Deneme 10

1. Uygur yazılı edebiyatında en yaygın görülen edebî türler hangileridir?

• A) Destanlar ve ilahiler
• B) Manzum eserler ve dualar
• C) Seyahatnameler ve biyografiler
• D) Dualar ve manzum eserler ✓
• E) Manzum eserler ve seyahatnameler

Uygur yazılı edebiyatında en sık rastlanan edebi türler dua ve manzum eserlerdir. Uygurlar Budizm ve Maniheizmi benimsedikten sonra bu dinlere ait metinleri tercüme etmiş, dini içerikli dualar ve manzum eserler öne çıkmıştır.

2. I. İznik II. Konya III. Bursa IV. İstanbul Bu kentlerden hangileri Anadolu Selçuklu Devleti'ne başkentlik yapmıştır?

• A) I ve II ✓
• B) I ve III
• C) II ve IV
• D) I, II ve III
• E) I, II ve IV

Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkentleri sırasıyla İznik (1077-1097) ve Konya (1097-1308) olmuştur. Bursa ve İstanbul Osmanlı Devleti'nin başkentleridir.

3. Anadolu Selçuklu Dönemi'ne ait Alay Han, Zazadin Han ve Sultan Hanı hangi mimari yapı türü kapsamında değerlendirilir?

• A) Saray
• B) Medrese
• C) Cami
• D) Darüşşifa
• E) Kervansaray ✓

Alay Han, Zazadin Han ve Sultan Hanı, kervanların konaklaması için yapılan kervansaraylardır. Anadolu Selçukluları bu yapıları ticaret yolları üzerine inşa ederek kervan ticaretini kolaylaştırmıştır.

4. Avrupa'yı tanımanın Osmanlı ticareti ve dış politikası açısından gerekli olduğunu düşünerek bu yönde adım atan ilk sadrazam kimdir?

• A) Köprülü Fazıl Ahmet Paşa
• B) Sokullu Mehmet Paşa
• C) Mustafa Reşit Paşa
• D) Baltacı Mehmet Paşa
• E) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ✓

Avrupa'yı tanımanın Osmanlı dış politikası ve ticareti için önemli olduğuna inanan ve bu yönde harekete geçen ilk Osmanlı sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır. Bu doğrultuda Avrupa ülkelerindeki diplomatik temsilcilerle ilişki kurulmuş ve çeşitli ülkelere elçiler gönderilmiştir.

5. Osmanlı Devleti'nin Avusturya karşısında protokol üstünlüğünü kazandığı ve yitirdiği antlaşmalar hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) Zitvatorok Antlaşması - Paris Antlaşması
• B) Belgrad Antlaşması - Yaş Antlaşması
• C) Küçük Kaynarca Antlaşması - Ferhat Paşa Antlaşması
• D) İstanbul Antlaşması - Zitvatorok Antlaşması ✓
• E) Amasya Antlaşması - İstanbul Antlaşması

Osmanlı, İstanbul Antlaşması ile Avusturya'ya karşı protokol üstünlüğü kazanmıştır. Zitvatorok Antlaşması (1606) ile bu üstünlüğü yitirmiş; Avusturya hükümdarı ilk kez padişaha eşit statüde muhatap kabul edilmiştir.

6. Osmanlı Devleti hangi devletle yaptığı mücadele sonunda batıdaki en geniş sınırlarına ulaşmıştır?

• A) Rusya
• B) Lehistan ✓
• C) Prusya
• D) Venedik
• E) Avusturya

Osmanlı Devleti 1672'de Lehistan ile imzaladığı Bucaş Antlaşması'yla batıda en geniş sınırlara ulaşmıştır. IV. Mehmet bu süreçte padişahtır.

7. Padişahın resmî bürolarının yer aldığı; elçi, sadrazam ve diğer ziyaretçileri kabul ettiği, dinlenip yemek yediği saray bölümü hangisidir?

• A) Mabeyn ✓
• B) Birun
• C) Saray
• D) Enderun
• E) Harem

Mabeyn (Mabeyn-i Hümayun), Osmanlı sarayında padişahın özel kalem müdürlüğü işlevini gören kurumdu. Özellikle 19. yüzyılda önem kazanan Mabeyn; saraya gelen ziyaretçilerin kabullerini düzenlemek, saray protokolünü gözetmek ve halk ile Bab-ı Ali arasındaki ilişkileri yürütmek gibi görevler üstlendi.

