Altın Test 8

1. Aşağıdakilerden hangisi Amasya Genelgesi'nin yayınlanmasından sonra meydana gelen gelişmelerden _değildir_?

• A) Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanması
• B) Felahı Vatan Grubu'nun oluşması
• C) İradei Milliye gazetesinin çıkarılması
• D) İzmir'in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi ✓
• E) Mustafa Kemal'in askerlik mesleğinden istifa etmesi

İzmir'in Yunanlılar tarafından işgal edilmesi 15 Mayıs 1919'da gerçekleşmiştir. Amasya Genelgesi ise bundan daha sonra, 22 Haziran 1919'da yayınlanmıştır. Dolayısıyla İzmir'in işgali Amasya Genelgesi'nden 'sonra' değil, 'önce' yaşanan bir gelişmedir.

2. Osmanlı Devleti'nde sadrazamın, I. kadıları atama, II. gerektiğinde orduya komuta etme, III. gerektiğinde divana başkanlık yapma Görevlerinden hangilerine sahip olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Osmanlı Devleti'nde sadrazam (veziriazam); padişahın mutlak vekili olarak seferlerde orduya 'Serdar-ı Ekrem' unvanıyla komuta ederdi (II) ve Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren divan toplantılarına padişah yerine başkanlık yapmaya başlamıştır (III). Ancak kadıları (ve müderrisleri) atama yetkisi sadrazama değil, doğrudan İlmiye sınıfının başındaki 'Kazasker'e aittir (I. öncül yanlıştır).

3. Aşağıdakilerden hangisi Türk - İslam Devletlerinde uygulanan İkta Sisteminin sağladığı yararlardan biri _değildir_?

• A) Devlet hazinesi üstündeki yükün azalması
• B) Devlet otoritesinin yayılması
• C) Askeri masrafların azalması
• D) Üretimde sürekliliğin sağlanması
• E) Vakıf kurumlarının masraflarının karşılanması ✓

İkta sistemi; hazineden para harcamadan ordu yetiştirilmesini sağlar (C ve E), taşrada asayişi koruyarak devlet otoritesini yayar (A) ve toprağın sürekli işlenmesini sağlayarak üretimde sürekliliği korur (D). Ancak vakıf kurumlarının masraflarının karşılanması ikta sistemiyle değil, doğrudan vakıf arazilerinden (vakıf sisteminden) elde edilen gelirlerle sağlanır.

4. Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyetin ilk yıllarında tarım sektörünü geliştirme ve tarımsal üretimi artırma amacına yönelik çalışmalardan biri _değildir_?

• A) Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması ✓
• B) Toprak Reformu Kanunu'nun çıkarılması
• C) Yüksek Ziraat Enstitüsünün açılması
• D) Tarım Kredi Kooperatiflerinin kurulması
• E) Aşar vergisinin kaldırılması

Teşvik-i Sanayi Kanunu sanayi alanını geliştirmeye yöneliktir. Tarım sektörünü doğrudan geliştirme amacı taşıyan çalışmalar arasında değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

5. I. Sened-i İttifak II. Tanzimat Fermanı III. Kanunname-i Ali-i Osman Yukarıda verilenlerden hangisi ve ya hangilerinde padişah yetkilerinin kısıtlanması söz konusudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Sened-i İttifak (1808) ile padişah II. Mahmut, kendi mutlak otoritesinin yanında Ayanların varlığını ve yetkilerini kabul etmiş ve Osmanlı tarihinde padişah yetkileri ilk kez sınırlandırılmıştır (I). Tanzimat Fermanı (1839) ile padişah Abdülmecit, fermanın getirdiği kurallara ve kanun üstünlüğüne bizzat kendisinin de uyacağını beyan ederek padişah yetkilerini kendi iradesiyle sınırlandırmıştır (II). Kanunname-i Ali-i Osman (Fatih Kanunnamesi) (III) ise padişahın merkezi otoritesini mutlaklaştıran ve pekiştiren bir yasadır. Dolayısıyla yetki kısıtlaması I ve II'de mevcuttur.

