Atatürk Dönemi Dış Politika (1923-1938) 3

1. Türkiye, Atatürk dönemi dış politikasında yaşanan 'Yabancı Okullar' meselesini hangi yaklaşımıyla çözüme kavuşturmuştur?

• A) Konuyu uluslararası platforma taşımaması ve iç sorun sayması ✓
• B) Yabancı öğretmenleri sınır dışı etmesi
• C) Okulları devletleştirmesi
• D) Okulları kapatması

Türkiye, yabancı okullar konusunu egemenlik hakkı olarak görüp 'iç mesele' saymış ve yabancı devletlerin müdahalesini reddetmiştir.

2. Adana gezisi esnasında genç bir kızın 'Bizi de kurtar!' feryadına Mustafa Kemal Paşa'nın, 'Kırk asırlık Türk yurdu düşman elinde esir kalamaz.' şeklinde yanıt vermesi, O'nun aşağıdaki bölgelerden hangisine yönelik hassasiyetini ve kararlılığını göstermektedir?

• A) Hatay ✓
• B) Musul
• C) Batı Trakya
• D) Batum

Türkiye ile Fransa arasında 20 Ekim 1921'de yapılan Ankara Antlaşması'yla Hatay, Fransa yönetimindeki Suriye sınırları içinde kalmıştı. Mustafa Kemal 1923'te yaptığı bir konuşmada ise buraların asırlardır Türk yurdu olduğunu ve düşmana bırakılamayacağını belirtmiştir. 1939'da Hatay'ın ana vatana katılması Mustafa Kemal'in bu sözünün ne kadar gerçekçi olduğunu göstermiştir.

3. 1923 ile 1939 yılları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Türkiye ile Fransa arasında yaşanan siyasi veya diplomatik krizlerden biri olmamıştır?

• A) Vagon Li
• B) Dış borçlar
• C) Hatay Sorunu
• D) Nüfus Mübadelesi ✓

Türkiye; 1923-39 yılları arasında yabancı okullar, Vagon Li Olayı, Hatay meselesi ve Osmanlı dış borçları konusunda sorunlar yaşarken, Nüfus Mübadelesi Sorunu'nu ise Yunanistan ile yaşamıştır.

4. Yeni Türk Devleti, yabancı okullar meselesinde en büyük diplomatik gerilimi hangi ülkeyle tecrübe etmiştir?

• A) İtalya
• B) Fransa ✓
• C) İngiltere
• D) Almanya

Osmanlı topraklarında en çok okulu bulunan Fransa, Tevhid-i Tedrisat Kanunu'na ve Türk müfettiş denetimine en çok direnen ülke olmuştur.

5. Briand-Kellogg Paktı'nın oluşturulmasındaki asıl gaye aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Savaşı ulusal politika aracı olarak kullanmayı yasaklamak ✓
• B) Askeri ittifak kurmak
• C) Ekonomik işbirliği sağlamak
• D) Sınırları değiştirmek

ABD ve Fransa öncülüğünde kurulan bu pakt, savunma haricinde savaşı yasadışı ilan etmiştir. Türkiye de 1929'da katılmıştır.

6. 10 Temmuz 1937 tarihinde Afgan Kralı Muhammed Zahir Han’a '...Dört kardeş millet arasında mevcut en sıkı dostluk bağlarını...' şeklinde başlayan bir telgraf çeken Mustafa Kemal Atatürk, bu ifadelerle aşağıdaki uluslararası antlaşmalardan hangisine vurgu yapmıştır?

• A) Balkan Antantının kurulmasını
• B) Briand-Kellog Paktının kurulmasını
• C) Sadabat Paktının kurulmasını ✓
• D) Akdeniz Paktının kurulmasını

Mustafa Kemal 10 Temmuz 1937'de Afganistan Kralı Muhammed Zahir Han'a bu telgrafı Sadabat Paktının kurulmasından dolayı göndermiştir. Sadabat Paktı; Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanmış ve Orta Doğu'da ortak bir savunma hattı kurulmasını amaçlamıştır.

7. Lozan'dan kalan pürüzlerin giderilmesi ve özellikle 1936 yılındaki Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile İngiltere’ye yakınlaşılması, Türkiye'nin aşağıdaki devletlerden hangisiyle olan diplomatik bağlarının zayıflamasına zemin hazırlamıştır?

• A) ABD
• B) Fransa
• C) SSCB ✓
• D) İtalya

Milli Mücadele Dönemi'nde Sovyet Rusya ile büyük bir yakınlaşma olmuş, ortak düşmanlar, sınır komşuluğu gibi sebeplerden dolayı iki devlet arasında önce Moskova sonra Kars Antlaşması imzalanmıştır. Süreç içinde Türkiye Lozan'ı imzalamış daha sonra da Batı dünyası ile yaşadıkları sorunları bir bir çözerek Batı ile yakınlaşması ise SSCB (Sovyet Rusya) ile ilişkilerin zayıflamasına neden olmuştur.

