Deneme 12

1. Orhun Yazıtları'nda Türk toplumunu oluşturan unsurlar arasında hangisinden söz edilmez?

• A) Boy
• B) Bodun
• C) Urug
• D) Tudun ✓
• E) Oguş

Orhun Yazıtları'na bakıldığında Türk toplum yapısı şu terimlerle ifade edilir: Oguş (aile), urug (aileler birliği), boy (kabile), bodun (boylar birliği) ve bodunların birleşmesiyle meydana gelen il (devlet). Tudun ise toplum yapısını oluşturan unsurlardan biri değil, boyun başındaki bir yönetici unvanıdır.

2. I. Kudüs'ü kurtaran hükümdar II. Hıttin Savaşı III. Üçüncü Haçlı Seferi Bu kavramlardan hangileri Selahaddin Eyyubi'yle bağlantılıdır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Selahaddin Eyyubi 1187'deki Hıttin Savaşı ile Haçlılardan Kudüs'ü almış ve 'Kudüs'ü Kurtaran Hükümdar' olarak anılmıştır. Kudüs'ün kaybedilmesi üzerine Avrupalılar III. Haçlı Seferini düzenlemiştir.

3. • Mama Hatun Türbesi • Kayseri Ulu Camii • Semanin Medresesi Bu mimari eserleri yaptıran beylikler hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?

• A) Mengücekliler - Danişmentliler - Saltuklular
• B) Saltuklular - Danişmentliler - Artuklular ✓
• C) Saltuklular - Artuklular - Mengücekliler
• D) Saltuklular - Mengücekliler - Artuklular
• E) Danişmentliler - Saltuklular - Mengücekliler

Mama Hatun Türbesi Saltuklular, Kayseri Ulu Camii Danişmentliler, Semanin Medresesi ise Artuklular döneminde yaptırılmıştır.

4. I. Balkanlardaki ilk barış antlaşmasını imzalamıştır. II. Tahtı kendi isteğiyle bırakan ilk Osmanlı padişahıdır. III. Balkan egemenliğini kesinleştirmiştir. IV. İlk deniz savaşı onun döneminde yapılmıştır. Bu ifadelerden hangileri II. Murat için doğrudur?

• A) I ve II
• B) I ve III
• C) II ve IV
• D) I, II ve III ✓
• E) I, II ve IV

II. Murat; Balkanlarda ilk barış antlaşması olan Edirne-Segedin'i imzalamış, tahtı gönüllü olarak oğluna bırakmış ve Balkanlarda Osmanlı hakimiyetini pekiştirmiştir. İlk deniz savaşı ise daha önceki dönemlere aittir.

5. Osmanlı Devleti, Sokullu Mehmet Paşa Dönemi'ndeki Don-Volga Kanalı Projesi'yle; I. İran savaşlarında donanmadan yararlanmak, II. Rusya'nın güneye ilerlemesini engellemek, III. Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak amaçlarından hangilerine ulaşmayı hedeflemiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Don-Volga Kanalı Projesi'nin amaçları; İran seferlerinde donanmadan yararlanmak, Rusya'nın güneye inmesini engellemek, Orta Asya Türkleriyle bağlantı kurmak ve İpek Yolu ticaretini canlandırmaktır. Üç öncülün tamamı bu amaçlar arasındadır.

6. Osmanlı maliyesi XVI. yüzyıldan itibaren bozulmaya başlamış, tımar sisteminin zayıflaması da bu süreci hızlandırmıştır. Tımar sisteminin bozulma nedenleri arasında hangisi yoktur?

• A) İltizam sistemine geçilmesi ve toprakların iltizama bırakılması
• B) Toplumsal baskılar ve rüşvetle tımarların layık olmayanların eline geçmesi
• C) Savaşların uzaması ve sefer güzergahlarının genişlemesi ✓
• D) Ateşli silahların orduda yaygınlaşmasıyla tımarlı sipahi önemini yitirmesi
• E) Uzak seferler nedeniyle devşirme yönteminin uygulanamaz hale gelmesi

Tımar sisteminin çöküşünün temel sebepleri: Toplumsal baskılar ve rüşvetle tımarların hak etmeyenlerin eline geçmesi, ateşli silahların yaygınlaşmasıyla tımarlı sipahinin önemini yitirmesi ve iltizam sistemine geçilmesidir. Savaşların uzaması ve sefer güzergahlarının genişlemesi ise tımar sisteminin çöküşünün sebebi değil, farklı sorunların kaynağıdır.

7. Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyıl ıslahatlarının genel özellikleri arasında hangisi bulunmaz?

• A) En çok yönetim ve hukuk alanında ıslahat yapılmıştır. ✓
• B) Avrupa örnek alınmıştır.
• C) XVII. yüzyıla göre daha köklüdür.
• D) Halkın desteği alınamamıştır.
• E) Islahatlara yeniçeriler karşı çıkmıştır.

XVIII. yüzyıl ıslahatları en çok askeri alanda yapılmıştır, yönetim ve hukuk alanında değil. Dolayısıyla bu seçenek ıslahatların genel özellikleri arasında gösterilemez.

8. 1876'da ilan edilen Kanun-i Esasi, 1878'de II. Abdülhamid tarafından yürürlükten kaldırılmış; 1908'de yeniden uygulanmaya başlanmıştır. 1909'da ise demokratik nitelikli değişiklikler yapılmıştır. I. Bakanlar Kurulunun meclise karşı sorumlu olması II. Padişah izni olmadan kanun teklifi verilebilmesi III. Padişahın meclisi feshetme yetkisinin sınırlanması Bu düzenlemelerden hangileri demokrasiyle uyumludur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

1909 değişiklikleriyle hükümdarın otoritesi zayıflatılmış, ulusal egemenlik ilkesi güçlendirilmiştir. Bakanlar Kurulu'nun meclise karşı sorumluluğu (I), padişahsız kanun teklifi (II) ve fesih yetkisinin sınırlandırılması (III) demokrasiyle bağdaşmaktadır.

9. Abdülmecit Dönemi'nde gerçekleşmeyen gelişme hangisidir?

• A) Şirket-i Hayriye'nin kurulması
• B) Encümen-i Daniş'in oluşturulması
• C) Nizamiye Mahkemelerinin kurulması ✓
• D) Heybeliada Ruhban Okulu'nun açılması
• E) Mekteb-i Mülkiye'nin açılması

Mekteb-i Mülkiye, Şirket-i Hayriye, Encümen-i Daniş ve Heybeliada Ruhban Okulu Abdülmecit döneminde açılmıştır. Nizamiye Mahkemelerinin kurulması ise Abdülaziz dönemi ıslahatları arasında yer alır.

10. Divan-ı Hümayuna padişahın başkanlık etmesi uygulamasını kaldırıp bu görevi sadrazama devreden Osmanlı padişahı kimdir?

• A) II. Mehmet ✓
• B) II. Murat
• C) I. Murat
• D) I. Mehmet
• E) III. Mehmet

Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet), Divanıhümayun'a padişahın bizzat başkanlık etmesi geleneğini kaldırarak bu yetkiyi sadrazama devretmiştir.

11. Tanzimat Dönemi'nde bölgelerdeki arazi, hayvan, mal-mülk ve kişisel serveti kayıt altına almak için düzenlenen resmî belgelere ne ad verilmiştir?

• A) Kefalet
• B) Esame
• C) Mühimme
• D) Temettuat ✓
• E) Tahrir

Tanzimat döneminde bölgelerin mal-mülk, hayvan, arazi ve insanların şahsi malvarlıklarını kaydetmek için hazırlanan resmi belgeler Temettuat belgeleridir.

12. II. Mahmut Dönemi'nde Divan teşkilatında yapılan değişikliklerle ilgili eşleştirmelerden hangisi hatalıdır?

• A) Sadaret Kethüdası - Dahiliye Nazırı
• B) Defterdar - Maliye Nazırı
• C) Yeniçeri Ağası - Bab-ı Meşihat ✓
• D) Veziriazam - Başvekil
• E) Reisülküttap - Hariciye Nazırı

A, B, C ve D seçeneklerinde verilen eşleştirmeler doğrudur. Yeniçeri Ağalığı yerine Seraskerlik makamı (bugünkü Genel Kurmay Başkanlığına karşılık gelen) kurulmuştur; Bab-ı Meşihat ile eşleştirilmesi yanlıştır.

13. Mustafa Kemal'in cumhurbaşkanlığı sırasında başyaverliğini yapan ve Hep Atatürk'ün Yanında adlı eseri yazan kişi kimdir?

