Altın Test 31

1. Sol eğilimli milletvekilleri tarafından oluşmuştur. Bir anlamda İslami Sosyalizm gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Bolşeviklere yakın durulmuş ve Sovyet devrimini örnek almışlardır. Yukarıda bilgileri verilen ve I. TBMM'de oluşan grup hangisidir?

• A) İstiklal Grubu
• B) Tesanüt (Dayanışma) Grubu
• C) Halk Zümresi (Yeşil Ordu) Grubu ✓
• D) Muhafaza-i Mukaddesat Grubu
• E) Islahat Grubu

I. TBMM'de sol eğilimli, Bolşevik ihtilalinden esinlenen ve İslami esaslarla sosyalizmi sentezlemeye çalışan milletvekillerinin oluşturduğu grup Halk Zümresi (ve onun gizli/yarı resmi kolu olan Yeşil Ordu Cemiyeti) grubudur.

2. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Demokrat Parti'nin iktidar yıllarında meydana gelmemiştir?

• A) Kıbrıs Barış Harekâtının yapılması ✓
• B) NATO'ya üye olunması
• C) Kore'de Türk askerinin savaşması
• D) Bağdat ve Balkan Paktı'nın imzalanması
• E) IMF'den ilk kez borç alınması

Kıbrıs Barış Harekâtı, Bülent Ecevit'in başbakan olduğu CHP-MSP koalisyon hükümeti döneminde 1974 yılında gerçekleştirilmiştir. Demokrat Parti dönemi (1950-1960) iktidar yıllarında ise Kore'ye asker gönderilmiş, Balkan ve Bağdat paktları imzalanmış, NATO'ya üye olunmuş ve IMF'den ilk borç (1958'de) alınmıştır.

3. Karahanlıların; I. İslamiyet'i kabul etmeleri II. İkili yönetim anlayışını sürdürmeleri III. Türkçeyi resmî dil olarak kabul etmeleri Özelliklerinden hangileri onların Türk geleneklerine ve millî kimliklerine bağlı kaldıklarım kanıtlar niteliktedir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Karahanlıların ikili yönetimi sürdürmeleri ve Türkçeyi resmi dil olarak kabul etmeleri Türk geleneklerine bağlı kaldıklarını gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

4. Osmanlı Devleti XVIII. yüzyılda devlet bütçesinde oluşan açığı kapatmak amacıyla günümüz hazine bonosuna benzer bir şekilde esham adıyla iç borçlanmaya gitmiştir. Bu uygulamayı başlatan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Abdülmecit
• B) III. Mustafa
• C) I.Abdülhamit ✓
• D) III. Osman
• E) III. Selim

Esham sistemi (kağıt paraya geçişin ilk adımı olan iç borçlanma senetleri), ilk kez III. Mustafa döneminde tasarlanmış ve yürürlüğe konmaya çalışılmış olsa da fiilen ilk kez uygulanması ve ihraç edilmesi I. Abdülhamit döneminde (1775 yılında) gerçekleşmiştir. Bu nedenle uygulamayı başlatan padişah I. Abdülhamit'tir. (Not: Bazı kaynaklarda III. Mustafa tasarlandığı için geçebilir ancak fiili uygulayıcı I. Abdülhamit'tir ve cevap anahtarı D seçeneğini göstermektedir).

5. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde sanayinin gerilemesine neden olan bir sistemdir?

• A) Menzil Teşkilatı
• B) Esham Usulü
• C) Narh Sistemi
• D) Menafi Sandıkları
• E) Gedik Usulü ✓

Gedik Usulü, Osmanlı'da dükkan açma ve esnaflık yapma iznini (tekelini) düzenleyen sistemdir. Lonca sınırlandırmaları ve gedik hakkının sınırlandırılması, serbest girişimciliğin, rekabetin ve sanayileşmenin önünü tıkayarak Osmanlı sanayisinin Avrupa karşısında gerilemesine ve modern üretim metotlarına geçilememesine neden olmuştur. (Not: Menzil haberleşme/ulaşım, Menafi sandıkları Ziraat Bankası'nın temeli, Narh fiyat belirleme, Esham ise iç borçlanma senedidir).

6. I. Avrupa'nın örnek alınması II. Kişisel kalması III. Milliyetçilik akımına karşı yapılması Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde XVII. ve XVIII. yy. ıslahatlarının ortak özellikleri arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nde; XVII. yüzyıl ıslahatlarında Avrupa örnek alınmamış (yükselme dönemi örnek alınmıştır), ancak XVIII. yüzyıl ıslahatlarında Avrupa ilk kez örnek alınmıştır (I ortak değildir). XVII. ve XVIII. yüzyıl ıslahatları genel olarak padişah ve devlet adamlarının çabalarıyla kişisel kalmış, halka indirgenememiş ve bir devlet politikası haline gelememiştir (II ortaktır). Milliyetçilik akımı (1789 Fransız İhtilali sonrası) Osmanlı'yı XIX. yüzyılda etkilemiştir; dolayısıyla XVII. ve XVIII. yüzyıl ıslahatlarının milliyetçilik akımına karşı yapılması (III) ortak özellik değildir. Bu nedenle ortak olan yalnız II'dir.

