Deneme 9

1. İlk Türk devletlerini meydana getiren temel unsurlar arasında hangisi bulunmaz?

• A) Kün
• B) Kut ✓
• C) Teşkilat
• D) Oksızlık
• E) Ülke

İlk Türk devletlerinde devleti oluşturan unsurlar: bağımsızlık (oksızlık), ülke, halk (kün) ve teşkilattır. Kut ise hükümdarın yönetme yetkisini tanrıdan aldığını ifade eden kavramdır; devleti oluşturan unsurlardan biri değildir.

2. I. Tüccarın mallarına devlet güvencesi verilmesi II. Sinop, Samsun ve Alanya gibi kentlerin ele geçirilmesi III. İkta ordusunun kurulması Bu uygulamalardan hangileri Anadolu Selçuklu Devleti'nde ticareti geliştirmeye yöneliktir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Devlet sigortası (emanül mülk) doğrudan ticareti teşvik eden bir uygulamadır. Liman şehirlerinin alınması ticaret için elverişli ortam yaratmış olsa da bu bir savaş faaliyetidir; ikta ordusu ise askeri bir düzenlemedir.

3. Sivas ve çevresinde egemenlik kuran beylik hangisidir?

• A) Eşrefoğulları
• B) Tacettinoğulları
• C) Kadı Burhanettin ✓
• D) Sahipataoğulları
• E) Ramazanoğulları

Tacettinoğulları Samsun-Ordu, Ramazanoğulları Adana, Sahipataoğulları Afyon, Eşrefoğulları Beyşehir çevresinde hüküm sürmüştür. Kadı Burhanettin ise Sivas ve çevresinde hüküm sürmüştür.

4. XIV. yüzyılda Karamanoğulları tehdidi karşısında; I. Germiyanoğulları, II. Tacettinoğulları, III. Hamitoğulları beyliklerinden hangileri I. Murat'tan yardım isteyerek bazı topraklarını Osmanlılara bırakmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III ✓
• E) II ve III

Tacettinoğulları Canik yöresi beyliklerindendir; Karamanoğulları ile bir ilişkisi olmamıştır. Germiyanoğulları akrabalık yoluyla, Hamitoğulları ise para karşılığı bir kısım topraklarını Osmanlı'ya bırakmıştır.

5. • En kısa süren meydan savaşı hangisidir? • Akdeniz hangi savaşla Türk gölü hâline gelmiştir? • İran'la yapılan ilk antlaşma hangisidir? Bu soruların yanıtları hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?

• A) Cerbe Savaşı - İnebahtı Savaşı - Edirne Segedin Antlaşması
• B) Mohaç Meydan Savaşı - Preveze Savaşı - Amasya Antlaşması ✓
• C) Ankara Savaşı - İnebahtı Savaşı - İstanbul Antlaşması
• D) Mohaç Meydan Savaşı - Cerbe Deniz Savaşı - İstanbul Antlaşması
• E) Ankara Savaşı - Preveze Savaşı - Amasya Antlaşması

Mohaç Meydan Savaşı (1526) dünyanın en kısa süren meydan savaşı olarak bilinir. Preveze Savaşı (1538) Akdeniz'i Türk gölüne dönüştürmüştür. Amasya Antlaşması (1555) İran ile imzalanan ilk antlaşmadır.

6. Osmanlı Devleti XVII. yüzyılda bilim, eğitim ve kültür alanlarında Avrupa'nın gerisinde kalmıştır. Bu durumun oluşmasında doğrudan etkili olmayan unsur hangisidir?

• A) İlmi rütbelerin rüşvetle dağıtılması
• B) Beşik ulemalığının ortaya çıkması
• C) Teknik gelişmelere ayak uydurulamaması
• D) Medreselerde dini bilimlere ağırlık verilmesi
• E) Çocuk yaşta padişahların tahta çıkması ✓

Medreselerde dini bilimlere ağırlık verilmesi, ilmi rütbelerin rüşvetle dağıtılması, teknik gelişmelere ayak uydurulamaması ve beşik ulemalığı Osmanlı'daki kültürel ve bilimsel bozulmayı açıklamaktadır. Çocuk yaşta padişahların tahta geçmesi ise ekber ve erşed sisteminin sonucu olup kültürel-bilimsel bozulmayı doğrudan açıklamakta yeterli değildir.

7. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda taht mücadelelerinin görülmemesinde hangi uygulama etkili olmuştur?

• A) Padişahlığın babadan oğula geçmesi
• B) Malikane sistemi
• C) Ekber ve erşed sistemi ✓
• D) Tımar sisteminin bozulması
• E) Devşirme sisteminin bozulması

Kafes uygulamasıyla birlikte hanedana mensup erkek üyelerin katledilmesi bir kural olmaktan çıktı. Sultan I. Ahmet'ten itibaren taht, hanedanın en büyük ve olgun üyesine (Ekber ve Erşed) geçmeye başladı. Bu sistem XVII. yüzyılda taht mücadelelerinin yaşanmamasını sağladı.

8. I. Sevr Barış Antlaşması II. Ayestefanos Antlaşması III. Yaş Antlaşması Bu antlaşmalardan hangileri imzalanmasına rağmen uygulanmamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) I, II ve III

Sevr Antlaşması Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmadığından; Ayestefanos Antlaşması ise Berlin Kongresi kararlarıyla geçersiz kılındığından yürürlüğe girememiştir. Yaş Antlaşması ise yürürlüğe girmiştir.

9. Matrakçı Nasuh, Nigari, Nakkaş Osman ve Levni'nin ortak çalışma alanı hangisidir?

• A) Hat
• B) Minyatür ✓
• C) Çini
• D) Tezhip
• E) Ebru

Matrakçı Nasuh, Nigari, Nakkaş Osman ve Levni Osmanlı minyatür sanatının önde gelen ustalarıdır. Bu isimlerin tamamı minyatür alanında eser vermiştir.

10. Osmanlı Devleti ilk dönemlerden itibaren padişahın mutlak otoritesine dayalı merkezî bir yönetim benimsemiştir. Hangi uygulama bu merkeziyetçi anlayışla bağdaşmaz?

• A) Özel mülkiyetin genişletilmesi ✓
• B) Müsadere sisteminin uygulanması
• C) Yeniçeri ocağının kurulması
• D) Kardeş katli prensibinin uygulanması
• E) Tımar sisteminin uygulanması

Tımar sistemi, Yeniçeri ocağı, müsadere sistemi ve kardeş katli prensibi merkeziyetçi devlet anlayışıyla uyumludur. Özel mülkiyetin genişletilmesi ise devletin toprak ve ekonomi üzerindeki kontrolünü zayıflatacağından merkeziyetçi anlayışla bağdaşmaz.

11. I. İnas Sanayi-i Nefise Mektebi II. Darülmuallimat III. İnas Darülfünunu Osmanlı Devleti'nde XIX ve XX. yüzyıllarda açılan bu okullardan hangileri kız öğrencilere eğitim vermiştir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I ve III
• E) I, II ve III ✓

İnas Sanayi-i Nefise Mektebi Mihri Müşfik önderliğinde kurulan Kız Güzel Sanatlar Akademisi, Darülmuallimat Kız Öğretmen Okulu, İnas Darülfünunu ise kızlar için kurulan yüksek öğretim kurumudur. "İnas" kelimesi Arapçada "kız" anlamına gelir. Üçü de kız öğrencilere yönelik eğitim veren kurumlardır.

12. Mimar Sinan, Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Büyükçekmece Köprüsü'nü ve çok sayıda külliye inşa etmiştir. Sinan'ın camilerin yanında yaptığı yapılar arasında hangisi bulunmaz?

• A) Tabhane
• B) Hammam
• C) İmarethane ✓
• D) Medrese
• E) Darüşşifa

Mimar Sinan'ın inşa ettiği yapı topluluklarında (külliyeler) medrese, tabhane, darüşşifa ve hammam yer almaktadır. İmarethane ise yoksullara yemek dağıtılan yerdir; Mimar Sinan'ın camileriyle birlikte inşa ettiği yapılar arasında yer almaz.

13. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gerçekleşmeyen gelişme hangisidir?

• A) Trablusgarp Savaşı'nın başlaması
• B) II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi
• C) Berlin Antlaşması'nın imzalanması ✓
• D) 31 Mart Olayı'nın çıkması
• E) Bab-ı Ali Baskını'nın yaşanması

II. Meşrutiyet 1908'de ilan edilmiştir. 31 Mart Olayı ve II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi 1909'da, Trablusgarp Savaşı 1911'de, Bab-ı Ali Baskını 1913'de gerçekleşmiştir. Berlin Antlaşması ise 1878'de, II. Meşrutiyet'ten önce imzalanmıştır.

14. Serbesti Gazetesi başyazarı Hasan Fehmi'nin Galata Köprüsü'nde öldürülmesiyle bağlantılı olan olay hangisidir?

• A) Kabakçı Mustafa İsyanı
• B) 31 Mart Olayı ✓
• C) Bab-ı Ali Baskını
• D) Edirne Olayı
• E) Çırağan Olayı

1909 yılında yaşanan 31 Mart İsyanı sürecinde Serbesti Gazetesi baş yazarı Hasan Fehmi Galata Köprüsü üzerinde öldürülmüştür. Hasan Fehmi Türk tarihinde ilk basın şehidi olarak kabul edilmektedir.

