Deneme 1

1. Orta Asya Türk kültür bölgeleri sorusuna öğrenciler şu yanıtları vermiştir: • Şehmus: Çatalhöyük • Ada: Anav • Aygül: Andranova • Hazal: Karasuk • Cemil: Afanesyevo Bu öğrencilerden hangisinin yanıtı doğru değildir?

• A) Cemil
• B) Şehmus ✓
• C) Ada
• D) Hazal
• E) Aygül

Çatalhöyük, Orta Asya Türk kültür bölgesi değil, Anadolu'da bulunan Neolitik dönem yerleşim yeridir. Bu nedenle Şehmus'un verdiği yanıt yanlıştır.

2. Karahanlılarla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

• A) İlk hükümdarı Bilge Kül Kadır Han'dır.
• B) İslam dünyasının koruyuculuğunu başlatmışlardır. ✓
• C) Karluklar tarafından kurulmuştur.
• D) Başkentleri Balasagun'dur.
• E) Orta Asya'daki ilk Müslüman Türk devletidir.

Karahanlı Devleti; Karluk, Yağma, Çiğil ve Tuhsi boyları tarafından 840 yılında kurulmuş, Orta Asya'daki ilk Müslüman Türk devletidir. Merkezi Balasagun, bilinen ilk hükümdarı Bilge Kül Kadir Han'dır. Ancak İslam dünyasını (halifeyi) koruma politikası Karahanlılarla değil, Gazneli Mahmut önderliğindeki Gaznelilerle başlamıştır.

3. I. Katvan Savaşı II. Baba İshak İsyanı III. Kösedağ Savaşı IV. Yassıçemen Savaşı Bu gelişmelerden hangisi ya da hangileri Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecine girmesinde etkili olmuştur?

• A) Yalnız II
• B) I ve II
• C) II ve III ✓
• D) II ve IV
• E) I, II ve IV

Baba İshak İsyanı (1240) Anadolu Selçukluları'nı derinden sarstı; Kösedağ Savaşı (1243) ise Moğollara yenilgiyle sonuçlanarak devletin fiilen Moğol baskısı altına girmesine yol açtı. Bu iki olay yıkılış sürecini başlattı.

4. Anadolu Selçuklu Hükümdarı I. Gıyaseddin Keyhüsrev, 1211 Alaşehir Savaşı'nda Bizans'ı yenmiş; ancak savaş alanını gezerken hayatını kaybetmiştir. Alaşehir Savaşı bu yönüyle Osmanlı Dönemi'ndeki hangi savaşa benzemektedir?

• A) Varna
• B) Bafeus
• C) Maltepe
• D) I. Kosova ✓
• E) II. Kosova

I. Kosova Savaşı'nda Osmanlı padişahı I. Murat, Haçlı ordularını yenilgiye uğrattıktan sonra savaş meydanını gezerken bir Sırp (Miloş Obilic) tarafından hançerlenerek öldürülmüştür. Bu özelliğiyle Alaşehir Savaşı ile benzeşmektedir.

5. Batılı devletlerin, Osmanlı yönetimindeki toplulukların hak ve çıkarlarını koruma iddiasıyla izlediği politikaya hangi ad verilir?

• A) Kapitülasyon
• B) Himaye ✓
• C) İmtiyaz
• D) Hami
• E) İltizam

Batılı devletlerin Osmanlı yönetimindeki farklı toplulukları koruma altına alma ve onların adına söz söyleme iddiasına Himaye adı verilmektedir.

6. I. Nefi II. Koçi Bey III. Katip Çelebi IV. Murat'ın devletin kötü gidişine çözüm bulmak amacıyla risale hazırlattığı kişiler arasında hangisi bulunmaz?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I ve III

Nefi, hiciv şairidir ve IV. Murat'a risale sunmamıştır. Koçi Bey ve Katip Çelebi ise IV. Murat döneminde devletin sorunlarını ele alan risaleler kaleme almıştır.

7. Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılındaki gelişmeleriyle ilgili hangi neden-sonuç ilişkisi kurulamaz?

• A) Çeşme Vakası - Osmanlı donanmasının imha edilmesi
• B) Rusya'nın sıcak denizlere inmek istemesi - Osmanlı-Rus savaşlarının yaşanması
• C) Küçük Kaynarca - Karadeniz'in Türk gölü olmaktan çıkması
• D) Aynalıkavak Tenkihnamesi - Rusya'nın Kırım üzerindeki kontrolünün artması
• E) Yaş Antlaşması - Fransa'ya verilen kapitülasyonların genişletilmesi ✓

Yaş Antlaşması 1792'de Fransa ile değil, Rusya ile imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Kırım Rus egemenliğine girmiştir. Dolayısıyla Yaş Antlaşması'nın Fransa'ya verilen kapitülasyonların genişletilmesine ortam hazırlaması beklenemez.

8. Amerikalılar tarafından Osmanlı topraklarında açılan ilk eğitim kurumu hangi yerdedir?

• A) Bağdat
• B) İstanbul
• C) İzmir
• D) Harput ✓
• E) Merzifon

Amerika'nın Osmanlı topraklarındaki ilk kurumu 1859'da açılan Harput Amerikan Koleji'dir. Resmî tarihli ilk Fransız okulu ise 1583'te Cizvit rahiplerinin açtığı Saint-Benoit okuludur.

9. Osmanlı Devleti, XIX. yüzyılda Batılı sanayi devletleriyle rekabet edebilmek için ekonomik önlemler almış; 1840-1860 arasında devletçiliğe ağırlık vererek Batı tarzı fabrikalar kurmuştur. Bu politikanın temel amacı ne olabilir?

• A) Celali İsyanları'nı bastırma
• B) Halkın vergi yükünü hafifletme
• C) Avrupa devletlerinin Osmanlı pazarını ele geçirmesini engelleme ✓
• D) Yabancı sermayenin ülkeye girişini engelleme
• E) Tüm yatırımları devlet eliyle yapma

Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda devletçilik politikasını öne çıkararak Batı tarzında fabrika ve imalathane açmış; bu politikanın temel amacı Osmanlı pazarının yabancı devletlerin eline geçmesini önlemektir.

10. Uluğ Bey ve Ali Kuşçu'yu yetiştiren, matematik ve astronomi alanlarında çalışan bilim insanı kimdir?

• A) Akşemsettin
• B) Kadızade-i Rumi ✓
• C) Takiyüddin Mehmet
• D) Sabuncuoğlu Şerafettin
• E) Altuncuzade

Kadızade-i Rumi matematik ve astronomi uzmanı olup Uluğ Bey ve Ali Kuşçu'nun hocasıdır. Sabuncuoğlu Şerafettin Fatih dönemi tıp bilginidir. Altuncuzade idrar yolu hastalıkları uzmanıdır. Takiyüddin Mehmet Osmanlı'nın ilk rasathanesini kurmuştur. Akşemsettin ise Osmanlı'da mikrobu açıklayan ilk bilim insanıdır.

11. Osmanlı Devleti'nin eyalet askerleriyle ilgili bilgilerden hangisi doğru değildir?

• A) Ordunun atlarıyla ilgilenen birlik Derbentlerdir. ✓
• B) Bekâr erkeklerden oluşan birlik Azeplerdir.
• C) Ordunun en kalabalık kısmı Timarlı Sipahilerdir.
• D) Ordunun keşif hizmetlerini yapan birlik Akıncılardır.
• E) Ordunun posta ve haberleşme işlerini yapan birlik Turnalardır.

Derbentler, dağ geçitlerini ve stratejik yolları koruyan birliklerdir; atlarla ilgilenmezler. Atlarla ilgilenen görevliler ayrı bir sınıfa aittir.

