Altın Test 43

1. Türkiye Cumhuriyeti'nde, I. Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi, II. Türk Tarih Kurumu'nun kurulması, III. medreselerin kapatılması Yeniliklerinden hangilerinin ülkedeki kültür değişmesini kolaylaştırdığı savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Tevhid-i Tedrisat ile eğitimin birleştirilmesi (I), medreselerin kapatılarak çağdaş eğitime geçilmesi (III) ve Türk Tarih Kurumu'nun kurularak ulusal tarih bilincinin oluşturulması (II) toplumdaki geleneksel yapıdan çağdaş, modern ve ulusal kültür yapısına geçişi (kültür değişmesini) büyük oranda kolaylaştırmış ve desteklemiştir.

2. Aşağıdakilerden hangisi Lotus Davası'nda, Lahey Adalet Divanı'nda Türkiye Cumhuriyeti'ni başarıyla temsil eden ve Türk hukuk reformunun mimarı kabul edilen adalet bakanıdır?

• A) Mahmut Esat Bozkurt ✓
• B) Ali Fethi Okyar
• C) Yusuf Kemal Tengirşek
• D) Celaleddin Arif
• E) Şükrü Saraçoğlu

Lotus Davası'nda Türkiye'yi Mahmut Esat Bozkurt temsil etmiş ve dava Türkiye lehine sonuçlanmıştır. Kendisi hukuk reformunun önemli isimlerindendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Mahmut Esat Bozkurt" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

3. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş Dönemi’nde SSCB ile birlikte Doğu Bloku ‘nu oluşturan devletlerden biri _değildir_?

• A) Romanya
• B) Çekoslovakya
• C) Çin
• D) Yunanistan ✓
• E) Polonya

Romanya, Polonya, Çekoslovakya ve Çin (özellikle ilk dönemlerinde) Soğuk Savaş'ta Doğu Bloku / komünist ittifak içerisinde yer almışlardır. Yunanistan ise Truman Doktrini ve Marshall Planı yardımlarıyla Batı Bloku'nda kalmış, ardından 1952 yılında Türkiye ile birlikte NATO'ya üye olmuştur.

4. 1934 yılında çıkarılan soyadı kanunu ile I. Kadınların kendi soyadlarını kullanabilmesi II. Toplumsal karışıklığın önlenmek istenmesi III. Sosyal tabakalaşmanın önlenmek istenmesi Hangileri amaçlanmıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Soyadı Kanunu'nun çıkarılmasında; resmi işlerde (askere alma, tapu, vergi vb.) yaşanan isim karışıklıklarının ve toplumsal düzensizliklerin giderilmesi (II) ile ayrıcalık belirten lakapların kaldırılarak sosyal eşitliğin (sınıfsal tabakalaşmanın önlenmesi) sağlanması (III) amaçlanmıştır. 1934'teki kanunda kadınların kendi soyadlarını bağımsız kullanabilmesi (I) gibi bir amaç veya düzenleme yer almamaktaydı.

5. I.Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri kendi aralarında bir takım gizli antlaşmalar imzalamışlardır. Aşağıdakilerden hangisi, bu gizli antlaşmalardan bir _değildir_?

• A) Nöyyi ✓
• B) Sykes Picot
• C) Mac Mahon Antlaşması
• D) Londra Antlaşması
• E) Jean de Maurienne

Nöyyi Antlaşması I. Dünya Savaşı sonrasında Bulgaristan ile yapılan barış antlaşmasıdır; savaş sırasındaki gizli antlaşmalardan biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Nöyyi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

6. Aşağıdaki devletlerden hangisi, İttifak Devletleri'nin Çanakkale savaşını kazanmalarından sonra I.Dünya Savaşı'na katılmıştır?

• A) Bulgaristan ✓
• B) Almanya
• C) Avusturya
• D) Macaristan
• E) Osmanlı Devleti

Bulgaristan, Çanakkale'de İtilaf Devletleri'nin başarısız olması sonrasında İttifak Devletleri yanında savaşa katılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Bulgaristan" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

7. Türkiye'nin 1932 yılına kadar Milletler Cemiyeti'ne üyelik konusunda isteksiz davranmasının en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Milletler Cemiyeti'nin güçlü olması
• B) Türkiye'nin Doğulu devletlere yönelmesi
• C) Türkiye'nin dış sorunlarını çözememesi
• D) ABD'nin Türkiye'yi istememesi
• E) Milletler Cemiyeti'nin Musul konusunda taraflı davranması ✓

