Atatürk İnkılapları 3

1. Türk kadını, _muhtarlık seçimlerine katılma hakkını_ hangi yıl elde etmiştir?

• A) 1934
• B) 1933 ✓
• C) 1930
• D) 1935

Kadınlara muhtar olma ve ihtiyar heyetine seçilme hakkı 1933 yılında verilmiştir.

2. Yeni Türk Devleti'nin Batılı ülkelerle olan ticari faaliyetlerinin daha düzenli ve kolay hâle gelmesinde; I. hafta sonu tatilinin cuma gününden pazar gününe alınması, II. kara sularında yük ve yolcu taşıma hakkının sadece Türk milletine verilmesi, III. eskiden uygulanan ağırlık ve uzunluk birimlerinin değiştirilmesi gelişmelerinden hangisi ya da hangileri doğrudan etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız I
• C) I ve II
• D) I ve III ✓

Yeni Türk Devleti, Batılı devletlerle ticari ilişkisini geliştirmek ve Avrupa'yla uyum sağlamak için hafta tatilini cumadan pazara alarak Batılı devletlerle bu konuda uyum sağlamıştır. Ayrıca Osmanlıda kullanılan ve hiçbir Avrupalı devletin kullanmadığı arşın, endaze, okka, çeki gibi uzunluk ve ağırlık birimleri de değiştirilerek metre, km, litre vb. uygulamalar getirilip Avrupalı devletlerle ticari ilişkilerde kolaylık sağlanmıştır. 1926 yılında çıkarılan Kabotaj Kanunu'nun ise Batılı devletlerle yapılan ticari hayatı kolaylaştırıcı bir etkisi olduğu söylenemez.

3. Bölgesel güvenliği sağlamak amacıyla oluşturulan _Balkan Antantı_, hangi yıl ve hangi ülkelerin katılımıyla imzalanmıştır?

• A) 1934 - Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya ✓
• B) 1937 - Türkiye, İran, Irak, Afganistan
• C) 1932 - Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan
• D) 1930 - Türkiye, Yunanistan

Balkan sınırlarının güvenliğini sağlamak amacıyla 1934'te Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Balkan Antantı imzalanmıştır.

4. Türkiye'de yükseköğretimi çağdaş bir yapıya kavuşturmak amacıyla, İsviçreli Profesör Albert Malche'nin hazırladığı rapor doğrultusunda _Üniversite Reformu_ hangi yıl gerçekleştirilmiştir?

• A) 1931
• B) 1933 ✓
• C) 1928
• D) 1935

1933 yılında yapılan Üniversite Reformu ile eski Darülfünun kapatılarak yerine çağdaş bilim anlayışına uygun İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Bu reform, Cumhuriyet tarihinin en önemli eğitim adımlarından biridir.

5. Ankara'nın, yeni kurulan Türk Devleti'nin başkenti olarak resmen kabul edilmesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?

• A) 3 Mart 1924
• B) 13 Ekim 1923 ✓
• C) 23 Nisan 1920
• D) 29 Ekim 1923

Cumhuriyetin ilanından hemen önce, 13 Ekim 1923 tarihinde çıkarılan kanunla Ankara başkent ilan edilmiştir.

6. Cumhuriyetin ilk yıllarında uygulanan _Demiryolu politikası_, Atatürk'ün hangi ilkeleriyle doğrudan bağlantılıdır?

• A) Milliyetçilik ve Devletçilik ✓
• B) Cumhuriyetçilik
• C) İnkılapçılık
• D) Laiklik

Yabancı şirketlerin elindeki demiryollarının millileştirilmesi ve yeni hatların devlet eliyle yapılması Milliyetçilik ve Devletçilik ilkeleriyle ilgilidir.

7. 1926 yılında yürürlüğe giren ve Türk kara sularındaki yolcu ve yük taşıma imtiyazını tamamen Türk vatandaşlarına ve gemilerine devreden yasa aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
• B) Soyadı Kanunu
• C) Kabotaj Kanunu ✓
• D) Takrir-i Sükûn Kanunu

Osmanlı Devleti'nde kapitülasyon antlaşmalarının etkisiyle deniz taşımacılığı ve ticareti yabancıların eline geçmişti. 1 Temmuz 1926 yılında çıkarılan Kabotaj Kanunu ile Türk kara sularında yolcu ve yük taşıma hakkı sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına verilmiştir.