7. II. Dünya Savaşı sırasında ABD, İngiltere ve SSCB; Türkiye’nin de savaşa katılmasıyla yeni cepheler açılmasını gündeme almıştır. Bu amaçla “Eureka” kod adıyla düzenlenen konferans aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Postdam Konferansı
• B) Yalta Konferansı
• C) Kahire Konferansı
• D) Kasablanca Konferansı
• E) Tahran Konferansı ✓

II. Dünya Savaşı sırasında Churchill, Roosevelt ve Stalin arasında 28 Kasım - 1 Aralık 1943 tarihlerinde düzenlenen ve kod adı "Eureka" olan konferans Tahran Konferansı'dır (D). Bu konferansta Türkiye'nin müttefikler safında savaşa girmesi yönünde baskı yapılması ve bu yolla Balkanlar'da yeni bir cephe açılması kararlaştırılmıştır.

8. Aşağıdakilerden hangisi 17 Şubat 1923'te İzmir'de toplanan İktisat Kongresi kararlarından biri _değildir_?

• A) Koruyucu gümrük politikalarının uygulanması
• B) Sanayinin teşvik edilmesi
• C) Topraksız köylüye toprak dağıtılması ✓
• D) Ülke madenlerinin tespit edilmesi
• E) Milli bankalar kurulması

İzmir İktisat Kongresi'nde (Misak-ı İktisadi) yerli sanayinin korunması, yerli üretimin teşvik edilmesi (B, E), madenlerin tespiti (C) ve milli bankaların kurulması (D) gibi ekonomik bağımsızlık ve kalkınma kararları alınmıştır. Topraksız köylüye toprak dağıtılması (A) ise bu kongrenin doğrudan kararlarından biri değildir; bu konu Cumhuriyet döneminde daha çok Tarım Reformu yasalarıyla mecliste ayrıca ele alınmıştır.

9. Türk-İslam devletlerinde tahta geçiş genellikle hanedan erkekleri arasında mücadeleye yol açmıştır. Aşağıdaki devletlerden hangisinde bu anlayıştan farklı bir tahta geçiş düzeni görülmüştür?

• A) Gazneliler
• B) Karahanlılar
• C) Selçuklular
• D) Eyyubiler
• E) Memlukler ✓

Memluklerde tahta geçme usulü hanedan devamlılığından farklıdır; güçlü emirlerin sultan olabildiği bir yapı görülür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Memlukler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. I. Ulufe alım satımı yasaklandı. II. Cülus bahşişi kaldırıldı. III. Kaime-i Mutebere basıldı. Yukarıdakilerden hangileri I. Abdülhamit döneminde yapılan ıslahatlar arasında yer almaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

I. Abdülhamit döneminde ulufe alım satımı yasaklanmış ve cülus bahşişi kaldırılmıştır. Kaime-i Mutebere ise daha sonraki dönemle ilgilidir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

11. Aşağıdakilerden hangisi 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşmasının hukuken geçersiz olduğunu kanıtlar?

• A) Milli Mücadelecilerin karşı çıkması
• B) Meclis-i Mebusan tarafından onaylanmaması ✓
• C) ABD'nin onayının alınmaması
• D) San Remo Konferansında hazırlanması
• E) Versay Antlaşmasından daha ağır hükümler içermesi

Osmanlı anayasası olan Kanun-i Esasi'ye göre, imzalanan uluslararası antlaşmaların geçerli olabilmesi için Meclis-i Mebusan'ın onayından geçmesi gerekirdi. Sevr imzalandığında Mebusan Meclisi kapatılmış olduğundan antlaşma meclis onayından geçememiş, bu nedenle hukuken ölü doğmuş/geçersiz bir antlaşma olarak kalmıştır.

12. Türkiye'de "Gaziler Günü" olarak kutlanan 19 Eylül, Mustafa Kemal'e Gazi unvanının verildiği gündür. Mustafa Kemal, aşağıdakilerden hangisiyle "Gazi" unvanına layık görülmüştür?

• A) Kafkasya Cephesi
• B) Sakarya Savaşı ✓
• C) Trablusgarp Savaşı
• D) Büyük Taarruz
• E) Çanakkale Savaşı

Mustafa Kemal'e Gazi unvanı ve mareşallik rütbesi Sakarya Savaşı sonrasında verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sakarya Savaşı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

13. Kurtuluş Savaşı'nda Tekâlifi Milliye Kararları ile halkın elindeki yiyecek, giyecek ve akaryakıt ürünlerinin %40'ına ordunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla el konulmuştur. Bu durum Kurtuluş Savaşı'nın I. Gayri nizami savaş II. Nizami savaş III. Topyekûn savaş Özelliklerinden hangilerini kazanmasında etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Topyekûn Savaş; bir milletin tüm kaynaklarıyla, insan gücüyle, maddi ve manevi birikimiyle savaşa dahil olması ve ordusunu desteklemesidir. Tekâlif-i Milliye Emirleri ile halkın elindeki malzemelerin %40'ına el konulup orduya verilmesi, savaşın cephe gerisindeki halkla birlikte 'Topyekûn Savaş' (III) niteliği kazandığının en açık kanıtıdır.