• A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
• B) Salih Bozok ✓
• C) Cevat Abbas
• D) Ali Fuat Cebesoy
• E) Ali Fethi Okyar

Salih Bozok, Mustafa Kemal'in çocukluk arkadaşı ve cumhurbaşkanlığı yaverliğini yapan kişidir. "Hep Atatürk'ün Yanında" adlı eseri oluşturmuştur. Atatürk vefat ettiğinde canına kıyma girişiminde bulunmuştur.

14. 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ile 11 Ekim 1922 tarihli Mudanya Ateşkes Antlaşması arasındaki süre Mütareke Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemle ilgili hangi yargıya ulaşılamaz?

• A) Muş ve Bitlis'in Ruslardan geri alınması ✓
• B) Ermenistan'la Gümrü Antlaşması'nın imzalanması
• C) TBMM'ye karşı ayaklanmaların yaşanması
• D) İşgallere karşı cemiyetlerin kurulması
• E) Kongreler döneminin yaşanması

Muş ve Bitlis 1916 yılında Mustafa Kemal tarafından Rus işgalinden kurtarılmıştır; bu olay Mütareke Dönemi öncesinde, I. Dünya Savaşı sırasında yaşanmıştır. Diğer seçeneklerde verilen bilgiler Mütareke Dönemi ile ilgilidir.

15. I. Amasya Genelgesi II. Sivas Kongresi III. Erzurum Kongresi Bu gelişmelerden hangilerinde Temsil Heyeti hakkında karar alınmıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Amasya Genelgesi'nde Temsil Heyeti kurulacağından bahsedilmiş; Erzurum Kongresi'nde bölgesel Temsil Heyeti seçilmiş; Sivas Kongresi'nde ise Temsil Heyeti ulusal nitelik kazanmıştır.

16. Erzurum Kongresi'nde, Osmanlı Hükûmetinin dağılması durumunda milletin yabancı işgaline karşı birlikte direneceği belirtilmiştir. Bu karar; I. Millî Mücadele'nin yalnızca Doğu Anadolu'yu kapsadığı, II. bağımsızlıktan ödün verilmediği, III. bütün yararlı cemiyetlerin birleştiği yargılarından hangilerini doğrular?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Erzurum Kongresi bölgesel amaçlarla toplanmış ancak Mustafa Kemal'in etkisiyle tüm yurdu ilgilendiren kararlar almıştır. Söz konusu madde bağımsızlıktan taviz verilmediğini gösterir. Kongre kararları tüm yurdu kapsamış, ancak yararlı cemiyetlerin birleşmesi Sivas Kongresi'nde gerçekleşmiştir.

17. Osmanlı Devleti, TBMM'yi hangi gelişmeyle resmen tanımıştır?

• A) Amasya Genelgesi
• B) Havza Genelgesi
• C) Bilecik Görüşmeleri ✓
• D) Samsun Raporu
• E) Amasya Görüşmeleri

Bilecik Görüşmeleri'nde (Aralık 1920) Osmanlı Hükümeti adına gelen Son Sadrazam Tevfik Paşa heyeti TBMM temsilcileriyle görüşmüş; bu görüşme Osmanlı'nın TBMM'yi fiilen tanıması anlamına gelmiştir.

18. Sivas Kongresi sonrasında Batı Cephesi Komutanı olan Ali Fuat Paşa, düzenli ordunun kurulmasından sonra hangi devlete büyükelçi olarak atanmıştır?

• A) Londra
• B) Roma
• C) Paris
• D) Moskova ✓
• E) Batum

Ali Fuat Cebesoy, Batı Cephesi komutanlığından alınarak TBMM Hükümeti'nin Moskova Büyükelçisi olarak görevlendirilmiştir.

19. I. İnönü Savaşı sonrasındaki Londra Konferansı'nda TBMM'nin onayını almadan antlaşma imzaladığı için görevden uzaklaştırılan kişi kimdir?

• A) Fevzi Çakmak
• B) Bekir Sami Bey ✓
• C) Yusuf Kemal Tengirşek
• D) Rauf Orbay
• E) Cami Baykurt

Bekir Sami Bey, Londra Konferansı'nda (1921) TBMM'nin onayını almadan çeşitli devletlerle ikili anlaşmalar imzalaması nedeniyle Dışişleri Bakanlığı görevinden alınmıştır.

