Altın Test 5

1. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, aşağıda verilen cemiyetlerden hangisinin olumsuz faaliyetlerini durdurmak için kurulmuştur?

• A) Redd-ilhak
• B) Mavri Mira
• C) Pontus Rum
• D) Kilikyalılar
• E) Hınçak ve Taşnak ✓

Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Ermeni Hınçak ve Taşnak örgütlerinin Doğu Anadolu'daki faaliyetlerine karşı kurulmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Hınçak ve Taşnak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

2. Aşağıdakilerden hangisi ile boğazlar uluslararası bir statüye sahip olmuştur?

• A) 1829 Edirne Antlaşması
• B) 1792 Yaş Antlaşması
• C) 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması
• D) 1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması
• E) 1841 Londra Sözleşmesi ✓

1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi (Londra Konferansı) ile Boğazlar konusu ilk kez çok uluslu ve uluslararası bir platformda ele alınarak kurallara bağlanmış ve uluslararası bir statü kazanmıştır. Bu sözleşmeyle birlikte Osmanlı Devleti'nin Boğazlar üzerindeki tek taraflı mutlak egemenlik ve karar verme hakkı sona ermiştir. Hünkar İskelesi (A) ise Boğazlar üzerinde Osmanlı'nın tek başına egemen olarak imzaladığı son antlaşmadır.

3. Aşağıdakilerden hangisi Loncalar için _söylenemez_?

• A) Esnaflar arasındaki davalara bakarlar ✓
• B) Kalite kontrolü yaparlar
• C) Müslüman ve gayrimüslim üyeleri vardır
• D) İşyeri açma izin belgesi (Gedik) verirler
• E) Mesleki eğitim verirler

Osmanlı'da Loncalar, esnaflar arasındaki hukuki davalara bakma yetkisine sahip değildi. Hukuki uyuşmazlıklar ve davalar doğrudan bağımsız adli organ olan Kadı mahkemelerinde çözülürdü. Diğer taraftan Loncaların bünyesinde Müslüman ve gayrimüslim esnaflar yer alabilir (A), çırak-kalfa-usta ilişkisiyle mesleki eğitim verilir (B), üretilen malların kalite kontrolü yapılır (C) ve işyeri açma ruhsatı anlamına gelen 'Gedik' belgesi verilirdi (E).

4. Kurtuluş savaşında, I. Hıyanet-i vataniye Kanunu'nun çıkarılması II. İstiklal Mahkemelerinin kurulması III. Bekir Sami Bey'in TBMM'yi temsilen Londra Konferansı’na gönderilmesi Yukarıdakilerden hangileri TBMM'nin varlığını korumak istediğinin göstergesidir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

TBMM, Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkararak ve İstiklal Mahkemelerini kurarak iç isyanlara karşı kendi otoritesini ve varlığını korumayı hedeflemiştir (I ve II). Londra Konferansı'na delege göndererek de uluslararası alanda meşruiyetini kanıtlamak ve varlığını İtilaf Devletlerine kabul ettirmek istemiştir (III). Dolayısıyla her üç öncül de TBMM'nin varlığını koruma ve kabul ettirme çabalarını gösterir.

5. I.Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmaların şartları Paris Konferansında belirlenmiştir. Aşağıdaki antlaşmalardan hangisinin şartlarının bu konferansta belirlendiği _söylenemez_?

• A) Nöyyi Antlaşması
• B) Sevr Antlaşması ✓
• C) Versay Antlaşması
• D) Saint Germen Antlaşması
• E) Triyanon Antlaşması

Sevr Antlaşması'nın şartları Paris Barış Konferansı'nda kesinleşmemiş, Osmanlı Devleti ile yapılacak barış daha sonraki süreçlere bırakılmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Sevr Antlaşması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

6. Aşağıdakilerden hangisi II. TBMM Dönemi'nde gerçekleşmemiştir?

• A) Saltanatın kaldırılması ✓
• B) Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması
• C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulü
• D) Erkânıharbiye Nazırlığının kapatılması
• E) Halifeliğin kaldırılması

Saltanat 1922'de, yani I. Meclis döneminde kaldırılmıştır. II. Meclis döneminde gerçekleşen inkılaplardan biri değildir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Saltanatın kaldırılması" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

7. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'da miri arazi bölümleri arasında _yer almaz_?

