Altın Test 33

1. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda Duraklama Dönemine girilmesi, I. hazine gelirleri, II. ordunun savaş gücü, III. iç ayaklanmalar Durumlarından hangilerinde azalmalara neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Duraklama Dönemi'ne girilmesi; savaşların uzaması, ticaret yollarının yön değiştirmesi ve tımar sisteminin bozulması nedeniyle hazine gelirlerinde (I) ve askeri disiplinsizlikler/teknolojik geri kalmışlık nedeniyle ordunun savaş gücünde (II) azalmaya neden olmuştur. Ancak bu dönemde iç ayaklanmalar (Celali ve Yeniçeri isyanları) azalmamış, aksine büyük oranda artmıştır (III). Dolayısıyla I ve II'de azalma yaşanmıştır.

2. Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet'in ilanından sonraki gelişmeler arasında _yer almaz_?

• A) Kabine sistemine geçilmiştir
• B) Halifelik kaldırılmıştır
• C) Ankara başkent ilan edilmiştir ✓
• D) Devletin rejimi belirlenmiştir.
• E) Cumhurbaşkanı ve Başbakanlık makamları oluşturulmuştur

Ankara, cumhuriyet ilan edilmeden önce 13 Ekim 1923'te başkent yapılmıştır. Bu yüzden cumhuriyetin ilanından sonraki gelişmeler arasında değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Ankara başkent ilan edilmiştir" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

3. Atatürk, kanunların toplumun geleneklerinden yararlanabileceğini ancak çağdaş bilim ve tekniğe de uygun olması gerektiğini belirtmiştir. Bu düşünce, hukuk alanındaki yeniliklerde aşağıdaki ilkelerden hangisinin önemini vurgular?

• A) Milliyetçilik
• B) Halkçılık
• C) Cumhuriyetçilik
• D) Devletçilik
• E) İnkılapçılık ✓

Kanunların ve toplum düzeninin statik kalmayıp, çağın gereksinimlerine, bilimsel ve teknik gelişmelere göre sürekli yenilenmesini, modernleştirilmesini ve çağdaşlaştırılmasını savunan Atatürk ilkesi doğrudan 'İnkılapçılık' (D) ilkesidir.

4. I. Veraset sistemi II. Sanat anlayışı III. Ahiret inancı Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle değişen özelliklerinden biri _değildir_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Veraset sistemi ve ahiret inancı, İslamiyet'in kabulüyle tamamen değişmeyen özellikler arasında değerlendirilir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "I ve III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

5. Anadolu Selçuklu Dönemi'ne ait mimarî eserler arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası
• B) Ankara Ahi Şerafeddin Camii
• C) Amasya Burmalı Minare Camii
• D) Kırşehir Cacabey Medresesi
• E) Bursa Muradiye Medresesi ✓

Bursa Muradiye Medresesi, Osmanlı Devleti padişahı II. Murat döneminde (XV. yüzyılda) inşa edilmiş klasik bir Osmanlı mimari eseridir. Bursa zaten Selçukluların değil, Osmanlı'nın başkentlerinden biridir. Diğer taraftan Amasya Burmalı Minare Camii (B), Ankara Ahi Şerafettin Camii (Arslanhane) (C), Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası (D) ve Kırşehir Cacabey Gözlemevi/Medresesi (E) Anadolu Selçuklu dönemine ait meşhur mimari eserlerdir.

6. Mustafa Kemal Paşa aşağıdaki savaşlardan hangisinin sonucunda herhangi bir rütbe veya unvan almamıştır?

• A) Eskişehir-Kütahya
• B) Çanakkale
• C) Sakarya
• D) Büyük Taarruz ✓
• E) Trablusgarp

Mustafa Kemal Paşa; Trablusgarp Savaşı sonrasında Binbaşılığa, Çanakkale Savaşı sonrasında Albaylığa yükselmiştir; Eskişehir-Kütahya Savaşları'nın kaybedilmesinin ardından meclis tarafından Başkomutanlık yetkisi verilerek askerlik mesleğine geri dönmüştür (B); Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında meclis tarafından Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verilmiştir (C). Ancak Büyük Taarruz / Başkomutanlık Meydan Muharebesi (A) zaferinden sonra yeni bir unvan veya rütbe almamıştır (zaten en üst askeri rütbe olan Mareşallik rütbesine Sakarya sonrası ulaşmıştı). Dolayısıyla doğru cevap D'dir.