8. Günümüzdeki Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay kurumlarının temeli hangi padişah döneminde atılmıştır?

• A) Abdülaziz ✓
• B) Abdülmecit
• C) V. Mehmet Reşat
• D) II. Mahmut
• E) II. Abdülhamit

Abdülaziz döneminde (1861-1876); 1868'de Divan-ı Ahkâm-ı Adliye (Yargıtay), 1868'de Şûra-yı Devlet (Danıştay) ve 1862'de Meclis-i Âlî-i Muhasebat (Sayıştay) kurulmuştur.

9. Demokratikleşme hareketleriyle ilgili padişah eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

• A) Tanzimat Fermanı - Abdülmecit
• B) II. Meşrutiyet - II. Abdülhamit
• C) Sened-i İttifak - II. Mahmut
• D) I. Meşrutiyet - II. Abdülhamit
• E) Islahat Fermanı - Abdülaziz ✓

Islahat Fermanı Abdülaziz döneminde değil, Abdülmecit döneminde (1856) ilan edilmiştir. Diğer eşleştirmelerin tamamı doğrudur.

10. I. Fethedilen bölgelerin özellikleri II. Antik Yunan hukuku III. Eski Türk gelenekleri IV. Şer’i hukuk Osmanlı yönetim anlayışının oluşmasında bunlardan hangisi ya da hangileri etkili olmuştur?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve IV
• D) I, II ve III
• E) I, III ve IV ✓

Osmanlı devlet yönetimi; fethedilen bölgelerin özellikleri, eski Türk gelenekleri ve şeri hukuktan etkilenmiştir. Antik Yunan Hukuku'nun doğrudan etkisi söz konusu değildir.

11. Divan-ı Hümayun üyesi Nişancıyla doğrudan bağlantısı olmayan kavram hangisidir?

• A) Örfi hukuk
• B) Tahrir
• C) Tedris ✓
• D) Dirlik
• E) Tuğra

Nişancı; resmi belgelere tuğra çeker, dirlik topraklarının kaydını tutar, fethedilen yerleri Tahrir Defterine kaydeder ve örfi hukuk uzmanıdır. Tedris ise eğitimle ilgili bir kavramdır ve Kazasker'in sorumluluk alanına girer; Nişancı ile ilişkilendirilemez.

12. Osmanlı Devleti'nde Batı tarzı askerî eğitim vermek üzere açılan ilk kurum hangisidir?

• A) İdadi
• B) Hendesehane ✓
• C) Feshane
• D) Rüştiye
• E) İptidai

Osmanlı Devleti'nde batılı anlamda askeri alanda açılan ilk okul Hendesehane'dir. Bu okul I. Mahmut döneminde Humbaracı Ahmet Paşa tarafından açılmıştır.

13. 1913'te başlayan II. Balkan Savaşı'nın sonuçları arasında hangisi bulunmaz?

• A) Ege Adalarının Yunanistan'a bırakılması
• B) Balkan devletleri arasında Bükreş Antlaşması'nın imzalanması
• C) Türklerin Balkanlarda azınlık durumuna düşmesi
• D) İttihat ve Terakkililer'in Bab-ı Ali Baskını'nı düzenlemesi ✓
• E) Osmanlı Devleti ile Almanya arasındaki yakınlaşmanın artması

B, C, D ve E seçenekleri II. Balkan Savaşı'nın sonuçları arasındadır. Bab-ı Ali Baskını ise I. Balkan Savaşı'nın sonuna doğru (Ocak 1913) yaşanmış bir hükümet darbesidir; II. Balkan Savaşı ile değil, I. Balkan Savaşı ile ilişkilidir.

14. TBMM'ye karşı doğrudan İstanbul Hükûmeti tarafından çıkarılan isyan hangisidir?

• A) Anzavur Ayaklanması ✓
• B) Ali Batı isyanı
• C) Konya ayaklanması
• D) Milli Aşireti ayaklanması
• E) Yozgat ayaklanması

Kuva-yı İnzibatiye ve Ahmet Anzavur isyanları doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından çıkarılmıştır. Diğerleri ise İstanbul Hükümeti ile İtilaf Devletlerinin ortak kışkırtıcılığı ile çıkmıştır.

