Deneme 7

1. İslamiyet öncesi Türklerde sülale anlamında kullanılan kavram hangisidir?

• A) Bod
• B) Oğuş
• C) Budun
• D) Urug ✓
• E) İl

İslamiyet öncesi Türklerde: Oğuş aile, Urug sülale, Ok/Bod boy, Budun millet, İl/El devlet anlamına gelmektedir. Aileler sülaleleri, sülaleler boyları, boylar milleti, millet de devleti oluşturmaktadır.

2. Büyük Selçuklu Devleti'nde yönetim işleri için oluşturulan alt divanlar arasında hangisi bulunmaz?

• A) Divanı İnşa
• B) Divanı Tuğra
• C) Divanı Berid ✓
• D) Divanı Arz
• E) Divanı İşraf

Divanı Berid, Abbasi Devleti'nde posta ve istihbarat örgütüne verilen isimdir; Büyük Selçuklu Devleti'nin alt divanları arasında yer almaz.

3. Beyliklerle onların döneminde yapılan mimari eser eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

• A) Artuklular - Koçhisar Ulu Camii
• B) Mengücekliler - Mama Hatun Türbesi ✓
• C) Artuklular - Malabadi Köprüsü
• D) Saltuklular - Üç Kümbetler
• E) Danişmentliler - Yağıbasan Medresesi

Mama Hatun Türbesi Mengüceklilere değil, Saltuklulara aittir. Mengüceklilerin en önemli eseri Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'dır.

4. Kul sistemi kapsamında devşirilen çocukların önce Türk-Müslüman ailelerin yanında kalıp ardından Edirne, Bursa veya İstanbul saraylarında eğitilmesine hangi ad verilirdi?

• A) Türk Oğlanları Dönemi ✓
• B) Pençik Usulü
• C) Acemilik Dönem
• D) Enderun Eğitimi
• E) Kapıkulu Ocakları

Devşirme yöntemiyle toplanan çocukların Türk ailelerin yanına verilerek Türkçe öğrenip Müslüman ahlakını kazandığı döneme "Türk Oğlanları Dönemi" denilmekteydi.

5. I. I. Süleyman II. I. Selim III. III. Murat Sokullu Mehmet Paşa bu padişahlardan hangilerinin döneminde sadrazamlık yapmıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Sokullu Mehmet Paşa, Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman), II. Selim ve III. Murat dönemlerinde sadrazamlık yapmıştır. Listede I. Selim (Yavuz) yer aldığından, doğru eşleşme I. Süleyman ve III. Murat'tır.

6. Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında 1639'da imzalanan Kasr-ı Şirin Antlaşması'nın temel önemi nedir?

• A) Osmanlı'nın doğuda en geniş sınırlara ulaştığı antlaşma olması
• B) Safevilerin Osmanlı'ya ödemesi gereken vergilerin tamamen kaldırılmasına neden olan antlaşma olması
• C) Osmanlı ile Safeviler arasındaki ilk dostluk antlaşması olması
• D) Günümüz Türkiye - İran sınırını belirleyen antlaşma olması ✓
• E) Osmanlı ile Safeviler arasındaki ilk resmi antlaşma olması

1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması günümüz Türkiye-İran sınırını belirleyen antlaşmadır. Osmanlı-Safevi arasındaki ilk resmi antlaşma 1555 Amasya Antlaşması, Osmanlı'nın doğuda en geniş sınırlara ulaştığı antlaşma 1590 Ferhat Paşa Antlaşması, ilk dostluk antlaşması ise 1724 İstanbul Antlaşması'dır.

7. II. Viyana Kuşatması sonrasındaki yenilgiler Osmanlı maliyesini zorlamış ve yeni vergiler konulmasına yol açmıştır. 1689'daki bozgunun ardından yürürlüğe konulan vergi hangisidir?

• A) Derbent Resmi
• B) Resmi arus
• C) İmdadiyye-i seferiyye ✓
• D) Bac
• E) Öşür

1689'da Viyana'nın ikinci defa kuşatılması sonrası yaşanan bozgun Osmanlı maliyesini altüst edince "savaş yardımı" anlamına gelen İmdadiyye-i seferiyye adıyla yeni bir vergi konulmuştur. Bu vergi zamanla kalıcı hale getirilmiş ve adı İmdadiyye-i hazariyye olarak değiştirilmiştir.

