Altın Test 44

1. Aşağıdakilerden hangisi, Cumhuriyet Döneminde Türkiye ile Yunanistan arasında sorun olan konulardan biri _değildir_?

• A) Karaağaç'ın statüsü ✓
• B) Hava sahası (FIR hattı)
• C) Ege adalarının silahlandırılması
• D) Kıta sahanlığı
• E) Kıbrıs'ın statüsü

Karaağaç'ın statüsü Lozan'da çözüme bağlanmıştır. Cumhuriyet döneminde Türkiye ile Yunanistan arasında süren temel sorunlardan biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Karaağaç'ın statüsü" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

2. Milli mücadele sırasında elde edilen askeri zaferler beraberinde siyasi başarıları da getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma kanıt olarak _gösterilemez_?

• A) Büyük Taarruz - Mudanya Ateşkes Antlaşması
• B) Kütahya -Eskişehir - Kars Antlaşması ✓
• C) Sakarya Savaşı - Ankara Antlaşması
• D) Ermenistan Savaşı - Gümrü Antlaşması
• E) I.İnönü Savaşı - Londra Konferansı

Kütahya-Eskişehir Savaşları yenilgiyle sonuçlanmıştır. Bu nedenle Kars Antlaşması ile askeri zafer-siyasi başarı ilişkisine örnek gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kütahya -Eskişehir - Kars Antlaşması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

3. Mecelle yerine Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinde, I. Laik hukuk sistemine geçilmek istenmesi II. Toplumun ihtiyaçlarını karşılayamaması III. Kadın-erkek eşitliğinin sağlanmak istenmesi Gibi özelliklerden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Mecelle, dini esaslara (şeriata) dayanan bir medeni kanundur. 1926'da İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinde; dini kurallara dayalı hukuk yerine laik hukuk sistemine geçilmek istenmesi (I), çağın ve değişen toplumun ihtiyaçlarının karşılanamaması (II) ve aile hayatı, miras, mahkeme şahitliği gibi alanlarda kadın-erkek eşitliğinin hedeflenmesi (III) etkili olmuştur.

4. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nde Türkçülük düşüncesinin gelişmesine öncülük etmiş fikir adamlarından biri _değildir_?

• A) Ahmet Ağaoğlu
• B) İsmail Fenni ✓
• C) Yusuf Akçura
• D) Ziya Gökalp
• E) Mehmet Emin Yurdakul

İsmail Fenni, Osmanlı'da Türkçülük düşüncesinin öncü fikir adamları arasında gösterilmez. Mehmet Emin, Yusuf Akçura, Ahmet Ağaoğlu ve Ziya Gökalp bu akımda öne çıkar. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "İsmail Fenni" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

5. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi gelişmelerinden _değildir_?

• A) Süveyş Kanalının açılması
• B) Darüşşafaka’nın açılması
• C) Darül Aceze'nin açılması ✓
• D) İlk kez dış borç alınması
• E) İlk demiryolu hattının döşenmesi

Tanzimat Dönemi (1839 - 1876 yılları arası, Abdülmecit ve Abdülaziz saltanatları) gelişmelerinden olmayan Darülaceze, II. Abdülhamit döneminde 1895 yılında açılmış olan sosyal yardımlaşma/huzurevi kurumudur. Darüşşafaka (1873), ilk dış borç (1854 Kırım Savaşı sırasında), Süveyş Kanalı'nın açılması (1869) ve ilk demiryolu hattının döşenmesi (İzmir-Aydın hattı) Tanzimat dönemi gelişmeleri arasındadır.

6. İskitlerin Orta Asya kökenli bir kavim olduklarına; I. Eşyalarında hayvan üslubunu ustalıkla kullanmaları II. Boylar halinde yaşamaları III. Alp Er Tunga Destanı'nı yazmaları Durumlarından hangileri kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Hayvan üslubu ve boylar halinde yaşama, İskitlerin Orta Asya kökenli bir kavim olduğuna kanıt olarak gösterilebilir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

7. Aşağıdakilerden hangisi Kütahya-Eskişehir Savaşının sonuçlarından biridir?

• A) Mustafa Kemal'e Gazilik unvanının verilmesi
• B) Moskova Antlaşmasının imzalanması
• C) Ordunun Sakarya nehrinin doğusuna çekilmesi ✓
• D) Kars Antlaşmasının imzalanması
• E) İtalya'nın Anadolu’yu boşaltması

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun geri çekilmek zorunda kalması üzerine, daha fazla kayıp verilmesini önlemek ve savunma hattını güçlendirmek amacıyla Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir (D). Moskova Antlaşması (A) I. İnönü sonrası; Kars Antlaşması (B), İtalya'nın tamamen çekilmesi (C) ve Gazilik unvanının verilmesi (E) ise Sakarya Savaşı sonrasındaki gelişmelerdir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk döneminde yaşanan gelişmeler arasında _yer almaz_?

