Altın Test 50

1. Aşağıdaki sorunlardan hangisi, Lozan Konferansında tam bir çözüme kavuşturulamamış, çözümü sonraya bırakılmıştır?

• A) Boğazlar sorunu
• B) Savaş tazminatı
• C) Kapitülasyonlar
• D) Azınlıklar sorunu
• E) Musul sorunu ✓

Musul sorunu Lozan'da tam çözülememiş ve Türkiye ile İngiltere arasında daha sonraki görüşmelere bırakılmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Musul sorunu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

2. İstanbul Hükümetinin Temsil Kurulu'nu tanıdığına, I. Amasya Görüşmelerinin yapılması, II. Londra Konferansı'na temsilci gönderilmesi, III. Sivas Kongresi'nin toplanması Gelişmelerinden hangileri kanıt olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

İstanbul Hükümeti'nin (Bahriye Nazırı Salih Paşa aracılığıyla) Temsil Heyeti ile resmen masaya oturup Amasya Görüşmeleri'ni gerçekleştirmesi (I), İstanbul Hükümeti'nin Temsil Kurulu'nun varlığını ve hukuki statüsünü resmen/hukuken tanıdığının en açık kanıtıdır. Londra Konferansı'na delege gönderilmesi TBMM açıldıktan sonraki bir gelişmedir ve Temsil Kurulu ile doğrudan ilişkili değildir (II). Sivas Kongresi'ni ise İstanbul Hükümeti engellemeye çalışmıştır (III).

3. Bizans ile mücadele eden Sasanilere karşı Bizans'a yardım eden; Sasani Devletinin yıkılmasıyla Müslümanlarla komşu olup karşı karşıya kalan Türk Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karluklar
• B) Harzemşahlar
• C) Uygurlar
• D) Hazarlar ✓
• E) Türgişler

Hazarlar, Bizans ile Sasaniler arasındaki mücadelede Bizans'a yardım etmiş; Sasanilerin yıkılmasıyla Müslümanlarla komşu olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Hazarlar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Osmanlı devleti aşağıdaki gelişmelerden hangisi sonucunda tamamen Avrupalı devletlerin mali denetimi altına girmiştir?

• A) Reval (Talin) Görüşmeleri
• B) Kanuni Esasi'nin ilanı
• C) Duyunu Umumiye ‘in kurulması ✓
• D) Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi
• E) Senedi İttifak’ın imzalanması

Osmanlı Devleti, aldığı dış borçları ödeyemeyeceğini ilan edince (1881 Muharrem Kararnamesi), alacaklı Avrupalı devletler borçları doğrudan tahsil edebilmek için Düyûn-ı Umûmiye (Genel Borçlar) İdaresi'ni kurmuşlardır. Bu idarenin kurulmasıyla Osmanlı Devleti'nin gelir kaynaklarının büyük kısmına el konulmuş ve devlet tamamen Avrupalı devletlerin mali denetimi altına girmiştir.

5. Havza Genelgesi'nin kapsamında; I. Mitinglerin yapılması II. İtilaf Devletlerine protesto telgraflarının çekilmesi III. Azınlıklara zarar verilmemesi Esaslarından hangileri yer almıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Havza Genelgesi mitingler yapılmasını, İtilaf Devletleri'ne protesto telgrafları çekilmesini ve azınlıklara zarar verilmemesini istemiştir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

6. Osmanlı Devleti, Mekke ve Medine şehirlerinin de içinde bulunduğu Hicaz bölgesini aşağıdaki hangisinin sonucunda kaybetmiştir?

• A) II. Balkan Savaşı
• B) I. Balkan Savaşı
• C) I. Dünya Savaşı ✓
• D) Trablusgarp Savaşı
• E) 93 Harbi

Osmanlı Devleti, Arap yarımadasında yer alan kutsal toprakları (Mekke, Medine, Hicaz) I. Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında yaşanan çarpışmalar ve sonrasında (özellikle Medine Müdafaası kahramanı Fahreddin Paşa'nın teslim olması ve mütareke kararları ile) kaybetmiştir.

7. Aşağıdakilerden hangisi Milli Cemiyetlerden biri _değildir_?

• A) Anadolu Kadınları Cemiyeti
• B) Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
• C) Kilikyalılar Cemiyeti
• D) Wilson Prensipleri Cemiyeti ✓
• E) Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti, kurtuluşun ancak güçlü bir devletin mandası altına girmekle (özellikle ABD mandası) mümkün olacağını savunan, Türk aydınları tarafından kurulan fakat bağımsızlık karakterine aykırı düşen zararlı (milli varlığa düşman) cemiyetlerden biridir. Diğer cemiyetler ise vatanı ve bölgelerini korumaya çalışan milli (yararlı) cemiyetlerdir.

8. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı hukuk sistemiyle ilgili bir kavram _değildir_?

• A) Kadı
• B) Mecelle
• C) Kazasker
• D) Kanunname
• E) Kadi'l Kudat ✓

Osmanlı hukuk sisteminde; hukuk ve eğitim işlerinin başı olan Kazasker (A), davalara bakan hakim konumundaki Kadı (E), Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında hazırlanan ilk medeni kanun olan Mecelle (C) ve padişah fermanlarıyla oluşturulan Kanunnameler (D) hukukla doğrudan ilgili kavramlardır. Ancak Kadi'l Kudat (Kadılar Kadısı), Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve Mısır'da kurulan Türk-İslam devletlerinde şer'i yargının başındaki görevlidir; Osmanlı hukuk sisteminde bu makamın karşılığı doğrudan Kazaskerlik ve sonrasında Şeyhülislamlık olmuştur. Osmanlı'da Kadi'l Kudat unvanı kullanılmamıştır.

9. I. Mısır II. Hindistan III. Yugoslavya IV. İngiltere V. Türkiye Yukarıda verilen devletlerden hangileri Bağlantısızlar Hareketi'ni başlatan devletlerdir?

• A) I ve II
• B) II ve III
• C) I, II, III ✓
• D) IV ve V
• E) II, IV, V

Soğuk Savaş döneminde ne Doğu (Sovyet) ne de Batı (ABD) blokuna dahil olmak istemeyen ülkelerin kurduğu Bağlantısızlar Hareketi'nin (Bandung Konferansı ve sonrasında) öncülüğünü ve kuruculuğunu; Mısır (Cemal Abdünnasır) (I), Hindistan (Nehru) (II) ve Yugoslavya (Tito) (III) liderleri yapmıştır. İngiltere (IV) ve Türkiye (V) ise Batı Blokunda yer aldıkları için bu hareketin kurucuları arasında değildir. Dolayısıyla doğru cevap I, II ve III'tür (D).

10. Aşağıdakilerden hangisi, laiklik ilkesinin özellikleri arasında _gösterilemez_?

• A) Dinler karşısında devletin eşit davranmasını savunur
• B) Din ve vicdan özgürlüğünü savunur
• C) Belli bir mezhebe ayrıcalık tanınmasını savunur ✓
• D) Dinin siyasetin dışında tutulmasını savunur
• E) Akıl ve bilimin rehberliğini kabul eder

Laiklik belli bir mezhep ya da inanca ayrıcalık tanımaz; devletin dinler karşısında tarafsız olmasını ve din-vicdan özgürlüğünü savunur. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Belli bir mezhebe ayrıcalık tanınmasını savunur" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. Yeni Türk Devleti'nin laikleşme aşamaları arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) "Devletin dini İslam’dır" maddesinin anayasadan çıkarılması
• B) Türk Medeni Kanununun kabul edilmesi
• C) Kabine sistemine geçilmesi ✓
• D) Medreselerin kapatılması
• E) Saltanatın kaldırılması

Kabine sistemine geçilmesi (29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı ile), meclis hükümeti sisteminin getirdiği hükümet bunalımlarını aşmak ve yürütmeyi hızlandırmak için yapılan siyasi ve demokratik bir düzenlemedir; laikleşme aşamaları arasında gösterilemez. Diğer seçenekler (Saltanatın kaldırılmasıyla teokratik egemenliğe darbe vurulması, medreselerin kapatılması, Medeni Kanun ile şer'i hukukun sona ermesi, anayasadan laiklikğe aykırı devletin dini maddesinin çıkarılması) laikleşme adımlarıdır.

12. Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı sırasında, I. Suriye II. Kafkas III. Çanakkale Cephelerinden hangilerinde görev aldığı söylenebilir?

• A) Yalnız III
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Mustafa Kemal I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale, Kafkas ve Suriye cephelerinde görev almıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

13. Şeyh Sait isyanı başladığında başbakanlık görevinde bulunan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Celal Bayar
• B) Şemsettin Günaltay
• C) Ali Fethi Okyar ✓
• D) İsmet İnönü
• E) Şükrü Saraçoğlu

Şeyh Sait İsyanı Şubat 1925'te patlak verdiğinde hükümetin başında (başbakan) Ali Fethi Okyar bulunmaktaydı. İsyanın bastırılmasında pasif kaldığı eleştirileri üzerine istifa eden Okyar'ın yerine Mart 1925'te İsmet İnönü hükümeti kurulmuş ve Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmıştır.