14. Osmanlı Devleti'nde tımar sisteminin bozulmasıyla devletin aldığı ücretli askerlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sekban ✓
• B) Cedid
• C) Patrona
• D) Nizam
• E) Levent

Tımar sisteminin bozulmasıyla devletin ücretli asker olarak aldığı birliklere sekban denmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sekban" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Lozan Konferansı'nda çözümlenen nüfus mübadelesi sorunu daha sonra Türkiye ile hangi devlet arasında sorun haline gelmiştir?

• A) Romanya
• B) Yunanistan ✓
• C) İngiltere
• D) Bulgaristan
• E) Fransa

Nüfus mübadelesi sorunu Lozan'dan sonra Türkiye ile Yunanistan arasında yeniden gündeme gelmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yunanistan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. Ankara'nın 13 Ekim 1923'te alınan kararla başkent yapılmasının nedenleri arasında; I. etrafının dağ ve nehirlerle çevrili oluşu, II. Hilafet kurumunu yalnızlaştırma, III. Milli Mücadele'nin bu kentten yürütülmüş olması Gelişmelerinden hangilerinin yer aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Ankara'nın başkent seçilmesinde coğrafi, askeri ve siyasi nedenler etkilidir: Jeopolitik olarak güvenli, etrafı savunmaya uygun dağlarla çevrili olması (I), İstanbul'daki hilafet/saltanat yanlısı kurumların etkisini azaltmak ve hilafeti yalnızlaştırmak (II) ve en önemlisi Milli Mücadele'nin merkez üssü olması, TBMM'nin burada açılmış olması (III) etkilidir. Cevap anahtarına göre her üç öncül de nedenler arasında yer alır.

17. "İl Kağan" unvanı taşıyan Göktürk Hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mukan Kağan
• B) İstemi Yabgu
• C) Kutluk Kağan
• D) Kapgan Kağan
• E) Bumin Kağan ✓

İl Kağan unvanını taşıyan Göktürk hükümdarı Bumin Kağan'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Bumin Kağan" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. Türkiye Cumhuriyeti'nde görülen; I. Hatay'ın Anavatana katılması II. Sadabat Paktı'nın imzalanması III. Milletler Cemiyeti'ne üye olunması Gelişmelerinden hangisi ya da hangileri Türkiye Cumhuriyeti'nin barışa önem verdiğinin kanıtı olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III ✓

Yurtta Sulh Cihanda Sulh ilkesi gereği; Türkiye Cumhuriyeti sınır komşularıyla Sadabat Paktı (II - Doğu sınırlarının korunması) ve Balkan Antantı gibi dostluk ve savunma paktları imzalayarak bölgesel barışı savunmuş, uluslararası işbirliği ve dünya barışına katkı sunmak için Milletler Cemiyeti'ne (III) üye olmuştur. Bu iki gelişme doğrudan barışa önem verildiğinin kanıtıdır. Hatay'ın anavatana katılması (I) ise Türkiye'nin sınırlarını genişletme, Misak-ı Milli'yi gerçekleştirme doğrultusundaki dış politika başarısıdır. Dolayısıyla II ve III doğru cevaptır.

19. Aşağıdaki Osmanlı dönemi eserlerinin hangisinde Avrupa etkisi görülmez?

• A) Nuru Osmaniye Camii
• B) Sultan Ahmet Camii ✓
• C) İshak Paşa Sarayı
• D) Laleli Külliyesi
• E) Beylerbeyi Sarayı

Sultan Ahmet Camii klasik Osmanlı mimarisinin eseridir; Avrupa etkisi taşımaz. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sultan Ahmet Camii" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Anadolu Selçuklu Devleti'nde ahilik teşkilatının faaliyetleri arasında, I. rekabeti artırıcı önlemler almak, II. mesleki eğitim vermek, III. tüketiciyi koruyucu önlemler almak Durumlarından hangileri gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Ahilik teşkilatı, esnaflar arasında usta-çırak ilişkisiyle mesleki eğitim verirdi (II) ve üretilen malların kalitesini ile fiyatını (narh usulü) denetleyerek tüketiciyi koruyucu önlemler alırdı (III). Ancak Ahilik, serbest piyasa tarzında yıkıcı rekabeti artırmayı değil; aksine esnaflar arasında dayanışmayı korumak ve haksız rekabeti engellemek için üretim kotaları ve standartları belirleyen tekelci/dayanışmacı bir yapıya sahipti (I. öncül yanlıştır).