15. • Hamidiye Kahramanı olarak tanınır. • Galip Hoca adını kullanmıştır. • Şark Fatihi unvanıyla bilinir. • Balıkesir ve Alaşehir Kongrelerini düzenlemiştir. Bu bilgiler ilgili kişilerle eşleştirildiğinde hangisi açıkta kalır?

• A) Kâzım Karabekir
• B) Rauf Orbay
• C) Celal Bayar
• D) Cemal Paşa ✓
• E) Hacim Muhittin

Rauf Orbay → Hamidiye Kahramanı, Celal Bayar → Galip Hoca takma adı, Kâzım Karabekir → Şark Fatihi, Hacim Muhittin → Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri. Cemal Paşa bu eşleştirmelerin dışında kalır.

16. Falih Rıfkı Atay'ın Millî Mücadele ve Cumhuriyet dönemlerine ilişkin anılarını aktardığı eser hangisidir?

• A) Türk'ün Ateşle İmtihanı
• B) Düşmanın Yaktığı Köyler Ahalisine
• C) Çankaya ✓
• D) Yaban
• E) Ateşten Gömlek

Çankaya, Falih Rıfkı Atay'ın Milli Mücadele ve Cumhuriyet dönemlerine ilişkin anılarını anlattığı eseridir. Ateşten Gömlek ve Türk'ün Ateşle İmtihanı Halide Edip Adıvar'a, Yaban ve Düşmanın Yaktığı Köyler Ahalisine ise Yakup Kadri Karaosmanoğlu'na aittir.

17. Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu'da işgal kuvveti bulundurmasına karşın hangi devletle silahlı çatışmaya girilmemiştir?

• A) Yunanistan
• B) İtalya ✓
• C) Gürcistan
• D) Fransa
• E) Ermenistan

İtalya, Anadolu'nun güneyini işgal etmiş; ancak Türk kuvvetleriyle silahlı çatışmaya girmemiş, Ankara Hükümeti ile uzlaşı yolunu seçerek çekilmiştir.

18. Mehmet Akif Ersoy'un yazdığı İstiklal Marşı'yla ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) İlk bestesi Osman Zeki Üngör'e aittir. ✓
• B) Taceddin Dergâhında yazılmıştır.
• C) Türk ordusuna ithaf edilmiştir.
• D) Yayımlandığı ilk dergi Sebilür Reşad dergisidir.
• E) I. İnönü Savaşı'ndan sonra kabul edilmiştir.

İstiklal Marşı'nın ilk bestesi Ali Rıfat Çağatay'a aittir. Günümüzde okunan beste ise Osman Zeki Üngör'e aittir; ancak ilk beste Osman Zeki Üngör'ün değildir.

19. Lozan Konferansı'nda Boğazlar üzerinde tam Türk egemenliğini destekleyen devlet hangisidir?

• A) Bulgaristan
• B) Japonya
• C) Fransa
• D) İngiltere
• E) SSCB ✓

SSCB, Lozan Konferansı'nda Boğazlar üzerinde mutlak Türk egemenliği kurulmasını savunmuştur. İngiltere ise Boğazların uluslararası statüde kalmasını istiyordu.

20. Mustafa Kemal, Cevat Çobanlı, Halil Kut ve Kâzım Karabekir kendileriyle özdeşleşen unvanlarla eşleştirildiğinde hangi unvan açıkta kalır?

• A) Kut'ül Amare Kahramanı
• B) Şark Fatihi
• C) Hamidiye Kahramanı ✓
• D) Anafartalar Kahramanı
• E) 18 Mart Kahramanı

Mustafa Kemal → Anafartalar Kahramanı, Cevat Çobanlı → 18 Mart Kahramanı, Halil Kut → Kut'ül Amare Kahramanı, Kâzım Karabekir → Şark Fatihi. Hamidiye Kahramanı unvanı Rauf Orbay'a aittir; dört kişiyle eşleşmez.

