Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi 4

1. Uluslararası ticareti düzenleyen ve küreselleşmenin temel sacayaklarından biri sayılan Dünya Ticaret Örgütü (WTO) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?

• A) 2000
• B) 1980
• C) 1995 ✓
• D) 1945

Dünya Ticaret Örgütü (WTO), 1995 yılında GATT'ın yerini alarak uluslararası ticareti düzenlemek amacıyla kurulmuştur.

2. Tarihe Büyük Buhran olarak geçen 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin patlak vermesine, aşağıdaki devletlerden hangisinin hisse senedi piyasasında yaşanan çöküş neden olmuştur?

• A) Almanya
• B) ABD ✓
• C) İngiltere
• D) Fransa

1929 Dünya Ekonomik Krizi ABD borsasının 24 Ekim 1929 Perşembe günü dibe vurmasıyla başlamıştır.

3. Japonya'da 'Meiji Restorasyonu' adıyla bilinen reform ve modernleşme sürecinde aşağıdaki uygulamalardan hangisi hayata geçirilmemiştir?

• A) Avrupa'ya öğrencilerin gönderilmesi
• B) Batı tarzı bir hükûmet kurulması
• C) Kılık - Kıyafet İnkılabı'nın gerçekleştirilmesi
• D) Yeni bir alfabe yapılması ✓

1867 yılında Japonya tahtına geçen İmparator Mutsihito, ülkedeki tüm derebeylikleri kaldırarak merkezî bir devlet kurulmuştur. Aydınların da desteğiyle Batı tarzı yenilikler içeren "Meiji Restorasyonu" diye adlandırılan reform sürecini başlatmıştır. Mutsihito'nun yaptığı bu çalışmalar arasında Japon alfabesini kaldırmak gibi bir girişim bulunmamaktadır.

4. 1978 senesinde imzalanan ve Orta Doğu'da önemli bir dönüm noktası olan Camp David Antlaşması, hangi iki devlet arasındaki çatışma durumunu sonlandırıp barış getirmiştir?

• A) İsrail ve Mısır ✓
• B) İran ve Irak
• C) ABD ve Rusya
• D) İsrail ve Filistin

ABD arabuluculuğunda imzalanan bu antlaşma ile Mısır, İsrail'i tanıyan ilk Arap ülkesi olmuştur.

5. Türk otomotiv sanayisinin ilk tamamen yerli üretim denemesi olarak bilinen 'Devrim' marka otomobiller hangi tarihte imal edilmiştir?

• A) 1961 ✓
• B) 1980
• C) 1950
• D) 1971

Devrim arabaları, 1961 yılında Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda 4 adet üretilmiştir.

6. Sovyetler Birliği'nin (SSCB) Türkistan coğrafyasında yaşayan Türkleri kendi benliklerinden koparmak ve asimile etmek amacıyla uyguladığı politikalardan hangisi aşağıda yanlış verilmiştir?

• A) Türkler arasında asabiyet duygusunu ortaya çıkarması
• B) Cami, mescit ve dini eğitim kurumlarını kapatması
• C) Türkistan kelimesini harita ve ders kitaplarından çıkartması
• D) Basmacı Hareketi'ne destek veren ülkeler ile diplomatik ilişkileri kesmesi ✓

1917 Bolşevik Devrimi'nden sonra Türkler Rusya'nın çeşitli yerlerinde bağımsız devletler kurmaya başlamıştır. Bu gelişmelerden rahatsız olan Ruslar, Türkistan bölgesinde asimilasyon (milli benliği yok etme) politikasını hayata geçirmeye başladı. SSCB, Türklerin milli benliklerini yok etmek için dini baskılar uygulamış, camileri ve medreseleri kapatmıştır (devlet ateizmi gereği kiliseleri de kapattığı için kilise açma politikası yoktur). Ancak Rusya'nın, bu asimilasyon politikasına karşı çıkan veya destek veren bir ülkeyle diplomatik ilişkiyi kesmesi söz konusu olmamıştır.

7. Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin birçoğunun kullandığı ortak para birimi olan Euro, resmen hangi yıl dolaşıma sokulmuştur?

• A) 2005
• B) 1999
• C) 2002 ✓
• D) 1990

Euro, 1999'da kaydi para olarak, 1 Ocak 2002'de ise banknot ve madeni para olarak tedavüle girmiştir.

8. Türkistan'ın Rus yönetimine karşı verdiği özgürlük mücadelesi sürecinde, Ufa Müslümanlarını temsilen Rus Meclisi Duma'da görevlendirilen siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Enver Paşa
• B) Zeki Velidi Togan ✓
• C) İsmail Gaspıralı
• D) Yusuf Akçura

XX.yüzyılın başlarından itibaren Çarlık yönetiminin baskılarına maruz kalan Türkler ve diğer uluslar 1905 yılında Rusya'ya karşı ayaklanmışlardır. Özellikle Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı önderliğinde 1905 yılında "Rusya Müslümanları I. Kongresi" düzenlenmiştir. Çalışmalar sonunda Rus Meclisi Duma'ya Ufa Müslümanlarının temsilcisi olarak Ahmet Zeki Velidi Togan gönderilmiştir.

