Altın Test 39

1. Aşağıdakilerden hangisi, 1923 - 1929 döneminde Türkiye ekonomisinde gerçekleşen gelişmelerden biri _değildir_?

• A) Aşar vergisinin kaldırılması
• B) İzmir İktisat Kongresi'nin düzenlenmesi
• C) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması
• D) Lozan Anlaşmasının hükümlerine göre uygulanan ekonomik sınırlamaların kalkması
• E) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kurulması ✓

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1930'da kurulmuştur. Bu tarih 1923-1929 döneminin dışında kalır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kurulması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

2. Osmanlı Devleti'nin 1912 Uşi Antlaşması ile Trablusgarp’ı İtalya'ya bırakmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?

• A) Balkan savaşlarının başlaması ✓
• B) Tersane Konferansının düzenlenmesi
• C) 31 Mart olayının yaşanması
• D) 1.Dünya savaşının başlaması
• E) Bab-ı Ali baskının yaşanması

Trablusgarp Savaşı devam ederken 1912 yılında Balkan devletlerinin (Karadağ, Sırbistan, Bulgaristan ve Yunanistan) Osmanlı Devleti'ne savaş açması (I. Balkan Savaşı), Osmanlı'yı çok zor durumda bırakmıştır. İki ateş arasında kalmak istemeyen ve donanması yetersiz olan Osmanlı yönetimi, İtalya ile acilen Uşi Antlaşması'nı imzalayarak Trablusgarp ve Bingazi'yi İtalya'ya bırakıp kuvvetlerini Balkan cephesine kaydırmak zorunda kalmıştır.

3. I. Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olması II. Kazım Karabekir başkanlığında kurulması III. Laiklik ilkesini kötüye kullanması Yukarıdakilerden hangileri Terakkiperver Cumhuriyet Partisi'nin özellikleri arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I, II ve III ✓
• E) Adli ve III

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF); cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisidir (I), Kazım Karabekir başkanlığında kurulmuştur (II) ve programındaki 'Parti, dini düşünce ve inançlara saygılıdir' maddesi nedeniyle zamanla laiklik karşıtı/rejim karşıtı grupların odağı haline gelerek laikliği kötüye kullananların sığınağı olmuş, Şeyh Sait İsyanı ile ilişkili bulunarak kapatılmıştır (III). Bu nedenle her üç bilgi de doğrudur.

4. Anadolu Selçuklu Devleti'ni derinden sarsan ve Moğolların Anadolu'yu işgal kararı almasına zemin hazırlayan isyan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Baba Zünnun
• B) Baba İshak ✓
• C) Bâtınilik
• D) Şah Kulu
• E) Canberdi Gazali

1240 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nde çıkan dini ve sosyal nitelikli Baba İshak (Babailer) İsyanı, devletin askeri ve idari olarak zayıflamasına yol açmıştır. Moğollar, Selçukluların bu isyanı bastırmakta dahi çok zorlandığını görerek Anadolu'yu işgal etmek üzere harekete geçmiş ve 1243 Kösedağ Savaşı ile Anadolu'yu istila etmişlerdir.

5. Aşağıdakilerden hangisi 1856 Islahat Fermanı kapsamında _değildir_?

• A) Askerlik vatan hizmeti haline gelecek ✓
• B) Gayrimüslimler il genel meclislerine üye olabilecek
• C) Gayrimüslimler devlet memuru olabilecek
• D) Gayrimüslimlere küçük düşürücü sözler sarf edilmeyecek
• E) İltizam usulü kaldırılacak

Askerliğin vatan hizmeti haline gelmesi Tanzimat Fermanı ile ilişkilidir. Islahat Fermanı daha çok gayrimüslimlerin haklarını genişletmiştir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Askerlik vatan hizmeti haline gelecek" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

6. I. Tekirdağ II. Karaağaç III. Edirne IV. Dimetoka Yukarıdakilerden hangileri Mudanya Ateşkes Anlaşmasıyla TBMM Hükümeti'ne teslim edilecek yerlerden _değildir_?

