Altın Test 54

1. İkta sisteminde görev sahiplerine toprak geliri bırakılır, ancak toprağın mülkiyeti devlette kalırdı. İkta sahipleri bu gelirle asker yetiştirirdi. Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangilerine ulaşılabilir? I. İkta sahibinin toprağı mülk edindiği II. Hazineye yük olmadan düzenli asker yetiştirildiği III. Konargöçerlerin yerleşik hayata geçirildiği

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

İkta sahibinin toprağı mülk edinmediği, ancak gelirleriyle asker yetiştirdiği görülür. Bu bilgi devlet hazinesinden para harcamadan düzenli ordu kurulduğunu gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

2. Aşağıdakilerden hangisi Erzurum Kongresi için _söylenemez_?

• A) Kongrenin toplanmasına Amasya genelgesi ile karar verilmiştir ✓
• B) İlk kez azınlıklar ile ilgili karar alınmıştır
• C) Kongre başkanlığını Mustafa Kemal yapmıştır
• D) Kongreye Diyarbakır, Elazığ ve Mardin delegeleri katılmamıştır
• E) Doğu İlleri adına bir Temsil Kurulu oluşturulmuştur

Erzurum Kongresi'nin toplanmasına Amasya Genelgesi ile karar verilmemiştir; kongre doğrudan Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti'nin ortak girişimleriyle bölgesel tehlikelere karşı toplanmıştır. Amasya Genelgesi'nde ise Sivas Kongresi'nin toplanması kararlaştırılmıştır (C söylenemez). Diğer seçenekler (Azınlık haklarına ilk tepki, katılmayan/engellenen iller olan Diyarbakır, Elazığ, Mardin, Mustafa Kemal'in başkan seçilmesi ve ilk Temsil Heyeti'nin kurulması) doğrudur.

3. Anadolu Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Trabzon Seferi
• B) Preveze Deniz Seferi
• C) Suğdak Deniz Seferi ✓
• D) Hint Deniz Seferi
• E) İnebahtı Deniz Seferi

Anadolu Selçuklu Devleti'nin ilk denizaşırı seferi Suğdak Seferi'dir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Suğdak Deniz Seferi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. I. Atlı göçebe medeniyetin yaratıcısıdırlar. II. İstanbul'u ilk defa kuşatmışlardır. III. Orta Asya'nın Araplaşmasını engellemişlerdir. IV. Türk tarihinin ilk yazılı kaynaklarını bırakmışlardır. Yukarıda verilen bilgilerle, aşağıdaki Türk topluluklarından hangisinin ilgisi yoktur?

• A) Göktürkler
• B) Avarlar
• C) İskitler
• D) Uygurlar ✓
• E) Türgişler

Atlı göçebe medeniyet, İstanbul kuşatması, Araplaşmayı engelleme ve ilk yazılı kaynaklar sırasıyla farklı Türk topluluklarıyla ilgilidir; Uygurlar bu verilenlerle doğrudan eşleşmez.

5. ABD Başkanı Woodrow Wilson'un yayınladığı prensiplere göre; • Yenen devletler yenilen devletlerden toprak almayacak • Her millet çoğunlukta olduğu yerde kendi kaderini kendi belirleyecekti. İtilaf Devletlerinin bu ilkelere uymaması; I. Mandaterlik, II. Sömürgecilik, III. Demokrasi Düşüncelerinden hangilerini benimsemediklerini gösterir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve II
• E) I, II ve III

İtilaf Devletleri, Wilson İlkeleri'nde yer alan 'ulusların kendi kaderini tayin etmesi (self-determinasyon)' yani demokratik kendi kendini yönetme hakkına uymayarak işgallere devam etmişlerdir. Bu durum, onların demokrasi (III) düşüncesini benimsemediklerini gösterir. Öte yandan, toprak almama kuralını aşmak için manda ve himaye (I) ve sömürgecilik (II) düşüncelerini uygulamaya koymuşlardır; dolayısıyla bu iki düşünceyi benimsemişlerdir.

6. Atatürk Dönemi'nde açılan bankalar arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Sümerbank
• B) İş bankası
• C) Denizbank
• D) Sanayi Maadin bankası
• E) Vakıfbank ✓

Vakıfbank, Atatürk Dönemi'nde değil, Adnan Menderes'in başbakan olduğu Demokrat Parti döneminde (1954 yılında) kurulmuştur. Diğer bankalar (Türkiye İş Bankası 1924, Sanayi ve Maadin Bankası 1925, Sümerbank 1933, Denizbank 1937) Atatürk Dönemi'nde açılmıştır.

7. Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun temeli aşağıdaki gelişmelerin hangisinden sonra atılmıştır?