8. II. Mahmut, Müslümanların, Hristiyanların ve Musevilerin kendi ibadethanelerinde inançlarını yaşamasını savunmuştur. Bu hoşgörü anlayışı hangi Türk devletinin politikasına benzemektedir?

• A) Göktürkler
• B) Büyük Selçuklu Devleti
• C) Uygurlar
• D) Karahanlılar
• E) Hazarlar ✓

Hazarlar, kendi topraklarında Musevilik, İslam ve Hristiyanlık gibi farklı dinlere hoşgörüyle yaklaşmış; çok dinli ve çok kültürlü bir yapıyı benimsemiştir. Bu özellik II. Mahmut'un politikasına en çok benzeyen Türk devletidir.

9. Osmanlı Devleti, Berlin Antlaşması öncesinde İngiltere'nin desteğini kazanmak için hangi toprağı İngiltere'ye bırakmıştır?

• A) Kıbrıs ✓
• B) Yunanistan
• C) Tunus
• D) Cezayir
• E) Girit

Osmanlı Devleti, 1878 Berlin Kongresi öncesinde İngiltere'nin desteğini almak amacıyla Kıbrıs'ı İngiltere'ye bırakmıştır (Kıbrıs Sözleşmesi, 1878).

10. Klasik Dönem Osmanlı ekonomisinde arz-talep dengesini sağlamaya yönelik temel ilke hangisidir?

• A) Liberalizm
• B) Gelenekçilik ✓
• C) Fiskalizm
• D) Devletçilik
• E) İaşecilik

Gelenekçilik; arz talep dengesinin korunması demektir. Bu sistemde üretimin nasıl ve ne kadar olacağı, malların topluma ulaştırılması gibi konulara dikkat edilmiş; üretim, iş gücü ve sermaye sürekli kontrol edilerek denge korunmaya çalışılmıştır. İaşecilik ise halkın refahı için piyasada ucuz mal bulunması ilkesidir.

11. Cülus bahşişini yasalaştıran ve daha sonra kaldıran padişahlar hangi seçenekte birlikte verilmiştir?

• A) II. Murat - Abdülaziz
• B) I. Murat - II. Mahmut
• C) I. Mehmet - II. Abdülhamit
• D) II. Mehmet - I. Abdülhamit ✓
• E) I. Bayezid - Abdülmecit

Cülus bahşişi uygulamasını yasalaştıran II. Mehmet (Fatih), kaldıran ise I. Abdülhamit'tir.

12. Osmanlı Devleti'ndeki; I. Kafes Usulü, II. Beşik Ulemalığı, III. Ekber ve Erşed uygulamalarından hangileri XVII. yüzyıldan itibaren kullanılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Kafes Usulü III. Mehmet (bazı kaynaklara göre I. Ahmet) döneminden, Beşik Ulemalığı Duraklama döneminden, Ekber ve Erşed ise I. Ahmet döneminden itibaren geçerli olmuştur. Her üçü de XVII. yüzyılda (Duraklama Döneminde) hayata geçmiştir.

13. Mustafa Kemal'in beğendiğini belirttiği Sis, Ferda ve Rücu adlı şiirlerin yazarı kimdir?

• A) Reşat Nuri Güntekin
• B) Tevfik Fikret ✓
• C) Ömer Seyfettin
• D) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
• E) Mehmet Emin Yurdakul

"Sis", "Ferda" ve "Rücu" şiirleri Tevfik Fikret'e aittir. Mustafa Kemal, "İnkılap ruhunu ondan aldım." diyerek Tevfik Fikret'e duyduğu hayranlığı dile getirmiştir.

14. I. ABD'nin savaşa katılması II. Rusya'da Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesi III. İtalya'nın taraf değiştirmesi Bu gelişmelerden hangileri I. Dünya Savaşı'nda İttifak Devletlerinin yararına olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) II ve III

İtilaf Devleti olan Çarlık Rusya'da Bolşevik İhtilali'nin çıkmasıyla Rusya savaştan çekilmiş; bu durum İttifak Devletlerinin lehine olmuştur. ABD'nin savaşa katılması ve İttifak Devleti olan İtalya'nın saf değiştirmesi İtilaf Devletleri lehinedir.