• A) Meclis işlerinin denetlenmesi için Anayasa Mahkemesi'nin kurulması ✓
• B) Bölgesel barış ve güvenliği sağlayacak önlemler alınması
• C) Türk parasının değerinin korunması için önlemler alınması
• D) Farklı siyasi görüşlerin yönetime yansıması için denemeler yapılması
• E) Planlı ekonomi anlayışının benimsenmesi

Anayasa Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti'nde kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek amacıyla 1961 Anayasası ile kurulmuştur; Atatürk Dönemi'nde (1923-1938) böyle bir mahkeme bulunmamaktaydı. Diğer seçenekler (Türk Parasını Koruma Kanunu, I. Beş Yıllık Sanayi Planı, Balkan/Sadabat paktları, çok partili hayat denemeleri) Atatürk Dönemi gelişmeleridir.

9. I. Toprağın işletilmesini sağlamak II. Bölgenin güvenliğini sağlamak III. Vergi toplamak IV. Köylüler arasındaki davalara bakmak Yukarıdakilerden hangileri tımar sahiplerinin görevleri arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) II ve III
• D) I, II ve III ✓
• E) I, II, III ve IV

Tımar (dirlik) sahipleri; toprağın boş kalmamasını ve işletilmesini sağlamak (I), vergi toplamak (III) ve topladıkları vergiler karşılığında asker yetiştirerek bölgenin güvenliğini korumakla (II) yükümlüdür. Ancak köylüler arasındaki davalara bakmak (yargı yetkisi) kadıların görevidir. Tımar sahiplerinin yargısal bir yetkisi veya görevi yoktur.

10. Büyük Selçuklu Devletinin yıkılış nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

• A) Hanedan üyelerinin taht kavgaları
• B) Bâtınilerin zararlı çalışmaları
• C) Yoğun Türkmen göçüne maruz kalmaları ✓
• D) Türkmenlerin merkezden kopmaları
• E) Atabeylerin bağımsız davranmaları

Yoğun Türkmen göçü Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılış nedenleri arasında sayılmaz; Türkmen göçleri daha çok Anadolu'nun Türkleşmesine katkı sağlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yoğun Türkmen göçüne maruz kalmaları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

11. Ocak 1996 yılında Türkiye ve Yunanistan savaşın eşiğine getiren olay aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kardak Kayalıkları Krizi ✓
• B) Pontusçuluk Meselesi
• C) Kıbrıs Sorunu
• D) Batı Trakya Meselesi
• E) FIR Hattı Sorunu

1996'da Türkiye ile Yunanistan'ı savaşın eşiğine getiren olay Kardak Kayalıkları Krizi'dir. Kriz, Ege'deki egemenlik tartışmalarından kaynaklanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kardak Kayalıkları Krizi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. Sakarya Savaşı sonunda; I. Fransa II. Ukrayna III. Kafkas Cumhuriyetleri Devletlerinden hangileri TBMM Hükümeti'ni tanımışlardır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Sakarya Savaşı sonunda Fransa, Ukrayna ve Kafkas Cumhuriyetleri TBMM Hükümeti'ni tanıyan gelişmeler içinde yer almıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

13. Aşağıdakilerden hangisinin laik devlet ve toplum düzeninin sağlanması ile ilgili olduğu _söylenemez_?

• A) Türk Medeni Kanununun kabulü
• B) Halifeliğin kaldırılması
• C) Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabulü
• D) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
• E) Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması ✓

Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması (Erkan-ı Harbiye Vekaleti'nin kaldırılmasıyla), ordunun siyasetten ayrılmasını sağlayarak demokratik devlet düzenini pekiştiren doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesi kapsamındaki bir çalışmadır; din ve devlet işlerinin ayrılmasını öngören laikleşme süreciyle doğrudan bir ilişkisi yoktur. Diğer taraftan Halifeliğin kaldırılması (C), Tevhid-i Tedrisat (D), Tekke ve Zaviyelerin kapatılması (B) ve Medeni Kanun (E) laikleşme sürecinin en temel sütunlarıdır.

14. Atatürk, Türk milletine bağımsızlık karakteri kazandıran ve boyun eğmeyi kabul etmeyen anlayışını vurgulayan sözler söylemiştir. Bu yaklaşım aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Laiklik
• B) Cumhuriyetçilik
• C) İnkılapçılık
• D) Halkçılık
• E) Milliyetçilik ✓

Atatürk'ün Türk milletinin asla esaret altına girip başka devletlere 'uşak' olmayacağını, bağımsız karakterini ve vatan sevgisini öven bu sözü doğrudan Milliyetçilik (ve tam bağımsızlık) ilkesiyle ilişkilidir.

15. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı hükümdarları, Bizans’taki taht mücadelelerinde bazı adayları destekleyerek Bizans yönetimi üzerinde etkili olmaya çalışmıştır. Bu durumun; I. Bizans’ın yeniden güçlenmesini sağlama II. Bizans üzerinde nüfuz kurma III. Hristiyan devletler arasında mezhep birliği oluşturulmasını önleme Amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I, II ve III
• E) DII ve III

Anadolu Selçuklu ve Osmanlı devletlerinin Bizans'taki taht kavgalarına müdahale etmesi, Bizans üzerinde siyasi etkinliklerini artırmayı (II), Bizans'ı kendi kontrolleri altında veya zayıf tutmayı amaçlar. Bizans'ın güçlenmesini sağlamak (I) veya mezhep birliğini önlemek (III - bu durum daha çok Avrupa içlerindeki mezhep savaşlarıyla ilgilidir, Bizans'ın taht kavgalarıyla ilişkili değildir) bu müdahalelerin bir amacı olamaz. Dolayısıyla yalnız II. amacın kanıtı sayılabilir.

16. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türklerin Orta Asya'dan göç etmesinin nedenleri arasında _gösterilemez_?

• A) Hayvancılıkla uğraşmaları ✓
• B) Çin ve Moğol baskısı
• C) Yeni yurt arayışları
• D) Nüfus artışı
• E) İklim şartlarının olumsuzluğu

İslamiyet öncesi Türklerin temel geçim kaynağının hayvancılık olması (D), Orta Asya'dan göç etmelerinin bir 'nedeni' değil; bölgenin bozkır ikliminin onlara dayattığı bir yaşam ve ekonomi tarzının (göçebe yaşam tarzı) bir sonucudur. Diğer yandan nüfusun artmasıyla geçim kaynaklarının yetersiz kalması (A), Çin ve Moğol gibi güçlü komşuların askeri ve siyasi baskıları (B), Türk cihan hakimiyeti ülküsü doğrultusundaki yeni yurt arayışları (C) ve şiddetli kuraklık, aşırı soğuklar gibi olumsuz iklim koşulları (E) Türk göçlerinin en temel nedenleri arasındadır.

17. "Türkler Orta Asya'dan değişik nedenlerle göç etmişlerdir." Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türklerin Orta Asya'dan göç etmesinin nedenleri arasında _gösterilemez_?

• A) Çin ve Moğol baskısı
• B) Hayvancılıkla uğraşmaları ✓
• C) Yeni yurt arayışları
• D) Boylar arasındaki mücadeleler
• E) İklim ve tabiat şartlarının olumsuzluğu

Hayvancılık Türklerin temel geçim kaynağıdır; tek başına Orta Asya'dan göç nedeni olarak gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Hayvancılıkla uğraşmaları" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

18. Orta Asya Türk Devletleri tarih boyunca Çin ile sürekli mücadelelere girişmişlerdir. Bu mücadelelerde; I. İpek Yolu'nun ele geçirilmek istenmesi, II. İki toplum arasındaki siyasi, kültürel ve askeri rekabetin sürmesi, III. Türklerin, Çin'in siyasi varlığını tehdit etmesi Durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Orta Asya Türk devletleri ile Çin arasındaki mücadelelerin temelinde ekonomik, siyasi, kültürel ve askeri nedenler yatmaktadır. Bölgedeki en önemli ticaret yolu olan İpek Yolu'na hâkim olma isteği ekonomik çatışmaların temelidir (I). Türklerin göçebe, Çinlilerin ise yerleşik yaşam tarzına sahip olması ve bu iki farklı medeniyetin siyasi, askeri ve kültürel açıdan rekabet etmesi mücadeleleri tetiklemiştir (II). Ayrıca Türk devletlerinin güçlü dönemlerinde Çin üzerindeki askeri ve siyasi baskıyı artırarak Çin'in siyasi varlığını tehdit etmesi de bu mücadelelerde doğrudan etkili olmuştur (III). Bu nedenle her üç durum da etkilidir.

19. Osmanlı Devleti bünyesinde yaşayan aşağıdaki uluslardan hangisi diğerlerinden daha sonra bağımsızlığını kazanmıştır?

• A) Rumlar
• B) Arnavutlar ✓
• C) Bulgarlar
• D) Sırplar
• E) Romenler

Arnavutluk, Balkan Savaşları sırasında bağımsızlığını ilan ederek listedeki uluslar içinde bağımsızlığını en geç kazananlardan olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Arnavutlar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. I. Özel sektörün güç yetiremediği büyük yatırımların devlet eliyle gerçekleştirilmesi II. Devlet işletmelerinin zamanla özel sektöre devredilmesi III. Özel sektöre sınırlamalar getirilmesi Yukarıdakilerden hangilerinin Atatürk'ün devletçilik ilkesi ile bağdaştığı savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Atatürk'ün Devletçilik ilkesi, özel sektörü yok sayan katı bir sosyalizm değildir. Temel ilke; özel sektörün yetersiz kaldığı büyük altyapı ve sanayi yatırımlarını devletin üstlenmesi (I) ve bu yatırımların zamanla/gelişen özel sektöre devredilebilmesini (karma ekonomi modelini) (II) öngörür. Özel sektöre yasaklama veya yapay engeller/sınırlamalar getirmeyi amaçlamaz (III. öncül bağdaşmaz).