Deneme 18

1. I. Göktürk alfabesini oluşturmaları II. Türk adını siyasi olarak kullanmaları III. Türk tarihinin ilk yazılı örneklerini vermeleri Verilenlerden hangisi ya da hangileri Göktürk Devleti'nin ulusçu politikalar izlediğini göstermektedir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Göktürklerin kendi alfabelerini oluşturmaları (dil bilinci) ve Türk adını siyasi olarak ilk kez kullanmaları ulusçu bir politikanın göstergesidir. Yazılı örnekler vermeleri ise kültürel bir başarıdır, doğrudan ulusçulukla ilişkilendirilemez.

2. • Fezari • Kadızade-i Rumi • Takiyüddin Mehmet Bu bilim insanlarının ortak özellikleri arasında; I. Nizamiye Medreselerinde dersler vermeleri, II. Timur Devleti Dönemi'nde yaşamaları, III. Astronomi ile ilgilenmeleri gelişmelerinden hangileri sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III ✓
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

Fezari Abbasiler, Kadızade-i Rumi Timur Devleti (sonradan Osmanlı'ya sığınmış), Takiyüddin Mehmet ise III. Murat (Osmanlı) döneminde yaşamıştır. Üçü de astronomi ile ilgilenmiştir. Ancak farklı dönem ve devletlerde yaşadıklarından Nizamiye Medreseleri ve Timur Devleti ortak özellik değildir; yalnızca astronomi ortaktır.

3. Türk İslam Devletlerinde, adaletin devlet yönetiminde temel prensip olduğu gerçeği hiç göz ardı edilmemiş; şeri hukuk, örfi hukuk ve askeri davalar konusunda farklı kişiler sorumlu kılınmıştır. Türk İslam Devletlerinde şeri hukuk, örfi hukuk ve askeri davalara bakan kişiler hangisinde sırası ile doğru biçimde belirtilmiştir?

• A) Kadı – Kazasker - Emiri Dad
• B) Emiri Dad - Kazasker – Kadıleşker
• C) Emiri Dad - Kadil Kudat - Kadıleşker
• D) Kadil Kudat - Kadıleşker - Emiri Dad
• E) Kadil Kudat - Emiri Dad - Kadıleşker ✓

Türk İslam Devletlerinde şeri hukuka Kadil Kudat, örfi hukuka Emiri Dad, askeri davalara ise Kadıleşker bakardı.

4. Anadolu Selçukluları Dönemi'nde fethedilen seçeneklerdeki kentlerden hangisi Kıpçak Beyleri ve Rus Knezlikleri üzerinde baskı kurulmasına ortam hazırlamıştır?

• A) Suğdak ✓
• B) Ankara
• C) Alanya
• D) Kastamonu
• E) Sinop

I. Alaaddin Keykubat döneminde Karadeniz'in kuzeyinde Kırım'daki Suğdak Limanı ele geçirilmiştir. Bu fetih Anadolu Selçuklularının ilk denizaşırı seferi sayılır ve Kıpçak Beyleri ile Rus Knezlikleri (Prenslikleri) üzerinde baskı kurulmasına zemin hazırlamıştır.

5. Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde Konya, Sinop, Trabzon ve Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyeti tesis edilmiştir. Bu bilgiye dayanarak Fatih Sultan Mehmet'in seçeneklerdeki güçlerden hangisi ile mücadele ettiği söylenemez?

• A) Candaroğulları
• B) Karamanoğulları
• C) Trabzon Rum İmparatorluğu
• D) Memlükler ✓
• E) Akkoyunlular

Fatih; Trabzon'u Trabzon Rum İmparatorluğu'ndan, Konya'yı Karamanoğullarından, Sinop'u Candaroğullarından, Doğu Anadolu'yu Akkoyunlulardan mücadele ederek almıştır. Memlüklerle mücadele Fatih döneminde değil, Yavuz Sultan Selim döneminde gerçekleşmiştir.

6. Osmanlı Devleti Kutsal İttifak Devletleri ile modern bir Haçlı Savaşı içerisine girmiş fakat bu savaşlar sonucunda yenilerek Karlofça Antlaşması'nı imzalamıştır. Kutsal İttifak Devletleri içinde olmasına rağmen Karlofça Antlaşması'nda imzası bulunmayan devlet hangisidir?

• A) Venedik
• B) Malta
• C) Avusturya
• D) Lehistan
• E) Rusya ✓

Rusya, Kutsal İttifak üyesi olmasına karşın Karlofça Antlaşması'nı imzalamamış; Osmanlı ile ayrı bir antlaşma olan İstanbul Antlaşması'nı (1700) imzalamıştır.

