiş ve milli egemenlikle, Türk Dil ve Tarih Kurumlarının açılması ise devletin milli bir yapıya kavuşturulmasıyla ilişkilidir. Tevhid-i Tedrisat Yasası da eğitim birliğini ve laik eğitim anlayışını güçlendirmiştir. Ancak kadınlara siyasi hakların verilmesi bu çalışmalar arasında doğrudan yer almamaktadır. Soru olumsuz köklü olduğu için ilgisi olmayan seçeneğin bulunması gerekir. Bu nedenle doğru cevap "Kadınlara siyasi hakların verilmesi" seçeneğidir.

11. I. Humbaracılar II. Silahtarlar III. Müsellemler Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı ordusunda sürekli ve aylıklı olan askerler arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Humbaracılar ve silahtarlar kapıkulu sistemi içinde sürekli ve aylıklı askerlerdendir. Müsellemler ise eyalet askeri niteliğindedir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

12. Aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin diğerlerine göre daha çok hukuk vesikaları bıraktığı söylenebilir?

• A) Uygurlar ✓
• B) Hunlar
• C) Göktürkler
• D) Türgişler
• E) Avarlar

Uygurlar, yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte mülkiyet, ticaret, borç, kiralama, evlat edinme ve iş sözleşmeleri gibi hukuki işlemlerini yazılı belgelerle kayıt altına almışlardır. Bu nedenle, göçebe yaşayan diğer İslamiyet öncesi Türk devletlerine göre günümüze çok daha fazla sayıda yazılı hukuk vesikası (belgesi) bırakmışlardır.

13. - Seçmen yaşının düşürülmesi - Çok partili hayat denemeleri - Kadınlara siyasal hakların tanınması Yukarıda verilen gelişmeler Atatürk ilkelerinden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

• A) Cumhuriyetçilik ✓
• B) Halkçılık
• C) Laiklik
• D) İnkılapçılık
• E) Milliyetçilik

Seçmen yaşının düşürülerek seçmen kitlesinin genişletilmesi, çok partili hayata geçiş çabaları ve kadınların da seçme ve seçilme hakkı elde etmesi doğrudan halk iradesinin yönetime tam ve demokratik olarak yansımasını sağlayan gelişmelerdir. Bu nedenle doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir.

14. Mustafa Kemal'in desteğiyle hükümetin denetlenmesi amacıyla 12 Ağustos 1930 tarihinde aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?

• A) Ahrar Fırkası
• B) Serbest Cumhuriyet Fırkası ✓
• C) Halk Fırkası
• D) İttihat-ı Muhammediye Fırkası
• E) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası, hükümeti denetlemek ve çok partili hayatı denemek amacıyla 1930'da Mustafa Kemal'in desteğiyle kurulmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Serbest Cumhuriyet Fırkası" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Milli Mücadele Dönemi'nde, Sovyet Rusya'nın Anlaşma Devletlerinin Anadolu'dan yapabilecekleri herhangi bir saldırıya engel olmak için TBMM Hükümeti'ni tanıması ve desteklemesi, I. devlet çıkarlarının ülke politikalarına yön verdiği, II. aynı rejime sahip devletlerin işbirliği içinde olduğu, III. İtilaf Grubu'nun dağıldığı Yargılarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Sovyet Rusya'nın, ideolojik olarak farklı olmasına rağmen, kendi güney sınırlarının (Karadeniz ve Kafkasya) güvenliğini korumak ve İtilaf Devletlerinin (ortak düşmanın) çevrelemesini engellemek amacıyla TBMM ile ittifak yapması, uluslararası ilişkilerde devlet çıkarlarının ülke politikalarına doğrudan yön verdiğini (I) gösterir. Bu durum rejim ortaklığından (II) kaynaklanmamıştır.

16. XIX. yüzyılda gerçekleştirilen ıslahat çalışmalarıyla Osmanlı Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı _söylenemez_?