7. İtalyanların 1911'de gerçekleştirdikleri Trablusgarp işgaline destek verenler arasında; I. İngiltere, II. Rusya, III. Fransa Devletlerinden hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

İtalya, Trablusgarp'ı işgal etmeden önce büyük Avrupa devletleriyle gizli antlaşmalar ve mutabakatlar yapmıştır: Rusya ile 1909 Racconigi Anlaşması, Fransa ile 1902 antlaşması ve İngiltere ile Mısır/Doğu Akdeniz dengeleri üzerinden uzlaşarak onların desteğini veya sessiz onayını almıştır. Dolayısıyla İngiltere, Rusya ve Fransa bu işgale destek veren/göz yuman devletlerdendir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Yumuşama Dönemi'nde bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişmelerden biri _değildir_?

• A) Rus kozmonot Yuri Gagarin Vostok-1 uzay aracıyla ilk kez uzaya giden insan oldu
• B) İlk kalp nakli Chirstian Bernard tarafından gerçekleştirildi
• C) İlk uzay yürüyüşü Alexy Leonev tarafından gerçekleştirildi.
• D) Amerikalı astronot Neil Amstrong aya indi.
• E) DNA'nın yapısı çözüldü ✓

DNA'nın çift sarmallı yapısı, James Watson ve Francis Crick tarafından 1953 yılında keşfedilmiş ve çözülmüştür. Bu tarih, II. Dünya Savaşı sonrasındaki Soğuk Savaş Dönemi'ne denk gelmektedir. Yumuşama (Detant) Dönemi ise genellikle Küba Füze Krizi sonrasında, 1960'ların ortalarından (özellikle 1969/1970'lerden) itibaren başlayıp 1979 Sovyetler'in Afganistan'ı işgaline kadar süren dönemdir. Yuri Gagarin'in uzaya gitmesi (1961), Neil Armstrong'un aya ayak basması (1969), ilk uzay yürüyüşü (1965) ve ilk kalp nakli (1967) Yumuşama döneminin sınırları içerisinde ya da ona geçiş sürecindedir. DNA'nın yapısının çözülmesi ise çok daha erken bir tarihte (1953) Soğuk Savaş'ın en yoğun döneminde gerçekleşmiştir.

9. Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde gerçekleştirmek istediği Batı tarzı ıslahatlara ve modernleşmeye karşı çıkan gruplar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Âyanlar - Müderrisler
• B) Esnaf-Çiftçiler
• C) Din âlimleri - Yeniçeriler ✓
• D) Köylüler-Mültezimler
• E) Azınlıklar-Bürokratlar

Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyıldan itibaren yapılan batı tarzı ıslahatlara (örneğin Nizam-ı Cedit ordusunun kurulması, modern okulların açılması vb.) çıkarlarını kaybetme korkusu yaşayan Yeniçeriler ve yenilikleri dini değerlere aykırı bulan muhafazakar din uleması (şeriat kisvesi altında bazı din alimleri) karşı çıkmış, isyanlar (örneğin Kabakçı Mustafa İsyanı) çıkararak bu ıslahatları engellemeye çalışmiştir.

10. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) kuruluşuna üye ülkeler arasında; I. Romanya II. Özbekistan III. Azerbaycan Hangileri yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

TİKA, başta Türk Cumhuriyetleri olmak üzere gelişmekte olan ülkelerle kalkınma yardımları ve kültürel iş birliğini yürütmek amacıyla kurulmuştur. Romanya, Özbekistan ve Azerbaycan TİKA'nın iş birliği yaptığı ve projeler yürüttüğü ülkeler arasında yer almaktadır. Soru bankasının cevap anahtarına göre doğru cevap I, II ve III (E seçeneği) olarak kabul edilmiştir.

11. XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Celali İsyanlarının çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu _söylenemez_?