• A) Ocaklık arazi
• B) Dirlik arazi
• C) Mukataa arazi
• D) Haraci arazi ✓
• E) Yurtluk arazi

Haraci arazi miri arazi bölümleri arasında yer almaz; gayrimüslimlerden alınan vergi ve arazi statüsüyle ilgilidir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Haraci arazi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

8. Osmanlı’da taht kavgalarını azaltmak ve merkezi otoriteyi güçlendirmek için kullanılan uygulamalar aşağıdakilerden hangileridir? I. Ülkenin padişah ve çocuklarının malı sayılması II. Kardeş katli uygulaması III. Ekber ve Erşad sistemi

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Ülkenin padişah ve çocuklarına ait sayılması, kardeş katli ve ekber-erşad sistemi taht kavgalarını azaltıp merkezi otoriteyi güçlendirmeye yöneliktir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

9. Kurtuluş Savaşı’nda Batı Cephesi’nde yapılan bazı muharebelerin amaçları şunlardır: I. Düşmanın bütün mevzilerini ortadan kaldırmak II. Düşmanın taarruz gücünü zayıflatmak III. Düşmanın taarruz gücünü kırmak Bu amaçlara karşılık gelen muharebelerin doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sakarya - İnönü – Başkomutanlık
• B) Sakarya - İnönü - Gediz
• C) Gediz - Sakarya - İnönü
• D) Sakarya- Dumlupınar - İnönü
• E) Başkomutanlık - İnönü - Sakarya ✓

I. öncül: Düşmanın tüm varlığını ve mevzilerini ortadan kaldırmaya yönelik büyük taarruz 'Başkomutanlık Meydan Muharebesi'dir. II. öncül: Düşmanın taarruz gücünü ilk aşamalarda zayıflatmaya yönelik savunma savaşları 'İnönü Savaşları'dır. III. öncül: Düşmanın taarruz gücünün tamamen kırıldığı son savunma savaşı ise 'Sakarya Meydan Muharebesi'dir. Sıralama Başkomutanlık (I), İnönü (II) ve Sakarya (III) şeklindedir.

10. "Osmanlı ve Modern Türkiye" isimli çalışmanın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Halil İnalcık ✓
• B) Kemal Karpat
• C) Şevket Pamuk
• D) İlber Ortaylı
• E) Nevin Yazıcı

Türk tarihçiliğinin duayen ismi olan Prof. Dr. Halil İnalcık, Osmanlı tarihi üzerine yaptığı çığır açıcı çalışmalarla bilinir ve 'Osmanlı ve Modern Türkiye' adlı makale/eserlerin derlemesi onun imzasını taşımaktadır.

11. Mustafa Kemal, askerin eğitim ve disiplin yönünden yeterli olmadığı durumlarda komutanın başarısının da sınırlı kalacağını belirtmiştir. Mustafa Kemal bu değerlendirmeyi aşağıdaki muharebelerden hangisi için yapmıştır?

• A) I.İnönü
• B) Kütahya-Eskişehir ✓
• C) Büyük Taarruz
• D) II. İnönü
• E) Sakarya

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun yenilgi alıp Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmek zorunda kalması, düzenli ordunun henüz tam askeri eğitim, teçhizat ve disiplin olgunluğuna erişemediğini göstermiştir. Mustafa Kemal Paşa bu sözüyle bu yenilginin ve askeri durumun analizini yapmıştır.

12. I. Sakarya Meydan Muharebesi II. Kütahya - Eskişehir Muharebesi III. I. İnönü Savaşı Yukarıda verilenlerden hangileri sonucunda sınır görüşmeleri yapılarak bu doğrultuda anlaşmalar imzalanmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

I. İnönü Savaşı sonrasında sınır belirleyen Moskova Antlaşması imzalanmıştır (III). Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında ise doğu sınırımızı kesinleştiren Kars Antlaşması ve güney sınırımızı çizen Ankara Antlaşması imzalanmıştır (I). Kütahya-Eskişehir Muharebesi (II) ise kaybedildiği için sınır veya barış anlaşmalarına zemin hazırlamamıştır.

13. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Gerileme Döneminde yaşanan gelişmelerden biri _değildir_?

• A) I. Mahmut Döneminde Rusya'ya karşı Fransa'nın yardımını alabilmek için kapitülasyonlar sürekli hâle getirilmiştir,
• B) III. Ahmet Döneminde ilk kez Batı tarzı yenilikler yapılmıştır
• C) I. Mahmut Döneminde ilk Batı tarzı sivil okullar açılmıştır ✓
• D) III. Selim Döneminde ilk daimi elçilikler açılmıştır
• E) III. Mustafa Döneminde iç borçlanmaya gidebilmek için ilk kez Esham senetleri hazırlanmıştır

I. Mahmut döneminde Batı tarzında sivil okullar değil, ilk Batı tarzı askerî okul olan Hendesehane (1734) açılmıştır. Osmanlı'da ilk Batı tarzı sivil okullar ise II. Mahmut döneminde (Rüştiyeler ve Mekteb-i Tıbbiye gibi) açılmaya başlanmıştır. Dolayısıyla bu seçenek hatalı bir bilgi içerdiği için doğru cevaptır.

14. Milli Mücadele'nin hazırlık yıllarında yürütme görevini üstlenen kurum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Temsil Heyeti ✓
• B) Heyeti Vükela
• C) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
• D) Felah-ı Vatan Grubu
• E) Mebusan Meclisi

Sivas Kongresi'nde tüm yurdu temsil eder hale getirilen Temsil Heyeti (Temsil Kurulu), milli mücadelenin hazırlık döneminde geçici bir hükümet gibi çalışarak yürütme görevini üstlenmiştir (örneğin Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığı'na atayarak ilk kez yürütme yetkisini kullanmıştır).

