Altın Test 52

1. Aşağıda I. TBMM'ne yönelik çıkan isyan ve çıktığı bölge eşleştirmesi yapılmıştır. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlış verilmiştir?

• A) Ali Batı isyanı - Mardin
• B) Çopur Musa isyanı - Afyon
• C) Ahmet Anzavur isyanı – Marmara
• D) Koçgiri Aşireti isyanı - Bayburt ✓
• E) Milli Aşiret isyanı - Urfa

Koçgiri Aşireti isyanı Bayburt'ta değil, Erzincan-Sivas (Tunceli ve çevresi) bölgesinde çıkmış etnik ve ayrılıkçı nitelikli bir isyandır. Diğer eşleştirmeler (Çopur Musa - Afyon, Milli Aşiret - Urfa, Ali Batı - Mardin, Ahmet Anzavur - Balıkesir/Marmara) doğrudur.

2. 1329 tarihînde Bizans imparatoru III. Ândreanikos ile Osmanlı hükümdarı Orhan Bey arasında yapılan muharebe aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Palekanon (Maltepe) ✓
• B) I.Kosova
• C) II. Çirmen
• D) I.Çirmen
• E) Koyunhisar

1329'da Orhan Bey ile Bizans İmparatoru III. Andronikos arasında yapılan savaş Palekanon, yani Maltepe Savaşı'dır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Palekanon (Maltepe)" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

3. Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra bir süre tek parti yönetiminin sürdürülmesinin nedenleri arasında; I. Halkın belli bir siyasi olgunluğa ulaşmasını beklemek, II. İnkılapların yerleşmesini sağlamak, III. Birlik ve beraberliği güçlendirmek Durumlarından hangileri yer almaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

Türkiye'de çok partili hayata geçiş denemelerinin (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası) başarısızlıkla sonuçlanması üzerine tek parti rejimi bir süre daha devam etmiştir. Bunun nedenleri; halkın henüz demokrasi ve siyasi olgunluk seviyesine ulaşmasını beklemek (I), inkılapların kökleşmesini ve rejim karşıtı hareketlerden korunmasını sağlamak (II) ve yeni devletin kuruluş aşamasında toplumsal birlik ve beraberliği korumaktır (III).

4. Aşağıdakilerden hangisi XIX. yy ıslahatları için yanlış bir bilgidir?

• A) Islahatlar kişilere bağlı kalmıştır ✓
• B) Yapılan ıslahatlarda Osmanlıcılık fikir akımının etkisi vardır
• C) Islahatlarda Avrupa örnek alınmıştır
• D) İlk kez yönetim ve hukuk alanında da ıslahat yapılmıştır
• E) Islahatların amacı devletin dağılmasını önlemektir.

XIX. yüzyıl ıslahatları (II. Mahmut, Tanzimat, Islahat fermanları, Meşrutiyet dönemleri); köklü kurumların (meclisler, bakanlıklar, anayasa, mahkemeler) açılmasıyla devlet politikası haline gelmiş ve kurumlaşmıştır; dolayısıyla geçmiş yüzyıllardaki (özellikle XVII. yy) gibi sadece padişahların/kişilerin ömrüyle sınırlı ve 'kişilere bağlı' (C) kalmamıştır. Diğer taraftan bu dönemde ilk kez yönetim ve hukuk alanında demokratik adımlar atılmış (A), temel amaç azınlıkları elde tutarak dağılmayı önlemek olmuş (B), Avrupa örnek alınmış (D) ve Osmanlıcılık fikir akımı doğrultusunda herkes kanun önünde eşit sayılmaya çalışılmıştır (E).

5. I. Bölgesel bir kongredir. II. Batı Anadolu'daki direnişi örgütlemiştir III. Redd-i İlhak Cemiyeti, toplanmasında rol oynamıştır. Yukarıda özellikleri verilen kongre aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sivas Kongresi
• B) Balıkesir Kongresi ✓
• C) Pozantı Kongresi
• D) Erzurum Kongresi
• E) Edirne Kongresi

Balıkesir Kongresi bölgesel niteliklidir, Batı Anadolu direnişini örgütlemiş ve Redd-i İlhak Cemiyeti'nin etkisiyle toplanmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Balıkesir Kongresi" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

6. I. Devlet yönetimine Devşirmelerin getirilmesi II. Şehzadelerin Sancaklara gönderilmesi III. Veraset sisteminde değişiklikler yapılması Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri Osmanlı'da merkezi otoriteyi arttırmaya yönelik çalışmalardandır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nde merkezi otoriteyi güçlendirmek için; devlet yönetiminde köklü Türk aileleri yerine doğrudan padişaha bağlı devşirme kökenli memurların tercih edilmesi (I) (böylece aristokratik ailelerin devlete rakip olması önlenmiştir) ve veraset sisteminde yapılan değişiklikler (II. Mehmet'in ülke padişahındır anlayışı, I. Ahmet'in Ekber ve Erşad sistemi) (III) taht kavgalarını önleyerek merkezi gücün bölünmesini engellemiştir. Şehzadelerin sancağa gönderilmesi (II) ise yönetim tecrübesi kazandırma amacı taşısa da, taşrada güçlenen şehzadelerin isyan çıkarma riski nedeniyle zaman zaman merkezi otorite için tehdit oluşturmuştur. Dolayısıyla doğrudan otoriteyi artırmaya yönelik olanlar I ve III'tür.