7. Avrupa'dan askerî uzman Comte De Bonneval'ı getirerek ilk kez Avrupa tarzı askerî ıslahat yapan padişah hangisidir?

• A) I. Mahmut ✓
• B) I. Abdülhamid
• C) III. Selim
• D) II. Selim
• E) III. Ahmet

I. Mahmut, Fransız asıllı Comte De Bonneval'ı (Humbaracı Ahmet Paşa) Avrupa tarzında askerî ıslahat yapmak üzere İstanbul'a getirmiş; bu Osmanlı'daki ilk Avrupa tarzı askerî ıslahat girişimi sayılmaktadır.

8. Osmanlı Devleti'nde seçeneklerdeki hükümdarlardan hangisi döneminde ilk defa memurlar içişleri ve dışişleri diye ikiye ayrılmış ve bunların maaşları hazineden verilmiştir?

• A) II. Abdülhamit
• B) V. Murat
• C) Abdülmecit
• D) III. Selim
• E) II. Mahmut ✓

II. Mahmut döneminde memurlar ilk kez içişleri ve dışişleri olarak ikiye ayrılmış, maaşları hazineden verilmeye başlanmıştır. Aynı dönemde müsadere usulü de kaldırılmıştır.

9. Tanzimat döneminde kurulan mahkemelerin yargı alanı bakımından seçeneklerdeki sınıflandırmanın hangisinde gösterilmesi doğru olmaz?

• A) Meclis-i Kebir-i Mülkiye — Tanzimat reformlarına karşı çıkan din adamları hakkında açılan davalar
• B) Divan-ı Harp — askeri davalar
• C) Nizamiye Mahkemesi — Tanzimat döneminde ihdas edilen kanunlara aykırı davranışların yargılandığı davalar
• D) Divân-ı Ahkâm-ı Adliye — medeni hukuk davaları ✓
• E) Mahkeme-i Ticaret — ticaret davaları

Divân-ı Ahkâm-ı Adliye medeni hukuk davaları değil, devlet memurlarının yargılandığı idari davalar için kurulmuştur.

10. Osmanlı Devleti'nde seçeneklerdeki toprak birimlerinden hangisinin gelirlerinin hanedanın kadın üyelerine verildiği söylenebilir?

• A) Ocaklık
• B) Vakıf
• C) Paşmaklık ✓
• D) Yurtluk
• E) Malikane

Paşmaklık topraklarının gelirleri padişahların kızlarına, eşlerine ve annelerine, yani hanedan kadın üyelerine tahsis edilirdi.

11. Osmanlı Devleti'nde halkın ortak kullanımına bırakılan pazar yeri, mera, yol gibi hizmetler için kullanılan toprak türü hangisidir?

• A) Vakıf
• B) Metruk ✓
• C) Mevat
• D) Malikâne
• E) Arpalık

Metruk topraklar, halkın ortak kullanımına bırakılmış; pazar yeri, yol, mera gibi alanları kapsayan toprak türüdür.

12. Osmanlı Devleti'nde ünlü gökbilimci olan ve III. Murat Dönemi'nde ilk Osmanlı rasathanesini açan fakat uğursuzluk getirdiği şeklinde yorumlanarak rasathanesi yıkılan kişi hangisidir?

• A) Takiyüddin Mehmet ✓
• B) Ali Kuşçu
• C) Hezarfen Ahmet Çelebi
• D) Sabuncuoğlu Şerafeddin
• E) Caca Bey

Takiyüddin Mehmet, III. Murat döneminde İstanbul'da bir rasathane kurmuş; ancak bazı olayların uğursuzluğu bu yapıya bağlanarak rasathane yıktırılmıştır.

13. Birinci Balkan Savaşı sırasında Enver Paşa önderliğindeki bazı İttihatçıların, hükümet binasını basarak Sadrazam Kamil Paşa'yı zorla istifa ettirdiği olay hangisidir?

• A) 31 Mart Olayı
• B) Çırağan Vakası
• C) Ali Galip Olayı
• D) Kuleli Olayı
• E) Babıali Baskını ✓

Londra Konferansı'nda Ege Adaları ve Edirne meselesi sürüncemede kalınca İttihat ve Terakki Partisi harekete geçti. Enver Paşa liderliğindeki Babıali Baskını ile Kâmil Paşa hükümeti istifaya zorlandı ve İttihat ve Terakki Partisi iktidarı tam anlamıyla ele geçirdi.

14. Wilson İlkelerinde yer alan "Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacak." maddesi İtilaf Devletlerinin çıkarlarını zedelediği için "manda ve himaye" kavramını ortaya atmışlardır. Bu kavram ilk kez hangisinde ortaya çıkmıştır?