12. Osmanlı Devleti'nde; I. eyaletleri beylerbeyi, II. kazaları kadı, III. sancakları sancakbeyi yönetirdi. Bu görevlilerin bağlı olduğu sınıflar hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

• A) İlmiye - Kalemiye - Seyfiye
• B) Kalemiye - Kalemiye - Seyfiye
• C) Seyfiye - İlmiye - Kalemiye
• D) Kalemiye - İlmiye - Seyfiye
• E) Seyfiye - İlmiye - Seyfiye ✓

Beylerbeyi ve sancakbeyi Seyfiye (askeri-idari) sınıfına, kadı ise İlmiye (din-hukuk) sınıfına mensuptur.

13. I. Dünya Savaşı'nın genel nedenleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) Ham Madde ve Pazar İhtiyacı
• B) Silahlanma Yarışı
• C) Devletlerarası Bloklaşma
• D) Panslavizm Politikası ✓
• E) Sömürgecilik

Panslavizm, belirli devletlerin politikası olup genel bir neden değil özel bir etkendir. I. Dünya Savaşı'nın genel nedenleri arasında sömürgecilik, silahlanma yarışı ve bloklaşma sayılır.

14. Osmanlı Devleti'nin fiilî, hukuki ve resmî olarak sona erdiğini gösteren gelişmeler hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?

• A) Mudanya - Mondros - Lozan
• B) Lozan - Mudanya - Londra
• C) Mondros - Mudanya - Saltanatın Kaldırılması ✓
• D) Mudanya - Mondros - Saltanatın Kaldırılması
• E) Lozan - Mudanya - Mondros

Osmanlı Devleti fiilen Mondros Ateşkes Antlaşması (1918) ile, hukuken Mudanya Ateşkes Antlaşması (1922) ile, resmen ise Saltanatın kaldırılmasıyla (1 Kasım 1922) sona ermiştir.

15. Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele sürecinde vatanın kurtuluşu için milletin topyekûn mücadele ve fedakârlık etmesi gerektiğini vurgulamıştır. Aşağıdakilerden hangisi, Türk milletinin bağımsızlık uğruna gösterdiği bu fedakârlık ve kararlılık örneklerinden biri değildir?

• A) Kuvayımilliye birliklerinin kurulması
• B) Tekalif-i Millîye Emirlerinin uygulanması
• C) Cepheye cephane taşıyan kadın ve çocukların mücadelesi
• D) Sevr Antlaşması'nın imzalanması ✓
• E) Yararlı millî cemiyetlerin kurulması

Kuvayımilliye, Tekalif-i Millîye, cepheye cephane taşıma ve millî cemiyetler Türk milletinin bağımsızlık uğruna yaptığı fedakarlık ve kararlılık örnekleridir. Sevr Antlaşması'nın imzalanması ise İstanbul Hükümeti'nin teslimiyetçi politikasını yansıtır ve bağımsızlık kararlılığıyla bağdaşmaz. Doğru cevap D seçeneğidir.

16. Doğu Cephesi'nde Ermeni ve Gürcü birlikleriyle savaşan, "Şark Fatihi" unvanıyla tanınan komutan kimdir?

• A) Kâzım Karabekir ✓
• B) Rauf Orbay
• C) Şahin Bey
• D) Ali Fuat Cebesoy
• E) Ali Fethi Okyar

Kâzım Karabekir, Doğu Cephesi'nde Ermeni ve Gürcü kuvvetlerine karşı başarılı mücadelesi nedeniyle 'Şark Fatihi' unvanını almıştır.

17. Yunan ordusu 22 Haziran 1920'den itibaren Bursa, Balıkesir, Uşak, Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli'ni işgal etmiş; İngilizler de Mudanya ve Bandırma'ya asker çıkarmıştır. Bu faaliyetlerle ulaşılmak istenen amaç hangisidir?