8. 17 Şubat 1923'te toplanan _İzmir İktisat Kongresi'ne_ (Türkiye İktisat Kongresi) başkanlık eden devlet adamı ve asker kimdir?

• A) Ali Fethi Okyar
• B) Rauf Orbay
• C) Kâzım Karabekir ✓
• D) İsmet İnönü

Yeni Türk Devleti'nin ekonomi politikalarının belirlendiği ve Misak-ı İktisadi kararlarının alındığı İzmir İktisat Kongresi'nin başkanlığını Kâzım Karabekir Paşa yapmıştır.

9. Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin sonlandırılarak yerine ordunun siyaset dışı kalmasını sağlayan Genelkurmay Başkanlığı'nın kurulması, en çok hangi Atatürk ilkesiyle örtüşmektedir?

• A) Devletçilik
• B) Cumhuriyetçilik ✓
• C) İnkılapçılık
• D) Halkçılık

Ordunun siyasetten ayrılmasını sağladığı için bu inkılap Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan ilgilidir.

10. Mustafa Kemal'in 18 Ağustos 1932'de Yunus Nadi ile yaptığı görüşmede "Amaç, Türk milletine kendi mazisinde mevcut ve miras kalmış, geleceğini de kapsayan kendi kültürünü ortaya çıkararak göstermektir." diyerek kuruluş felsefesini anlattığı kurum aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Türk Tarih Kurumu
• B) Türk Dil Kurumu ✓
• C) İstanbul Şehir Tiyatroları
• D) Millet Mektepleri

Doğru cevap Türk Dil Kurumu'dur. Mustafa Kemal Atatürk, 12 Temmuz 1932'de kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (TDK) kuruluş felsefesini, 18 Ağustos 1932'de Yalova'da Cumhuriyet gazetesi başyazarı Yunus Nadi ile yaptığı görüşmede bu sözlerle özetlemiştir. Soru kökündeki 'mazi' (geçmiş) ve 'miras' ifadeleri adayları yanıltıp Türk Tarih Kurumu'na (TTK) yönlendirse de, görüşmenin yapıldığı tarih (18 Ağustos 1932) ve görüşmenin ana konusu doğrudan dil inkılabı/Türkçenin zenginleştirilmesidir. Atatürk bu röportajda, dilin bir milletin kültürünü ve tarihsel birikimini geleceğe taşıyan en temel unsur olduğunu belirtmiştir.

11. Milli Mücadele ve Cumhuriyet yıllarında sağlık hizmetlerini yürütmekle görevli _Sıhhiye Vekâleti_ (Sağlık Bakanlığı) kaç yılında teşkilatlanmıştır?

• A) 1920 ✓
• B) 1930
• C) 1923
• D) 1925

TBMM'nin açılışından hemen sonra, 3 Mayıs 1920'de Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti (Sağlık Bakanlığı) kurulmuştur.

12. Mustafa Kemal'in "Eğitimde gelecek uygulamalara temel olacak programları hazırlayacağız." direktifi doğrultusunda, 22 Mart 1926 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen eğitim odaklı kanun hangisidir?

• A) Kabotaj
• B) Yeni Türk Ceza
• C) Tevhid-i Tedrisat
• D) Maarif Teşkilatı ✓

Mustafa Kemal'in parçada verilen sözüne yönelik 1926'da "Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun" çıkarılmıştır. Bu kanun ile ortaöğretim ders programları hazırlanırken devletin izni olmadan okul açılamayacağı kararı alınmıştır.

13. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin, sanayileşme hamlesi olarak hazırladığı Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın _uygulanmaya başlandığı_ yıl hangisidir?

• A) 1933
• B) 1923
• C) 1926
• D) 1934 ✓

1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin ardından Türkiye ekonomide devletçilik politikasına geçmiştir. Bunun için de 1933-1938 yılları arasını kapsayacak şekilde Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanmıştır. Planın hazırlanma yılı 1933'tür. Ancak bu plan 1934 yılında uygulanmaya başlamıştır.

