Altın Test 37

1. Atatürk, Türk milletinin cesaret, zekâ, çalışkanlık ve yüksek amaçlar uğruna fedakârlık bakımından başka milletlerden geri olmadığını vurgulamıştır. Bu sözler Atatürk’ün hangi yönünü gösterir?

• A) Mantıklı ve gerçekçiliği
• B) Vatan ve Millet sevgisi ✓
• C) Birleştirme ve bütünleştirme gücü
• D) İdealistliği
• E) İnkılâpçılığı

Atatürk'ün Türk milletinin karakterine, cesaretine ve zekasına duyduğu sarsılmaz güven ve gurur, onun milletine olan derin bağlılığının, yani 'Vatan ve Millet Sevgisi'nin (C) en güçlü göstergesidir.

2. I. Afganistan II. Sovyet Rusya III. Fransa Yukarıdaki devletlerden hangilerinin Lozan Barış Antlaşması'ndan önce kapitülasyon haklarından vazgeçtikleri söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Lozan Antlaşması'ndan önce, 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya (II), kapitülasyonların geçersizliğini kabul ettiğini ve bu haklarından vazgeçtiğini resmen ilan eden ilk büyük Avrupa devleti olmuştur. Afganistan'ın (I) zaten Osmanlı üzerinde bir kapitülasyon hakkı yoktu; Fransa (III) ise kapitülasyon haklarından ancak Lozan Antlaşması (1923) ile vazgeçmiştir. Dolayısıyla doğru cevap yalnız II'dir.

3. Kadife Devrimi olarak bilinen bir olayla kansız bir devrimle demokrasiye geçen ülke aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Polonya
• B) Ukrayna
• C) Çekoslovakya ✓
• D) Yugoslavya
• E) Macaristan

Kadife Devrimi, Çekoslovakya'da komünist yönetimin kansız biçimde sona ermesini ve demokrasiye geçişi ifade eder. Bu nedenle doğru cevap Çekoslovakya'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Çekoslovakya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Kurtuluş Savaşı sırasında çıkan aşağıdaki ayaklanmalardan hangisi yeni kurulan düzenli ordu tarafından bastırılmıştır?

• A) Kuva-i Seyyare ayaklanması ✓
• B) Cemil Çeto ayaklanması
• C) Çopur Musa ayaklanması
• D) Milli Aşiret ayaklanması
• E) Kuva-i İnzibatiye ayaklanması

Kuva-i Seyyare (Çerkez Ethem ve taraftarları), düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkarak isyan etmiştir. Bu ayaklanma, TBMM'nin yeni kurduğu düzenli ordu birlikleri tarafından bastırılmıştır. Diğer ayaklanmalar ise düzenli ordu öncesi dönemde Kuva-i Milliye birlikleri veya yerel güçler tarafından bastırılmıştır.

5. "Balkanlar, Balkan halklarına aittir." sloganıyla Balkan Paktı görüşünü ilk kez dile getiren devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türkiye ✓
• B) Yunanistan
• C) Romanya
• D) Arnavutluk
• E) Bulgaristan

'Balkanlar, Balkan halklarına aittir.' anlayışı Balkan Paktı fikrinin temelini oluşturmuş ve bu görüşü ilk kez Türkiye dile getirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Türkiye" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

6. I. Varlık vergisi II. Montrö Boğazlar Sözleşmesi III. Toprak mahsulleri vergisi Yukarıdakilerden hangileri İsmet İnönü Dönemi gelişmelerinden _değildir_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III

Varlık Vergisi (1942) ve Toprak Mahsulleri Vergisi (1944) II. Dünya Savaşı yıllarında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü döneminde çıkarılmıştır. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ise Atatürk Dönemi'nde (1936 yılında) imzalanmıştır. Dolayısıyla II, İsmet İnönü Dönemi gelişmelerinden değildir.

7. 1913 Uşi Antlaşması ile İtalya'nın eline geçen On İki Ada II. Dünya Savaşı'nda İtalya'nın yenilmesi üzerine aşağıdaki devletlerden hangisine verilmiştir?

• A) Bulgaristan
• B) Romanya
• C) Macaristan
• D) Polonya
• E) Yunanistan ✓

Uşi Antlaşması (1912) ile geçici olarak, daha sonra ise kalıcı olarak İtalya'nın eline geçen On İki Ada, II. Dünya Savaşı'nda İtalya'nın yenilmesinin ardından 1947 yılında imzalanan Paris Antlaşması ile Yunanistan'a (A) devredilmiştir.

8. Osmanlı'da padişahlar aşağıdaki dönemlerden hangisinden itibaren divan toplantılarına katılmayıp, yetkilerini sadrazama bırakmıştır?