• A) Damat Ferit Paşa Hükümetini istifaya zorlamak
• B) Mebusan Meclisi'nin toplanmasını engellemek
• C) Misak-ı Milli kararlarının alınmasını önlemek
• D) Mondros Ateşkesi'nin sağladığı avantajlardan yararlanmak
• E) Osmanlı Hükümeti'ne Sevr Antlaşmasını kabul ettirmek ✓

İtilaf Devletleri San Remo Konferansı'nda Sevr'in taslağını hazırlamış ve Osmanlı Hükümeti'ne onaylatmak istemiştir. Tevfik Paşa Hükümeti antlaşmayı onaylamayınca istifa etmiş, yerine kurulan Damat Ferit Paşa Hükümeti Sevr'i onaylamıştır. Söz konusu işgaller Sevr'i Osmanlı'ya kabul ettirmek için yapılmıştır.

18. Millî Mücadele Dönemi'nde İstanbul Hükümeti tarafından asi sayılan, Ankara Müftülüğü görevinden alınıp idama mahkûm edilen kişi kimdir?

• A) Rauf Orbay
• B) Manastırlı Hamdi Bey
• C) Ali Galip Bey
• D) Rıfat Börekçi ✓
• E) Dûrrizade Abdullah Efendi

Ankara Müftülüğünden azledilerek idam cezasına çarptırılan şahıs Rıfat Börekçi'dir. Rıfat Börekçi ilerleyen süreçte Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Diyanet İşleri Başkanı olmuştur.

19. Bazı devletler Lozan Görüşmelerine yalnızca Boğazlar veya ticari sözleşmelerle ilgili oturumlarda katılmıştır. Hangisi bu devletlerden biri değildir?

• A) Belçika
• B) Sovyet Rusya
• C) ABD ✓
• D) Portekiz
• E) Bulgaristan

Boğazlar konusu görüşülürken Sovyet Rusya ve Bulgaristan, ticari sözleşmeler görüşülürken Belçika ve Portekiz görüşmelere katılmıştır. ABD ise görüşmelere yalnızca gözlemci statüsünde katılmıştır; tam katılımcı değildir.

20. Atatürk Dönemi gelişmelerinden hangisinin ulusal egemenliği güçlendirdiği ileri sürülemez?

• A) Seçmen yaşının düşürülmesi
• B) Siyasi partilerin kapatılması ✓
• C) Cumhuriyetin ilan edilmesi
• D) Saltanatın kaldırılması
• E) 1924 Anayasası'nın ilan edilmesi

Cumhuriyetin ilanı, 1924 Anayasası, seçmen yaşının düşürülmesi ve saltanatın kaldırılması ulusal egemenliği güçlendiren adımlardır. Siyasi partilerin kapatılması ise demokrasiye ve ulusal egemenliğe aykırı bir durumdur; bu ilkeye güç katmaz.

21. 17 Şubat 1923'te toplanan İzmir İktisat Kongresi'nde ekonomik bağımsızlığı hedefleyen kararlar alınmıştır. Bu kararların Lozan Antlaşması'na yansımaları arasında; I. Kapitülasyonların kaldırılması, II. Duyun-u Umumiye İdaresinin etkisinin kırılması, III. Meriç Nehri'nin Türkiye-Yunanistan sınırı olması gelişmelerinden hangileri sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Lozan görüşmelerine verilen arada toplanan İzmir İktisat Kongresi'nin kararları doğrultusunda Lozan'da kapitülasyonlar kaldırılmış ve Duyun-u Umumiye'nin etkisi kırılmıştır. Meriç Nehri'nin sınır olarak belirlenmesi ekonomik bağımsızlıkla değil, siyasi sınırlarla ilgilidir.

22. İstiklal Mahkemelerinin görev yaptığı olaylar arasında hangisi bulunmaz?