21. I. Miras ve tanıklıkta eşitlik II. Siyasal hakları kullanma III. Memur olma Bu haklardan hangileri Medeni Kanun'la Türk kadınına ilk kez tanınmıştır?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

Türk kadını 1926 Medeni Kanunu ile miras ve tanıklıkta erkeklerle aynı haklara sahip olmuştur. Memur olma hakkı II. Meşrutiyet döneminde, siyasi haklar (belediye başkanı, muhtar, milletvekili) ise 1930'lu yıllarda kazanılmıştır.

22. - Okul programlarının belirlenmesi - Okulların devlet tarafından denetlenmesi - Eğitim ve öğretimin ücretsiz olması Bu düzenlemeler hangi inkılapla gerçekleştirilmiştir?

• A) Medeni Kanun
• B) Maarif Teşkilatı Kanunu ✓
• C) Şeriye ve Evkaf Vekiletinin kaldırılması
• D) Millet Mekteplerinin açılması
• E) Halk mekteplerinin açılması

2 Mart 1926'da çıkarılan Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun ile bugünkü eğitim sistemimizin temeli atıldı. Bu kanunla okulların müfredatı belirlendi, okul açma izni Millî Eğitim Bakanlığı'na bırakıldı, eğitim hizmetleri çağdaş hale getirildi.

23. Devletçilik ilkesinin özellikleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) Devlet imkanlarının halka eşit bir şekilde sunulmasını öngörür.
• B) Kalkınmanın devlet eliyle yürütülmesini öngörür.
• C) Fertlerin yapamadığı yatırımların devlet tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini savunur.
• D) Türk milletinin benimsediği ilk ilkedir. ✓
• E) Özel teşebbüsün de desteklenmesi gerektiğini belirtir.

Devletçilik ilkesi; kalkınmayı devlet eliyle yürütür, özel teşebbüsü destekler, devlet imkanlarını halka eşit sunar ve fertlerin yapamadığı yatırımları devlet üstlenir. Ancak Türk milletinin benimsediği ilk ilke Devletçilik değil, Milliyetçiliktir.

24. I. Briand-Kellogg Paktı II. Sadabat Paktı III. Milletler Cemiyeti Türkiye'nin bu uluslararası oluşumlara katılma sırası hangi seçenekte doğrudur?

• A) I - II - III
• B) I - III - II ✓
• C) II - I - III
• D) III - I - II
• E) III - II - I

Türkiye Briand-Kellogg Paktı'na 1929'da, Milletler Cemiyeti'ne 1932'de, Sadabat Paktı'na ise 1937'de katılmıştır. Doğru sıralama I - III - II şeklindedir.

25. John Steinbeck'in 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın yol açtığı açlık ve yoksulluğu anlattığı eser hangisidir?

• A) The Pearl
• B) Fareler ve İnsanlar
• C) Gazap Üzümleri ✓
• D) Viva Zapata
• E) Cennet Yolu

John Steinbeck'in 1939'da yayımlanan 'Gazap Üzümleri' (The Grapes of Wrath), 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin Amerikan tarım işçileri üzerindeki yıkıcı etkisini anlatan başyapıtıdır.

26. • Hayat Sahası • Bizim Deniz • Asya, Asyalılarındır Bu politikaları izleyen devletler hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?

• A) İspanya-İtalya-Çin
• B) Japonya-İtalya-Almanya
• C) Almanya-Japonya-İspanya
• D) Almanya-İtalya-Japonya ✓
• E) İtalya-İngiltere-Almanya

Hayat Sahası (Lebensraum) Almanya'nın, Bizim Deniz (Mare Nostrum) İtalya'nın, Asya Asyalılarındır ise Japonya'nın yayılmacı politikasıdır.

27. Glasnost ve Perestroyka politikalarını uygulayan ve görevinden ayrılan son SSCB devlet başkanı kimdir?

• A) Brejnev
• B) Kruşçev
• C) Stalin
• D) Lenin
• E) Gorbaçov ✓

Mihail Gorbaçov, açıklık (glasnost) ve yeniden yapılanma (perestroyka) politikalarıyla SSCB'yi dönüştürmeye çalışmış; 1991'de SSCB'nin dağılmasının ardından istifa etmiştir.