Altın Test 38

1. Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'un fethi için, I. Güzelcehisar'ı yaptırması II. Büyük bir donanma hazırlaması III. Havan topları döktürmesi Gibi hazırlıklardan hangisini yaptığı savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Fatih İstanbul'un fethi için büyük donanma hazırlamış ve havan topları döktürmüştür. Güzelcehisar ise Anadolu Hisarı olup daha önce yapılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. Aşağıdaki savaşlardan hangisi Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşen savaşlardan biri _değildir_?

• A) Turnadağ Savaşı
• B) Ridaniye Savaşı
• C) Çaldıran Savaşı
• D) Mercidabık Savaşı
• E) Otlukbeli Savaşı ✓

Otlukbeli Savaşı Fatih Sultan Mehmet dönemindedir; Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşmemiştir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Otlukbeli Savaşı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

3. Filistin halkının haklarını savunmak ve İsrail'in Filistin'e yerleşmesini önlemek amacıyla Yaser Arafat tarafından 1964'te kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

• A) El-Fetih
• B) İslam Konferansı Teşkilatı
• C) Filistin Kurtuluş Örgütü ✓
• D) Hamas
• E) Bağlantısızlar

Filistin Kurtuluş Örgütü, Filistin halkının haklarını savunmak ve İsrail'in yayılmasına karşı mücadele etmek amacıyla kurulmuştur. Yaser Arafat bu örgütün en önemli liderlerinden biridir.

4. I. I. İnönü Muharebesi II. Eskişehir - Kütahya Muharebeleri III. Başkomutanlık Meydan Muharebesi Aşağıdakilerden hangisi, bu muharebelerin bir sonucu _değildir_?

• A) Kars Antlaşması ✓
• B) Tekâlif-i Milliye Emirleri
• C) Londra Konferansı
• D) Başkomutanlık Yasası
• E) Mudanya Ateşkes Anlaşması

Moskova Antlaşması (I. İnönü sonrası), Londra Konferansı (I. İnönü sonrası), Tekâlif-i Milliye ve Başkomutanlık Yasası (Eskişehir-Kütahya sonrası) ve Mudanya Ateşkesi (Büyük Taarruz/Başkomutanlık sonrası) bu muharebelerin doğrudan sonuçlarındandır. Ancak Kars Antlaşması (A) Sakarya Meydan Muharebesi'nin (seçeneklerde verilmeyen savaşın) bir sonucudur. Dolayısıyla Kars Antlaşması bu savaşların bir sonucu değildir.

5. I. Misak-ı Milli kararları II. Ali Fuat Paşa'nın Batı Cephesine atanması III. Takrir-i Sükûn Yasası Yukarıdakilerden hangilerinin TBMM tarafından kabul edildiği söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Takrir-i Sükûn Yasası (III), 4 Mart 1925 tarihinde Şeyh Sait İsyanı üzerine TBMM tarafından kabul edilen ve hükümete olağanüstü yetkiler veren bir kanundur. Misak-ı Milli kararları (I), TBMM kurulmadan önce Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından 28 Ocak 1920'de kabul edilmiştir. Ali Fuat Paşa'nın Batı Cephesi Komutanlığı'na atanması (II) ise TBMM açılmadan önce, Sivas Kongresi'nde kurulmuş olan Temsil Heyeti tarafından yürütme yetkisi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla TBMM tarafından kabul edilen yalnız III'tür (Takrir-i Sükûn).