15. Sivas Kongresi'nde, Millî Mücadele kararlarını halka duyurmak ve toplumu bilinçlendirmek amacıyla çıkarılması kararlaştırılan gazete hangisidir?

• A) İradeyi Milliye ✓
• B) Takvimi Vekayi
• C) Tercümanı Ahval
• D) Hadisat
• E) Hâkimiyeti Milliye

İradeyi Milliye gazetesi, Sivas Kongresi kararıyla Milli Mücadele'yi halka duyurmak amacıyla çıkarılmıştır.

16. Millî Mücadele Dönemi'nde Hint Müslümanları Anadolu halkına yardımlarını hangi kuruluş aracılığıyla ulaştırmıştır?

• A) UNESCO
• B) Hilal-i Ahdar
• C) Milletler Cemiyeti
• D) Hilal-i Ahmer ✓
• E) Birleşmiş Milletler

İngiliz sömürgesi altındaki Hint Müslümanları, Anadolu halkına yaptıkları yardımları Hilal-i Ahmer (Kızılay) aracılığıyla ulaştırmıştır.

17. Lozan Barışı'nın imzalanması ve Halk Fırkası'nın kurulması gibi gelişmeler milletvekilleri arasındaki görüş ayrılıklarını artırmış, Ekim 1923'te bir hükûmet bunalımı yaşanmıştır. Bu bunalım hangi gelişmeyle çözülmüştür?

• A) Ali Fethi Okyar'ın meclis başkanı seçilmesi
• B) Meclis hükümeti sistemine geçilmesi
• C) Yeni bir anayasanın ilanı
• D) Cumhuriyetin ilanı ✓
• E) Çok partili sisteme geçilmesi

27 Ekim 1923'te Ali Fethi Okyar hükümetinin istifasıyla ortaya çıkan ve Ekim Bunalımı olarak tarihe geçen kriz, 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin ilan edilmesiyle (kabine sistemine geçilmesiyle) aşılmıştır.

18. I. Türkiye Devleti adının kullanıldığı ilk belgedir. II. TBMM'nin ilk siyasi zaferidir. III. Sevr'i geçersiz kabul eden ilk siyasi belgedir. Gümrü Antlaşması'yla ilgili bu ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III ✓

Gümrü Antlaşması (1920) Türkiye Devleti adının geçtiği ilk belge, TBMM'nin ilk siyasi zaferi ve Sevr'i fiilen geçersiz kılan ilk belgedir.

19. Birinci TBMM'nin olağanüstü yetkili bir meclis olduğuna; I. yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kullanması, II. yetkilerini Başkomutanlık Yasası'yla Mustafa Kemal'e devretmesi, III. meclis hükûmeti sistemini benimsemesi durumlarından hangileri kanıt oluşturur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Soruda verilen öncüllerin tamamı I. TBMM'nin güçler birliği ilkesine göre hareket ettiğini, yani olağanüstü yetkilere sahip olduğunu kanıtlar.

20. Mustafa Kemal Atatürk, kendi yaşamının sonlu; Türkiye Cumhuriyeti'nin ise sonsuza kadar kalıcı olduğunu hangi olay sırasında vurgulamıştır?

• A) Şeyh Sait İsyanı
• B) Ali Galip Olayı
• C) İzmir Suikast girişimi ✓
• D) Sivas Kongresi
• E) Çanakkale Krizi

İnkılaplara karşı çıkan ve eski İttihatçılardan bir grup, Mustafa Kemal'in İzmir gezisi sırasında suikast planı kurdu. Giritli Şevki'nin ihbarı ve gezinin bir gün gecikmesi planı engelledi. Atatürk bu olayı 1926'da Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte "Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Fakat Türkiye Cumhuriyeti sonsuza kadar yaşayacaktır" sözleriyle değerlendirdi.

21. Cumhuriyet Dönemi inkılaplarından Türkçeyi bilim dili hâline getirme amacıyla doğrudan ilgili olanlar hangi seçenekte birlikte verilmiştir?