• A) Haliç Konferansı
• B) Londra Konferansı
• C) Tersane Konferansı
• D) Paris Barış Konferansı ✓
• E) Reval Görüşmeleri

Manda ve himaye kavramı ilk kez 1919'da toplanan Paris Barış Konferansı'nda İtilaf Devletleri tarafından gündeme getirilmiştir.

15. Mustafa Kemal, seçeneklerdeki belgelerden hangisini yayımlayarak ilk defa İstanbul Hükümeti'ne karşı çıkmıştır?

• A) Amasya Genelgesi
• B) Misak-ı Milli
• C) Samsun Raporu ✓
• D) Havza Genelgesi
• E) 24 Nisan 1920 Önergesi

Mustafa Kemal, Samsun Raporu'nda (20-22 Mayıs 1919) Yunanlıların Türk vatanını işgal hakkının olmadığını, Samsun'daki olayların sorumlusunun Rumlar olduğunu açıkça belirterek ilk kez İstanbul Hükümeti'ne karşı çıkmıştır.

16. Kurtuluş Savaşı'nda "Milli Egemenlik" ve "Bağımsızlık" kavramlarından ilk kez bahsedildiği yer hangisidir?

• A) Havza Genelgesi
• B) Amasya Tamimi ✓
• C) Amasya Görüşmeleri
• D) Erzurum Kongresi
• E) Sivas Kongresi

"Vatanın bağımsızlığını milletin azim ve kararı kurtaracaktır" maddesiyle Milli Egemenlik ve Bağımsızlık kavramlarından Kurtuluş Savaşı'nda ilk kez Amasya Genelgesi (Tamimi) ile bahsedilmiştir.

17. Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasıyla birlikte Ermeniler Anadolu'daki isteklerinden vazgeçmiş, Doğu Anadolu'da Ermeni işgali son bulmuş ve Doğu Cephesi kapanmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda hangisine ulaşılabilir?

• A) Sevr Antlaşması'nın uygulanamaz olduğuna ✓
• B) Misak-ı Milli sınırlarının bütününe ulaşıldığına
• C) Osmanlı Devleti'nin resmen sona erdiğine
• D) Anadolu'daki ayaklanmaların sona erdiğine
• E) Ermenistan ile Türkiye'nin müttefik olduğuna

Sevr Antlaşması'nda Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulacağı yazılıdır. Doğu Cephesi'nin kapanması ve Ermenilerin taleplerinden vazgeçmesi, Sevr'in bu hükmünün uygulanamaz olduğunu kanıtlamıştır. Osmanlı Devleti saltanatın kaldırılmasıyla, Güney ve Batı Cepheleri hâlâ sürmekteydi.

18. TBMM kuvvetlerinin I. İnönü Savaşı'ndaki başarısından sonra İngiltere'nin isteğiyle Londra Konferansı toplanmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda, hangisi Londra Konferansı'nda TBMM Hükümeti'ni temsil etmiştir?

• A) İsmet Paşa
• B) Yusuf Kemal Bey
• C) Tevfik Paşa
• D) Rıza Tevfik Bey
• E) Bekir Sami Bey ✓

Londra Konferansı'nda (23 Şubat - 12 Mart 1921) Osmanlı adına Tevfik Paşa, TBMM adına ise Bekir Sami Bey katılmıştır. Bekir Sami Bey aynı zamanda Yeni Türk Devleti'nin ilk dışişleri bakanıdır.

19. Kurtuluş Savaşı açısından önem taşıyan; I. Duatepe, II. Metristepe, III. Kocatepe yükseltilerinden hangileri Ankara’nın Polatlı ilçesindedir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

Duatepe Polatlı'da, Metristepe Bilecik'te, Kocatepe ise Afyon'da yer almaktadır. Polatlı'da yer alan tek tepe Duatepe'dir.

20. İstiklal Marşı’yla ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Marşı mecliste ilk okuyan Hamdullah Suphi'dir.
• B) Ankara'daki Tacettin Dergahı'nda yazılmıştır.
• C) 1924 Anayasası'nda milli marş olarak kabul edilmiştir. ✓
• D) "Kahraman Ordumuza" ithaf edilmiştir.
• E) Günümüzdeki bestesini Osman Zeki Üngör yapmıştır.

İstiklal Marşı 1924 Anayasası'nda değil, 1982 Anayasası'nda milli marş olarak kabul edilmiştir. Diğer bilgiler doğrudur.

21. Mustafa Kemal'in manevi kızları arasında yer alan, 1931'de kurulan Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin kuruluşunda önemli rol oynayan ve bu kurumun yıllarca as başkanlığını yapan bilim insanı hangisidir?

