Dağılma Dönemi Padişahları 1

1. IV. Mustafa döneminde Nizam-ı Cedit ordusunun akıbeti ne olmuştur?

• A) Daha da güçlendirilmiştir
• B) Yeniçerilerle birleştirilmiştir
• C) Tamamen dağıtılmış ve yasaklanmıştır ✓
• D) Mısır'a gönderilmiştir

Reform karşıtlarının desteğiyle tahta çıkan IV. Mustafa, Nizam-ı Cedit'i resmen lağvetmiştir.

2. IV. Mustafa döneminin sona ermesine neden olan olay hangisidir?

• A) Kabakçı Mustafa Paşa İsyanı
• B) Alemdar Mustafa Paşa müdahalesi ✓
• C) Patrona Halil öncülüğündeki isyan
• D) Edirne Vakası olarak bilinen ayaklanma

Alemdar Mustafa Paşa'nın reformcular adına sarayı ele geçirmesiyle IV. Mustafa'nın saltanatı bitmiştir.

3. IV. Mustafa döneminde dış politikada Rusya ile ilişkiler nasıldır?

• A) Barış antlaşması imzalanmıştır
• B) İttifak kurulmuştur
• C) Ticaret yasaklanmıştır
• D) Savaş devam etmektedir ✓

Osmanlı-Rus Savaşı bu süreçte duraksamalı da olsa sürmüştür.

4. IV. Mustafa'nın sonunu hazırlayan 'Alemdar Olayı' neyi amaçlıyordu?

• A) Nizam-ı Cedit'i geri getirmek ✓
• B) Rusya ile savaşmak
• C) Mısır'ı geri almak
• D) Padişahı Avrupa'ya göndermek

Alemdar Mustafa Paşa'nın temel amacı reformları devam ettirmekti.

5. IV. Mustafa'nın saltanatı sırasında III. Selim'i tekrar tahta geçirmek için ordusuyla İstanbul'a gelen Rusçuk Ayanı kimdir?

• A) Koca Yusuf Paşa
• B) Hekimoğlu Ali Paşa
• C) Alemdar Mustafa Paşa ✓
• D) Cezayirli Hasan Paşa

Alemdar Mustafa Paşa, Nizam-ı Cedit reformlarını devam ettirmek amacıyla İstanbul'a yürümüştür.

6. II. Mahmud döneminde 'Hayırlı Olay' olarak bilinen ve Yeniçeri Ocağı'nın topa tutularak kaldırıldığı olay hangisidir?

• A) Kabakçı Mustafa İsyanı
• B) Çınar Vakası
• C) Vak'a-i Hayriye ✓
• D) 31 Mart Vakası

1826'daki Vak'a-i Hayriye (Hayırlı Olay), modernleşmenin önündeki en büyük engel olan Yeniçeri Ocağı'nı yok etmiştir.

7. 1829 Edirne Antlaşması ile bağımsızlığını kazanan devlet hangisidir?

• A) Yunanistan ✓
• B) Sırbistan
• C) Mısır
• D) Romanya

Yunanistan, 1829 Edirne Antlaşması ile bağımsızlığını alan ilk azınlıktır.

8. Yeniçeri Ocağı kaldırıldıktan sonra II. Mahmud'un kurduğu modern ordunun adı nedir?

• A) Nizam-ı Cedit askerî birlikleri
• B) Sekban-ı Cedit askerî birlikleri
• C) Eşkinci Ocağı askerî birlikleri
• D) Asakir-i Mansure-i Muhammediye ✓

Muhammed'in Zafer Kazanmış Askerleri anlamına gelen Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur.

9. II. Mahmud'un Kavalalı Mehmet Ali Paşa meselesinde yardım istediği devlet hangisidir?

• A) Fransa
• B) İngiltere
• C) Rusya ✓
• D) Prusya

Kavalalı'ya karşı dönemin şartlarında Rusya'dan destek istenmiştir (Hünkar İskelesi).