• A) Vergi toplamada adaletsizliklerin yaşanması
• B) İltizam uygulamasının yaygınlaştırılması
• C) Halkın üzerinde oluşan yerel yönetici baskısı
• D) Avrupa'daki gelişmelerin takip edilememesi ✓
• E) Tımar sisteminin bozulmuş olması

XVII. yüzyılda Anadolu'da baş gösteren Celali İsyanları, temel olarak sosyal, ekonomik ve idari bozulmalardan kaynaklanmıştır. Yerel yöneticilerin halka baskı yapması (A), iltizam sisteminin yaygınlaşmasıyla mültezimlerin halktan fazla vergi talep etmesi (B), vergilendirmedeki adaletsizlikler (C) ve tımar sisteminin bozulmasıyla köylünün toprağını terk etmesi (E) Celali İsyanlarının başlıca nedenleridir. Ancak 'Avrupa'daki gelişmelerin takip edilememesi' (D) bu dönemde Osmanlı'nın genel duraklama sebeplerinden biri olsa da, doğrudan Anadolu'daki köylü ve halk isyanı olan Celali İsyanlarının çıkışıyla ilişkili değildir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde Abdülaziz döneminde mahkemeleri ilgilendiren kanunları ve mahkeme kararlarını yayınlamak için çıkartılan gazetedir?

• A) Ceride-i Resmîye
• B) Ceride-i Adliyye
• C) Ceride-i Mehakim ✓
• D) Ceride-i Mülkiye
• E) Ceride-i Havadis

Ceride-i Mehakim, Abdülaziz döneminde mahkeme kararları ve hukukla ilgili düzenlemelerin yayımlanması amacıyla çıkarılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ceride-i Mehakim" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

13. I. İskân II. Esham III. İstimalet IV. Fütüvvet Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi’nde, yukarıdaki politikalardan hangilerini uygulamıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III ✓
• D) I, III ve IV
• E) II, III ve IV

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi'nde, Rumeli'de fethedilen toprakları Türkleştirmek için İskân (yerleştirme) politikasını (I) ve bölgedeki gayrimüslim halkı devlete ısındırmak amacıyla hoşgörü ve adalet temelli İstimalet politikasını (III) başarıyla uygulamıştır. Esham (iç borçlanma) Gerileme Dönemi'nde (XVIII. yüzyıl) ortaya çıkmıştır (II). Fütüvvet ise esnaf teşkilatı felsefesi olup doğrudan devletin izlediği yayılma/idari politikalardan ziyade sosyal-iktisadi bir yapıdır. Cevap anahtarına göre doğru seçenek I ve III'tür.

14. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde yapılan resmi yazışma, emir ve duyurulara verilen isimler arasında _yer almaz_?

• A) Kanunname
• B) Rikabdar ✓
• C) Fetva
• D) Berat
• E) Ferman

Kanunname (yasalar), Berat (atama ve imtiyaz belgesi), Fetva (dini uygunluk görüşü) ve Ferman (padişahın yazılı emri) Osmanlı'daki resmi yazışma, emir, duyuru ve hukuki belgelerdendir. Rikabdar ise padişahın ata binerken üzengisini tutan, ayakkabılarından ve saray atlarından sorumlu saray görevlisidir (resmi yazışma türü değildir).

15. Osmanlı Devletinde küçük sanayi atölyelerinin kapanmasına ve Loncaların iflas etmesine sebep veren en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İhracatın fazla olması
• B) Dışardan borç para alınması
• C) Gümrük vergilerinin yüksek olması
• D) Kapitülasyonlar ✓
• E) Duyun-u Umumiye İdaresi'nin kurulması

Kapitülasyonlar, yabancı malların Osmanlı pazarına kolayca girmesine yol açmış; küçük sanayi atölyeleri ve loncalar bu rekabet karşısında zayıflamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kapitülasyonlar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

16. I. İtilaf Devletleri telsiz ve telgraf şebekelerine el koyacaklar II. Osmanlı orduları terhis edilecek III. İtilaf Devletleri güveliklerini tehdit eden bir durum olursa önemli stratejik bölgeleri işgal edebilecekler Yukarıda verilen Mondros Ateşkes Antlaşması hükümlerinin hangisi ya da hangileri İtilaf Devletlerinin işgallerini kolaylaştırıcı maddeler arasında yer alır?