7. Aşağıdakilerden hangisinde boğazlar ile ilgili bir karar yer almamıştır?

• A) Moskova Antlaşması
• B) Sevr Antlaşması
• C) Ankara Antlaşması ✓
• D) Mudanya Ateşkes Antlaşması
• E) Lozan Antlaşması

Ankara Antlaşması, Fransa ile güney sınırı ve işgal sorunları üzerine yapılmıştır; Boğazlar hakkında karar içermez. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ankara Antlaşması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. SSCB, 1949'da NATO'nun kurulmasına tepki olarak aşağıdakilerden hangisini yapmıştır?

• A) Kore'yi işgal etme
• B) Doğu Almanya'yı kendisine katma
• C) Batı Almanya'ya savaş ilan etme
• D) Varşova Paktı'nı kurma ✓
• E) Berlin Buhranını çıkarma

SSCB, NATO'nun kurulmasına karşı Doğu Bloku ülkelerini askeri olarak bir araya getiren Varşova Paktı'nı kurmuştur. Bu yapı NATO'ya karşı denge unsuru olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Varşova Paktı'nı kurma" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. Osmanlı devletinde, I. Divan-ı Hümayun yerine nazırlıkların kurulması II. Halkın yönetime katılması III. Devlet memurlarının Mekteb-i Mülkiye'de yetiştirilmesi Gelişmelerinden hangilerinde ıslahat düşüncesinin olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Islahat; mevcut düzeni iyileştirmek, yenileştirmek ve çağdaşlaştırmak amacıyla yapılan düzenlemelerdir. Divan-ı Hümayun yerine nazırlıkların (bakanlıkların) kurulması (idari ıslahat), halkın yönetime katılması (parlamenter sistem - siyasi ıslahat) ve devlet memurlarının Mekteb-i Mülkiye'de yetiştirilmesi (eğitim alanında ıslahat) Osmanlı Devleti'ni modernleştirmeyi amaçlayan önemli ıslahat hareketlerindendir.

10. İnsancıl Komünizm hareketinin öncüsü olan sosyalist lider aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Leonid Brejnev
• B) Antonin Zapotocky
• C) Alexander Dubcek ✓
• D) Enrich Honecker
• E) Lech Walesa

1968 yılında Çekoslovakya'da sosyalist rejimi demokratikleştirmeyi ve ifade özgürlüğünü genişletmeyi amaçlayan 'insancıl komünizm' (güler yüzlü sosyalizm) hareketinin ve Prag Baharı'nın lideri Alexander Dubček'tir. Bu hareket daha sonra SSCB ve Varşova Paktı askerlerinin Çekoslovakya'yı işgaliyle bastırılmıştır.

11. Aşağıdakilerden hangisi Fetret Devrinde Taht mücadelesine katılan şehzadelerden biri _değildir_?

• A) Süleyman Çelebi
• B) Kasım Çelebi ✓
• C) Musa Çelebi
• D) İsa Çelebi
• E) Mehmet Çelebi

Yıldırım Beyazıt'ın Ankara Savaşı'nda (1402) Timur'a esir düşmesiyle başlayıp Çelebi Mehmet'in tek başına tahta geçişine (1413) kadar süren 11 yıllık Fetret Devri'nde taht kavgasına katılan kardeşler; Süleyman Çelebi, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Çelebi Mehmet'tir (Mustafa Çelebi ise Timur tarafından Semerkand'a götürülmüştür). Yıldırım'ın diğer oğlu olan Kasım Çelebi ise küçük yaşta olması sebebiyle bu taht mücadelesine dahil olmamış veya katılamamıştır.

12. I. Kanunuesasi II. Sened-i İttifak III. Islahat Fermanı Yukarıdakilerden hangileri Batılı devletlerin Osmanlı'nın içişlerine karışmasını engellemek için yapılan düzenlemelerdendir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti, yabancı devletlerin azınlık haklarını bahane ederek içişlerine karışmasını engellemek amacıyla Tanzimat Fermanı (1839), Islahat Fermanı (1856) (III) ve ilk anayasa olan Kanunuesasi'yi (1876) (I) ilan etmiştir. Bu düzenlemelerle azınlıklara çeşitli haklar verilerek Avrupalı devletlerin baskı gerekçeleri ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. Ancak Sened-i İttifak (1808) (II), II. Mahmut ile Ayanlar arasında imzalanmış yerel ve iç dinamiklere dayalı bir sözleşmedir; Batılı devletlerin baskısı veya dış müdahaleleri engelleme amacı taşımaz. Dolayısıyla doğru cevap I ve III'tür.

13. Winston Churchill, II. Dünya Savaşı sonrasında Avrupa’nın doğu ve batı blokları arasında ayrıldığını anlatmak için “Demirperde” ifadesini kullanmıştır. Bu ifade aşağıdaki kavramlardan hangisini karşılar?