6. Fransız generaller tarafından 1930'lu yıllarda Almanya'ya karşı oluşturulmuş olan savunma hattı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ren
• B) Maginot ✓
• C) Mercan
• D) Barbarossa
• E) Normandia

Fransa'nın Almanya'ya karşı 1930'lu yıllarda kurduğu savunma hattı Maginot Hattı'dır. Bu hat Almanya'dan gelebilecek saldırıları durdurmak amacıyla hazırlanmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Maginot" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

7. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde ekonomik etkinliklere dayalı olarak ortaya çıkan bir durum _değildir_?

• A) Göçebe yaşam tarzının benimsenmesi
• B) Dokumacılığın gelişmesi
• C) Ticaret yollarının ele geçirme mücadelesinin yapılması
• D) Tarımsal ürünlerin daha çok ithal edilmesi
• E) Devlet yönetimiyle ilgili kararların kurultayda alınması ✓

Kurultay (Kengeş), İslamiyet öncesi Türk devletlerinde devlet yönetimiyle, siyasi, askeri ve idari kararların alındığı meclistir. Kurultayda kararların alınması doğrudan siyasi/idari bir durumdur, ekonomik etkinliklere dayalı olarak ortaya çıkmış bir durum değildir. Dokumacılık (hayvancılığa dayalı), tarımsal ürün ithalatı, ticaret yolları mücadeleleri ve göçebe yaşam tarzı ise doğrudan ekonomik ve coğrafi koşullarla ilişkilidir.

8. I. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni kurması II. Batı Cephesi Komutanlığı'na Ali Fuat Paşa'yı ataması III. İstanbul Hükümeti ile tüm ilişkileri kesmesi Yukarıdakilerden hangileri ile Temsil Heyeti ulusal güçleri tek bir çatı altında toplamak ve Anadolu'da tek otorite olmak istemiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Temsil Heyeti; Sivas Kongresi'nde tüm bölgesel cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirerek ulusal güçleri tek bir çatı altında toplamış (I), Batı Cephesi Komutanlığı'na Ali Fuat Paşa'yı atayarak yürütme yetkisini kullanmış (II) ve Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin engelleme çabalarına karşı İstanbul Hükümeti ile ilişkileri kesme talimatı vererek Anadolu'da tek otorite olmak istemiştir (III). Dolayısıyla her üç eylem de bu amaca yöneliktir.

9. Aşağıdakilerden hangisi Yavuz Sultan Selimin Mısır Seferi’nin sonuçları arasında _yer almaz_?

• A) İmparatorluğun İslamiyet âlemindeki öncülüğünün pekişmesi
• B) Halifeliğin Osmanlılara geçmesi
• C) Suriye, Filistin ve Mısır'ın ele geçirilmesi
• D) Kutsal emanetlerin İstanbul'a getirilmesi
• E) İpek Yolu'nun hâkimiyet altına alınması ✓

Mısır Seferi Baharat Yolu ve İslam dünyası üzerinde etkili olmuştur; İpek Yolu'nun hakimiyet altına alınması bu seferin sonucu değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "İpek Yolu'nun hâkimiyet altına alınması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

10. I. TBMM, Kurtuluş Savaşı sırasında kaynak sağlamak amacıyla çıkardığı ilk kanun aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Başkomutanlık Kanunu
• B) Hiyanet-i Vataniye Kanunu
• C) Tekâlif-i Milliye Emirleri
• D) Ağnam vergisinin artırılmasına ilişkin kanun ✓
• E) Nisab-ı Müzakere Kanunu

I. TBMM açıldıktan hemen sonra, milli mücadeleye acil bütçe ve gelir sağlamak amacıyla çıkardığı ilk kanun, küçükbaş hayvan vergisi olan Ağnam vergisinin 4 katına çıkarılmasına dair kanundur (24 Nisan 1920).