• A) Türk Dil Kurumu'nun Kurulması - Türkçenin öğretim dili olması ✓
• B) Dil Devrimi - Türk Tarih Kurumu'nun Kurulması
• C) Latin alfabesine geçiş - Türkçenin öğretim dili olması
• D) Latin alfabesine geçiş - Türk Dil Kurumu'nun Kurulması
• E) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması - Millet Mektepleri'nin açılması

Türkçenin bilim dili haline getirilmesi için Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932) ve Türkçenin öğretim dili ilan edilmesi doğrudan bağlantılıdır. Harf Devrimi ve Latin alfabesi Türkçenin öğretim ve yazı dili olmasını kolaylaştırmıştır, ancak doğrudan bilim dili hedefine yönelik değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.

22. Millî Mücadele'nin bağımsızlık anlayışını ve vatan sevgisini yansıtan "Türk Yılmaz" adlı şiiri kim yazmıştır?

• A) Yahya Kemal Beyatlı
• B) Fazıl Hüsnü Dağlarca
• C) Kazım Karabekir ✓
• D) Yakup Şevki
• E) Cahit Sıtkı Tarancı

"Türk Yılmaz" şiiri Kazım Karabekir tarafından Doğu Cephesinde görevli bulunduğu yıllarda yazılmış ve bestelenmiştir.

23. Laiklik ilkesi, Atatürk'ün bütünleyici ilkelerinden hangisiyle doğrudan bağlantılıdır?

• A) Ulusal bağımsızlık
• B) İnsan ve insanlık sevgisi
• C) Akılcılık ve bilimsellik ✓
• D) Ulusal egemenlik
• E) Çağdaşlaşma ve batılılaşma

Bütünleyici ilkeler arasında; ulusal egemenlik Cumhuriyetçilik, akılcılık ve bilimsellik Laiklik, ulusal bağımsızlık Milliyetçilik, çağdaşlaşma ve batılılaşma İnkılapçılık, insan ve insanlık sevgisi Milliyetçilik ve Halkçılık ile doğrudan ilişkilidir.

24. Atatürk Dönemi Türk dış politikasında; I. bağımsızlık, II. gerçekçilik, III. akılcılık ilkelerinden hangileri benimsenmiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

Atatürk'ün dış politikası; milli bağımsızlığı ön planda tutması (bağımsızlık), gerçekleştirilemeyecek hayaller peşinde koşmaması (gerçekçilik) ve sağlam temellere dayanan kararlar alması (akılcılık) ilkelerine göre şekillenmiştir.

25. II. Dünya Savaşı öncesinde "Bizim Deniz" politikasıyla yayılmacı bir tutum izleyen devlet hangisidir?

• A) İtalya ✓
• B) Japonya
• C) Almanya
• D) Bulgaristan
• E) SSCB

"Bizim Deniz" (Mare Nostrum) politikası İtalya'ya aittir. Mussolini, Akdeniz'i bir İtalyan gölüne dönüştürmeyi hedefleyen bu politikayla yayılmacı bir tutum sergilemiştir.

26. 7 Aralık 1941'de Pearl Harbor deniz ve hava üssüne saldırarak ABD Pasifik Donanmasına büyük zarar veren ve ABD'nin savaşa girmesine yol açan devlet hangisidir?

• A) Çin
• B) Japonya ✓
• C) İtalya
• D) SSCB
• E) Almanya

7 Aralık 1941'de Pearl Harbour'a saldırarak ABD'yi II. Dünya Savaşı'na çeken devlet Japonya'dır.

27. "Cep Herkülü" adıyla tanınan, halterde sekiz kez dünya şampiyonu olup 46 dünya rekoru kıran sporcu kimdir?

• A) Şaziye Erdoğan
• B) Taha Akgül
• C) Halil Mutlu
• D) Naim Süleymanoğlu ✓
• E) Cemal Erçman

Naim Süleymanoğlu, 'Cep Herkülü' lakabıyla tanınan efsanevi haltercidir. 3 Olimpiyat altın madalyası, 8 dünya şampiyonluğu ve 46 dünya rekoru kırmıştır.