Atatürk İnkılapları 3

1. Mustafa Kemal Atatürk'ün naaşı, 1953 yılında Etnografya Müzesi'nden alınarak Anıtkabir'e taşınmıştır. Anıtkabir'in yapıldığı yerin (tepenin) o dönemki adı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Rasattepe ✓
• B) Gültepe
• C) Çankaya Tepesi
• D) Söğütözü

Anıtkabir,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yapıldığı dönemde adı Rasattepe (bugün Anıttepe) olan alana inşa edilmiştir.

2. 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın feshedilmesinin ardından İzmir'de ortaya çıkan ve rejime karşı gerici bir ayaklanma niteliği taşıyan olay aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Şeyh Said İsyanı
• B) Menemen Olayı (Kubilay Olayı) ✓
• C) İzmir Suikastı
• D) Bozkurt-Lotus Olayı

Serbest‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmasının ardından 23 Aralık 1930'da İzmir'in Menemen ilçesinde Derviş Mehmed ve yandaşları tarafından çıkarılan isyan Menemen Olayı'dır.

3. Türk boğazları üzerindeki egemenliğimizi kesinleştiren _Montrö Boğazlar Sözleşmesi_ hangi tarihte (yılda) imzalanarak yürürlüğe girmiştir?

• A) 1923
• B) 1939
• C) 1936 ✓
• D) 1930

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Boğazlar üzerindeki egemenliğini tam olarak sağlayan Montrö Sözleşmesi 1936'da imzalanmıştır.

4. 1933'te hazırlanan ve 1934'te uygulamaya konan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı çerçevesinde faaliyete geçirilen işletme veya kurumlardan biri olmayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sümerbank
• B) Beykoz Deri Fabrikası
• C) Paşabahçe Cam Fabrikası
• D) Et ve Balık Kurumu ✓

Sümerbank,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Beykoz Deri ve Paşabahçe Cam fabrikaları gibi tesisler I. Beş Yıllık Sanayi Planı döneminde (veya bu planı finanse edip yürütmek amacıyla) faaliyete geçirilmiştir. Ancak Et ve Balık Kurumu, çok daha sonraki bir dönemde, 1952 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla I. Beş Yıllık Sanayi Planı kapsamında yer alması kronolojik olarak mümkün değildir.

5. Cumhuriyetin ilk yıllarında müzik öğretmeni yetiştirmek amacıyla faaliyete geçirilen _Musiki Muallim Mektebi_ hangi sene hizmet vermeye başlamıştır?

• A) 1924 ✓
• B) 1928
• C) 1936
• D) 1932

Müzik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ öğretmeni yetiştirmek amacıyla 1924 yılında Ankara'da Musiki Muallim Mektebi açılmıştır.

6. Ülkemizin yeraltı zenginliklerini keşfetmek ve değerlendirmek üzere oluşturulan _Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü_ (MTA) kaç yılında faaliyete geçmiştir?

• A) 1923
• B) 1938
• C) 1935 ✓
• D) 1933

Türkiye'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yeraltı kaynaklarını araştırmak ve işletmek amacıyla 1935 yılında MTA kurulmuştur.

7. Ülkemizde miladi takvimin kabulüyle yılbaşının 1 Ocak sayılmasına ve günün 24 saat dilimine bölünmesine hangi yıldan itibaren başlanmıştır?

• A) 1926 ✓
• B) 1929
• C) 1930
• D) 1932

Türkiye,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 26 Aralık 1925'te hicri takvimin yerine miladi takvimi getirmiştir. Buna göre de yılbaşı ocak ayının ilk günü olarak benimsenmiştir. Yapılan bu düzenleme ise 1 Ocak 1926 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Yine aynı yıl bir başka yasayla da alaturka saat yerine (12'li saat sistemi) alafranga saat (24'lü saat sistemi) uygulamasına geçilmiştir.

8. Darülfünun'un kapatılıp yerine İstanbul Üniversitesi'nin açılmasını sağlayan kapsamlı üniversite reformu hangi tarihte (yılda) gerçekleştirilmiştir?