11. Aşağıdakilerden hangisi III. Selim dönemiyle ilgilidir?

• A) Asakir-i Mansure-i Muhammediye
• B) Tanzimat Fermanı
• C) Sekban-ı Cedit
• D) Nizam-ı Cedit ✓
• E) Vaka-i Vakvakiye

III. Selim Dönemi'nde gerçekleştirilen yeniliklerin tümüne ve bu dönemde batı tarzında kurulan yeni orduya 'Nizam-ı Cedit' (E) adı verilir. Asakir-i Mansure ve Sekban-ı Cedit II. Mahmut dönemi; Tanzimat Fermanı Abdülmecit dönemi; Vaka-i Vakvakiye ise IV. Mehmet dönemi gelişmesidir.

12. Milli mücadele, yıllar ilerledikçe padişah karşısında gücünü ve otoritesini giderek arttırmıştır. Bu yargıya; I. Misak-ı Milli'nin ilanı II. Amasya Görüşmesinin yapılması III. TBMM'nin açılması Durumlarından hangisi ya da hangileri örnek olarak gösterilebilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Milli Mücadele hareketi güçlendikçe İstanbul Hükümeti ve padişah karşısında siyasi ve kurumsal üstünlük kazanmıştır: Misak-ı Milli'nin ilanı (I): Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin milli mücadele hedeflerini (Misak-ı Milli) kabul etmesi hareketin meşruiyet ve gücünü gösterir. Amasya Görüşmeleri (II): İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmi bir muhatap kabul etmesi, milli mücadelenin hukuki ve siyasi olarak tanındığının kanıtıdır. TBMM'nin açılması (III): Millet iradesine dayalı yeni bir kurucu ve yasama organının kurulması, padişah otoritesi karşısında yegane meşru güç haline geldiğini gösterir. Bu nedenle her üç durum da örnek gösterilebilir.

13. Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru _değildir_?

• A) Mondros Ateşkesinden sonra İstanbul'da Fethi Bey'le "Minber" gazetesini çıkarmıştır.
• B) Amasya Genelgesi'nden sonra askerlik mesleğinden istifa etmiştir.
• C) Ankara'ya geldiğinde "Ankara Ziraat Okulu "'nda konaklamıştır
• D) En büyük eserim olarak nitelendirdiği eser "Nutuk "tur. ✓
• E) Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra "Mareşallik" rütbesi ile "Gazilik" unvanını almıştır.

Mustafa Kemal Atatürk'ün "Benim en büyük eserim" diyerek nitelendirdiği değer Nutuk değil, Türkiye Cumhuriyeti'dir. Nutuk ise Cumhuriyet döneminin tarihi vesikası olan, 1919-1927 yıllarını kapsayan kendi kaleme aldığı tarihi eseridir. Diğer seçenekler (Ziraat Okulunda konaklaması, Sakarya sonrası gazilik ve mareşallik alması, Minber gazetesi ve Amasya Genelgesi'nden sonra - Erzurum Kongresi öncesinde - askerlikten istifa etmesi) tarihsel olarak tamamen doğrudur.

14. İstiklâl Marşı'nın kabul edilmesi, aşağıdaki ilkelerden hangisi ile ilgilidir?

• A) Milliyetçilik ✓
• B) Devletçilik
• C) Cumhuriyetçilik
• D) İnkılapçılık
• E) Laiklik

İstiklal Marşı'nın kabulü milli birlik, bağımsızlık ve ortak değerler etrafında şekillendiği için milliyetçilik ilkesiyle ilgilidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Milliyetçilik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

15. Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye'de kurulan ilk partidir?

• A) Millî Kalkınma Partisi ✓
• B) Adalet Partisi
• C) Cumhuriyet Halk Partisi
• D) Demokrat Parti
• E) Millet Partisi

II. Dünya Savaşı sonrasında çok partili hayata geçişin ilk adımı olarak Nuri Demirağ liderliğinde 18 Temmuz 1945'te kurulan 'Millî Kalkınma Partisi' (MKP), savaş sonrasında kurulan ilk muhalefet partisidir (Demokrat Parti ise daha sonra, Ocak 1946'da kurulmuştur).