10. II. Mahmud döneminde çıkarılan ilk resmi Osmanlı gazetesi hangisidir?

• A) Tercüman-ı Ahval
• B) Takvim-i Vekayi ✓
• C) Tasvir-i Efkar
• D) Sabah

Takvim-i Vekayi, II. Mahmud tarafından halka devlet haberlerini duyurmak için çıkarılmıştır.

11. II. Mahmud döneminde ilk nüfus sayımı niçin yapılmıştır?

• A) Vergi yükümlülerini ve asker kaynağını belirlemek ✓
• B) Avrupa devletleriyle nüfus karşılaştırması yapmak
• C) Kentlerin eğitim kurumu ihtiyacını belirlemek
• D) Dış ticaret bölgelerinin kapasitesini ölçmek

Asker alımı ve vergi tahsilatı için kimin nerede yaşadığı verisi hayati önem taşıyordu.

12. Osmanlı tarihinde padişahın mutlak otoritesini sınırlandıran ve ayanların varlığını resmen tanıyan ilk belge hangisidir?

• A) Islahat Fermanı
• B) Sened-i İttifak ✓
• C) Kanun-i Esasi
• D) Lozan

1808'deki Sened-i İttifak, padişahın ilk kez yerel güçlerle (ayanlarla) bir antlaşma yapmasıdır.

13. Osmanlı tarihinde hukukun üstünlüğünü ve padişahın yetkilerinin kanunla sınırlandırılacağını ifade eden ilk belge hangisidir?

• A) Islahat Fermanı
• B) Kanun-i Esasi
• C) Teşkilat-ı Esasiye
• D) Tanzimat Fermanı ✓

1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı, hukukun üstünlüğüne geçişın ilk somut adımıdır.

14. Abdülmecid döneminde ilan edilen Islahat Fermanı'nın (1856) temel amacı nedir?

• A) Yeniçerilere eski ayrıcalıklarını geri vermek
• B) Gayrimüslimlere eşit yurttaşlık hakları tanımak ✓
• C) Padişahın siyasi yetkilerini tamamen kaldırmak
• D) Mısır yönetimini doğrudan merkeze bağlamak

Islahat Fermanı, yabancı devletlerin iç işlerimize karışmasını önlemek için gayrimüslimlere geniş haklar tanıyan bir belgedir.

15. Osmanlı Devleti'nin Kırım Savaşı (1853-1856) sırasında İngiltere'den aldığı ilk dış borcun temel nedeni nedir?

• A) Kırım Savaşı'nın masraflarını karşılamak ✓
• B) Yeni eğitim kurumlarının giderlerini karşılamak
• C) Yeni sarayların yapım giderlerini karşılamak
• D) Demiryolu yatırımlarını finanse etmek

Devlet, Kırım Savaşı'nın ağır mali yükünü karşılamak için 1854'te ilk kez borç almıştır.

16. Kırım Savaşı sonunda imzalanan ve Osmanlı'nın ilk kez bir 'Avrupa devleti' sayılarak toprak bütünlüğünün garantisini aldığı antlaşma hangisidir?

• A) Paris Antlaşması ✓
• B) Berlin Antlaşması
• C) Edirne Antlaşması
• D) Hünkar İskelesi

1856 Paris Antlaşması ile Osmanlı, Avrupa devletler hukukundan yararlanan bir devlet statüsü kazanmıştır.

17. Abdülmecid döneminde 'Cizye' (gayrimüslimlerden alınan baş vergisi) için nasıl bir düzenleme yapılmıştır?

• A) Cizye oranı bütün tebaa için artırılmıştır
• B) Cizye yalnızca tüccarlardan alınmaya başlanmıştır
• C) Cizye kaldırılıp bedel-i askerî getirilmiştir ✓
• D) Cizye aynen korunup kapsamı genişletilmiştir

Cizye vergisi kaldırılmış, askerlik yapmayan gayrimüslimlerden 'Bedel-i Askeri' alınmaya başlanmıştır.