• A) Yavuz Sultan Selim
• B) Kanuni Sultan Süleyman
• C) Fatih Sultan Mehmet ✓
• D) II. Mahmut
• E) III. Selim

Osmanlı Devleti'nde divan toplantılarına padişahların başkanlık etmesi geleneğini Fatih Sultan Mehmet (C) sonlandırmıştır. Fatih, divan üyelerinin görüşlerini daha rahat söyleyebilmesi ve padişahlık makamının heybetini korumak amacıyla divan başkanlığını sadrazama (veziriazama) devretmiş, kendisi ise toplantıları kafes arkasından (Kasr-ı Adl) takip etmeye başlamıştır.

9. Atatürk, Nutuk’ta hedeflere ulaşmak için uygulamaların aşamalara ayrılması ve adım adım ilerlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu sözle; I. İnkılapların belirli bir süreç içinde gerçekleştirileceği, II. Devrimlerin hazırlıksız yapılacağı, III. Halkın isteklerinin dikkate alınmayacağı Yargılarından hangileri vurgulanmıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Atatürk'ün 'adım adım ilerlemek ve evrelere ayırmak' ifadesi, inkılapların toplumsal hazırbulunuşluk düzeyine göre belli bir süreç ve plan dahilinde (I) yapılacağını vurgular. Bu durum, plansızlık (II) veya halkın tepkisini/isteklerini göz ardı etme (III) yaklaşımıyla çelişir.

10. Aşağıdakilerden hangisi Adnan Menderes Dönemi gelişmesi _değildir_?

• A) Atatürk'ü Koruma Kanunu'nun çıkarılması
• B) Milli Korunma Kanunu'nun çıkarılması ✓
• C) Köy Enstitülerinin kapatılması
• D) IMF'den ilk dış borcun alınması
• E) Tahkikat Komisyonu'nun kurulması

Milli Korunma Kanunu (B), II. Dünya Savaşı'nın zorlu ekonomik şartlarında (1940 yılında) CHP hükümeti (Cumhurbaşkanı İsmet İnönü) döneminde çıkarılmıştır; Demokrat Parti (Adnan Menderes) dönemine ait değildir. Diğer taraftan Köy Enstitüleri'nin tamamen kapatılması (1954), IMF ile ilk stand-by ve borç anlaşmasının yapılması (1958), muhalefeti denetlemek için Tahkikat Komisyonu'nun kurulması (1960) ve Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun'un (Atatürk'ü Koruma Kanunu) kabulü (1951) Adnan Menderes (DP) dönemi gelişmeleri arasındadır.

11. Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut dönemi yenilikleri arasında _değildir_?

• A) Geçici elçiliklerin açılması ✓
• B) Divan-ı Hümayun'un kaldırılarak yerine nazırlıkların kurulması
• C) Yeniçeri ocağının kaldırılması
• D) Sekban-ı Cedit ordusunun kurulması
• E) İlk kez nüfus sayımı yapılması

İlk geçici elçilikler Lale Devri'nde (III. Ahmet dönemi) açılmıştır. III. Selim döneminde ise ilk daimi (sürekli) elçilikler kurulmuştur. Dolayısıyla geçici elçiliklerin açılması II. Mahmut yenilikleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Geçici elçiliklerin açılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra Anadolu'daki işgallere tepki olarak; I. Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, II. Hürriyet ve İtilaf Fırkası, III. Millî Kongre Cemiyeti, IV. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kuruluşlarından hangileri ortaya çıkmıştır?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) III ve IV ✓
• D) I, III, IV
• E) II, III, IV

Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra işgallere tepki olarak kurulan yararlı cemiyetler arasında Milli Kongre Cemiyeti (III) ve Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (IV) yer alır. Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (I), 1906 yılında Mustafa Kemal tarafından Şam'da kurulmuş olup Mondros sonrasıyla ilişkili değildir. Hürriyet ve İtilaf Fırkası (II) ise İkinci Meşrutiyet döneminde kurulan, Milli Mücadele'ye muhalefet eden ve işgallere karşı tepki göstermek bir yana teslimiyetçi politika izleyen bir siyasi partidir. Dolayısıyla doğru cevap III ve IV'tür.

13. Aşağıdakilerden hangisi Trablusgarp Savaşı'nın sonuçları arasında _gösterilemez_?

• A) İtalya'nın Akdeniz'deki hâkimiyetinin güçlenmesi
• B) On iki adanın geçici olarak İtalyanlara verilmesi
• C) Libya'nın bağımsızlığını elde etmesi ✓
• D) Osmanlıların Kuzey Afrika'daki hâkimiyetinin son bulması
• E) Uşi Antlaşmasının imzalanması

Trablusgarp Savaşı sonucunda Libya bağımsız olmadı; Osmanlı egemenliğinden çıkarak İtalya'nın kontrolüne geçti. Bu yüzden bağımsızlığını elde etmesi sonuçlar arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Libya'nın bağımsızlığını elde etmesi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Osmanlı Devleti'nin iltizama verdiği araziden sağladığı nakit para, arazinin potansiyel gelirlerinden oldukça azdı. Bu durumdan zarar görmesine rağmen devletin iltizam sisteminden uzun süre vazgeçmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Üretimi artırması
• B) Halktan daha çok vergi alınmasının sağlanması
• C) Özel girişimcileri teşvik etmesi
• D) Toprak ağalığını engellemesi
• E) Hazineye peşin para girişinin sağlanması ✓