• A) 1935
• B) 1933 ✓
• C) 1936
• D) 1931

1933‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Üniversite Reformu ile Darülfünun kapatılmış ve yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.

9. Günümüzdeki _Güzel Sanatlar Akademisi_ (bugünkü adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi), Osmanlı Devleti döneminden kalma hangi eğitim kurumunun yeniden yapılandırılmasıyla ortaya çıkmıştır?

• A) Mühendishane
• B) Sanayi-i Nefise Mektebi ✓
• C) Enderun
• D) Darülfünun

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ döneminde kurulan Sanayi-i Nefise Mektebi, Cumhuriyet döneminde (1928) Güzel Sanatlar Akademisi'ne dönüştürülmüştür. Bu kurum günümüzde Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adıyla eğitim faaliyetlerini sürdürmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

10. Türkiye'de II. Dünya Savaşı'nın ardından çok partili siyasi hayata geçiş sürecinde kurulan 'ilk muhalefet partisi' aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Demokrat Parti
• B) Milli Kalkınma Partisi ✓
• C) Hürriyet Partisi
• D) Millet Partisi

II.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dünya Savaşı sonrasında çok partili hayata geçişin 'kronolojik olarak kurulan ilk muhalefet partisi' 18 Temmuz 1945'te Nuri Demirağ liderliğinde kurulan Milli Kalkınma Partisidir. Demokrat Parti ise daha sonra, 7 Ocak 1946'da kurulmuştur. ÖSYM sorularda 'kurulan ilk muhalefet partisi' derse cevap Milli Kalkınma Partisidir; ancak 'TBMM'de grup kuran ilk muhalefet partisi' veya 'seçimlere katılan en etkili ilk ana muhalefet partisi' derse cevap Demokrat Parti olur.

11. 1934 yılında Türkiye'nin öncülüğünde kurulan Balkan Antantı'na, Balkanlar'da revizyonist (yayılmacı) politikalar izlediği için katılmayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Romanya
• B) Bulgaristan ✓
• C) Yugoslavya
• D) Arnavutluk

Balkan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antantı'na Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya katılmıştır. Antanta katılmayan iki Balkan devleti vardır: Bulgaristan ve Arnavutluk. Ancak soruda 'revizyonist (yayılmacı) politikalar izlediği için' şartı aranmaktadır. Bulgaristan, Ege Denizi'ne inme ve Makedonya'daki yayılmacı hedefleri nedeniyle katılmamıştır. Arnavutluk ise kendi yayılmacı politikasından değil, İtalya'nın o dönemki yoğun siyasi baskısı ve tehditlerinden dolayı antantta yer alamamıştır. Bu nedenle doğru cevap Bulgaristan'dır. (NOT: Şıklarda antanta katılmayan her iki devletin de yer alması bilinçli ve güçlü bir çeldiricidir. ÖSYM tarzı seçici sorularda devletlerin sadece 'katılmadığı' değil, 'neden katılmadığı' da ayırt edici bir bilgidir.)

12. I. Yeni Türk harflerini geniş halk kitlelerine öğretmek II. Köylü kesimine mesleki beceriler kazandırmak III. Ülke genelindeki okuryazarlık oranını artırmak Yukarıdaki hedeflerden hangisi veya hangileri Millet Mektepleri'nin faaliyete geçirilme gerekçeleri arasında sayılabilir?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız I
• C) I ve II
• D) I ve III ✓

11‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kasım 1928'de açılan Millet Mekteplerinin kurulmasının temel amacı; halkın okuma yazma seviyesini yükseltmek ve halka yeni harfleri öğretmekti. Millet Mektepleri halkın tüm alt gruplarıyla yediden yetmişe katıldığı bir yerdir. Köylü, tüccar, işçi, esnaf gibi sadece bir zümreye ya da bir sınıfa özel bir eğitim verilmemiştir. Köylüye mesleki eğitimler genelde köy öğretmen okullarında ve İsmet İnönü Dönemi'nde açılacak olan Köy Enstitülerinde verilmiştir.

13. Özel teşebbüsü sanayiye yönlendirmek için 1927'de yürürlüğe giren Teşvik-i Sanayi Kanunu, küresel çapta yaşanan hangi olay neticesinde işlevini yitirmiştir?