• A) Sosyal Devlet anlayışını yerleştirmek
• B) Ulusçuluk düşüncesini geliştirmek ✓
• C) Toprak bütünlüğünü korumak
• D) Devletin siyasi etkinliğini arttırmak
• E) Monarşik gücün etkisini azaltmak

XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti, dağılmayı önlemek amacıyla Osmanlıcılık fikrini savunmuş ve azınlık isyanlarını engelleyerek toprak bütünlüğünü korumaya çalışmıştır (A). Sosyal devlet anlayışını yerleştirmek (C - Darülaceze, Hilal-i Ahmer gibi sosyal kurumlar kurulması), devletin siyasi gücünü/etkinliğini korumak (B) ve padişahın mutlak yetkilerini sınırlandırarak meşruti yönetime geçmek (E) bu dönemdeki hedeflerdendir. Ancak imparatorluğun parçalanmasına yol açan ve azınlık isyanlarının temelinde yatan 'Ulusçuluk (milliyetçilik) düşüncesini geliştirmek' (D) Osmanlı Devleti'nin amaçları arasında kesinlikle yer alamaz; aksine ulusçuluk akımının yıkıcı etkilerini yok etmeye çalışmıştır.

17. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi gelişmeleri arasındadır?

• A) İlk resmi gazetenin yayınlanması
• B) Tercüme odalarının kurulması
• C) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
• D) Hendesehane'nin açılması
• E) Nizamiye Mahkemelerinin kurulması ✓

Tanzimat Dönemi (1839-1876) içinde, modern hukuk sistemine geçiş adımları doğrultusunda batı tarzı yargılama yapan karma 'Nizamiye Mahkemeleri' (C) kurulmuştur. İlk resmi gazete (Takvim-i Vekayi) 1831'de, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması 1826'da (II. Mahmut dönemi), Hendesehane 1734'te (I. Mahmut dönemi) açılmış/gerçekleşmiştir.

18. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk tarihi ile ilgili _değildir_?

• A) Hanedan üyeleri arasında taht kavgaları olmuştur
• B) Hukuk sistemi gelenek göreneklere bağlıdır.
• C) Federatif bir yapılanmaya sahiptirler
• D) Hükümdar sınırsız yetkilere sahiptir ✓
• E) İpek Yolu'na hâkim olma mücadelesi verilmiştir

İslamiyet öncesi Türklerde hükümdarın yetkisi töre ve kurultayla sınırlıydı; sınırsız yetkiye sahip olduğu söylenemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Hükümdar sınırsız yetkilere sahiptir" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

19. Anadolu'da başlayan işgaller ve azınlık taşkınlıklarına karşı kurulan; I. Anadolu Kadınları Cemiyeti II. Gizli Karakol Cemiyeti III. Milli Kongre Cemiyeti IV. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti V. Redd-i İlhak Cemiyeti Gibi cemiyetlerden hangisinin kurulmasında Mustafa Kemal'in doğrudan katkısı olduğu söylenebilir?

• A) I ✓
• B) II
• C) III
• D) V
• E) IV

Sivas Valisi Reşit Bey'in eşi Melek Reşit Hanım ve arkadaşları tarafından Sivas'ta kurulan Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti'nin (I) kurulması, bizzat Sivas'ta bulunan Mustafa Kemal Paşa'nın teşviki, isteği ve doğrudan yönlendirmesiyle gerçekleşmiştir. Diğer yararlı cemiyetler (Karakol, Milli Kongre, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak) ise Mustafa Kemal'in doğrudan müdahalesi veya teşviki olmaksızın, yerel/bölgesel sivil ve askeri figürler tarafından bağımsız olarak kurulmuşlardır.

20. Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle kurulmuştur?

• A) Maastricht Antlaşması
• B) Roma Antlaşması ✓
• C) Moskova Antlaşması
• D) Berlin Antlaşması
• E) Viyana Antlaşması

Avrupa Ekonomik Topluluğu, 1957 Roma Antlaşması ile kurulmuştur. Antlaşma Avrupa'da ekonomik bütünleşme sürecinin en önemli adımlarından biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Roma Antlaşması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.