• A) Tekalif-i Milliye Emirlerinin uygulanmasında
• B) Mustafa Kemal'e suikast tertip etmek isteyenlerin yargılanmasında
• C) Şeyh Sait İsyanı'nın çıkmasında etkili olanların yargılanmasında
• D) TBMM'ye karşı çıkan isyanların bastırılmasında
• E) Menemen Olayı'nda etkili olanların cezalandırılmasında ✓

İstiklal Mahkemeleri A, B, C ve E seçeneklerindeki durumlarda kullanılmıştır. Menemen Olayı'nda (1930) etkili olanlar ise İstiklal Mahkemelerinde değil, Divan-ı Harp Mahkemelerinde yargılanmıştır.

23. I. Kabotaj Kanunu II. Merkez Bankasının kurulması III. Sümerbankın kurulması Bu düzenlemelerden hangileri devletçilik ilkesi kapsamında değerlendirilemez?

• A) Yalnız I ✓
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Kabotaj Kanunu (1926), Türk denizlerinde ve karasularında yolcu ile yük taşıma hakkını Türk denizcilerine verdiği için doğrudan MİLLİYETÇİLİK ve Bağımsızlık ilkeleri doğrultusundadır (Devletçilik ilkesi kapsamında değildir). 💡 ÖSYM Püf Noktası: • Kabotaj Kanunu: Milliyetçilik • Merkez Bankası (1930) & Sümerbank (1933): Devletçilik Dolayısıyla 'değerlendirilemez' denildiği için cevabımız Yalnız I (A seçeneği) olur.

24. Mustafa Kemal Atatürk, yeni Türk harfleri sayesinde milletin okuma yazmayı kolayca öğrenerek kısa sürede aydınlanacağını belirtmiştir. Bu düşünce hangi Atatürk ilkeleriyle ilişkilidir?

• A) Laiklik - Devletçilik
• B) Devletçilik - Halkçılık
• C) Cumhuriyetçilik - Laiklik
• D) Milliyetçilik - Halkçılık ✓
• E) Halkçılık - Laiklik

Türk harflerinin kabulü; Türk dilini ve kimliğini ön plana çıkarması bakımından Milliyetçilik, tüm halkın okur-yazar olmasını hedeflemesi bakımından Halkçılık ilkesiyle ilgilidir.

25. İtalya'nın yayılmacı siyaseti ve Habeşistan'ı işgali, Türkiye'nin doğu ve güney sınırları için tehdit oluşturmuştur. Bu tehdit hangi ittifakın kurulmasına yol açmıştır?

• A) Sadabat Paktı ✓
• B) Briand-Kellog Paktı
• C) Locarno Paktı
• D) Balkan Antantı
• E) Küçük Antant

İtalya'nın yayılmacı politikalarına ve Habeşistan'ı işgaline karşı Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında 1937'de Sadabat Paktı imzalanmıştır. Bu pakt İtalya tehlidine karşı bölgesel bir güvenlik ittifakıdır.

26. Josip Broz Tito liderliğindeki Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'nde; I. Kosova, II. Makedonya, III. Voyvodina bölgelerinden hangileri özerk statüye sahipti?

• A) Yalnız I
• B) I ve III ✓
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Tito önderliğinde kurulan Yugoslavya; Slovenya, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Sırbistan, Karadağ, Makedonya gibi bağımsız cumhuriyetler ile Kosova ve Voyvodina gibi özerk bölgelerden oluşmaktadır. Makedonya bağımsız cumhuriyet statüsündedir; özerk değildir.

27. II. Dünya Savaşı sonrasında başlayan Soğuk Savaş, devletlerin iç ve dış politikalarını önemli ölçüde etkilemiştir. Hangi ülke bu dönemde Batı Bloku yerine Sovyetler Birliği öncülüğündeki Doğu Bloku'nda yer almıştır?

• A) İtalya
• B) Romanya ✓
• C) Fransa
• D) Türkiye
• E) Yunanistan

Yunanistan, Türkiye, İtalya ve Fransa NATO üyesi olarak Batı Bloku'nda yer almıştır. Romanya ise Sovyetler Birliği'nin liderliğindeki Doğu Bloku'nda (Varşova Paktı) yer almıştır.