Türkiye, Musul meselesinde Milletler Cemiyeti'nin taraflı davrandığını düşündüğü için 1932'ye kadar üyeliğe mesafeli yaklaşmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Milletler Cemiyeti'nin Musul konusunda taraflı davranması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. I. Azınlık hakları II. Ulusal sınırlar III. Boğazların yönetimi Yukarıdakilerden hangileri Erzurum Kongresi'nde görüşülen konulardan biri _değildir_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) II ve III

Erzurum Kongresi'nde; azınlıklara egemenliğimizi zedeleyecek ayrıcalıklar verilemeyeceği (I) ve vatanın bölünmez sınırları (II) görüşülmüştür. Ancak Boğazların yönetimi (III) Erzurum Kongresi'nin gündeminde yer almamış, ilk kez daha sonra Misakımilli kararlarında yer almıştır. Dolayısıyla yalnız III görüşülmemiştir.

9. Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisi garp ocaklarından biridir?

• A) Habeş
• B) Erdel
• C) Eflak
• D) Hicaz
• E) Cezayir ✓

Cezayir, Osmanlı'nın Garp Ocakları arasında yer alır. Trablusgarp ve Tunus da bu grup içinde değerlendirilir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Cezayir" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Misakı Milli Sınırlarından verilen ilk taviz aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Musul
• B) Hatay
• C) Edirne
• D) Batum ✓
• E) Kerkük

TBMM Hükümeti'nin 16 Mart 1921 tarihinde Sovyet Rusya ile imzaladığı Moskova Antlaşması gereğince, Batum'un Gürcistan'a (Sovyet denetimine) bırakılması kabul edilmiştir. Bu durum, Misak-ı Milli sınırlarından verilen ilk taviz olarak tarihe geçmiştir.

11. Milli Mücadele yıllarında yapılan, I. Gümrü, II. Moskova, III. Ankara Antlaşmalardan hangilerinde Misak-ı Milli'den taviz verilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

1921 Moskova Antlaşması'nda Batum'un Gürcistan'a (Sovyet denetimine) bırakılması (II) ve 1921 Ankara Antlaşması'nda Hatay'ın Suriye (Fransız mandası) sınırları dışında kalması (III) Misak-ı Milli'den verilen tavizlerdir. Gümrü Antlaşması'nda (I) ise herhangi bir taviz verilmeyip doğu cephesi zaferle kapatılmıştır.

12. Aşağıdakilerden hangisi ile İstanbul Hükümeti TBMM'nin varlığını resmen tanımıştır?

• A) Sivas Kongresi
• B) Londra Konferansı
• C) Bilecik Görüşmeleri ✓
• D) Amasya Tamimi
• E) Amasya Görüşmeleri

İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'nin varlığını 1919'daki Amasya Görüşmeleri ile tanımıştır. TBMM'nin (meclisin) varlığını ise 5 Aralık 1920'de Mustafa Kemal ile İstanbul Hükümeti temsilcisi Ahmet İzzet Paşa arasında gerçekleşen Bilecik Görüşmeleri (E) ile resmen ve hukuken tanımıştır.

13. Hindistan'da siyasî birliği sağlayan ilk Türkİslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Gazneliler
• B) Karahanlılar
• C) Babürler ✓
• D) Eyyubiler
• E) Tolunoğulları

Hindistan'da siyasi birliği sağlayan ilk Türk-İslam devleti Babürlerdir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Babürler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

14. Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması sonucunda Güney Cephesi kapanmış ve Fransa işgal ettiği bölgelerden çekilmiştir. Bu gelişmeye bakılarak; I. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığı yaşandığı, II. Yunanistan’ın işgal ettiği bölgeleri boşalttığı, III. Kurtuluş Savaşı’nın sona erdiği Sonuçlarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Fransa'nın, müttefiki İngiltere'nin aksine TBMM Hükümeti ile masaya oturup 1921 Ankara Antlaşması'nı imzalaması ve Anadolu'yo boşaltması, İtilaf Devletleri arasında ortak politikanın bozulduğunu ve ciddi görüş ayrılıkları yaşandığını (I) kanıtlar. Bu antlaşma ile Batı Cephesi'ndeki Yunan işgali sona ermediği gibi (II yanlış), Kurtuluş Savaşı askeri aşaması da tamamen bitmemiştir; zira Sakarya'dan sonra henüz Büyük Taarruz yapılmamıştır (III yanlış). Dolayısıyla yalnız I sonucuna ulaşılabilir.