• A) Soğuk Savaş Dönemi
• B) Doğu Bloku Ülkeleri ✓
• C) Bağlantısızlar Hareketi
• D) Yumuşama Dönemi
• E) Batı Bloku Ülkeleri

İngiltere Başbakanı Winston Churchill, II. Dünya Savaşı sonrasında Doğu Avrupa'da komünist rejimlerin kurulması ve SSCB nüfuz alanının oluşmasını tasvir etmek için 'Demir Perde' (Iron Curtain) tabirini kullanmıştır. Bu kavram, doğrudan SSCB liderliğindeki 'Doğu Bloku Ülkeleri'ni (B) ve aralarındaki aşılmaz siyasi/ideolojik sınırı ifade eder.

14. Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut Dönemi'nde eğitim alanında gerçekleştirilen yeniliklerden biridir?

• A) Dirlik sisteminin kaldırılması
• B) Liselerin açılması
• C) İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi ✓
• D) Darülfünun ‘un açılması
• E) Kız Rüştiyelerinin açılması

II. Mahmut Dönemi'nde eğitim alanındaki en önemli yeniliklerden biri, İstanbul'da ilköğretimin kız ve erkek çocuklar için zorunlu hale getirilmesidir. Dirlik (tımar) sisteminin kaldırılması ekonomi/yönetim alanındadır; Kız Rüştiyeleri ve Darülfünun ise Tanzimat Dönemi (Sultan Abdülmecit/Abdülaziz) yeniliklerindendir.

15. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye, I. Kore, II. Vietnam, III. Körfez Savaşlarından hangilerine asker göndermiştir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Türkiye, II. Dünya Savaşı sonrasında BM kararı doğrultusunda ve NATO'ya üye olabilmek amacıyla 1950 yılında Kore Savaşı'na asker göndermiştir (I). Vietnam Savaşı'na (II) ve Körfez Savaşı'na (III) fiilen asker göndererek savaşa dahil olmamıştır.

16. Aşağıdaki yerleşim merkezlerinden hangisinde Anadolu Selçuklu dönemi mimarî eserlere rastlamak mümkün _değildir_?

• A) Antalya
• B) Trabzon ✓
• C) Konya
• D) Nevşehir
• E) İznik

Trabzon'da Anadolu Selçuklu dönemi mimari eserlerine rastlamak beklenmez; bölge uzun süre farklı siyasi yapıların etkisinde kalmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Trabzon" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

17. Cami, medrese, şifahane ve imarethane gibi kurumların giderlerini karşılamak için ayrılan toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yurtluk
• B) Dirlik
• C) Ocaklık
• D) Vakıf ✓
• E) Mukataa

Cami, medrese, şifahane ve imarethane gibi kurumların giderlerini karşılamak için ayrılan topraklar vakıf arazidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Vakıf" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. I. 1876 Kanun-i Esasi II. 1921 Teşkilat-ı Esasi III. 1961 Anayasası IV. 1982 Anayasası Yukarıdakilerden hangilerinde tek meclis uygulaması esas alınmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) II ve IV ✓
• E) I, II ve IV

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (II) ve 1982 Anayasası (IV) sadece Türkiye Büyük Millet Mevalisi'nden (TBMM) oluşan tek meclisli sistemi benimsemiştir. 1876 Kanun-i Esasi (I) çift meclislidir (Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan). 1961 Anayasası da (III) çift meclislidir (Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu). Bu nedenle II ve IV tek meclislidir.

19. Lozan Barış Antlaşması'nda "Türkiye'deki bütün azınlıklar Türk vatandaşıdır." kararı alınmıştır. Bu karar aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgilidir?

• A) Milliyetçilik ✓
• B) Laiklik
• C) Cumhuriyetçilik
• D) İnkılap
• E) Devletçilik

Azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilmesi, vatandaşlık temelinde millet anlayışını güçlendiren milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Milliyetçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. Mustafa Kemal Paşa 24 Nisan 1920'de meclise bir önerge vermiştir. Bu önergedeki; I. Hükûmet kurmak zorunludur. II. Mecliste toplanan ulusal iradeyi ulusun yazgısına egemen kılmak esastır. III. Padişah-halife meclisin daha sonra alacağı kararlara uygun yerini alır. İfadelerinden hangileri yeni bir devlet düzeninin kurulacağının göstergelerindendir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Mustafa Kemal'in 24 Nisan 1920 önergesindeki (1 nolu önerge); 'Hükümet kurmanın zorunlu olması' (I) yeni bir idari ve yürütme mekanizmasının kurulduğunu gösterir. 'Mecliste toplanan ulusal iradeyi vatan yazgısına egemen kılmak' (II) ise egemenlik hakkının padişahtan alınıp halka devredildiğini, yani anayasal yeni bir rejim/devlet düzeninin kurulduğunu gösterir. Padişah ve halifenin gelecekteki yerini meclisin belirleyeceği maddesi (III) ise saltanat yanlılarının tepkisini çekmemek ve milli birliği korumak amacıyla getirilmiş geçici/taktiksel bir maddedir, doğrudan yeni bir devlet düzeninin kurucu göstergesi değildir. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.