• A) II.Dünya Savaşı'nın başlamasıyla
• B) SSCB'nin kurulmasıyla
• C) Dünya Ekonomik Krizi'nin çıkmasıyla ✓
• D) Merkez Bankasının kurulmasıyla

1927‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında sanayicilerin yatırım yapmasını özendirmek için çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu, Kara Perşembe olarak da tarihe geçen 1929 Dünya Ekonomik Krizi sonrası uygulanamaz hâle gelmiştir. Dünya ekonomisinin ve ticaret hacminin azalması, zaten elinde az bir sermayesi olan Türk insanının özel sektöre olan eğilimini iyice azaltmıştır.

14. 1940 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel ve İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç'un gayretleriyle, kırsal kesimin kalkınmasını sağlamak amacıyla açılan eğitim kurumu hangisidir?

• A) Millet Mektepleri
• B) Köy Enstitüleri ✓
• C) Halkevleri
• D) Eğitmen Kursları

İsmet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İnönü döneminde, Hasan Ali Yücel'in Milli Eğitim Bakanlığı yıllarında kırsal kesimin eğitim ve kalkınma sorununu çözmek için 1940 yılında Köy Enstitüleri faaliyete geçirilmiştir.

15. Şeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılarak yerine oluşturulan Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ilk başkanı olarak atanan isim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mehmet Rifat Börekçi ✓
• B) Ömer Nasuhi Bilmen
• C) Abdülmecid Efendi
• D) Elmalılı Hamdi Yazır

Mehmet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Rıfat Börekçi; Millî Mücadele'ye destek veren bir din adamıdır. Özellikle Osmanlı şeyhülislamının "Milli Mücadele'yi destekleyenleri öldürmek vaciptir." fetvasına karşı Milli Mücadele'yi destekleyen Ankara fetvasını yayımlamıştır. Mehmet Rıfat Börekçi, Şeriye ve Evkâf Vekâletinin kaldırılıp yerine kurulan Diyanet İşleri Başkanlığının da ilk başkanı olmuştur.

16. Türkiye'nin doğu sınırlarını güvence altına almak için oluşturulan _Sadabat Paktı_ kaç yılında, hangi bölge ülkelerinin katılımıyla hayata geçirilmiştir?

• A) 1930 - Türkiye, İran
• B) 1937 - Türkiye, İran, Irak, Afganistan ✓
• C) 1939 - Türkiye, İngiltere, Fransa
• D) 1934 - Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya

Doğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sınırlarının güvenliğini sağlamak amacıyla 1937'de Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı imzalanmıştır.

17. Atatürk'ün 1923 yılında dile getirdiği "Memleketimiz baştan başa hazinelerle doludur. Biz, o hazineler üstünde aç kalmış insanlar gibiyiz..." şeklindeki ekonomik tespitleri doğrultusunda, ilerleyen yıllarda hangi kurumsal adım atılmıştır?

• A) Siyasi partilerin kurulması
• B) Takrir-i Sükûn Kanunu'nun çıkarılması
• C) Maden Tetkik ve Arama Enstitüsünün kurulması ✓
• D) İş Bankasının kurulması

Mustafa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kemal'in bu sözlerinden sonra ileride Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) kurulmuştur.

18. Türk kadını, _muhtarlık seçimlerine katılma hakkını_ hangi yıl elde etmiştir?

• A) 1934
• B) 1933 ✓
• C) 1930
• D) 1935

Kadınlara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ muhtar olma ve ihtiyar heyetine seçilme hakkı 1933 yılında verilmiştir.