• A) I ve III
• B) Yalnız IV
• C) II ve III
• D) II ve IV ✓
• E) I, II ve IV

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Doğu Trakya (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli vb.) savaşılmadan TBMM Hükümeti'ne teslim edilmiştir. Ancak Karaağaç (II) Lozan Antlaşması ile savaş tazminatı olarak Türkiye'ye verilmiştir. Dimetoka (IV) ise Meriç'in batısında yer alıp Türkiye sınırları dışında (Yunanistan'da) kalmıştır. Dolayısıyla II ve IV, Mudanya ile teslim edilen yerlerden değildir.

7. İslamiyet’i kabul eden ilk Türk-Moğol Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kubilay Hanlığı
• B) Altın Orda Devleti ✓
• C) İlhanlılar
• D) Samanoğulları
• E) Çağatay Hanlığı

Moğol İmparatorluğu'nun parçalanmasıyla kurulan devletler arasında İslamiyet'i kabul eden ilk Türk-Moğol devleti, Karadeniz'in kuzeyinde Berke Han döneminde İslamiyet'i resmi din olarak benimseyen Altın Orda Devleti'dir (D). İlhanlılar ve Çağatay Hanlığı daha sonraki dönemlerde İslamlaşmış, Kubilay Hanlığı ise Çinlileşerek Budizm ve Konfüçyüsçülük akımlarını benimsemiştir. Samanoğulları ise Moğol kökenli değil, İran kökenli bir devlettir.

8. Lale Devri, Osmanlı İmparatorluğunda, 1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşması ile başlayıp, 1730 yılındaki Patrona Halil İsyanı ile sona eren dönemdir. Bu dönemde Sultan III. Ahmet'in getirmiş olduğu yenilikler arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Kütüphanelerin açılması
• B) İlk daimi elçiliklerin açılması ✓
• C) İtfaiye ocağının kurulması
• D) İlk kez çiçek aşısının uygulanması
• E) İlk kâğıt fabrikasının kurulması

Lale Devri'nde geçici elçilikler açılmıştır; ilk daimi elçilikler ise III. Selim döneminde kurulmuştur. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "İlk daimi elçiliklerin açılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Ordusunda Eyalet Askerleri arasında _gösterilemez_?

• A) Akıncılar
• B) Azaplar
• C) Cebeciler ✓
• D) Yayalar ve Müsellemler
• E) Tımarlı Sipahiler

Cebeciler kapıkulu ocaklarındandır. Eyalet askerleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Cebeciler" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

10. 20 Temmuz 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nde Türkiye'nin boğazların iki tarafını silahlandırması kabul edilmiştir. Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne katılan devletlerin bu yönde karar almasında, I. Hatay'ın anavatana katılması, II. Almanya ve İtalya'nın dünya barışını tehdit etmesi, III. Sadabat Paktı'nın yapılması Gelişmelerinden hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

1930'larda Almanya'nın Ren bölgesini silahlandırması, İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi ve Milletler Cemiyeti'nin bu saldırgan yayılmacılığa karşı etkisiz kalması, uluslararası güvenlik krizine yol açmıştır. Bu durum karşısında boğazların silahsız statüsünün Türkiye'yi savunmasız bıraktığını belirten Türkiye'nin talebi, diğer devletler tarafından haklı görülmüş ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalanmıştır. Hatay'ın katılması (1939) ve Sadabat Paktı (1937) ise Montrö (1936) sonrasındaki gelişmelerdir.