15. Aşağıdaki görevlilerden hangisi Osmanlı İmparatorluğunda "İstanbul yönetimi" içinde _yer almaz_?

• A) Sadaret Kaymakamı
• B) Sadrazam
• C) Şehremini
• D) Taht Kadısı
• E) Sancak Beyi ✓

Sancak Beyi taşra yöneticisidir; İstanbul yönetimi içinde yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Sancak Beyi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

16. Yeni Türk devletinin Lozan'dan sonra dış politikadaki ilk siyasi başarısı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yabancı okullar ✓
• B) Suriye sınırı
• C) Nüfus Mübadelesi
• D) Osmanlı Borçları
• E) Montrö Boğazlar sözleşmesi

Lozan'dan sonra dış politikadaki ilk siyasi başarı, yabancı okullar sorununda Türkiye'nin kendi iç hukukunu kabul ettirmesidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yabancı okullar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Atatürk döneminde çok partili hayata geçiş denemelerinin başarısızlığa uğramasında, I. kurulan partilerin Türk inkılabının temel felsefesine aykırı hareket etmeleri, II. halkta henüz demokrasi bilincinin yerleşmemiş olması, III. Cumhuriyet Halk Fırkasının kendisine muhalefet istememesi Durumlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Çok partili hayata geçiş denemelerinin başarısız olmasında; kurulan muhalefet partilerinin kısa sürede rejim karşıtlarının odağı haline gelerek inkılapların felsefesine zarar vermesi (I) ve halkın henüz tam olarak demokrasi, çok partili yaşam bilinci ve olgunluğuna erişmemiş olması (II) etkilidir. Mustafa Kemal ve CHP yönetimi bizzat çok partili hayatı istemiş ve teşvik etmiştir (III. öncül etkili değildir).

18. Osmanlı Devletinin varlığını uzun yıllar sürdürmesinin temel nedeni merkezî otoritenin güçlü olmasıdır. Aşağıdakilerden hangisi padişahın otoritesini artıran gelişmeler arasında _gösterilemez_?

• A) Devşirme sistemiyle kapıkulu ordusunun oluşturulması
• B) Mülk arazi uygulamasının yaygınlaştırılması ✓
• C) Enderun kökenli devlet adamlarının yönetimde etkili hâle getirilmesi
• D) Müsadere sisteminin uygulanması
• E) Eyalet sisteminde yeni düzenlemelere gidilmesi

Mülk arazinin yaygınlaştırılması merkezi otoriteyi artırmaz; özel mülkiyeti güçlendirerek merkez dışı güçlerin etkisini artırabilir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Mülk arazi uygulamasının yaygınlaştırılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

19. 1934 yılında oluşturulan Balkan Antantına sınır sorunları nedeniyle katılmayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yunanistan
• B) Yugoslavya
• C) Bulgaristan ✓
• D) Romanya
• E) Türkiye

Bulgaristan, I. Dünya Savaşı ve sonrasındaki sınırlardan memnun olmadığı için komşularıyla (özellikle Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya) sınır sorunları yaşamaktaydı. Revizyonist (yayılmacı) bir politika izleyen ve sınırlarını genişletmek isteyen Bulgaristan, bu sınır sorunları ve iddiaları nedeniyle 1934'te sınırları korumayı amaçlayan Balkan Antantı'na katılmamıştır.

20. Mustafa Kemal Atatürk herkese okuma-yazma öğretilerek bilgisizliğin ortadan kaldırılmasını amaçlamıştır. Bu doğrultuda; I. Türk harflerinin kabul edilmesi, II. Türk Tarih Kurumunun kurulması, III. Millet Mekteplerinin açılması Çalışmalarından hangileri gerçekleştirilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Atatürk'ün 'herkese hızlıca okuma-yazma öğretmek ve cehaleti yenmek' amacıyla gerçekleştirdiği doğrudan adımlar; Latin alfabesinden uyarlanan yeni Türk harflerinin kabul edilmesi (I - 1928) ve yeni harfleri yetişkin halka öğretmek amacıyla kurulan yaygın eğitim kurumları olan Millet Mektepleri'nin açılmasıdır (III - 1928). Türk Tarih Kurumu (II - 1931) ise okuma-yazma seferberliğinden ziyade, Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak ve milli tarih bilincini oluşturmak amacıyla kurulmuştur. Dolayısıyla doğru cevap I ve III'tür.