• A) Schuman Planı'nın yayımlanması ✓
• B) Eisenhower Doktrininin yayımlanması
• C) COMECON'un kurulması
• D) NATO'nun kurulması
• E) Marshall Planı'nın hazırlanması

Avrupa Ekonomik Topluluğu'nun temelleri Schuman Planı ile atılmıştır. Plan, Avrupa'da ekonomik iş birliğini geliştirme ve kalıcı barışı sağlama amacını taşımıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Schuman Planı'nın yayımlanması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. Avrupa devletlerinin birbirleriyle savaşmalarını fırsat bilerek, Asya'daki hâkimiyet alanını genişletmek amacıyla Almanya'nın sömürgelerine saldırıp, savaşın sömürgelere yayılmasına neden olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Almanya
• B) İngiltere
• C) İtalya
• D) Japonya ✓
• E) Kore

Japonya, Avrupa devletlerinin savaşmasını fırsat bilerek Almanya'nın Asya ve Pasifik'teki sömürgelerine saldırmış, savaşın sömürgelere yayılmasında etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Japonya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

9. Cumhuriyet Dönemi'nde tarım alanında gelişmenin sağlanmasında, I. Toprakta özel mülkiyete son verilmesi II. Aşar vergisinin kaldırılması III. Tarım kredi kooperatiflerinin kurulması Durumlarından hangisi ya da hangilerinin etkili olduğu _savunulamaz_?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Cumhuriyet Dönemi'nde köylüyü rahatlatmak ve tarımı canlandırmak amacıyla Aşar vergisi kaldırılmış (II) ve çiftçiye finansal destek sağlamak için Tarım Kredi Kooperatifleri kurulmuştur (III). Ancak 'Toprakta özel mülkiyete son verilmesi' (I) gibi bir durum kesinlikle söz konusu olmamış, aksine toprak reformu çabalarıyla topraksız köylüyü özel mülk sahibi yapma hedeflenmiş ve liberal/devletçi sentezde mülkiyet hakkı korunmuştur. Dolayısıyla I. durum savunulamaz.

10. Aşağıdakilerden hangisi Milliyetçilik ilkesi doğrultusunda yapılan çalışmalardan _değildir_?

• A) Ordunun siyasetten ayrılması ✓
• B) Misak-ı İktisadi kararlarının kabulü
• C) Maarif Teşkilatı hakkında kanunun yapılması
• D) Kabotaj Kanunu
• E) Kapitülasyonların kaldırılması

Ordunun siyasetten ayrılması (Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması ve subayların milletvekili olmasının yasaklanması), milli iradenin ve demokrasinin sağlıklı şekilde yürümesini hedeflediği için doğrudan Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilgilidir. Kapitülasyonların kaldırılması (A), Kabotaj Kanunu (B), eğitimde millileşmeyi sağlayan Maarif Teşkilatı Kanunu (C) ve milli ekonomi hedeflerini içeren Misak-ı İktisadi (E) ise Milliyetçilik kapsamındadır.

11. Aşağıdakilerden hangisi 1931-1939 yılları arasında dış politikada yaşanan gelişmeler arasında _yer almaz_?

• A) Akdeniz Paktı'na üyelik
• B) Sadabat Paktının imzalanması
• C) Briand Kellog Paktının imzalanması ✓
• D) Türkiye'nin Milletler Cemiyetine üye olması
• E) Balkan Antantının imzalanması

Briand-Kellog Paktı 1928'de imzalanmıştır. Bu nedenle 1931-1939 yılları arasındaki dış politika gelişmeleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Briand Kellog Paktının imzalanması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

12. I. Almanya II. Kore III. Vietnam Yukarıdaki devletlerden hangileri II. Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan güç dengeleri arasında yaşanan bir gerginliğin sonucu olarak bir süre içinde olsa ikiye ayrılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III ✓

Soğuk Savaş dönemindeki küresel kutuplaşmanın (ABD ve SSCB nüfuz mücadelelerinin) bir sonucu olarak Almanya (Doğu-Batı), Kore (Kuzey-Güney) ve Vietnam (Kuzey-Güney) devletleri ikiye bölünmüş ve uzun süre bu şekilde yönetilmişlerdir. Dolayısıyla her üç ülke de bu bölünmeyi yaşamıştır.

13. Osmanlı Devleti imzaladığı aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle birden çok devlet bağımsızlığını kazanmıştır?

• A) 1838 Balta Limanı Antlaşması
• B) 1829 Edirne Antlaşması
• C) 1878 Berlin Antlaşması ✓
• D) 1809 Kale-i Sultaniye Antlaşması
• E) 1812 Bükreş Antlaşması

1878 Berlin Antlaşması ile Osmanlı Devleti'ne bağlı olan Sırbistan, Karadağ ve Romanya devletleri aynı anda tam bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Edirne Antlaşması (1829) ile sadece Yunanistan bağımsız olmuş, Bükreş Antlaşması (1812) ile ise Sırplara sadece ayrıcalık verilmiştir. Dolayısıyla birden çok devletin bağımsızlık kazandığı antlaşma Berlin Antlaşması'dır (D).

14. Aşağıdakilerden hangisi Fetret Devrinden sonra tahta geçen I.Mehmed'in Anadolu'da Osmanlı hâkimiyetini yeniden tesis etmek amacıyla mücadele ettiği güçler arasında _gösterilemez_?