9. Kuruluşunda Türkiye'nin de öncülük ettiği Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü'nün (KEİ) idari merkezi hangi şehirde bulunmaktadır?

• A) Bükreş
• B) Moskova
• C) İstanbul ✓
• D) Atina

1992 yılında Turgut Özal'ın öncülüğünde kurulan KEİ'nin merkezi İstanbul'dadır.

10. Türkiye Cumhuriyeti siyasi tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yönetime el koyduğu ilk askeri müdahale olan 27 Mayıs Darbesi hangi tarihte yaşanmıştır?

• A) 1960 ✓
• B) 1971
• C) 1997
• D) 1980

27 Mayıs 1960'ta Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koymuş ve Demokrat Parti iktidarı sona ermiştir.

11. Bolşevik İhtilali'nin ardından meydana gelen iç savaşın yıktığı Sovyet ekonomisini toparlamak için Lenin'in devreye soktuğu yeni iktisadi programın adı nedir?

• A) Hoover Moratoryumu
• B) Novaya Ekonomiçeskaya Politika ✓
• C) I.Beş Yıllık Kalkınma Planı
• D) Kollektifleştirme Politikası

1917'de Bolşevik İhtilali'ni gerçekleştiren Bolşeviklere karşı çar yanlılarından oluşan Beyaz Ordu yönetime karşı saldırıya geçmişlerdir. Üç yıl boyunca devam eden Kızıl Ordu (Bolşeviklerin) Beyaz Ordu (çar destekçilerinin) savaşını Bolşevikler kazandı. Ancak bu iç savaşta 13 milyon insan hayatını kaybetmiş ve tarımsal üretim durma noktasına gelmiştir. Ülkede başlayan kıtlığa karşı Lenin, ekonominin güçlenmesi amacıyla "Novaya Ekonomiçeskaya Politika" (NEP) adı verilen yeni ekonomi politikasını ilan etmiştir.

12. Arap petrol üreticisi ülkelerin Batılı devletlere ambargo uygulamasıyla patlak veren 1973 Petrol Krizi'nin asıl gerekçesi olan silahlı çatışma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Körfez Savaşı
• B) Altı Gün Savaşı
• C) Yom Kippur Savaşı ✓
• D) İran-Irak Savaşı

1973 Arap-İsrail Savaşı sırasında OPEC ülkelerinin Batı'ya petrol ambargosu uygulaması büyük bir petrol krizine neden olmuştur.

13. Demokrat Parti'nin iktidarda olduğu 1950 ile 1960 yılları arasında Türkiye'de benimsenen temel ekonomik model aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Devletçi
• B) Liberal ✓
• C) Kapalı
• D) Karma

Demokrat Parti dönemi (1950-1960), özel sektörün teşvik edildiği ve dışa açık liberal ekonomi politikalarının uygulandığı bir dönemdir.

14. İran'da monarşinin (Şah yönetiminin) devrilip yerine İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanan devrim hareketi hangi yıl başarıya ulaşmıştır?

• A) 1980
• B) 1979 ✓
• C) 1975
• D) 1988

1979 yılında Ayetullah Humeyni liderliğinde gerçekleşen devrimle İran'da Şah rejimi yıkılmış ve İslam Cumhuriyeti kurulmuştur.

15. Aşağıdaki devletlerden hangisi, Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından haritada yerini alan yeni ülkelerden biri sayılmaz?

• A) Yugoslavya
• B) Hindistan ✓
• C) Çekoslovakya
• D) Polonya

Hindistan, 15 Ağustos 1947 yılında (II.Dünya Savaşından sonra) İngiltere'nin sömürgesinden kurtularak Mahatma Gandhi önderliğinde kurulmuştur.

16. Soğuk Savaş'ın en sıcak çatışmalarından olan Vietnam Savaşı esnasında, komünist Kuzey Vietnam cephesine siyasi ve askeri destek sağlayan devletler hangileridir?

• A) Japonya ve Avustralya
• B) SSCB ve Çin ✓
• C) İngiltere ve Fransa
• D) ABD ve Güney Kore

Komünist Kuzey Vietnam, SSCB ve Çin tarafından desteklenirken; Güney Vietnam ABD tarafından desteklenmiştir.

17. Kıbrıs adasındaki Türk halkının kendi kaderini tayin etme hakkını kullanarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni (KKTC) kurduklarını dünyaya duyurdukları yıl hangisidir?

• A) 1975
• B) 1974
• C) 1983 ✓
• D) 1990

15 Kasım 1983'te Rauf Denktaş liderliğinde KKTC bağımsızlığını ilan etmiştir.

18. 1992 yılında imzalanan ve Avrupa entegrasyonunda yeni bir dönemi başlatan Maastricht Antlaşması'nın ardından Avrupa Topluluğu hangi ismi almıştır?

