Atatürk Dönemi İç Politika 1

1. _Cumhuriyet Halk Fırkası_ (CHF) hangi tarihte kurulmuştur?

• A) 3 Mart 1924
• B) 23 Nisan 1920
• C) 29 Ekim 1923
• D) 9 Eylül 1923 ✓

Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF), 9 Eylül 1923 tarihinde 'Halk Fırkası' adıyla kurulmuştur. (Cumhuriyet'in ilanından sonra 'Cumhuriyet' adını almıştır). Atatürk'ün önderliğinde kurulan bu örgüt, Türkiye'nin ilk siyasi partisidir.

2. _1924 Anayasası_'nın güçler/kuvvetler birliği anlayışı ile ilgili en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kuvvetler ayrılığı ilkesini tam olarak uygulaması
• B) Güçler birliği ilkesini benimserken görevler ayrılığına (karma hükümet) yer vermesi ✓
• C) Tek partili rejimi anayasal olarak zorunlu kılması
• D) Yürütme organını tamamen bağımsız kılması

1924 Anayasası'nda egemenlik ve yetkiler mecliste toplanmış (güçler birliği), ancak meclis yürütme görevini hükümet/cumhurbaşkanı eliyle yürüterek görevler ayrılığına (karma hükümet sistemi) yaklaşmıştır.

3. Atatürk'e yönelik _İzmir Suikastı_ girişimi hangi yıl ortaya çıkarılmıştır?

• A) 1923
• B) 1927
• C) 1924
• D) 1926 ✓

İzmir Suikastı girişimi (16 Haziran 1926), Giritli Şevki'nin ihbarıyla ortaya çıkarılmıştır. Eski İttihatçılar ve rejim karşıtlarının planladığı bu girişim, İstiklal Mahkemeleri'nde yargılamalarla sonuçlanmıştır.

4. _Serbest Cumhuriyet Fırkası_ hangi yıl kurulmuştur?

• A) 1930 ✓
• B) 1925
• C) 1931
• D) 1924

Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930), 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkilerini azaltmak ve demokrasiyi geliştirmek amacıyla Atatürk'ün isteğiyle Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.

5. _Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası_'nın (TCF) kapatılmasına neden olan olay nedir?

• A) Menemen Olayı
• B) Şeyh Sait İsyanı ✓
• C) Cumhuriyetin ilanı
• D) İzmir Suikastı

Şeyh Sait İsyanı (1925), Cumhuriyet rejimine yönelik ilk büyük isyandır. İsyanın çıkmasında TCF'nin dini duyguları istismar ettiği ('Dini inançlara saygılıyız' maddesi) gerekçesiyle parti kapatılmıştır.

6. Türkiye Cumhuriyeti'nin _ilk muhalefet partisi_ hangisidir?

• A) Demokrat Parti
• B) Serbest Cumhuriyet Fırkası
• C) Halk Zümresi
• D) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ✓

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924), Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy gibi Milli Mücadele komutanları tarafından kurulan ilk muhalefet partisidir.

7. _Menemen Olayı_ (Kubilay Olayı) hangi yıl gerçekleşmiştir?

• A) 1931
• B) 1925
• C) 1930 ✓
• D) 1926

Menemen Olayı (23 Aralık 1930), Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kendini feshetmesinden hemen sonra, Derviş Mehmet ve yandaşlarının çıkardığı irticai bir ayaklanmadır.

8. Atatürk'ün '_Nutuk_' adlı eseri hangi yıllar arasındaki olayları kapsar?

• A) 1927-1931
• B) 1924-1927
• C) 1919-1927 ✓
• D) 1919-1923

Nutuk, Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışından, 1927 yılına kadar (CHP'nin 2. Kurultayı'nda okunmuştur) olan olayları anlattığı temel eserdir.

9. Atatürk döneminde kabul edilen _Soyadı Kanunu_ hangi yıl çıkarılmıştır?

• A) 1934 ✓
• B) 1930
• C) 1928
• D) 1931

Soyadı Kanunu (21 Haziran 1934), toplumsal eşitliği sağlamak ve karışıklıkları önlemek amacıyla çıkarılmıştır. (Aynı yıl Atatürk'e 'Atatürk' soyadı verilmiştir).

10. Türk kadınlarına _milletvekili seçme ve seçilme hakkı_ hangi yıl verilmiştir?

• A) 1931
• B) 1928
• C) 1930
• D) 1934 ✓

Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı 5 Aralık 1934'te verilmiştir. (Sırasıyla: 1930 Belediye, 1933 Muhtar, 1934 Vekil).

11. _Halkevleri_ hangi amaçla kurulmuştur?

• A) Eğitim ve kültür faaliyetlerini yaygınlaştırmak ✓
• B) Ekonomik kalkınmayı sağlamak
• C) Siyasi partileri desteklemek
• D) Askeri eğitim vermek

Halkevleri (1932), halkın eğitim ve kültür seviyesini yükseltmek, inkılapları halka benimsetmek amacıyla kurulmuştur.

12. Atatürk'ün '_Yurtta sulh, cihanda sulh_' ilkesi hangi alanla ilgilidir?

• A) Eğitim
• B) Ekonomi
• C) Kültür
• D) Dış politika ✓

'Yurtta sulh, cihanda sulh' sözü, Türkiye Cumhuriyeti'nin barışçıl dış politikasının temelidir.

13. _Tevhid-i Tedrisat Kanunu_ hangi alanda yapılmış bir düzenlemedir?