18. Paris Antlaşması'na göre 'Karadeniz'in statüsü' ne olmuştur?

• A) Tarafsızlaştırılıp silahsızlandırılmıştır ✓
• B) Yalnızca Rus donanmasının kullanımına bırakılmıştır
• C) Uluslararası deniz ticaretine tamamen kapatılmıştır
• D) Yalnızca Osmanlı savaş gemilerine açık tutulmuştur

Karadeniz'in tarafsızlaşması, Osmanlı'nın donanma bulundurmasını da sınırlamıştır.

19. Tanzimat Fermanı'nın okunmasını sağlayan ve fermanın mimarı sayılan sadrazam kimdir?

• A) Keçecizade Fuat Paşa
• B) Ali Paşa
• C) Mithat Paşa
• D) Mustafa Reşid Paşa ✓

Tanzimat Fermanı, Gülhane Parkı'nda Mustafa Reşid Paşa tarafından okunmuştur.

20. Abdülaziz döneminde Osmanlı donanması nasıl bir konuma getirilmiştir?

• A) Kıyı savunmasına ayrılmış küçük bir filoya dönüşmüştür
• B) Dünyanın en güçlü üçüncü donanmalarından biri olmuştur ✓
• C) Yabancı devletlerden kiralanan bir filoya dönüşmüştür
• D) Buharlı gemilerden arındırılmış bir filo hâline gelmiştir

Abdülaziz denizciliğe çok önem vermiş ve devasa bir donanma inşa ettirmiştir.

21. Abdülaziz döneminde yargı bağımsızlığını sağlamak ve modern mahkemeleri kurmak amacıyla hangi kurum kurulmuştur?

• A) Meclis-i Mebusan kurumu
• B) Divan-ı Hümayun kurumu
• C) Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye
• D) Divan-ı Ahkam-ı Adliye ✓

Divan-ı Ahkam-ı Adliye, günümüzdeki Yargıtay'ın temeli olarak yargı düzenlemeleri için kurulmuştur.

22. Abdülaziz döneminde Danıştay görevini görmesi için kurulan kurum hangisidir?

• A) Divan-ı Ahkam-ı Adliye
• B) Meclis-i Ayan
• C) Divan-ı Hümayun
• D) Şura-yı Devlet ✓

Şura-yı Devlet, devletin yasama ve denetim organı olarak kurulmuştur.

23. Abdülaziz döneminde Osmanlı'nın ilk modern üniversitesi olarak kurulan kurum hangisidir?

• A) Mülkiye
• B) Mekteb-i Harbiye
• C) Dârülfünun ✓
• D) Tıbbiye

1863'te faaliyete başlayan Dârülfünun, Osmanlı'nın modern anlamdaki ilk üniversite girişimidir.

24. Abdülaziz döneminde 'Mecelle' komisyonunun kurulması ne anlama gelir?

• A) Şer'i hukukun tamamen kaldırılması
• B) İslam hukukunun kanunlaştırılması ✓
• C) Ticaret hukukunun tekleştirilmesi
• D) Eğitim hukukunun yeniden düzenlenmesi

Mecelle, Ahmed Cevdet Paşa başkanlığında İslam hukukunun modern kanun metni haline getirilmesidir.

25. Abdülaziz döneminde idari yapıyı düzenlemek ve eyaletleri daha iyi yönetmek için yayımlanan 'Vilayet Nizamnamesi' (1864) hangi ilkeyi getirmiştir?

• A) Eyaletlerin bağımsızlığı
• B) Merkeziyetçi vilayet sistemi ✓
• C) Sadece İstanbul'un yönetimi
• D) Yabancı valilikler

Vilayet Nizamnamesi ile Osmanlı idari yapısı; vilayet, liva, kaza ve köy hiyerarşisine oturtulmuştur.