İltizam sistemi devlete peşin nakit sağladığı için uzun süre uygulanmıştır; zararlarına rağmen hazine ihtiyacı bu sistemi sürdürmüştür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Hazineye peşin para girişinin sağlanması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Misakımilli kararları için, I. Wilson İlkeleri gözetilmiştir. II. Devletlerarası eşitlik ilkesi esas alınmıştır. III. Millî egemenliğe vurgu yapılmıştır. IV. Kurtuluş Savaşı'nın hedeflerini oluşturmuştur. Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) I ve IV
• D) I, II ve IV ✓
• E) I, II, III ve IV

Misakımilli kararlarında Wilson İlkeleri dikkate alınmış, devletlerarası eşitlik vurgulanmış ve Kurtuluş Savaşı'nın hedefleri belirlenmiştir. Milli egemenlik ise daha çok iç yönetim anlayışıyla ilgilidir.

16. 7 Ocak 1946'da kurulan Demokrat Parti'nin ilk genel başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fuat Köprülü
• B) Adnan Menderes
• C) Celâl Bayar ✓
• D) Hasan Polatkan
• E) Hasan Saka

Demokrat Parti 7 Ocak 1946'da kurulmuş ve ilk genel başkanı Celâl Bayar olmuştur. Parti, Türkiye'de çok partili hayata geçişin önemli aktörlerinden biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Celâl Bayar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Karahanlılar, - Farklı Türk boylarından oluşmuştur. - Ribat adıyla kervansaraylar inşa etmiştir. - Türk - İslam edebiyatının ilk örneklerini vermiştir. Buna göre, Karahanlılarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine _ulaşılamaz_?

• A) Türk - İslam sentezinde öncü oldukları
• B) Kültürel etkinliklerde bulundukları
• C) Ticarete önem verdikleri
• D) İslamiyet'in koruyuculuğunu üstlendikleri ✓
• E) Farklı Türk kültürlerini bünyelerinde barındırdıkları

Verilen öncüller incelendiğinde; Ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmeleri ticarete önem verdiklerini (D), Türk-İslam edebiyatının ilk eserlerini vermeleri Türk-İslam sentezinde öncü olduklarını (A) ve kültürel etkinliklerde bulunduklarını (E), farklı Türk boylarından (Karluk, Yağma, Çigil vb.) oluşmaları ise bünyelerinde farklı Türk kültürlerini barındırdıklarını (B) gösterir. Ancak öncüllerden Karahanlıların 'İslamiyet'in koruyuculuğunu üstlendikleri' (C) yargısına ulaşılamaz (Bu durum daha çok Gazneliler, Selçuklular ve Osmanlılar ile özdeşleşmiştir ve öncülde buna dair bir bilgi yoktur).

18. Cumhuriyet Döneminde, I. Kadınların seçimlere katılabilmesi, II. Tevhid-i Tedrisatın ilan edilmesi, III. Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması Gelişmelerinin hangilerinde ülkeye halkçılık anlayışını yerleştirme amacı olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kadınların seçimlere katılması siyasi alanda kadın-erkek eşitliğini sağladığından (I) ve Tevhid-i Tedrisat ile eğitim imkanlarının herkese eşit ve parasız sunularak eğitimde fırsat eşitliği yaratılmasından (II) dolayı doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilgilidir. Kabotaj Kanunu (III) ise denizlerimizde milli egemenliği ve bağımsızlığı sağladığından doğrudan Milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir.

19. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk devletleri ile ilgili doğru bir anlatım _değildir_?

• A) Hükümdar sınırsız bir yetkiye sahipti ✓
• B) Kut inancı vardı
• C) Veraset sistemleri sağlam bir temele dayanmazdı
• D) Önemli devlet sorunları Kurultayda görüşülürdü
• E) İkili Teşkilat uygulanırdı

İslamiyet öncesi Türklerde hükümdar töre ve kurultay gibi unsurlarla sınırlıydı; sınırsız yetkiye sahip olduğu söylenemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Hükümdar sınırsız bir yetkiye sahipti" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

20. Avrupa'da yaşanan Fransız Devrimi ile 1830 ve 1848 Devrimlerinin, Osmanlı Devleti'nde, I. Sened-i İttifak, II. Islahat Fermanı, III. Kanun-i Esasi Belgelerinin hangilerinin hazırlanmasında etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Fransız Devrimi ile 1830 ve 1848 devrimleri özellikle Islahat Fermanı ve Kanun-i Esasi gibi anayasal ve eşitlikçi düzenlemeler üzerinde etkili olmuştur. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.