6. Kurtuluş Savaşı'nda aşağıdaki savaşlardan hangileri sırasıyla Rum Sındığı ve Subaylar Savaşı olarak adlandırılmıştır?

• A) I.İnönü - II. İnönü
• B) I.İnönü - Sakarya
• C) Başkomutanlık - Sakarya ✓
• D) Sakarya - II. İnönü
• E) Gediz – Sakarya

Kurtuluş Savaşı'nda; Mustafa Kemal'in talimatıyla başlatılan ve düşmanın kesin olarak mağlup edildiği Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Büyük Taarruz), tarihteki Sırpsındığı Savaşı'na atıfla bizzat Atatürk tarafından "Rum Sındığı" olarak adlandırılmıştır. Cephede çok fazla eğitimli subayın (yedek subay ve öğretmenler dahil) şehit düşmesi nedeniyle Sakarya Meydan Muharebesi ise tarihe "Subaylar Savaşı" veya "Melhame-i Kübra" olarak geçmiştir. Dolayısıyla sırasıyla Başkomutanlık ve Sakarya savaşlarıdır.

7. 1955'te Sovyet Rusya'nın Ortadoğu'da yayılmasını önlemek amacıyla Türkiye'nin önderliğinde aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?

• A) Bağdat Paktı ✓
• B) SEATO
• C) NATO
• D) Balkan Antantı
• E) Sadabat Paktı

Bağdat Paktı, Sovyetlerin Orta Doğu'ya yayılmasını önlemek amacıyla 1955'te Türkiye'nin öncülüğünde kurulmuştur. Daha sonra CENTO adını almıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Bağdat Paktı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. I. Türkçe II. Arapça III. Farsça Yukarıdaki dillerden hangileri Osmanlıcayı meydana getiren diller arasında yer almaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Osmanlı Türkçesi (Osmanlıca), Türkçe dil yapısının temel olduğu; Arapçadan çok sayıda isim, dini-hukuki terim ve Farsçadan ise edebi, sanatsal kelime ve dil bilgisi kurallarının dahil olduğu zengin bir harman dildir. Dolayısıyla her üç dil de Osmanlıcayı oluşturan unsurlar arasında yer alır.

9. Osmanlı donanması tarihte dört kez yakılmıştır. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde kronolojik olarak doğru bir sıralama yapılmıştır?

• A) Sinop > Navarin > İnebahtı > Çeşme
• B) Çeşme > İnebahtı > Navarin > Sinop
• C) İnebahtı > Navarin > Çeşme > Sinop
• D) Çeşme > Sinop > İnebahtı > Navarin
• E) İnebahtı > Çeşme > Navarin > Sinop ✓

Osmanlı donanmasının yakıldığı olayların kronolojik sırası İnebahtı, Çeşme, Navarin ve Sinop şeklindedir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İnebahtı > Çeşme > Navarin > Sinop" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Göbeklitepe’de dikili taşlar, taş işçiliği örnekleri, heykeller ve çeşitli bitki kalıntıları bulunmuştur. Bu alanın, bilinen en eski dinî mimari örneklerinden biri kabul edilmesi, tapınakların ancak tarım ve yerleşik yaşamdan sonra ortaya çıktığı yönündeki eski yorumların yeniden değerlendirilmesine yol açmıştır. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin doğrudan kanıtıdır?

• A) Anadolu çok eski dönemlerden beri insanoğluna ev sahipliği yapmıştır.
• B) Her yeni tarihsel bulgu tarihsel bilgileri değiştirir. ✓
• C) Tarihsel bilgiler dinamik bir yapıya sahip değildir.
• D) Göbeklitepe’de sanatın gelişimini gösteren kalıntılar bulunmuştur.
• E) Dinî mimarinin gelişimi ile ilgili bilgiler değişmiştir.

Göbeklitepe’nin keşfi, dinî mimarinin ne zaman ortaya çıktığına dair önceki kabulleri tartışmaya açmıştır. Bu durum yeni bulguların tarihsel bilgileri değiştirebileceğini gösterir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Her yeni tarihsel bulgu tarihsel bilgileri değiştirir." seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Osmanlı Devleti'nde; I. Kanuni Esasi II. Tanzimat Fermanı III. Islahat Fermanı Hangilerinin ilan edilmesinde Osmanlıcılık fikri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Kanun-i Esasi, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı Osmanlıcılık fikrinin farklı dönemlerdeki uygulamalarıyla ilişkilidir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

12. Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması'nın kapsamında _değildir_?