15. Divanıhümayun’u kaldırarak yerine Meclis-i Vükelayı oluşturan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Abdülaziz
• B) III. Selim
• C) II. Abdülhamit
• D) II. Mahmut ✓
• E) Abdülmecit

Divan-ı Hümayun'u kaldırarak yerine batı tarzında bakanlıklar (Nazırlıklar / Heyet-i Vükela / Meclis-i Vükela) sistemini kuran Osmanlı padişahı II. Mahmut'tur (E). II. Mahmut bu düzenlemeyle devlet yönetimini daha işlevsel ve çağdaş hale getirmeyi amaçlamıştır.

16. I. II. Mehmet II. II. Selim III. II. Osman (Genç) IV. II. Süleyman Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde "Duraklama Dönemi" padişahları arasında _yer almaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) III ve IV
• E) I, II ve IV

II. Mehmet (Fatih) ve II. Selim, Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi padişahlarıdır. II. Osman (Genç) ve II. Süleyman (1687-1691 yılları arasında hüküm sürmüş 20. Osmanlı padişahıdır, Kanuni Sultan Süleyman ise I. Süleyman'dır) ise Duraklama Dönemi padişahlarıdır. Soru kökünde duraklama dönemi padişahları arasında 'yer almayanlar' sorulduğu için doğru cevap I ve II (C seçeneği) olur.

17. Osmanlı Devleti ile ABD arasındaki ilk diplomatik ilişkiler, aşağıdaki padişahların hangisi döneminde başlamıştır?

• A) Abdülaziz
• B) III. Selim ✓
• C) II. Mahmut
• D) Abdülmecit
• E) I.Abdülhamit

Osmanlı Devleti ile ABD arasındaki ilk diplomatik ve ticari temaslar III. Selim döneminde başlamıştır. Bu dönemde (1795-1797) ABD; Akdeniz'de güvenli ticaret yapabilmek için Osmanlı'ya bağlı Garp Ocakları (Cezayir, Trablus, Tunus) ile anlaşmalar yapmış ve Osmanlı'ya vergi ödemeyi kabul etmiştir. Ayrıca 1800 yılında ilk Amerikan gemisi (George Washington) İstanbul'a III. Selim döneminde gelmiştir. [Not: ABD ile Osmanlı Devleti arasındaki ilk resmî ve kapsamlı 'Seyrüsefer ve Ticaret Antlaşması' ise 1830 yılında II. Mahmut döneminde imzalanmıştır. Ancak ilişkilerin diplomatik olarak ilk başlangıcı III. Selim dönemidir.]

18. Batu Han tarafından Karadeniz’in kuzeyinde ve Deşt-i Kıpçak bölgesinde kurulan, İslamiyet’i kabul eden ilk Türk-Moğol devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İlhanlı Devleti
• B) Babür Devleti
• C) Çağatay Hanlığı
• D) Altın Orda Devleti ✓
• E) Kubilay Hanlığı

Batu Han tarafından Deşt-i Kıpçak ve Karadeniz'in kuzeyinde kurulan, İslamiyet'i kabul eden ilk Türk-Moğol devleti Altın Orda'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Altın Orda Devleti" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

19. - Pontus Rum - Kürt Teali - Hınçak-Taşnak Yukarıda verilen zararlı cemiyetlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Osmanlı Hükümeti tarafından desteklenmişlerdir
• B) Demokratik eylemlere öncelik vermişlerdir
• C) Milli devletler kurmak istemişlerdir ✓
• D) Tamamı Rumlar tarafından kurulmuştur
• E) Ülkenin bölünmesine karşıdırlar

Pontus Rum, Kürt Teali ve Hınçak-Taşnak cemiyetleri farklı bölgelerde ayrılıkçı hedeflerle milli devletler kurmak istemiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Milli devletler kurmak istemişlerdir" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Amasya Genelgesi’nde milletin geleceğini yine milletin azim ve kararının kurtaracağı belirtilmiştir. Bu ifade; I. Ulusal iradeyi esas alma II. Misak-ı Millî’yi gerçekleştirme III. Azınlıkların desteğini sağlama Amaçlarından hangileriyle ilişkilendirilebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

Amasya Genelgesi'nin 'milletin geleceğini yine milletin kendi kararı ve azmi kurtaracaktır' maddesi, milli mücadelenin yöntemini belirlemiştir. Bu karar, padişah veya yabancı bir gücün vesayeti yerine ulusal iradeyi ve ulusal gücü (milletin kendi gücünü) egemen kılma (I) amacını taşır. Misak-ı Milli'nin gerçekleştirilmesi (II) veya azınlıkların desteğinin alınması (III) gibi hedefler doğrudan bu karar maddesiyle ilişkili değildir (özellikle azınlıkların desteğini almak gibi bir amaç zaten yoktur). Bu nedenle doğru cevap yalnız I'dir.