8. I. Fransa II. ABD III. İngiltere Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabulünden sonra Türkiye'nin yabancı okulları devlet denetimine alması, yukarıda numaralandırılmış devletlerden hangileriyle ikili ilişkilerde gerginliğe neden olmuştur?

• A) I ve III
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

XX. yüzyılın başlarında ülkemizde en çok ABD, Fransa ve İngiltere'ye ait yabancı okullar bulunmaktaydı. Tevhid-i Tedrisat Kanunu sonrası bu okullara, Türkçe, tarih ve coğrafya derslerinin konulması, bu derslere de Türk öğretmenlerin girmesinin zorunlu hâle getirilmesi ve bu okulların bakanlığa bağlı Türk müfettişlerince denetlenmesi kararı başta Fransa, ABD ve İngiltere ile olan ilişkileri olumsuz yönde etkilemiştir.

9. Hatay meselesinin çözümü amacıyla Milletler Cemiyeti tarafından hazırlatılan belgenin ismi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sandler Raporu ✓
• B) Brüksel Hattı
• C) Harbord Raporu
• D) Milne Hattı

İsveç temsilcisi Sandler tarafından hazırlanan rapor, Hatay'ın kendine özgü bir statüsü olması gerektiğini belirtmiştir.

10. İtalya'nın saldırgan politikalarının yol açtığı ve Sadabat Paktı'nın kurulmasını hızlandıran tehdit algısı, daha çok hangi coğrafyayı hedef almaktaydı?

• A) Kafkasya
• B) Karadeniz
• C) Orta Doğu ve Doğu Akdeniz ✓
• D) Balkanlar

İtalya'nın Habeşistan'ı işgali ve Orta Doğu üzerindeki emelleri, bölge ülkelerini birleşmeye itmiştir.

11. Türkiye ve Yunanistan'ı 1930 yılında Dostluk Antlaşması imzalamaya götüren temel uzlaşma konusu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) NATO üyeliği
• B) Nüfus Mübadelesi sorununun çözülmesi ✓
• C) Ege Adaları'nın iadesi
• D) Kıbrıs Sorunu'nun çözülmesi

Mübadele sorununun karşılıklı tavizlerle çözülmesi, iki ülke ilişkilerini yumuşatmış ve dostluk dönemini başlatmıştır.

12. Cumhuriyetin ilk yıllarında 'tam bağımsızlık' hedefini ekonomik boyutta en çok tehdit eden dış kaynaklı sorun aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Düyun-u Umumiye ve Kapitülasyonlar ✓
• B) Nüfusun azlığı
• C) Tarımsal üretim azlığı
• D) Demiryolu yetersizliği

Kapitülasyonlar ve Düyun-u Umumiye, ekonomik bağımsızlığı engelliyordu.

13. Türkiye'nin de taraf olduğu Litvinov Protokolü'ne imza atan devletlerin birleştiği ortak hedef neydi?

• A) Savaşı reddetmek ve silahsızlanmak ✓
• B) Almanya'ya karşı birleşmek
• C) Ticaret yollarını kontrol etmek
• D) Sömürgeciliği yaymak

Sovyet Rusya'nın öncülüğünde imzalanan bu protokol, Briand-Kellogg Paktı'nın Doğu Avrupa'da uygulanmasını amaçlamıştır. Türkiye de imzalamıştır.

14. Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk hayattayken Türkiye'ye resmî ziyarette bulunan ilk yabancı devlet lideri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yunanistan Başbakanı Venizelos
• B) İngiltere Kralı VIII. Edward
• C) Afgan Kralı Emanullah Han ✓
• D) İran Şahı Rıza Pehlevi

Afgan Kralı Emanullah Han, 1928'de Türkiye'yi ziyaret eden ilk devlet başkanıdır.

15. I. Türkiye'nin Milletler Cemiyetine katılması II. Boğazların Türkiye'nin denetimine bırakılması III. Türkiye'nin Kore'ye asker göndermesi Yukarıda sıralanan diplomatik gelişmelerden hangileri doğrudan Atatürk'ün sağlığında (Atatürk Dönemi'nde) gerçekleşmiştir?

• A) Yalnız II
• B) I ve III
• C) I ve II ✓
• D) Yalnız I

Türkiye Cumhuriyeti 1932'de Milletler Cemiyetine üye olurken, 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'yle de Boğazların denetimi yetkisini üstüne almıştır. Türkiye'nin Kore'ye asker göndermesi Atatürk Dönemi'ne ait olan bir gelişme değildir. Türkiye (Adnan Menderes Dönemi'nde Kore'ye asker göndermiştir.)

16. 1926 yılında imzalanan Ankara Antlaşması sonucunda, Irak petrolleri konusunda Türkiye'ye tanınan ayrıcalık hangisidir?

• A) Musul petrollerinin %10'unu 25 yıl süreyle alma hakkı ✓
• B) Hiçbir hak alamaması
• C) Tüm petrollerin işletme hakkı
• D) Musul'u geri alma hakkı

Türkiye, Musul'u bırakma karşılığında, bölge petrollerinden elde edilecek gelirin %10'unu 25 yıl süreyle alma hakkı kazanmıştır.

17. Gazi Mustafa Kemal Atatürk dönemine ait Türk dış politikasının elde ettiği son büyük diplomatik kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sadabat Paktı
• B) Montrö Sözleşmesi
• C) Hatay Cumhuriyeti'nin Kurulması ✓
• D) Balkan Antantı

• Atatürk'ün vefatı: 10 Kasım 1938. • Hatay Cumhuriyeti'nin Kurulması: 2 Eylül 1938 (Atatürk hayattadır ve dış politikanın son başarısıdır). • Not: Hatay'ın Anavatana resmen katılması 1939'da (İnönü Dönemi) gerçekleşmiştir. Bu nedenle şık 'Kurulması' olarak düzeltilmiştir.

18. Lozan Barış Antlaşması ile kurulan Boğazlar Komisyonu'na başkanlık eden ilk kişi hangi devletin vatandaşıdır?

• A) İtalya
• B) Fransa
• C) Türkiye ✓
• D) İngiltere

Lozan'a göre komisyonun başkanı Türk olacaktı.

19. Lozan'daki barış görüşmelerine taraf olarak değil, gözlemci sıfatıyla dâhil olan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

• A) ABD ✓
• B) Almanya
• C) Rusya
• D) Bulgaristan

ABD konferansa gözlemci statüsünde katılmıştır.

20. Türkiye'nin Batılı ülkelerle çözümlediği aşağıdaki meselelerden hangisi, SSCB'nin kendi çıkarları açısından emsal oluşturacağı endişesiyle Türk-Sovyet ilişkilerinde fikir ayrılığı yaratmıştır?

• A) Bozkurt - Lotus Olayı
• B) Musul Meselesi
• C) Boğazlar
• D) Osmanlı dış borçları ✓

Türkiye'nin Osmanlıdan kalan borçların tasfiyesi için Batılı devletlerle yaptığı antlaşma SSCB tarafından hoş karşılanmamıştır. Çarlık Rusya Dönemi'nin borçlarını tanımayan SSCB, kendi durumuna emsal teşkil edeceği için, Türkiye'nin de kendileri gibi hareket etmesini istemiştir. Bu da bazı görüş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır.

21. Lozan Barış Antlaşması metninde, Türkiye ile Suriye arasındaki sınır hattı çizilirken hangi geçmiş antlaşma referans kabul edilmiştir?

• A) 1921 Ankara Antlaşması ✓
• B) Gümrü Antlaşması
• C) Kars Antlaşması
• D) 1926 Ankara Antlaşması

Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması sınırları esas alınmıştır.

22. Mustafa Kemal Atatürk'ün Hatay davasına dikkat çekmek için 'Asım Us' müstear ismiyle kaleme aldığı yazılar hangi basın organında çıkmıştır?

• A) Kurun Gazetesi ✓
• B) Hakimiyet-i Milliye
• C) Yeni Gün
• D) Cumhuriyet

Atatürk, Hatay konusunda hükümetin politikasını yetersiz bularak 'Asım Us' imzasıyla Kurun gazetesinde eleştirel yazılar yazmıştır.

23. Irak Kralı'nın Sadabat Paktı tebriğine cevaben Atatürk'ün '...Dört devletin dünya barışı yolunda...' ifadelerini kullandığı telgrafta bahsi geçen 'dört devlet' arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır?

• A) İran
• B) Irak
• C) Suriye ✓
• D) Türkiye

8 Temmuz 1937'de imzalanan Sadabat Paktı'na; Türkiye, İran, Afganistan ve Irak katılmıştır. Pakt'a Türkiye ile Hatay sorunu ve Irak ile de sınır problemi yaşayan Suriye katılmamıştır.

24. Atatürk'ün İran Şahı Rıza Pehlevi'ye '...Memleketimizin barış idealinde müşterek bir eseri olan bu antlaşmanın...' şeklinde yanıt verdiği ve dünya barışına katkısını vurguladığı diplomatik adım hangisidir?

• A) Sadabat Paktının kurulması ✓
• B) Balkan Antantı'nın kurulması
• C) Briand-Kellogg Paktının kurulması
• D) Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin imzalanması

Mustafa Kemal Atatürk, 1937'de İran Şahi Rıza Pehlevi'ye soruda verilen telgrafı imzalanan Sadabat Paktı'ndan dolayı göndermiştir. Sadabat Paktı; Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanmış ve Orta Doğu'da ortak bir savunma hattı kurulması amaçlanmıştır.

25. Lozan Barış Antlaşması kararları doğrultusunda Ege Adaları'nın paylaşımı ve statüsü nasıl şekillenmiştir?

• A) Hepsi Yunanistan'a verilmiştir
• B) Gökçeada ve Bozcaada Türkiye'ye, diğer adalar Yunanistan'a, Oniki Ada İtalya'ya bırakılmıştır ✓
• C) Hepsi Türkiye'ye verilmiştir
• D) Hepsi İtalya'ya verilmiştir

Lozan'da adaların paylaşımı bu şekilde yapılmıştır.