• A) Germiyanoğulları
• B) Karesioğulları ✓
• C) Hamitoğulları
• D) Candaroğulları
• E) Menteşoğulları

Karesioğulları, Orhan Bey döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır. I. Mehmed'in Fetret sonrası Anadolu hakimiyetini yeniden kurarken mücadele ettiği güçlerden biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Karesioğulları" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

15. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde ticaret yolları üzerinde taşımacılığı meslek edinen kişilere verilen isimdir?

• A) İhtisap
• B) Mekkari Taifesi ✓
• C) Mültezim
• D) Derbentçi
• E) Ehlî Hibre

Mekkari Taifesi, Osmanlı Devleti'nde ticaret yolları ve menziller arasında at, deve ve katırlarla yük taşıma işini, taşımacılığı meslek edinen esnaf grubudur. İhtisap belediye işlerini/denetimi, Mültezim vergi ihalesini alan kişiyi, Derbentçi geçit güvenliğini sağlayanları, Ehl-i Hibre ise malların kalite kontrolünü yapan uzmanları ifade eder.

16. Balkan savaşlarının; I. Anadolu'da Türk nüfusunun artması II. Ege adalarının kaybedilmesi III. Osmanlı sınırlarının küçülmesi Sonuçlarından hangisi veya hangilerine yol açtığı söylenebilir?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Balkan Savaşları (1912-1913) sonucunda; Balkanlar'daki toprakların (Makedonya, Batı Trakya vb.) kaybedilmesiyle Osmanlı sınırları daralmıştır (III); Ege adaları fiilen ve hukuken İtalya ile Yunanistan'ın eline geçerek kaybedilmiştir (II); kaybedilen bölgelerdeki yoğun Müslüman-Türk nüfus, can güvenliği nedeniyle Anadolu'ya göç etmiş ve Anadolu'daki Türk nüfusu ile nüfus yoğunluğu ciddi oranda artmıştır (I). Dolayısıyla her üç durum da savaşın sonuçları arasındadır.

17. Osmanlı Devleti'nde merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla birtakım girişimlerde bulunulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu girişimler arasında _yer almaz_?

• A) Ülkenin yönetim birimlerine ayrılması
• B) Kardeş katlinin yasal hale getirilmesi
• C) Müsadere usulünün uygulanması
• D) İlmiye mesleğinin babadan oğula devredilmesi ✓
• E) Muhtarlık atamalarının yapılması

İlmiye sınıfında ortaya çıkan 'beşik ulemalığı' yani makamların babadan oğula geçmesi (D) rüşvete, liyakatsizliğe ve eğitim sisteminin çökmesine neden olan zararlı bir uygulamadır; merkezi otoriteyi güçlendirmekle bir ilgisi yoktur. Kardeş katli (A), müsadere (B), muhtarlık atamaları (C - yerelde denetim sağlamak) ve eyalet/yönetim birimlerine ayrılma (E) ise merkezi yönetimi ve denetimi artırmaya yöneliktir.

18. Aşağıdakilerden hangisi "Türklere İslamiyet’i sevdiren kişi" olarak tanımlanan ve "Piri Türkistan" unvanı ile anılan kişidir?

• A) Edip Ahmet Yukneki
• B) Ahmet Yesevî ✓
• C) Kaşgarlı Mahmut
• D) Satuk Buğra Han
• E) Yusuf Has Hacip

Orta Asya'da sade bir Türkçe ile yazdığı hikmetlerle tasavvufun ve İslamiyet'in geniş halk kitleleri ve Türk boyları arasında sevilip yayılmasını sağlayan, 'Piri Türkistan' lakabıyla bilinen ünlü mutasavvıf Hoca Ahmet Yesevî'dir (C). En meşhur eseri Divan-ı Hikmet'tir.

19. 1955'te Asya ve Afrika ülkelerinin iki kutuplu dünya düzeni karşısında dayanışma sağlamak amacıyla toplandığı konferans aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Washington Konferansı
• B) Helsinki Konferansı
• C) Tahran Konferansı
• D) Yalta Konferansı
• E) Bandung Konferansı ✓

Bandung Konferansı, 1955'te bağımsızlığını yeni kazanmış Asya ve Afrika ülkelerinin dayanışmasını güçlendirmek amacıyla toplanmıştır. Bağlantısızlar Hareketi'nin zeminini oluşturmuştur.

20. Japonya'nın, I. Nagazaki II. Hiroşima III. Tokyo Şehirlerinden hangilerine atom bombasının atılması ile Japonya yenilgiyi kabul etmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

II. Dünya Savaşı'nı sonlandırmak amacıyla ABD tarafından Japonya'nın Hiroşima (6 Ağustos 1945) (II) ve Nagazaki (9 Ağustos 1945) (I) şehirlerine atom bombası atılmıştır. Bu iki büyük yıkımın ardından Japonya kayıtsız şartsız teslim olduğunu ilan ederek savaştan çekilmiştir. Tokyo'ya (III) atom bombası atılmamıştır.