11. Aşağıdakilerden hangisi cumhuriyetin ilanına ortam hazırlayan gelişmelerden _değildir_?

• A) Halifeliğin kaldırılması ✓
• B) Hükümet bunalımlarının yaşanması
• C) Milli egemenliğe dayalı bir devletin kurulması
• D) Saltanatın kaldırılması
• E) Kurtuluş Savaşı'nın başarıya ulaşması

Halifeliğin kaldırılması cumhuriyet ilan edildikten sonra gerçekleşmiştir. Bu yüzden cumhuriyetin ilanına ortam hazırlayan nedenlerden biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Halifeliğin kaldırılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. Erzurum ve Sivas Kongrelerinin ortak özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Manda ve himayenin reddedilmesi
• B) Mustafa Kemal'in kongre başkanlığı yapması
• C) Azınlıklara daha önce tanınmış olan haklara karşı gelinmesi
• D) Yurdun her bölgesinden gelen temsilcilerin katılımıyla toplanması ✓
• E) Mebusan Meclisinin toplanması gerektiğinin vurgulanması

Erzurum Kongresi toplanış bakımından bölgesel (sadece Doğu illerinden gelen delegeler katılmıştır), aldığı kararlar bakımından ulusaldır. Sivas Kongresi ise hem toplanış hem de aldığı kararlar bakımından ulusaldır (yurdun her bölgesinden gelen temsilciler katılmıştır). Dolayısıyla 'yurdun her bölgesinden gelen temsilcilerin katılımıyla toplanma' Erzurum Kongresi'nin bir özelliği olmadığından bu durum iki kongrenin ortak özelliği değildir. Diğer seçenekler (Mustafa Kemal'in başkanlığı, manda ve himayenin reddedilmesi, Mebusan Meclisi vurgusu ve azınlık haklarına karşı duruş) iki kongrenin de ortak özellikleridir.

13. Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu’da Büyük Selçuklu Devleti'ne bağlı pek çok devletin ortaya çıkmasında; I. Hükümdara devleti yönetme yetkisini halife tarafından verilmesi, II. Bizans’ın güçlü devletlerin kurulmasına imkân vermemesi, III. Fethedilen toprağın fethedenin malı olması Durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Büyük Selçuklu Hükümdarı Sultan Alp Arslan, Malazgirt Savaşı'ndan sonra komutanlarını Anadolu'nun fethi için görevlendirirken 'kılıç hakkı' olarak adlandırılan 'fethedilen toprak fethedenin malıdır' (III) ilkesini uygulamıştır. Bu durum, komutanların hızlıca fetihler yapmasını sağlamış ancak fethedilen bölgelerde Selçukluya bağlı ilk Türk beyliklerinin (Saltuklular, Mengücekliler, Danişmentliler vb.) kurulmasına doğrudan neden olmuştur. Bizans'ın gücü (II) veya halife onayı (I) bu beyliklerin kurulmasında etkili bir neden değildir.

14. - Almanların isteği üzerine açılmıştır. - Amacı; İngilizlerin sömürgesi ile bağlantısını kesmektir. - Cephe komutanlığını Cemal Paşa yapmıştır Yukarıda özellikleri verilen cephe aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Galiçya cephesi
• B) Irak cephesi
• C) Çanakkale Cephesi
• D) Suriye Cephesi
• E) Kanal Cephesi ✓

Kanal Cephesi, Almanya'nın isteğiyle İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek amacıyla açılmış ve Cemal Paşa komutasında yürütülmüştür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kanal Cephesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Aşağıdakilerden hangisi ile Osmanlı Devleti Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son kez kullanmıştır?

• A) Londra Boğazlar Sözleşmesi
• B) Montrö Boğazlar Sözleşmesi
• C) Hünkâr İskelesi Antlaşması ✓
• D) Paris Barış Sözleşmesi
• E) Paris Antlaşması

Osmanlı Devleti, 1833 yılında Rusya ile imzaladığı Hünkâr İskelesi Antlaşması ile Boğazları Rusya dışındaki devletlere kapatma sözü vererek Boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını tek başına ve son kez kullanmıştır. Bu antlaşmanın bitiminden sonra 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar uluslararası bir statüye kavuşmuştur.