• A) Yabancı okulların Türk kanunlarına göre eğitim yapması
• B) Asker bulundurmamak şartıyla Sakız, Sisam, Nikerya ve Midilli adalarının Yunanistan'a bırakılması
• C) Boğazların başında bir Türk'ün bulunduğu uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılması
• D) Kafkasya sınırının kesinlik kazanması ✓
• E) Bütün azınlıkların Türk vatandaşı sayılması

Türkiye'nin doğusundaki Kafkasya sınırı (Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan sınırı), Sakarya Savaşı sonrasında Sovyet cumhuriyetleri ile imzalanan Kars Antlaşması (13 Ekim 1921) ile kesinlik kazanmıştır. Lozan Antlaşması (1923) ise Doğu sınırını değil; Batı sınırını, Ege Adalarını (D), Boğazlar rejimini (C), Azınlıkları (A) ve Yabancı Okulları (B) karara bağlamıştır. Dolayısıyla Kafkas sınırının kesinleşmesi Lozan kapsamında değildir.

13. Aşağıda verilen padişah ve mahlas eşleştirmelerinden hangisi _yanlıştır_?

• A) III. Selim - İlhami
• B) II. Mahmut - Adli
• C) II. Abdülhamid – Fahrüddin ✓
• D) II. Mehmet-Avni
• E) I. Süleyman - Muhibbi

Padişahların edebi/şiirsel mahlasları şunlardır: Fatih Sultan Mehmet (Avni), Kanuni Sultan Süleyman (Muhibbi), III. Selim (İlhami) ve II. Mahmut (Adli). Ancak II. Abdülhamid'in şiirlerinde kullandığı mahlas 'Fahrüddin' (veya başka bir mahlas - bazı kaynaklarda 'Şâhi' veya 'Necip' olarak da geçer ancak 'Fahrüddin' Osman Gazi'nin veya başka padişahın adıyla anılabilir) değildir, Fahrüddin genel olarak Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Bey'in lakaplarındandır. Eşleştirme yanlıştır.

14. Selçuklu Devleti'nde hükümdar çocukları (Melikler) belli bir bölgenin yönetimini üstlenirler; fakat bölgelerinde kendi adlarına para bastıramaz ve hutbe okutamazlardı. Buna göre, Selçuklu Devleti'nin; I. taht kavgalarının yaşanması, II. merkezi otoritenin korunması, III. Meliklere yönetim tecrübesinin kazandırılması Durumlarından hangilerini önemsediği savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Meliklerin eyaletlere yönetici olarak gönderilmesi onlara yönetim tecrübesi kazandırmayı (III) amaçlar. Ancak buralarda bağımsızlık alametleri olan kendi adlarına para bastırmalarının ve hutbe okutmalarının yasaklanması, meliklerin isyan ederek bağımsızlık ilan etmelerini önlemeye, yani doğrudan 'merkezi otoriteyi korumaya' (II) yöneliktir. Taht kavgalarının yaşanması (I) ise önemsenen veya istenen bir durum olmayıp, engellenmek istenen olumsuz bir sonuçtur. Cevap anahtarına göre doğru seçenek II ve III'tür.

15. Aşağıdakilerden hangisi III. Selim Döneminde yapılan ıslahatlardan biri _değildir_?

• A) Mülkiye Mektebi'nin açılması ✓
• B) Meşveret Meclisi'nin oluşturulması
• C) Askeri okullarda Fransızcanın zorunlu ders kabul edilmesi
• D) Avrupa başkentlerinde sürekli elçiliklerin açılması
• E) Devlet matbaasının kurulması

Mülkiye Mektebi III. Selim döneminde açılmamıştır. Bu nedenle III. Selim ıslahatları arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Mülkiye Mektebi'nin açılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

16. Aşağıdaki inkılap hareketlerinden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleştirilmiştir?

• A) Etnografya Müzesinin açılması
• B) Halifeliğin kaldırılması ✓
• C) Türk Dil Kurumunun kurulması
• D) Resim - Heykel Müzesinin açılması
• E) Soyadı Kanunu'nun kabulü