• A) NATO
• B) Avrupa Birliği ✓
• C) Birleşmiş Milletler
• D) Avrupa Konseyi

Maastricht Antlaşması ile Avrupa Topluluğu (AT), siyasi ve ekonomik birliği hedefleyen Avrupa Birliği (AB) adını almıştır.

19. İkinci Dünya Savaşı'na giden süreçte "Sürekli barış ne mümkün ne de faydalıdır. Sadece savaş, insan enerjisini en yüksek gerilimde tutar." diyerek militarist yaklaşımını özetleyen devlet başkanı kimdir?

• A) Benito Mussolini ✓
• B) Winston Churchill
• C) General Franco
• D) Adolf Hitler

1924 yılında mevcut anayasayı kaldırarak İtalya'da diktatörlüğünü ilan eden Benito Mussolini "Sürekli barış ne mümkün ne de faydalıdır. Sadece savaş insan enerjisini en yüksek gerilimde tutar." diyerek dış politikasının hangi yönde olacağını belirtmiştir.

20. 1980'li yıllarla birlikte Türkiye'de ithal ikameci modelden vazgeçilerek ihracata dayalı, dışa açık serbest piyasa ekonomisine geçişte başrolü oynayan siyasetçi kimdir?

• A) Süleyman Demirel
• B) Bülent Ecevit
• C) Turgut Özal ✓
• D) Necmettin Erbakan

24 Ocak Kararları'nın mimarı ve sonrasında Başbakan/Cumhurbaşkanı olan Turgut Özal, serbest piyasa ekonomisine geçişi sağlamıştır.

21. Türkiye'de 12 Eylül 1980 tarihinde gerçekleştirilen ve sivil siyaseti askıya alan askeri darbenin başında hangi komutan bulunmaktaydı?

• A) Çevik Bir
• B) Kenan Evren ✓
• C) Cemal Gürsel
• D) Memduh Tağmaç

12 Eylül darbesini Genelkurmay Başkanı Kenan Evren liderliğindeki Milli Güvenlik Konseyi gerçekleştirmiştir.

22. I. Enver Paşa'nın şehit edilmesi II. Korbaşıların kendi aralarında liderlik için mücadele etmeleri III. Ruslar karşısında modern silahlara ve teçhizata sahip olunamaması Yukarıdaki etkenlerden hangileri, 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Sovyet Rusya'ya karşı başlatılan Basmacı Hareketi'nin hedefine ulaşamamasında pay sahibidir?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) Yalnız II
• D) I, II ve III ✓

Basmacı; baskın yapan, hücum eden manasına gelir. 1918 yılında Rusların Milli Hokand Hükûmetini devirmesiyle ortaya çıkan ve amaçları Türkistan'ı Ruslardan kurtarmak olan hareketin genel ismidir. 1922 yılında Enver Paşa'nın şehit düşmesi, Korbaşıların (Basmacı Hareketi liderlerine verilen genel isim) kendi aralarındaki liderlik mücadeleleri ve Ruslar karşısında yeteri kadar askerî teçhizatın olmaması gibi nedenlerden dolayı bu hareket başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

23. 1996 yılının başlarında iki ülkenin silahlı kuvvetlerini karşı karşıya getiren Kardak Kayalıkları Krizi, Türkiye ile hangi komşusu arasında cereyan etmiştir?

• A) Irak
• B) Bulgaristan
• C) Yunanistan ✓
• D) Suriye

Ege Denizi'ndeki Kardak kayalıkları nedeniyle Türkiye ile Yunanistan savaşın eşiğine gelmiştir.

24. Uluslararası bir sözleşme olan Kyoto Protokolü'nün temel amacı, dünyamızı tehdit eden hangi felaketin önüne geçmektir?

• A) Terörizm
• B) Nükleer silahlanma
• C) Küresel ısınma ve iklim değişikliği ✓
• D) Açlık

Kyoto Protokolü, sera gazı emisyonlarını azaltarak küresel ısınmayla mücadele etmeyi amaçlayan uluslararası bir antlaşmadır.

25. I. Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyetinin kurulması II. Varlık Vergisinin çıkarılması III. Kliring Sistemi'ne geçilmesi Yukarıdaki uygulamalardan hangisi ya da hangileri, 1929 Büyük Buhranı'nın Türkiye ekonomisi üzerindeki sarsıcı etkilerini kırmak amacıyla hayata geçirilen tedbirler kapsamına girmez?

• A) Yalnız II ✓
• B) I ve III
• C) I ve II
• D) II ve III

I ve III numaralı öncüller (Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti ile Kliring Sistemi) 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin etkilerini azaltmak için atılan adımlardır. Ancak II. öncüldeki 'Varlık Vergisi' (1942), İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı olağanüstü ekonomik koşullara karşı çıkarılmıştır. Soru 'gösterilemez' olanı sorduğu için cevap Yalnız II'dir.