Altın Test 56

1. Bağımsız Devletler Topluluğu aşağıdakilerden hangisi ile kurulmuştur?

• A) Bandung Konferansı
• B) Balfour Deklarasyonu
• C) Taşkent Deklarasyonu
• D) Camp David Antlaşması
• E) Alma Ata Deklarasyonu ✓

Aralık 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılma kararı almasının ardından, Rusya, Ukrayna ve Belarus öncülüğünde eski Sovyet cumhuriyetlerinin katılımıyla imzalanan Alma Ata Deklarasyonu (Protokolü) (A) ile Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) resmen kurulmuştur.

2. Karahanlılar İslamiyet’i kabul ettikten sonra da eski Türk devlet geleneğinden bazı unsurları sürdürmüştür. Bu duruma; I. Ülkenin doğu-batı biçiminde iki bölüm halinde yönetilmesi, II. Eğitim faaliyetleri için medreselerin açılması, III. Hükümdarların han, hakan ve kağan gibi unvanlar kullanması Uygulamalarından hangileri örnek gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Karahanlıların Türk kültürünü koruduklarının ve milli benliklerini sürdürdüklerinin kanıtları arasında; ülkeyi eski Türk veraset ve yönetim anlayışı olan ikili teşkilatla (doğu-batı şeklinde) yönetmeleri (I) ve İslamiyet'ten önceki Türk hükümdar unvanları olan han, hakan, kağan gibi unvanları kullanmaya devam etmeleri (III) yer alır. Eğitim ve bilim faaliyetleri için medreseler açmaları (II) ise İslamiyet'i kabul ettikten sonra yerleşik hayat ve İslam medeniyetinin etkisiyle geliştirilen kurumsal bir yapıdır; eski göçebe/geleneksel Türk kültürünün doğrudan korunmasına örnek gösterilemez. Dolayısıyla doğru cevap I ve III'tür.

3. Asya Hun Devleti’nde hükümdarlar, egemenlik yetkisini Gök Tanrı’dan aldıklarına inanılan Tanhu ya da Şanyü unvanını kullanmıştır. Mete Han’ın Çin imparatoruna gönderdiği mektupta kendisini Gök Tanrı tarafından tahta çıkarılmış Hun hükümdarı olarak tanıtması da bu anlayışı yansıtır. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Sosyal devlet
• B) Teokratik yönetim
• C) Kut anlayışı ✓
• D) Ahiret inancı
• E) Hukuk devleti

Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verildiğine inanılması kut anlayışıdır. Bu anlayış eski Türk devletlerinde siyasi iktidarın meşruiyet kaynağını açıklar. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kut anlayışı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

4. Aşağıdakilerden hangisi İstibdat dönemi gelişmeleri arasında _yer almaz_?

• A) Hamidiye alaylarının kurulması
• B) Sanayi-i Nefise Mektebinin açılması
• C) Duyun-u Umumiye İdaresinin kurulması
• D) İlk rüştiyelerin açılması ✓
• E) İslamcılık politikasının uygulanması

İstibdat Dönemi, II. Abdülhamit'in 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatmasından 1908'de II. Meşrutiyet'i ilan etmesine kadar geçen 30 yıllık süreçtir. Osmanlı'da ilk rüştiyeler (ortaokullar) ise II. Mahmut döneminde açılmıştır. Duyun-u Umumiye (1881), Hamidiye Alayları (1891), İslamcılık (Panislamizm) politikası ve Osman Hamdi Bey öncülüğünde açılan Sanayi-i Nefise Mektebi (1882) ise II. Abdülhamit'in istibdat dönemi gelişmeleri arasındadır.

5. XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde köyden kente göçlerin artmasında; I. tımar arazilerinin iltizama verilmesi II. Sancağa çıkma uygulamasının kaldırılması III. denk bütçe uygulamasına geçilmesi Gelişmelerden hangilerinin etkili olduğu _savunulamaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III ✓

XVII. yüzyılda tımar arazilerinin iltizama verilmesi ve tımar sisteminin bozulması (I), tarımsal üretimin aksamasına, köylünün toprağını terk etmesine (çiftbozan) ve köyden kente göç etmesine (Celali İsyanları ve güvenlik kaygılarıyla birleşerek) neden olmuştur. Sancağa çıkma uygulamasının kaldırılması (II) saray idaresindeki şehzadelerin tecrübesiz yetişmesiyle ilgilidir; denk bütçe uygulamasına geçilmesi (III - Tarhuncu Ahmet Paşa dönemi) ise maliyeyi düzeltmeyi amaçlayan bir çalışmadır. Bu iki gelişmenin (II ve III) köyden kente göçlerin artmasıyla doğrudan veya dolaylı bir ilişkisi yoktur, yani göçlerin nedeni olarak savunulamaz. Dolayısıyla doğru cevap II ve III'tür.

6. Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra azınlıklar tarafından milli varlığa zararlı cemiyetler kurulmuş, bu cemiyetlerin faaliyetlerini engellemek için de millî cemiyetler kurulmuştur. Aşağıda verilen zararlı cemiyete karşı kurulan milli cemiyet eşleştirmelerinden hangisi _yanlıştır_?

• A) Yunan Komitesi ve Trakya Komitesi - Trakya Paşaeli
• B) Hınçak - İzmir Müdafaa-i Hukuk ✓
• C) Pontus Rum - Trabzon Muhafaza-i Hukuk
• D) Taşnaksütyûn - Kilikyalılar
• E) Mavri Mira - Redd-i İlhak

Milli varlığa zararlı Ermeni cemiyeti olan Hınçak'a karşı Adana ve çevresinde mücadele eden yararlı cemiyet Kilikyalılar Cemiyeti'dir; Doğu Anadolu'da ise Doğu İlleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti mücadele etmiştir. İzmir Müdafaa-i Hukuk (veya Redd-i İlhak) ise İzmir ve çevresini Yunanistan'a bağlamak isteyen Rum cemiyeti Mavri Mira'ya karşı kurulmuştur. Dolayısıyla B seçeneğindeki Hınçak - İzmir Müdafaa-i Hukuk eşleştirmesi yanlıştır.

7. Hunlara ait dünyanın en eski halısı aşağıdaki kurganlardan hangisinde bulunmuştur?

• A) Noyun Ula
• B) Şibe
• C) Esik
• D) Katonda
• E) Pazırık ✓

Dünyanın en eski halısı olarak kabul edilen Pazırık Halısı, Pazırık Kurganı'nda bulunmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Pazırık" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

8. II. Mahmut Dönemi'nde yapılan; I. Polis ve posta teşkilatının kurulması, II. İlköğretimin zorunlu hâle getirilmesi, III. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması Islahatlarından hangileri, toplumsal alanda güvenliği sağlamaya yöneliktir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III

II. Mahmut Dönemi'nde asayişi korumak ve güvenliği sağlamak amacıyla polis teşkilatının (ve haberleşme/güvenlik ağı için posta teşkilatının) kurulması doğrudan toplumsal güvenliğe yöneliktir. İlköğretimin zorunlu hale getirilmesi eğitim alanındadır. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye) ise askeri ve siyasi alanda padişahın otoritesini artırmaya yönelik bir ıslahattır.

9. Tekâlif-i Milliye Yasasının çıkarılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tasarruf kültürünü geliştirmek
• B) Devleti ekonomik açıdan güçlendirmek
• C) Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak ✓
• D) TBMM Hükümeti'ni siyasi açıdan güçlendirmek
• E) Mali giderleri kontrol altına almak

Tekalif-i Milliye Emirleri'nin temel amacı, Sakarya Savaşı öncesinde ordunun araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılamaktır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

10. Osmanlı Kara Kuvvetlerinde Kapıkulu Piyadeleri arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?

• A) Acemi Ocağı
• B) Yeniçeriler
• C) Cebeciler
• D) Silahtarlar ✓
• E) Topçular

Silahtarlar kapıkulu süvarileri arasındadır; kapıkulu piyadeleri arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Silahtarlar" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

11. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk devletlerinde bağımsızlığa verilen önemin göstergesidir?

• A) Boylar arasındaki mücadelelerde kaybeden tarafın farklı bir coğrafi bölgeye göç etmesi ✓
• B) Yılın belli dönemlerinde av merasimlerinin yapılması
• C) Hayvancılığın temel geçim kaynağı olarak benimsenmesi
• D) Kağan dâhil herkesin töreye uymak zorunda olması
• E) Farklı inançlardaki insanların bir arada yaşaması

Boylar arası mücadelede kaybeden tarafın başka coğrafyaya göç etmesi, bağımsız yaşama isteğini gösterir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Boylar arasındaki mücadelelerde kaybeden tarafın farklı bir coğrafi bölgeye göç etmesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

12. XIX. yüzyılda yayımlanan Tanzimat ve Islahat fermanlarıyla; I. Din ve mezhep seçme özgürlüğü II. Gayrimüslimlere memuriyet III. Kadınlara şahitlikte eşitlik Haklarından hangileri Osmanlı vatandaşlarına tanınmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Tanzimat ve Islahat fermanları ile tebaanın can, mal, namus güvenliği sağlanmış, din ve mezhep seçme özgürlüğü tanınmıştır (I). Islahat Fermanı (1856) ile gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmelerinin önü açılmıştır (II). Ancak kadınların şahitlikte erkeklerle eşit hale getirilmesi bu fermanlarla değil, Cumhuriyet döneminde kabul edilen 1926 Medeni Kanun ile sağlanmıştır (III). Dolayısıyla I ve II doğrudur.

13. Osmanlı Devleti'nde Türkçülük düşüncesinin güçlenmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu _söylenemez_?

• A) İttihat ve Terakki Partisi'nin yönetimi ele geçirmesi
• B) Kanuni Esasi'nin ilan edilmesiyle Meşrutiyet yönetimine geçilmesi ✓
• C) Balkan milletlerinin ayaklanarak bağımsızlıklarını kazanması
• D) Osmanlıcılık ve İslamcılık fikirlerinin başarısız olması
• E) Rus baskısından kaçan Türklerin Osmanlı ülkesinde millî bilinci uyandırması

Kanun-i Esasi'nin ilanı Osmanlıcılık ve meşrutiyet anlayışıyla ilgilidir. Türkçülük düşüncesinin güçlenmesinde doğrudan etkili sayılmaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Kanuni Esasi'nin ilan edilmesiyle Meşrutiyet yönetimine geçilmesi" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

14. Arayış Yılları olarak da adlandırılan Duraklama Dönemi'nde, sorunlara çözüm bulmak için yapılan ıslahatların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Batı etkisinde yapılmıştır ✓
• B) Sorunların gerçek nedenleri sorgulanmamıştır
• C) Islahatçıların hayatı ile sınırlı kalmıştır
• D) Askeri ve mali alanda yoğunlaşmıştır
• E) Baskı ve şiddet politikaları yöntem olarak benimsenmiştir.

XVII. yüzyıl (Duraklama Dönemi) ıslahatlarında henüz Batı'nın (Avrupa'nın) üstünlüğü kabul edilmemiş ve batı tarzında herhangi bir ıslahat yapılmamıştır. Bu dönemde yükselme dönemindeki eski kanunlara (Kanun-i Kadim) dönülerek çözüm aranmıştır. Batı etkisi ancak XVIII. yüzyıldan (Lale Devri/Gerileme Dönemi) itibaren başlayacaktır.

15. I. 1829 Edirne Antlaşması II. 1913 Bükreş Antlaşması III. 1913 İstanbul Antlaşması Yukarıdakilerden hangisi ve ya hangileri ile Balkanlarda yaşayan Türklere azınlık statüsü verilmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Balkan Savaşları sonrasında imzalanan 1913 İstanbul Antlaşması (Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalandı) ve 1913 Atina Antlaşması (Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalandı) gibi ikili antlaşmalar ile Balkanlar'da kalan Türklerin hakları, dini özgürlükleri ve mülkiyet hakları güvence altına alınmış ve onlara resmen azınlık statüsü verilmiştir. Bükreş Antlaşması (II) ise Balkan devletlerinin kendi aralarında imzaladığı antlaşmadır (Osmanlı taraf değildir). Dolayısıyla Balkanlar'da kalan Türklere azınlık statüsü veren ikili antlaşmalardan biri 1913 İstanbul Antlaşması'dır.

16. 27 Mayıs 1915 tarihinde Tehcir Kanunu'nun çıkarılmasında etkili olan dönemin Dâhiliye Nazırı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İbrahim Paşa
• B) Talat Paşa ✓
• C) Ziya Paşa
• D) Cemal Paşa
• E) Enver Paşa

Tehcir Kanunu'nun çıkarılmasında dönemin Dahiliye Nazırı Talat Paşa etkili olmuştur. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Talat Paşa" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

17. Fatih döneminde yaşayan, "Mücerrebname" adlı eserinin yanında ilk resimli tıp kitabı "Cerrahiyyetül Haniyye" yi kaleme alan tıp âlimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Celaleddin Hızır
• B) Akşemseddin
• C) Sabuncuoğlu Şerafettin ✓
• D) Tabip Hüsnü
• E) Altuncuzade

Sabuncuoğlu Şerafettin, Cerrahiyyetül Haniyye ve Mücerrebname adlı eserleriyle tanınan önemli Osmanlı tıp alimidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sabuncuoğlu Şerafettin" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

18. I. İznik II. Konya III. Bursa Yukarıdaki illerden hangilerinin hem Türkiye Selçuklu Devleti'ne hem de Osmanlı Devleti'ne merkezlik yaptığı söylenebilir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

İznik (I); Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusu Süleyman Şah tarafından başkent yapılmış ve devletin ilk merkezi olmuştur (I. Haçlı Seferi sonrasında başkent Konya'ya taşınmıştır). Osmanlı Devleti'nde ise Orhan Bey döneminde fethedilerek bir süre geçici başkent/idari merkez olarak kullanılmıştır. Konya (II) sadece Türkiye Selçuklu Devleti'ne; Bursa (III) ise sadece Osmanlı Devleti'ne başkentlik yapmıştır. Dolayısıyla ortak merkez olan yalnız İznik'tir.

19. Aşağıdakilerden hangisi II. Abdülhamit döneminde kurulan Düyun-u Umumiye İdaresi'nde yer alan devletlerden birisi _değildir_?

• A) Osmanlı
• B) İtalya
• C) Almanya
• D) Avusturya-Macaristan
• E) Rusya ✓

Düyun-u Umumiye İdaresi'nde Rusya yer almamıştır. Alacaklı devletler Osmanlı maliyesi üzerinde denetim kurmuştur. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Rusya" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

20. I. Narh II. Pençik III. Lonca IV. Gedik Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde ticari yaşamla ilgili kavramlardan _değildir_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I, III ve IV
• E) II, III ve IV

Pençik sistemi, savaşlarda esir alınan her beş gayrimüslim gençten birinin devlet hizmetine (yeniçeri yapılmak üzere) alınması sistemidir ve askeri/idari bir kavramdır (II). Narh (fiyat belirleme), Lonca (esnaf teşkilatı) ve Gedik (iş yeri açma ruhsatı) ise doğrudan Osmanlı'daki ticari ve ekonomik yaşamla ilgili temel kavramlardandır.