Halifelik 1924'te kaldırılmıştır. Diğer inkılaplar daha sonraki yıllarda gerçekleştiği için en önce yapılan düzenleme budur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Halifeliğin kaldırılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Türkiye, Milletler Cemiyeti’ne üye olduktan sonra İtalya’ya yönelik ekonomik yaptırım kararına katılmıştır. Türkiye’nin bu tutumunda; I. İtalya’nın saldırgan politikasına tepki gösterme, II. Milletler Cemiyeti’nin devletler üzerindeki etkisini azaltma, III. Dünya barışını destekleme Durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'nin İtalya'ya yönelik yaptırım kararına katılması; İtalya'nın Doğu Akdeniz ve Habeşistan'daki yayılmacı ve saldırgan politikalarına karşı güvenlik kaygılarını dile getirme ve tepki gösterme (I) amacı taşır. Aynı zamanda kolektif güvenlik anlayışına sadık kalarak dünya barışına katkıda bulunma (III) kararlılığını gösterir. Ancak Milletler Cemiyeti'nin etkisini azaltmak (II) gibi bir amaç taşınmamış, aksine cemiyetin uluslararası hukuk kurallarını uygulama gücü desteklenmek istenmiştir. Bu nedenle cevap I ve III'tür.

18. Aşağıdakilerden hangisi Türk devletlerinde devlet yönetiminin özelliklerinden biri _değildir_?

• A) Devlet yönetme yetkisinin hükümdara tanrı tarafından verildiğine inanılması
• B) Ülkenin bölümler halinde yönetilmesi
• C) Devlet yönetiminde törelere uyma zorunluluğunun olması
• D) Hatunun kurultaya katılması
• E) Herkesin kurultaya katılma hakkının olması ✓

Kurultaya herkes katılmazdı; kurultay ileri gelenlerin yer aldığı siyasi danışma meclisiydi. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Herkesin kurultaya katılma hakkının olması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

19. Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı'ndan sonra başlayan Soğuk Savaş'ın özelliklerinden _değildir_?

• A) Farklı alanlarda rekabet getirmesi
• B) Nükleer silahların kullanılması ✓
• C) ABD ile SSCB arasında olması
• D) Devletlerarası gerginlik durumu olması
• E) Uluslararası ilişkilerde devletlerin gruplaşmasına neden olması

Soğuk Savaş (1947-1991), ABD ve SSCB liderliğindeki iki blok arasında askeri, siyasi, teknolojik ve propaganda alanlarında yaşanan dolaylı bir çatışma ve yüksek gerilim dönemidir. Bu dönemde iki süper güç doğrudan karşı karşıya gelmemiş ve nükleer silahlar hiçbir fiili savaşta kullanılmamıştır (caydırıcı unsur olarak nükleer silahlanma yarışı yapılmıştır, ancak nükleer silahların kullanılması söz konusu olmamıştır).

20. Osmanlı Devleti'nin çok uluslu bir yapıya sahip olması; I. Bağımsızlık hareketlerinin başlaması, II. Osmanlıcılık fikrinin uygulanmaya çalışılması III. Devşirme sisteminin bozulması Gelişmelerinden hangilerinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nin bünyesinde çok sayıda farklı millet barındırması, Fransız İhtilali'nin milliyetçilik akımıyla birleştiğinde gayrimüslim tebaanın bağımsızlık hareketlerine girişmesine (I) yol açmıştır. Devlet, bu dağılmayı önlemek amacıyla din ve ırk ayrımı gözetmeyen 'Osmanlıcılık' fikrini (II) uygulamaya koymuştur. Devşirme sisteminin bozulması ise rüşvet, liyakatsizlik ve askeri disiplinsizliklerle ilgili bir iç bozulmadır, doğrudan çok uluslu yapıya sahip olmakla ilişkili değildir (III).