• A) Nebile İrdelp
• B) Sabiha Gökçen
• C) Zehra Aylin
• D) Ayşe Afet İnan ✓
• E) Ülkü Çukuroğlu

Ayşe Afet İnan, Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti'nin (bugünkü Türk Tarih Kurumu) kuruluşunda etkin rol oynamış ve yıllarca asbaşkanlığını yürütmüştür. 'Türk Tarihinin Ana Hatları' eserinin hazırlanmasına da katkıda bulunmuştur.

22. I. Yunanistan II. Yugoslavya III. Romanya II. Dünya Savaşı öncesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin batı sınırını güvence altına almak için imzalamış olduğu Balkan Antantı'na imza atan devletler arasında hangisi sayılabilir?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Balkan Antantı (1934), Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya tarafından imzalanmıştır. Bu dört devlet birbirlerinin Balkan sınırlarını güvence altına almayı taahhüt etmiştir.

23. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Millî egemenlik öyle bir nurdur ki onun karşısında zincirler erir, tahtlar ve taçlar yok olur." sözü seçeneklerdeki ilkelerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

• A) Milliyetçilik
• B) Cumhuriyetçilik ✓
• C) Laiklik
• D) Devletçilik
• E) İnkılapçılık

Milli egemenlik ve halkın yönetimi vurgusunu taşıyan bu söz, Atatürk'ün Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.

24. 1930-1931 yıllarında yurt gezisine çıkan Mustafa Kemal Atatürk gördüğü sorunlar karşısında seçimlerin yenilenmesini istemiştir. Yapılan seçimler sonucunda halk ile yönetimi bütünleştirmek amacıyla tedbirler alınmış, bazı kurumlar kurulmuştur. Seçeneklerdeki kurumlardan hangisi 1931 seçimlerinden sonra bu amaca hizmet etmek amacıyla kurulmuştur?

• A) İstanbul Üniversitesi
• B) Köy enstitüleri
• C) Millet mektepleri
• D) Halkevleri ✓
• E) Türk Kuşu

1931 seçimlerinin ardından SCF (Serbest Cumhuriyet Fırkası) deneyiminin CHP'nin halktan kopuk olduğunu ortaya koyması üzerine inkılapları halka anlatmak ve kültür birliği oluşturmak amacıyla Halkevleri kuruldu.

25. 1938'de kurulan bağımsız Hatay Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı, başbakanı ve meclis başkanı hangisinde sırasıyla verilmiştir?

• A) Tayfur Sökmen - Abdülgani Türkmen - Abdurrahman Melek
• B) Abdülgani Türkmen - Tayfur Sökmen - Abdurrahman Melek
• C) Tayfur Sökmen - Abdurrahman Melek - Abdülgani Türkmen ✓
• D) Abdurrahman Melek - Tayfur Sökmen - Abdülgani Türkmen
• E) Abdülgani Türkmen - Abdurrahman Melek - Tayfur Sökmen

Hatay Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, ilk başbakanı Abdurrahman Melek, ilk meclis başkanı ise Abdülgani Türkmen'dir.

26. Hangisi uzaya çıkarak "dünya yörüngesinde dolaşan ilk insan" unvanına sahiptir?

• A) Yuri Gagarin ✓
• B) Edwin Aldrin
• C) John Glenn
• D) Neil Armstrong
• E) Aleksei Leonov

Yuri Gagarin, 12 Nisan 1961'de Vostok 1 kapsülüyle uzaya çıkarak Dünya yörüngesinde dolaşan ilk insandır. Aleksei Leonov uzayda yürüyen, Neil Armstrong ve Edwin Aldrin Ay'a ayak basan, John Glenn ise ABD'nin ilk yörüngesel uçuşunu yapan astronottur.

27. ABD'nin Truman Doktrini ve Marshall Planı'nı uygulamaya koymasında seçeneklerdeki amaçlardan hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

• A) Avrupa devletlerini ekonomik açıdan desteklemek
• B) İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasına engel olmak ✓
• C) Batı Bloku ülkelerine yardım etmek
• D) Komünizm rejiminin yayılmasını engellemek
• E) SSCB'nin yayılmacı politikasını engellemek

ABD Truman Doktrini ve Marshall Planı'nı 1947'de Sovyet komünizmi tehlikesine karşı Avrupa ülkelerine ekonomik yardım etmek ve Batı Bloku'nu güçlendirmek amacıyla açıklamıştır. II. Dünya Savaşı 1945'te sona ermiştir; bu nedenle 1947'deki politikalar savaşın çıkmasını engellemek amacıyla uygulanamaz.