19. Yeni Türk Devleti'nin Batılı ülkelerle olan ticari faaliyetlerinin daha düzenli ve kolay hâle gelmesinde; I. hafta sonu tatilinin cuma gününden pazar gününe alınması, II. kara sularında yük ve yolcu taşıma hakkının sadece Türk milletine verilmesi, III. eskiden uygulanan ağırlık ve uzunluk birimlerinin değiştirilmesi gelişmelerinden hangisi ya da hangileri doğrudan etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız I
• C) I ve II
• D) I ve III ✓

Yeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türk Devleti, Batılı devletlerle ticari ilişkisini geliştirmek ve Avrupa'yla uyum sağlamak için hafta tatilini cumadan pazara alarak Batılı devletlerle bu konuda uyum sağlamıştır. Ayrıca Osmanlıda kullanılan ve hiçbir Avrupalı devletin kullanmadığı arşın, endaze, okka, çeki gibi uzunluk ve ağırlık birimleri de değiştirilerek metre, km, litre vb. uygulamalar getirilip Avrupalı devletlerle ticari ilişkilerde kolaylık sağlanmıştır. 1926 yılında çıkarılan Kabotaj Kanunu'nun ise Batılı devletlerle yapılan ticari hayatı kolaylaştırıcı bir etkisi olduğu söylenemez.

20. Bölgesel güvenliği sağlamak amacıyla oluşturulan _Balkan Antantı_, hangi yıl ve hangi ülkelerin katılımıyla imzalanmıştır?

• A) 1934 - Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya ✓
• B) 1937 - Türkiye, İran, Irak, Afganistan
• C) 1932 - Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan
• D) 1930 - Türkiye, Yunanistan

Balkan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sınırlarının güvenliğini sağlamak amacıyla 1934'te Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Balkan Antantı imzalanmıştır.

21. Türkiye'de yükseköğretimi çağdaş bir yapıya kavuşturmak amacıyla, İsviçreli Profesör Albert Malche'nin hazırladığı rapor doğrultusunda _Üniversite Reformu_ hangi yıl gerçekleştirilmiştir?

• A) 1931
• B) 1933 ✓
• C) 1928
• D) 1935

1933‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında yapılan Üniversite Reformu ile eski Darülfünun kapatılarak yerine çağdaş bilim anlayışına uygun İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Bu reform, Cumhuriyet tarihinin en önemli eğitim adımlarından biridir.

22. Ankara'nın, yeni kurulan Türk Devleti'nin başkenti olarak resmen kabul edilmesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?

• A) 3 Mart 1924
• B) 13 Ekim 1923 ✓
• C) 23 Nisan 1920
• D) 29 Ekim 1923

Cumhuriyetin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilanından hemen önce, 13 Ekim 1923 tarihinde çıkarılan kanunla Ankara başkent ilan edilmiştir.

23. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin, sanayileşme hamlesi olarak hazırladığı Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın _uygulanmaya başlandığı_ yıl hangisidir?

• A) 1933
• B) 1923
• C) 1926
• D) 1934 ✓

1929‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dünya Ekonomik Krizi'nin ardından Türkiye ekonomide devletçilik politikasına geçmiştir. Bunun için de 1933-1938 yılları arasını kapsayacak şekilde Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanmıştır. Planın hazırlanma yılı 1933'tür. Ancak bu plan 1934 yılında uygulanmaya başlamıştır.

24. Cumhuriyet döneminde eski ölçü birimlerinin terk edilerek uluslararası ölçü birimlerine geçilmesi, en çok hangi alandaki faaliyetleri kolaylaştırmayı amaçlamıştır?

• A) Ulaşım
• B) Siyasi
• C) Turizm
• D) Ticaret ✓

1931‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında kabul edilen kanunla Osmanlı Devleti'nde kullanılan ölçü birimleri değiştirilerek, Avrupa ya da Batılı ülkelerin kullandıkları ölçü birimleri kullanılmaya başlanmıştır. Böylece Avrupa'dan gelen bir ticari mal ya da ülkemizden Avrupa'ya ihraç edilen ticari mallardaki ölçü birimlerinin aynı olması ticarette kolaylık sağlarken, ticaretin devamlılığı hususunda da faydalar sağlamıştır.

25. Dinî işler ve vakıflardan sorumlu olan Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti hangi tarihte alınan bir kararla lağvedilmiştir?

• A) 17 Şubat 1926
• B) 3 Mart 1924 ✓
• C) 29 Ekim 1923
• D) 1 Kasım 1928

3‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mart 1924 tarihinde Halifeliğin kaldırıldığı gün Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti de kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur.