Deneme 11

1. Eski Türklerde boyların birleşmesiyle oluşan bodunun başında farklı unvanlar taşıyan yöneticiler bulunurdu. Hangisi bodun yöneticisine verilen unvanlardan biri değildir?

• A) Aygucı ✓
• B) Yabgu
• C) İlteber
• D) Erkin
• E) Şad

Boyların birleşmesiyle oluşan yapıya bodun denilirdi. Bodunların başında yabgu, şad, ilteber ve erkin gibi unvanlar taşıyan yöneticiler bulunurdu. Aygucı ise eski Türk devlet sisteminde vezire verilen unvandır; bodun yöneticisine verilen bir unvan değildir.

2. • Bir süre Samanoğullarına bağlı kalmıştır. • Hükümdarının padişah unvanını kullandığı ilk Türk-İslam devleti sayılır. • Çok uluslu bir yapıya sahiptir. Bu özellikler hangi devlete aittir?

• A) Harzemşahlar
• B) Gazneliler ✓
• C) Büyük Selçuklular
• D) Memlükler
• E) Karahanlılar

Gazneliler; Samanoğullarına bağlı olarak büyümüş, padişah unvanını kullanan ilk Türk-İslam devleti olmuş ve Hindistan, Afganistan, Horasan gibi farklı ulusları bünyesinde barındıran çok uluslu bir yapıya sahip olmuştur.

3. Haberleşme, denetim, denge ve ayarlama bilimi olan sibernetiğin kurucusu hangi Türk beyliği veya devletinin himayesinde yaşamıştır?

• A) Saltuklular
• B) Mengücekliler
• C) Danişmentliler
• D) Artuklular ✓
• E) İhşitler

Sibernetiğin kurucusu El Cezeri, Artuklular döneminin önemli bilim insanıdır. Otomata ve Kitabu'l Hiyel adlı eserleri yazan El Cezeri; tavuskuşlu saatler, kendiliğinden açılıp kapanan fıskiyeler ve mekanik müzik aletleri yapmıştır.

4. I. Bizans'taki taht mücadeleleri II. Yetenekli padişahların yönetime gelmesi III. Avrupa'daki Yüzyıl Savaşları Bu durumlardan hangileri Osmanlı Devleti'nin kısa sürede büyümesinde etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Bizans'taki taht kavgaları, yetenekli padişahların yönetimi ve Avrupa'daki Yüzyıl Savaşları'nın Avrupa devletlerini meşgul etmesi Osmanlı'nın büyümesini kolaylaştıran başlıca nedenler arasındadır.

5. I. Asya Kralı II. Muhteşem III. Büyük Sultan IV. Avni Bu ifadelerden hangileri Avrupalıların Kanuni Sultan Süleyman için kullandığı unvanlardandır?

• A) I ve II
• B) II ve III ✓
• C) II ve IV
• D) I, II ve IV
• E) I, II, III ve IV

Avrupalılar Kanuni Sultan Süleyman'a 'Muhteşem' (Magnificent) ve 'Büyük Sultan' unvanlarını vermiştir. 'Avni' Kanuni'nin şiir mahlasıdır; 'Asya Kralı' ise Avrupalılarca kullanılan bir unvan değildir.

6. I. Asâkir-i Mansure-yi Muhammediye II. Sekban-ı Cedit III. Nizam-ı Cedid Batı tarzında kurulan bu Osmanlı ordularından hangileri yeniçeriler tarafından ortadan kaldırılmıştır?

• A) Yalnız II
• B) Yalnız III
• C) I ve II
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Nizam-ı Cedit Kabakçı Mustafa İsyanı (1807) ile, Sekban-ı Cedit ise Alemdar Vakası sonrasında yeniçeriler tarafından ortadan kaldırılmıştır. Asâkir-i Mansure-yi Muhammediye ise II. Mahmut tarafından Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla (Vaka-yı Hayriye, 1826) onların yerine kurulmuştur; yeniçeriler tarafından kaldırılmamıştır.

7. Osmanlı'nın ilk dönemlerinde Divan üyesi olmadığı hâlde kazaskerin çözemediği önemli konularda fetva vermek üzere toplantıya çağrılan görevli kimdir?

• A) Müderris
• B) Vezir
• C) Şeyhülislam ✓
• D) Şehremini
• E) Nakibü'l-eşraf

Şeyhülislamlar ilk dönemlerde divan üyesi olmamalarına karşın kazaskerin çözemediği önemli meselelerde fetva vermek üzere divana çağrılmıştır. Müderris medrese hocası, Nakibü'l-eşraf Hz. Muhammed'in soyundan gelenlerin özlük işleriyle ilgilenen makamdır.

8. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında İstanbul'a yapılan göçler evsiz, hasta ve kimsesiz çocukların sayısını artırmıştır. Bu sorunlara çözüm bulmak amacıyla İstanbul'da hangi kurum açılmıştır?

• A) Darülaceze ✓
• B) Darülfünun
• C) Darüleytam
• D) Darüşşafaka
• E) Darülmaarif

Darülaceze, 1890'da II. Abdülhamit'in emriyle yoksul, yaşlı ve kimsesizlere hizmet vermek amacıyla kurulmuştur. Darüşşafaka Abdülaziz, Darüleytam V. Mehmet Reşat dönemlerine aittir.

9. Osmanlı Devleti'nde demiryolu yapımının en yoğun olduğu dönem II. Abdülhamit Dönemi'dir. Hangi demiryolu hattı bu dönemde yapılmamıştır?

• A) İstanbul - Selanik
• B) Yafa - Kudüs
• C) Kahire - İskenderiye ✓
• D) Selanik - Manastır
• E) Beyrut - Şam

Selanik-Manastır, Yafa-Kudüs, Beyrut-Şam ve İstanbul-Selanik hatları II. Abdülhamit döneminde yabancılara imtiyaz verilerek yaptırılmıştır. Kahire-İskenderiye hattı ise Osmanlı'nın ilk demiryolu hattı olup Abdülmecit döneminde 1851'de yaptırılmıştır.

10. Osmanlı Devleti'nde Seyfiye sınıfına dâhil olmayan görevli hangisidir?

• A) Yeniçeri Ağası
• B) Kazasker ✓
• C) Kaptanıderya
• D) Sadrazam
• E) Beylerbeyi

Kazasker, Osmanlı'da Kalemiye (ilmiye) sınıfına dahildir; askeri-idari görevlileri kapsayan Seyfiye sınıfında yer almaz.

11. I. Garipler II. Humbaracılar III. Cebeciler IV. Ulufeciler Bu askerî birlikler Kapıkulu Piyadeleri ve Kapıkulu Süvarileri olarak ayrıldığında hangi gruplandırma doğrudur?

• A) Humbaracılar ve Cebeciler / Garipler ve Ulufeciler ✓
• B) Humbaracılar ve Ulufeciler / Garipler ve Cebeciler
• C) Cebeciler ve Ulufeciler / Garipler ve Humbaracılar
• D) Garipler ve Cebeciler / Humbaracılar ve Ulufeciler
• E) Garipler ve Humbaracılar / Cebeciler ve Ulufeciler

Kapıkulu Piyadeleri: Humbaracılar ve Cebeciler. Kapıkulu Süvarileri: Garipler (Sağ ve Sol) ve Ulufeciler (Sağ ve Sol).

12. II. Mahmut'un yaptığı yeniliklerden hangisi ülkedeki gelişmeleri halka duyurmayı amaçlamıştır?

• A) İlköğretimin zorunlu olması
• B) Muhtarlıkların açılması
• C) Vaka-yı Mısriye'nin çıkarılması
• D) Tercüme Odaları'nın açılması
• E) Takvim-i Vekayi'nin çıkarılması ✓

1831 yılında çıkarılan Takvim-i Vekayi adındaki resmi gazetenin amacı hem yasaları hem de ıslahatları halka duyurmaktır. Vaka-yı Mısriye Mehmet Ali Paşa tarafından Mısır'da çıkarılan gazetedir. Tercüme Odaları ise devlet memurlarına yabancı dil öğretmek amacıyla açılmıştır.

13. II. Balkan Savaşı sırasında Batı Trakya Türklerine yönelik saldırılar üzerine Enver Paşa, Kuşçubaşı Eşref komutasındaki birliği bölgeye göndermiştir. Bu birlik 31 Ağustos 1913'te Batı Trakya Türk Cumhuriyeti'ni kurmuştur. Kurulan devletin merkezi hangi kenttir?

• A) Üsküp
• B) Selanik
• C) Sofulu
• D) Gümilcine ✓
• E) Dedeağaç

31 Ağustos 1913'te kurulan Batı Trakya Türk Cumhuriyeti'nin merkezi Gümilcine yapılmıştır. Bu devlet siyah, yeşil ve beyaz renkleri içeren ay yıldızlı bir bayrak kabul etmiştir. Türk tarihinin en kısa ömürlü ve cumhuriyeti benimseyen ilk devletidir.

14. XIX. yüzyılda Balkanlardaki milliyetçilik hareketleri Osmanlıcılık fikrini zayıflatmıştır. Osmanlıcılığın yerini almaya çalışan düşünce akımı hangisidir?

• A) Türkçülük
• B) Batıcılık
• C) İslamcılık ✓
• D) Liberalizm
• E) Turancılık

Osmanlıcılık akımı Balkanlar'daki milliyetçilik hareketleriyle güç kaybedince imparatorluktaki Müslüman toplulukları tek çatı altında toplamayı hedefleyen İslamcılık (Panislamizm) akımı ön plana çıkmıştır.

15. Galip Hoca adını kullanan Celal Bayar, Nazilli Kongrelerini hangi şehirde düzenlemiştir?

• A) Manisa
• B) Muğla ✓
• C) İzmir
• D) Aydın
• E) Antalya

Celal Bayar, Galip Hoca takma adıyla Muğla iline bağlı Nazilli'de kongreler düzenlemiştir.

16. Vilayet-i Sitte içinde bulunmasına rağmen Erzurum Kongresi'ne delege göndermeyen şehir hangisidir?

• A) Bitlis
• B) Erzurum
• C) Sivas
• D) Van
• E) Diyarbakır ✓

Erzurum Kongresi'ne delege gönderen şehirler: Erzurum, Sivas, Bitlis, Trabzon, Van'dır. Diyarbakır, Elazığ ve Mardin delege gönderememiştir.

17. I. Batı Cephesi II. Doğu Cephesi III. Güney Cephesi Millî Mücadele sırasında bu cephelerden hangilerinde düzenli ordu savaşmamıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) Yalnız III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Güney Cephesi'nde mücadele ağırlıklı olarak Kuva-yı Milliye kuvvetleri tarafından yürütülmüş; düzenli ordu burada aktif olarak savaşmamıştır.

18. Mustafa Kemal Atatürk, genç Türk ordusunun kendisinden sayıca üç kat fazla olan düşmanı başarılı bir stratejiyle yendiğini belirterek hangi savaşı anlatmıştır?

• A) Kütahya-Eskişehir Savaşı
• B) Büyük Taarruz
• C) Gediz Taarruzu
• D) I. İnönü ✓
• E) II. İnönü

Bu söz, üç misli güçteki Yunan kuvvetlerinin I. İnönü Muharebesi'nde püskürtülmesini anlatan Atatürk'ün değerlendirmesidir.

19. Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın sonuçları arasında hangisi bulunmaz?

• A) Osmanlı Devleti resmen sona ermiştir. ✓
• B) Kurtuluş Savaşı'nın askerî safhası bitmiştir.
• C) Boğazlar, Doğu Trakya ve İstanbul diplomasi ile kurtarılmıştır.
• D) İngiltere'de mevcut hükûmet istifa etmiştir.
• E) İngiltere TBMM'yi resmen tanımıştır.

Osmanlı Devleti'nin resmen sona ermesi Mudanya'nın değil, 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması ve Lozan Antlaşması sürecinin sonucudur.

20. Kut'ül Amare Zaferi sonrasında askerlerini kutlayan ve "Kut'ül Amare Kahramanı" olarak anılan komutan kimdir?

• A) Fahrettin Paşa
• B) Halil Kut ✓
• C) Enver Paşa
• D) Cemal Paşa
• E) Rauf Orbay

Halil Kut (Halil Paşa), Kut'ül Amare Muharebesi'nde İngiliz kuvvetlerini esir alarak büyük zafer kazanmış ve bu sözlerle askerlerini tebrik etmiştir.

21. Osmanlı sınırlarındaki toplulukları din, dil ve ırk ayrımı yapmadan ortak bir kimlikte birleştirmeyi amaçlayan fikir akımı hangisidir?

• A) Osmanlıcılık ✓
• B) Federalizm
• C) Türkçülük
• D) Ümmetçilik
• E) Turancılık

Osmanlıcılık; din, dil ve ırk farkı gözetmeksizin tüm Osmanlı tebaasını tek çatı altında toplamayı amaçlayan fikir akımıdır.

22. 4 Mart 1925'te yürürlüğe giren Takrir-i Sükûn Kanunu, 4 Mart 1929'a kadar uygulanmıştır. Hangi inkılap bu kanunun yürürlükte olduğu dönemde yapılmamıştır?

• A) Miladi takvimin kabulü
• B) Şapka kanunu
• C) Harf inkılabı
• D) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
• E) Halifeliğin kaldırılması ✓

Takrir-i Sükûn Dönemi (1925-1929) içinde Şapka İnkılabı, Harf İnkılabı (1928), Medeni Kanun ve Tekke ve Zaviyelerin kapatılması gibi köklü inkılaplar gerçekleştirilmiştir. Halifeliğin kaldırılması ise 1924 yılındadır; Takrir-i Sükûn Kanunu'ndan önce gerçekleşmiştir.

23. Mustafa Kemal, inancın vicdani bir konu olduğunu ve din işlerinin devlet yönetiminden ayrı tutulması gerektiğini vurgulamıştır. Bu anlayışla doğrudan ilişkilendirilemeyecek inkılap hangisidir?

• A) Şeriye ve Evkaf Vekâleti'nin kapatılması
• B) Medreselerin varlığına son verilmesi
• C) Tekke, türbe ve zaviyelerin kapatılması
• D) Hilafet makamının kaldırılması
• E) Hicri takvim yerine miladi takvimin kullanılması ✓

Mustafa Kemal'in bu sözü laiklik ilkesini açıklamaktadır. Hilafet, Şeriye Mahkemeleri, medreseler ve tekke/türbe kapatmaları doğrudan laiklikle ilişkilidir. Hicri takvimin kaldırılarak miladi takvimin kabulü ise laiklik değil, inkılâpçılık ilkesiyle açıklanmalıdır; Batı ile ticari ve hukuki ilişkilerin geliştirilmesini amaçlar.

24. Türkiye ile Yunanistan arasındaki Nüfus Mübadelesi sorunu 1926-1930 arasında çözülmüştür. Hangi kentte yaşayan Rumlar mübadele kapsamına alınmamıştır?

• A) İzmir
• B) Adana
• C) İstanbul ✓
• D) Bursa
• E) Ankara

Lozan Antlaşması'na göre İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada Rumları ile Batı Trakya Türkleri mübadelenin dışında tutulmuştur. İstanbul Rumları "etabli" (yerleşik) sayılmıştır. Diğer şehirlerdeki Rumlar ise mübadeleye dahil edilmiştir.

25. Atatürk Dönemi'nde Balkan Antantı ve Sadabat Paktı'nın kurulmasında; I. Milletler Cemiyetine katılmak, II. bölgesel barışı ve sınır güvenliğini sağlamak, III. İtalya ve Almanya'nın yayılmacı siyasetine karşı tedbir almak amaçlarından hangileri etkili olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

Balkan Antantı (1934) ve Sadabat Paktı (1937), Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üyeliğinden (1932) sonra imzalanmıştır. Bu antlaşmaların amacı bölgesel barışı pekiştirmek ve İtalya ile Almanya'nın yayılmacı tutumuna karşı önlem almaktır; Milletler Cemiyeti üyeliği ise bu antlaşmaların nedeni değildir.

26. Barışçıl bir politika izleyerek Hindistan'ın bağımsızlık mücadelesinde önemli rol oynayan lider kimdir?

• A) Enver Hoca
• B) Mahatma Gandhi ✓
• C) Muhammed Ali Cinnah
• D) Nehru
• E) Şerif Hüseyin

Mahatma Gandhi, şiddete karşı çıkan pasif direniş politikasıyla Hindistan'ın bağımsızlık mücadelesini yönetmiştir. Bu söz de onun barışçıl yaklaşımını özetlemektedir.

27. İngiltere'nin 1954'te Kıbrıs'tan çekilme sürecinde gündeme gelen, adanın Yunanistan'a bağlanması düşüncesine hangi ad verilmiştir?

• A) Enosis ✓
• B) Bern Deklarasyonu
• C) TMT
• D) Kanlı Noel
• E) EOKA

Enosis, Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlama (birleşme) fikri ve hareketidir. EOKA ise bu fikri silahlı mücadeleyle gerçekleştirmeyi hedefleyen örgüttür.