• A) Ekonomi
• B) Eğitim ✓
• C) Hukuk
• D) Siyaset

Tevhid-i Tedrisat (Öğretim Birliği) Kanunu (1924), eğitimde birliği sağlamış ve medreseleri kapatarak eğitimi laiekleştirmiştir.

14. _Türk Dil Kurumu_ hangi amaçla kurulmuştur?

• A) Edebiyat eserlerini zenginleştirmek
• B) Halkın eğitim seviyesini artırmak
• C) Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak ve zenginleştirmek ✓
• D) Yeni alfabe geliştirmek

Türk Dil Kurumu (1932), Türkçeyi yabancı kelimelerin boyunduruğundan kurtarmak ve bilim dili haline getirmek için kurulmuştur.

15. Atatürk döneminde _Devletçilik_ ilkesi hangi alanda etkili olmuştur?

• A) Kültür
• B) Eğitim
• C) Ekonomi ✓
• D) Siyaset

Devletçilik, özel sektörün yetersiz kaldığı durumlarda devletin ekonomiye müdahale etmesini öngören ekonomik modeldir.

16. _Aşar Vergisi'nin kaldırılması_ hangi yıl gerçekleşmiştir?

• A) 1930
• B) 1924
• C) 1925 ✓
• D) 1926

Aşar Vergisi (1925), köylünün üzerindeki yükü hafifletmek amacıyla kaldırılmıştır (Halkçılık).

17. _Türk Harf İnkılabı_ hangi yıl yapılmıştır?

• A) 1925
• B) 1926
• C) 1930
• D) 1928 ✓

Harf İnkılabı (1 Kasım 1928), Arap harflerinin yerine Latin esaslı yeni Türk alfabesinin kabul edilmesidir.

18. _Kabotaj Kanunu_'nun amacı nedir?

• A) Eğitim sistemini geliştirmek
• B) Sanayileşmeyi hızlandırmak
• C) Yabancı sermayeyi artırmak
• D) Deniz ticaretinde Türk egemenliğini sağlamak ✓

Kabotaj Kanunu (1926), Türk karasularında işletmecilik hakkını sadece Türk vatandaşlarına vererek denizlerdeki ekonomik bağımsızlığı sağlamıştır.

19. Atatürk döneminde çıkarılan _İskân Kanunu_ hangi amaçla yapılmıştır?

• A) Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'den sınır dışı edilmesi
• B) Toprak reformu yapılarak köylüye toprak dağıtılması
• C) Göçmenlerin ve aşiretlerin planlı biçimde iskân edilmesi ve Türk kültürünü yaymak ✓
• D) Şehirlileşmeyi hızlandırmak için kentlere göçü zorla sağlamak

1934 tarihli İskân Kanunu; Balkan göçmenlerinin yerleştirilmesi, aşiretlerin belirli bölgelere nakledilmesi ve Türk ulusal kimliğinin yayılmasını amaçlamıştır. Soyadı Kanunu ile aynı yıl (1934) çıkarılmıştır.

20. _Türk Tarih Kurumu_ hangi amaçla kurulmuştur?

• A) Türk tarihini araştırmak ve doğru bilgilerle öğretmek ✓
• B) Dış politikada etkinlik sağlamak
• C) Eğitim sistemini geliştirmek
• D) Sanayileşmeyi hızlandırmak

Türk Tarih Kurumu (1931), Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak ve Türklerin dünya medeniyetine katkılarını ortaya koymak için kurulmuştur.

21. Cumhuriyetin ilanından (1923) sonra Türkiye'nin _ilk Cumhurbaşkanı_ kim olmuştur?

• A) Fevzi Çakmak
• B) İsmet İnönü
• C) Mustafa Kemal Atatürk ✓
• D) Kazım Karabekir

Cumhuriyetin ilanıyla (29 Ekim 1923) TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa oy birliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

22. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türkiye'nin _ilk Başbakanı_ kim olmuştur?

• A) Celal Bayar
• B) Rauf Orbay
• C) İsmet İnönü ✓
• D) Fethi Okyar

Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı olunca, hükümeti kurma görevini İsmet İnönü'ye vermiş ve o da ilk Başbakan olmuştur.

23. Cumhuriyetin ilanıyla _Meclis Başkanlığı_ görevine kim seçilmiştir?

• A) Ali Fethi Okyar ✓
• B) İsmet İnönü
• C) Kazım Karabekir
• D) Rauf Orbay

Cumhuriyet ilan edilince Mustafa Kemal Cumhurbaşkanı, İsmet İnönü Başbakan, Ali Fethi Okyar ise TBMM Başkanı olmuştur.

24. Şeyh Said İsyanı'nı bastırmak için çıkarılan ve hükümete olağanüstü yetkiler veren kanun hangisidir?

• A) Teşkilat-ı Esasiye
• B) İstiklal Mahkemeleri Kanunu
• C) Takrir-i Sükun Kanunu ✓
• D) Hıyanet-i Vataniye Kanunu

Takrir-i Sükun Kanunu (Huzuru Sağlama Yasası) (1925), Şeyh Said İsyanı üzerine çıkarılmış ve 1929'a kadar yürürlükte kalmıştır.

25. Şeyh Said İsyanı sırasında isyanı bastırmakta yetersiz kaldığı gerekçesiyle istifa eden Başbakan kimdir?

• A) İsmet İnönü
• B) Ali Fethi Okyar ✓
• C) Rauf Orbay
• D) Celal Bayar

İsyan çıktığında Başbakan olan Ali Fethi Okyar, sert tedbirler almakta tereddüt edince istifa etmiş, yerine İsmet İnönü geçerek sert tedbirler (Takrir-i Sükun) almıştır.