14. Aşağıdakilerden hangisi, TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanat makamını kaldırmasının nedenleri arasında sayılamaz?

• A) Millet egemenliğine dayalı yönetimin Türk milletinin karakterine daha uygun olması
• B) Bir ülkede iki hükümetin olmasının milli menfaatlerle bağdaşmaması
• C) Osmanlı Devleti'nin TBMM Hükümeti ile birlikte Lozan Konferansı'na davet edilmesi
• D) Halife Abdülmecid Efendi'nin elçi kabul etmesi ve millî egemenliğe aykırı davranışlarda bulunması ✓

TBMM, 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır. Böylece Osmanlı Devleti resmen sona ererken halife olarak da Abdülmecid Efendi seçilmiştir. Abdülmecid Efendi'nin, ulusal egemenlik ve laikliğe aykırı davranması, elçi kabul etmesi, Topkapı Sarayı'nda tören istemesi gibi sebeplerden dolayı 3 Mart 1924'te halifelik kaldırılmıştır. Bu durumun saltanatın kaldırılmasının gerekçeleri ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır.

15. Cumhuriyet döneminde eski ölçü birimlerinin terk edilerek uluslararası ölçü birimlerine geçilmesi, en çok hangi alandaki faaliyetleri kolaylaştırmayı amaçlamıştır?

• A) Ulaşım
• B) Siyasi
• C) Turizm
• D) Ticaret ✓

1931 yılında kabul edilen kanunla Osmanlı Devleti'nde kullanılan ölçü birimleri değiştirilerek, Avrupa ya da Batılı ülkelerin kullandıkları ölçü birimleri kullanılmaya başlanmıştır. Böylece Avrupa'dan gelen bir ticari mal ya da ülkemizden Avrupa'ya ihraç edilen ticari mallardaki ölçü birimlerinin aynı olması ticarette kolaylık sağlarken, ticaretin devamlılığı hususunda da faydalar sağlamıştır.

16. Seçeneklerde yer alan inkılaplardan hangisi doğrudan _toplumsal (sosyal) alanda_ gerçekleştirilen düzenlemelerdendir?

• A) İzmir İktisat Kongresi
• B) Soyadı Kanunu ✓
• C) Kabotaj Kanunu
• D) Saltanatın kaldırılması

Soyadı Kanunu, toplumsal düzeni sağlamak ve sınıf ayrımını kaldırmak amacıyla yapılan sosyal bir inkılaptır.

17. Dinî işler ve vakıflardan sorumlu olan Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti hangi tarihte alınan bir kararla lağvedilmiştir?

• A) 17 Şubat 1926
• B) 3 Mart 1924 ✓
• C) 29 Ekim 1923
• D) 1 Kasım 1928

3 Mart 1924 tarihinde Halifeliğin kaldırıldığı gün Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti de kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.

18. Lozan'da kapitülasyonların kaldırılmasına karşın iç sulardaki bazı yabancı imtiyazlarının devam etmesi üzerine, 1926 yılında bu duruma son veren ve kapitülasyonların kaldırılışını taçlandıran gelişme hangisidir?

• A) Kabotaj Kanunu'nun çıkarılması ✓
• B) İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması
• C) Sanayi ve Maadin Bankasının kurulması
• D) Aşar vergisinin kaldırılması

Lozan Barış Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'nin herhangi bir devlete verdiği ticari, mali, siyasi, hukuki, diplomasi ve eğitim gibi alanlardaki ayrıcalık ifade eden kapitülasyonlar kaldırılmıştır. Ancak ülke içinde Osmanlıdan gelen imtiyazlar yabancılar tarafından kullanılmaya devam ediyordu. Bunlardan biri de denizlerde yük ve yolcu taşıma hakkının yabancıların elinde olmasıydı. 1 Temmuz 1926'da çıkarılan Kabotaj Kanunu ile kara sularında yük ve yolcu taşıma hakkı sadece Türklere verilmiştir. Bu kanun kapitülasyonların kaldırılmasını tamamlayan bir gelişmedir.