14. - Genel merkezi Ankara'dır. - Türk devletleri arasında kültürel, sanatsal ve bilimsel çalışmalarının geliştirilmesini amaçlar. - Resmi dili Türkçedir. Yukarıda özellikleri verilen oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İslam Konferansı Örgütü
• B) Türk Kültürü ve Sanatları Ortak Yönetimi ✓
• C) Karadeniz Ekonomik İşbirliği
• D) Asya Konfederasyonu
• E) D-8

Özellikleri verilen kuruluş, günümüzde kısa adı TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) olarak bilinen 'Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi'dir (D). 1993 yılında kurulan bu teşkilatın genel merkezi Ankara'da olup, üye Türk cumhuriyetleri arasında kültürel ve sanatsal bağları güçlendirmeyi amaçlar ve resmi çalışma dili Türkçedir.

15. I. Kısa surede kapatılmış olmaları II. Yenilik karşıtları tarafından kurulmaları III. Mustafa Kemal'e karşı olanlar tarafından kurulmaları IV. Ekonomide liberal görüşü benimsemeleri V. TBMM kararıyla kapatılmaları Yukarıdakilerden hangileri, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasıyla, Serbest Cumhuriyet Fırkasının ortak özellikleri arasında gösterilebilir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) I ve IV ✓
• D) I, II ve IV
• E) I, II, IV ve V

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kısa sürede kapatılmış, ekonomik alanda liberal görüşleri savunmuştur. Diğer maddeler iki parti için ortak özellik sayılmaz.

16. Aşağıda verilen Orta Asya Türk devletlerinden hangisi bölgenin en büyük doğalgaz rezervine sahip ülkedir?

• A) Özbekistan
• B) Türkmenistan ✓
• C) Kırgızistan
• D) Azerbaycan
• E) Kazakistan

Orta Asya Türk Cumhuriyetleri arasında, kanıtlanmış doğalgaz rezervleri bakımından dünyanın da en zengin ülkelerinden biri olan devlet Türkmenistan'dır (A). Kazakistan ise daha çok petrol ve maden rezervleriyle bilinir.

17. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkasının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Laiklik ilkesine karşı olmaları
• B) Ekonomide liberalizmi savunmaları ✓
• C) Saltanat ve hilafete bağlı olmaları
• D) Mustafa Kemal'e karşı olmaları
• E) Şeyh Sait İsyanını desteklemeleri

Her iki parti de ekonomik alanda liberal görüşlere yer vermiştir. Bu özellik, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın ortak yanıdır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ekonomide liberalizmi savunmaları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. Mahatma Gandhi, Hindistan bağımsızlık hareketinin önemli liderlerinden biridir. Gandhi ile ilgili; I. Doğum günü olan 2 Ekim “Dünya Şiddete Hayır Günü” olarak kabul edilmiştir. II. Pasif direniş anlayışının sembol isimlerindendir. III. 1948’de uğradığı silahlı saldırı sonucunda hayatını kaybetmiştir. Yargılarından hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Mahatma Gandhi hakkında verilen üç bilgi de doğrudur: Şiddet içermeyen sivil itaatsizlik (pasif direniş) ilkesinin kurucusu ve simgesidir (II). Doğum günü olan 2 Ekim tarihi BM tarafından 'Dünya Şiddete Hayır Günü' ilan edilmiştir (I). 30 Ocak 1948'de fanatik bir Hindu tarafından düzenlenen suikast sonucu hayatını kaybetmiştir (III).

19. Fethi Okyar Hükümeti'nin istifa etmesinden sonra yaşanan ve "Sonbahar Buhranı" olarak anılan hükümet sorunu, aşağıdakilerden hangisinin gerekliliğini ortaya koymuştur?

• A) Halifeliğin kaldırılması
• B) Saltanatın kaldırılması
• C) Cumhuriyet' in ilan edilmesi ✓
• D) Çok partili sisteme geçilmesi
• E) Seçim sisteminin değiştirilmesi

Sonbahar Buhranı, meclis hükümeti sistemindeki yürütme sorunlarını göstererek cumhuriyetin ilanı ve kabine sistemine geçiş ihtiyacını ortaya koymuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Cumhuriyet' in ilan edilmesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Osmanlı Devletinde I. Ahmet zamanına kadar şehzadeler taht üzerinde eşit haklara sahiptir. Bu durum; I. Kardeşler arasında taht mücadelesine, II. Veraset sistemindeki sorunların tam çözülememesine, III. Ülkenin idari birimlere ayrılmasına Gelişmelerinden hangilerine neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Veraset sisteminde tahta kimin geçeceğinin net bir kurala bağlanmaması (hanedanın ortak malı sayılması), kardeşler arasında şiddetli taht kavgalarına (I) ve veraset sorunlarının tam olarak çözülemeyerek siyasi istikrarsızlıklara (II) yol açmıştır. Ülkenin idari birimlere ayrılması ise yönetim kolaylığı sağlamak için yapılan idari bir yapılandırma olup taht haklarıyla ilgili değildir (III).