20. Hicaz-Yemen Cephesi'ndeki başarıları nedeniyle "Çöl Kaplanı" ve "Medine Savunucusu" unvanlarıyla tanınan komutan kimdir?

• A) Fahrettin Paşa ✓
• B) Halil Kut
• C) Enver Paşa
• D) Rauf Orbay
• E) Cemal Paşa

Fahrettin Paşa (Türkkan), Hicaz-Yemen Cephesi'ndeki üstün savunmasıyla 'Çöl Kaplanı' ve 'Medine Savunucusu' unvanlarını kazanmıştır.

21. Bulgaristan'daki Türk mezarlarının saldırıya uğrayıp yağmalandığı olay hangi adla bilinir?

• A) Boğazlar Sorunu
• B) Musul Sorunu
• C) Vagon Lits Olayı
• D) Razgrad Olayı ✓
• E) Hatay Sorunu

Razgrad Olayı, Bulgaristan'daki Türk mezarlıklarının tahrip edilip yağmalanması olayıdır ve Türk-Bulgar ilişkilerini olumsuz etkileyen gelişmeler arasındadır.

22. I. Yabancı Okullar II. Osmanlı Borçları III. Musul Sorunu Bu sorunlardan hangisi ya da hangileri Fransa'yla yaşanmıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Yabancı okullar ve Osmanlı borçları Fransa ile yaşanan sorunlar arasındadır. Musul sorunu ise İngiltere ile yaşanmıştır.

23. I. Cumhuriyet Halk Partisi II. Köy Enstitüleri III. Serbest Cumhuriyet Fırkası Bu kurumlardan hangilerinin oluşturulmasında Atatürk doğrudan rol oynamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) I, II ve III

Cumhuriyet Halk Fırkası bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından, Serbest Cumhuriyet Fırkası ise Atatürk'ün isteğiyle Ali Fethi Okyar tarafından kurulmuştur. Köy Enstitüleri İsmet İnönü döneminde 1940'ta açılmıştır; Atatürk bu kurumun kuruluşunda yer almamıştır.

24. Atatürk Dönemi'nde Türkiye ile Yunanistan arasında; I. Patrikhane, II. Mübadele, III. Etabli sorunlarından hangileri gündeme gelmiştir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Atatürk döneminde Yunanistan ile Patrikhane, nüfus mübadelesi (değişimi), etabli (yerleşiklik) ve savaş tazminatı sorunları yaşanmıştır. Üç sorun da Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde gündeme gelmiştir.

25. I. Dünya Savaşı sonrasında Wilson'un önerileriyle kurulan Milletler Cemiyeti, dünya barışını korumayı ve uluslararası sorunları diplomasiyle çözmeyi amaçlamıştır. Hangi gelişme Cemiyetin bu hedeflerde başarısız olduğunu gösterir?

• A) Balkan Antantı'nın oluşturulması
• B) Sadabat Paktı'nın imzalanması
• C) II. Dünya Savaşı'nın başlaması ✓
• D) Briand-Kellogg Paktı'nın kurulması
• E) Locarno Antlaşması'nın imzalanması

Milletler Cemiyeti'nin kuruluş amacı dünya barışını korumaktır. II. Dünya Savaşı'nın çıkmasına engel olamaması, bu amacını gerçekleştiremediğinin en açık kanıtıdır.

26. Türkiye'nin NATO'ya katılma ve siyasi yalnızlıktan çıkma amacıyla asker gönderdiği Kore Savaşı'nda Türk birliğine komuta eden kişi kimdir?

• A) Tahsin Yazıcı ✓
• B) Cemal Gürsel
• C) Fevzi Çakmak
• D) İsmet İnönü
• E) Kenan Evren

Türk Tugayı'nın Kore Savaşı'ndaki (1950-1953) komutanı Tuğgeneral Tahsin Yazıcı'dır.

27. 22 Mayıs 1939'da imzalanan Çelik Pakt, hangi devletler arasındaki ittifakı güçlendirmiştir?

• A) ABD - SSCB
• B) Japonya - Almanya
• C) Almanya - İtalya ✓
• D) Fransa - SSCB
• E) İngiltere - Fransa

Çelik Pakt (Patto d'Acciaio), 22 Mayıs 1939'da Almanya ile İtalya arasında imzalanmış ve bu iki faşist devletin ittifakını resmîleştirmiştir.