• A) Yalnız II
• B) I ve II
• C) II ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Telsiz ve telgraf ağlarına el konulması, Osmanlı ordularının terhisi ve stratejik yerlerin işgal edilebilmesi İtilaf Devletleri'nin işgallerini kolaylaştırmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

17. Lozan Barış Konferansında kabul edilen hükümlerden hangisi Türkiye'nin kendi sınırları içindeki egemenlik haklarımızı zedeleyici niteliktedir?

• A) On iki Ada'nın İtalya'ya bırakılması
• B) Boğazlar Komisyonu'nun varlığının devam etmesi ✓
• C) Azınlıkların Türk vatandaşı sayılması
• D) Musul Sorununun çözümünün sonraya bırakılması
• E) Batı Trakya Türklerinin nüfus değişiminin dışında tutulması

Lozan Antlaşması'nda Boğazların her iki yakasının askersizleştirilmesi ve yönetiminin uluslararası bir 'Boğazlar Komisyonu'na bırakılması kabul edilmiştir. Bu durum, Türkiye'nin kendi toprakları ve suları üzerindeki tam egemenlik haklarını kısıtlayan ve zedeleyen en önemli hükümdür (Bu komisyon 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile kaldırılarak yetkileri tamamen Türkiye'ye devredilmiştir).

18. Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk dış politikası iki dönemde ele alınabilir. 1923-1930 arasında Lozan’dan kalan sorunlar ve komşularla ilişkiler öne çıkarken, 1931-1938 arasında dünya barışına katkı, sınır güvenliği ve Misak-ı Millî’ye aykırı durumların giderilmesi önem kazanmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ikinci dönem dış politika gelişmelerinden biri _değildir_?

• A) Milletler Cemiyeti'ne üye olunması
• B) Borçlar sorununun çözümlenmesi
• C) Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin imzalanması
• D) Türkiye - Irak sınır sorununun çözümlenmesi ✓
• E) Akdeniz Paktı'na üye olunması

Türkiye-Irak sınır sorunu (Musul meselesi), 1926 yılında imzalanan Ankara Antlaşması ile çözümlenmiştir. Bu olay kronolojik olarak 1923-1930 arası dönemde (I. dönem) gerçekleşmiştir. Diğer gelişmeler (Milletler Cemiyeti 1932, Akdeniz Paktı 1936, Montrö 1936) ise II. dönem (1931-1938) kapsamındadır. Dolayısıyla Musul sorununun çözümü I. döneme aittir.

19. Atatürk, millet olmanın temel özelliğini siyasi varlıkta birliğin sağlanmasına bağlamıştır. Buna göre, Atatürk milliyetçiliğinin; I. ülkü birliğini savunma, II. ırkçılığa ve her türlü ayrımcılığa karşı olma, III. kalkınmak için milli ekonomiye sahip olmayı öngörme Niteliklerinden hangileri bu durumu sağlamaya yöneliktir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Siyasi varlıkta birliğin sağlanması ve sürdürülmesi, toplumdaki bireylerin ortak hedefler ve gelecek ideali etrafında birleşmesiyle, yani 'ülkü birliği' (I) ile mümkündür. Irkçılığa karşı olma (II) eşitlik/hümanizm ile, milli ekonomi (III) ise ekonomik bağımsızlıkla ilgilidir. Siyasi birlik ve beraberliği doğrudan sağlayan nitelik ülkü birliğidir. Cevap anahtarına göre doğru seçenek Yalnız I'dir.

20. Aşağıdaki cephelerden hangisi Almanya'nın isteği üzerine açılmıştır?

• A) Kafkas Cephesi
• B) Suriye Cephesi
• C) Çanakkale Cephesi
• D) Kanal Cephesi ✓
• E) Galiçya Cephesi

Osmanlı Devleti'nin taarruz ettiği cephelerden biri olan Kanal (Mısır) Cephesi (A), müttefiki Almanya'nın stratejik isteği ve planlaması üzerine açılmıştır. Almanya'nın buradaki temel amacı, İngiltere'nin sömürgelerine giden en önemli can damarı olan Süveyş Kanalı'nı ele geçirmek, İngiltere'nin Uzak Doğu yollarını kesmek ve Mısır'ı Osmanlı adına geri alarak İngiliz güçlerini bu cephede meşgul etmektir.