16. III. Selim döneminde Osmanlı Devleti, Avrupa’nın önemli merkezlerinde sürekli elçilikler açmıştır. Bu uygulamanın; I. Yönetim biçiminin değişmesi, II. Batı’daki gelişmelerin yakından izlenmesi, III. Sınırların genişlemesi Durumlarından hangilerine katkı sağladığı söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) II ve III

Avrupa'nın Londra, Paris, Viyana gibi önemli merkezlerinde daimi elçiliklerin açılması, Osmanlı Devleti'nin Batı'daki bilimsel, teknik ve siyasi gelişmeleri yerinde ve yakından takip etmesini (II) sağlamıştır. Elçiliklerin açılması yönetim biçiminin değişmesine (I) veya sınırların genişlemesine (III) neden olmamıştır.

17. • Mülkiye Mektebini kurdu. • Kaime-i Nakdiye adıyla ilk kâğıt parayı bastırdı. • Il Genel Meclislerini kurdu. Yukarıdaki ıslahatları gerçekleştiren Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Abdülmecit ✓
• B) II. Abdülhamit
• C) Abdülaziz
• D) II. Mahmut
• E) III. Selim

Mülkiye Mektebi (1859 - Abdülmecit dönemi), Kaime-i Nakdiye-i Mutebere adıyla ilk kağıt para (1840 - Abdülmecit dönemi) ve il genel meclislerinin temeli olan taşradaki yerel idari meclislerin kuruluşu Abdülmecit dönemi gelişmeleridir. Dolayısıyla bu ıslahatları gerçekleştiren padişah Sultan Abdülmecit'tir (C).

18. I. Hayat Sahası – Almanya II. Bizim Deniz – İtalya III. Yeni Düzen – Fransa Yukarıda İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında önemli rol oynayan politikalar ve bu politikaları izleyen devletler eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

II. Dünya Savaşı öncesinde saldırgan ve yayılmacı politikalar izleyen devletlerin sloganları ve hedefleri şunlardır: Hayat Sahası (Lebensraum) (I): Almanya'nın (Hitler) kendi ırkının yaşayabilmesi için sınırlarını Doğu Avrupa'ya doğru genişletme politikasıdır (Doğru). Bizim Deniz (Mare Nostrum) (II): İtalya'nın (Mussolini) Akdeniz havzasını tamamen kendi kontrolü altına almayı hedefleyen yayılmacı politikasıdır (Doğru). Yeni Düzen (Japonya tarafından Asya için ilan edilmiştir, Fransa ile bir ilgisi yoktur) (III Yanlış). Dolayısıyla doğru eşleştirmeler I ve II'dir.

19. Türk - İslam devletlerinde mali işlemlerden sorumlu olan taşra teşkilatı görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Şıhne
• B) Amil ✓
• C) Atabey
• D) Hacip
• E) Gulam

Türk-İslam devletlerinde taşrada (eyalet ve vilayetlerde) vergilerin toplanması ve mali işlerin yürütülmesinden sorumlu olan görevliye 'Amil' (veya İmga) denir. Şıhne askeri vali, Gulam saray/ordu hizmetkarı, Hacip hükümdar ile halk/divan arasındaki elçi/başdanışman, Atabey ise şehzadelerin eğitmenidir.

20. Türk eğitim ve öğretim sisteminin laikleşmesinde; I. Millet mekteplerinin açılması II. Türk Dili Kurumu'nun kurulması III. Medreselerin kapatılması Gelişmelerden hangisi ya da hangilerinin doğrudan bir katkı sağladığı _söylenemez_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Eğitim sisteminin laikleşmesinde en doğrudan ve temel adım dini eğitim veren medreselerin kapatılması (III - Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun tamamlayıcısı olarak) olmuştur. Diğer taraftan Millet Mektepleri'nin açılması (I - yeni harfleri halka öğretmek için) ve Türk Dili Kurumu'nun kurulması (II - Türkçeyi yabancı kelimelerden arındırmak ve bilim dili yapmak için) eğitimde millileşme, okuryazarlık oranını artırma ve kültürel gelişim hedeflerine yöneliktir; eğitim sisteminin laikleşmesine doğrudan bir katkı sunmamışlardır. Dolayısıyla söylenemez olanlar I ve II'dir.