16. I. Vergilerin hazineye aktarılması sağlanmıştır. II. Kapıkulu askerlerinin maaşları düzenli bir şekilde ödenmiştir. III. Toprağın boş kalması önlenmiştir. Yukarıdakilerden hangileri tımar sisteminin getirdiği faydalar arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Tımar sisteminde vergiler doğrudan hazineye aktarılmaz, bölgedeki tımar sahibi tarafından toplanıp yerinde asker yetiştirmek için harcanırdı (I). Kapıkulu askerleri (Yeniçeriler) tımar sisteminden değil, doğrudan devlet hazinesinden (Hazine-i Amire) üç ayda bir 'ulufe' adı verilen maaş alırlardı (II). Tımar sisteminde üretimin sürekliliğini sağlamak amacıyla toprağın boş kalması önlenirdi (III). Dolayısıyla yalnız III tımar sisteminin faydalarındandır.

17. Türk adının anlamı ve Türkiye ifadesi ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi _yanlıştır_?

• A) Türk adını siyasi bir kavram olarak kullanan ilk devlet Göktürklerdir
• B) Türk kelimesi Divan-ı Lügat-it-Türk'te olgunluk çağı demektir.
• C) Türkiye adı ilk kez Malazgirt Savaşı sonrasında kullanılmıştır. ✓
• D) Türk adına ilk kez Çin yıllıklarında rastlanılmıştır
• E) Ziya Gökalp'e göre Türk adı; töreli, kanun, nizam sahibi demektir.

"Türkiye" (Turchia) ifadesi coğrafi bir terim olarak ilk kez VI. yüzyılda Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. Daha sonra IX. ve X. yüzyıllarda Volga'dan Orta Avrupa'ya kadar olan bölgeye Doğu ve Batı Türkiye denilmiştir. XI. yüzyıldan itibaren ise Malazgirt Savaşı (1071) sonrası Anadolu'ya Türklerin yerleşmesiyle birlikte Anadolu için kullanılmaya başlanmıştır. Dolayısıyla Türkiye adı ilk kez Malazgirt Savaşı sonrasında değil, çok daha önce kullanılmıştır. Diğer tüm şıklar doğrudur.

18. Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile gerçekleşen uygulamalardan biri _değildir_?

• A) Askerlik vatan görevi haline geldi
• B) İşkence ve angarya yasaklandı
• C) Azınlıklara kendi okullarını açma hakkı verildi ✓
• D) Özel mülkiyet güvencesi getirildi
• E) Vergi adaleti getirildi

Azınlıklara kendi dillerinde okul açma, kilise ve hastane kurma gibi haklar doğrudan 1856 Islahat Fermanı ile tanınmıştır (Tanzimat Fermanı'nda bu haklar yer almaz). Tanzimat Fermanı (1839) ile can, mal, namus güvenliği ve müsaderenin kaldırılmasıyla özel mülkiyet hakkı güvenceye alınmış (A), vergi adaleti ve gelir vergisi getirilmiş (D), işkence-angarya yasaklanmış (C) ve askerlik herkes için vatan borcu haline getirilmiştir (B).

19. Türk topluluklarının dünya insanlık tarihine en önemli katkıları, aşağıdaki alanlardan hangisinde olmuştur?

• A) Ticaret
• B) Askerlik ✓
• C) Ekonomik
• D) Bilim
• E) Mimari

Türk topluluklarının insanlık tarihine en önemli katkılarından biri askeri teşkilat ve savaş tekniği alanındadır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Askerlik" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.

20. I. Halifeliğin kaldırılması II. Saltanatın kaldırılması III. "Devletin dini İslam'dır" maddesinin anayasadan çıkarılması Yukarıdaki gelişmelerden hangileri cumhuriyetin ilanına ortam hazırlamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Saltanatın kaldırılması, devlet başkanlığı ve yönetim biçimi konularında yeni bir düzenleme ihtiyacını doğurarak cumhuriyetin ilanına zemin hazırlamıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Yalnız II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.