19. Mustafa Kemal'in "Dünyanın her türlü ilminden, buluşlarından, ilerlemelerinden istifade edelim, yalnız asıl temeli, kendi içimizden çıkarmak mecburiyetinde olduğumuzu asla unutmayalım." diyerek altını çizdiği, eğitim ve öğretimde olması gereken temel özellikler nelerdir?

• A) Demokratik olması
• B) Kanun güvencesi
• C) Çağdaş ve millî olması ✓
• D) Parasız ve zorunlu olması

Atatürk'ün "Dünyanın her türlü ilminden istifade edelim." demesi o günün en ileri düzeyindeki devletlerden geri kalınmaması yani "çağdaş" olunması, "Yalnız asıl temeli kendi içimizden çıkarmak mecburiyetinde olmamız gerekir." sözleri ile de verilen eğitimin "millî" olması istemiştir.

20. Aşağıdaki inkılap hareketlerinden hangisi _hukuk sistemi_ üzerinde yapılan bir yeniliktir?

• A) Kabotaj Kanunu
• B) Medeni Kanun ✓
• C) Harf İnkılabı
• D) Tevhid-i Tedrisat

Türk Medeni Kanunu'nun kabulü, hukuk sisteminin modernleşmesi adına atılan en önemli adımdır.

21. Cumhuriyet döneminin _ilk genel nüfus sayımı_ hangi yılda gerçekleştirilmiştir?

• A) 1923
• B) 1927 ✓
• C) 1930
• D) 1935

Cumhuriyet döneminin ilk genel nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.

22. Balkan turuna çıkmak üzere 16 Haziran 1938'de kendi uçağıyla İstanbul'dan Atina'ya uçan ve öncesinde Atatürk'ü Savarona Yatı'nda ziyaret ederek vedalaşan ilk Türk kadın savaş pilotumuz kimdir?

• A) Esra Özatay
• B) Leman Bozkurt Altınçekiç
• C) Sabiha Gökçen ✓
• D) Bedriye Tahir Gökmen

Sabiha Gökçen, 16 Haziran 1938'de Atatürk'ü Balkan turuna çıkmadan önce Savarona Yatı'nda ziyaret etmiş, Mustafa Kemal, Sabiha Gökçen'e rahatsızlığı nedeniyle onu uğurlamaya gelemeyeceği için üzgün olduğunu ancak dünya radyolarının ondan bahsedeceğini söylemiştir.

23. Milli ekonomiyi desteklemek gayesiyle Cumhuriyetin ilk yıllarında faaliyete geçen ve Türkiye'nin ilk özel bankası olma unvanını taşıyan _İş Bankası_ kaç yılında kurulmuştur?

• A) 1930
• B) 1924 ✓
• C) 1923
• D) 1933

Türkiye İş Bankası, ekonomik kalkınmayı desteklemek amacıyla 1924 yılında kurulmuştur.

24. 1924 Anayasası hükümlerine göre Cumhurbaşkanının görev süresi kaç yıl olarak belirlenmiştir?

• A) 4 yıl ✓
• B) Ömür boyu
• C) 5 yıl
• D) 7 yıl

1924 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçilirdi.

25. Atatürk'ün 12 Temmuz 1932'de Çankaya'da sarf ettiği "Dil işlerini düşünecek zaman da gelmiştir; ne dersiniz? Öyle ise Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti gibi bir de ona kardeş bir cemiyet kuralım." sözü üzerine faaliyete geçirilen kurum hangisidir?

• A) Halkevleri
• B) Türk Ocakları
• C) Millet Mektepleri
• D) Türk Dil Kurumu ✓

Mustafa Kemal, Türk dilini yabancı kelimelerin boyunduruğundan kurtarmak, Türkçenin zenginliğini ortaya koymak ve bilim dili hâline gelmesini sağlamak, Türk dilinin kökenlerini araştırmak, konuşma dili ile yazı dili arasındaki farklılığı gidermek ve teknik kavramlara Türkçe karşılık bulmak, Türk diline yeni kelimeler kazandırılmak amacıyla 12 Temmuz 1932'de Türk Dil Kurumunu açmıştır.