15. Mustafa Kemal, Millî Mücadele'nin hazırlık dönemindeki kongrelerden hangisine katılmamıştır?

• A) Alaşehir Kongresi ✓
• B) Pozantı Kongresi
• C) Afyon Kongresi
• D) Erzurum Kongresi
• E) Sivas Kongresi

Alaşehir Kongresi'ne Mustafa Kemal katılmamıştır. Pozantı, Afyon, Sivas ve Erzurum kongrelerine bizzat iştirak etmiştir.

16. Temsil Heyetiyle görüşmesi için Bahriye Nazırı Salih Paşa'yı Amasya'ya gönderen Osmanlı Hükûmeti hangisidir?

• A) Tevfik Paşa Hükümeti
• B) Talat Paşa Hükümeti
• C) Ahmet İzzet Paşa Hükümeti
• D) Damat Ferit Paşa Hükümeti
• E) Ali Rıza Paşa Hükümeti ✓

Damat Ferit Paşa Hükümeti'nin istifasından sonra kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti, Milli Mücadele'ye daha ılımlı yaklaşmış ve temsilcisi Salih Paşa'yı Mustafa Kemal ile görüşmek üzere Amasya'ya göndermiştir. Böylece İstanbul Hükümeti Temsil Heyeti'ni resmen tanımıştır.

17. Erzurum Kongresi'ne delege gönderen iller arasında hangisi yoktur?

• A) Sivas
• B) Van
• C) Bitlis
• D) Trabzon
• E) Elazığ ✓

Erzurum Kongresi'ne Erzurum, Trabzon, Sivas, Van ve Bitlis vilayetlerinden delegeler katılmıştır. Elazığ bu iller arasında yer almaz.

18. İngiltere ile Fransa'nın Orta Doğu topraklarını paylaşmak için yaptıkları gizli antlaşma hangisidir?

• A) Petrograt
• B) Mac Mahon
• C) İstanbul
• D) Sykes-Picot ✓
• E) Londra

Sykes-Picot Antlaşması (1916), İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı'nın Orta Doğu topraklarını gizlice kendi aralarında paylaştıkları antlaşmadır.

19. Londra Konferansı'nda Türk milletinin gerçek temsilcisinin TBMM olduğunu belirterek İtilaf Devletlerinin ikilik çıkarma planını bozan Osmanlı sadrazamı kimdir?

• A) Kamil Paşa
• B) Yusuf Kemal Tengirşek
• C) Bekir Sami Bey
• D) Tevfik Paşa ✓
• E) Rauf Orbay

Londra Konferansı'nda (1921) Osmanlı sadrazamı Tevfik Paşa bu açıklamayı yaparak İtilaf Devletlerinin çift taraflı oynama planını boşa çıkarmıştır.

20. Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk adlı eserinde anlatılmayan olay hangisidir?

• A) Dersim Olayları ✓
• B) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulması
• C) Şeyh Sait Ayaklanması
• D) Medeni Kanun'un kabulü
• E) Cumhuriyet'in İlanı

Nutuk (1927), 1919-1927 yılları arasındaki olayları kapsar. Dersim Olayları 1937-38'de yaşandığından Nutuk'ta yer almaz.

21. 17 Şubat 1923'te toplanan Türkiye İktisat Kongresi'ne kim başkanlık etmiştir?

• A) Kâzım Özalp
• B) İsmet İnönü
• C) Kâzım Karabekir ✓
• D) Mahmut Esat Bozkurt
• E) Fethi Okyar

İzmir'de toplanan Türkiye İktisat Kongresi'ne (17 Şubat 1923) ziraat, ticaret, sanayi ve işçi gruplarını temsil eden 1135 delege katıldı. Kâzım Karabekir kongrenin başkanlığını yaptı. Kongre dönemin İktisat Vekili Mahmut Esat Bozkurt'un isteğiyle toplanmış, açılış konuşmasını Mustafa Kemal yapmıştır.

22. Mustafa Kemal Atatürk Dönemi'nde açılan eğitim kurumları arasında hangisi bulunmaz?

• A) Ankara Hukuk Mektebi
• B) Millet Mektepleri
• C) Mülkiye Mektebi ✓
• D) Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
• E) Halkevleri

Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (1936), Halkevleri (1932), Millet Mektepleri (1928) ve Ankara Hukuk Mektebi (1925) Atatürk döneminde açılmıştır. Mülkiye Mektebi ise İstanbul'da 1859'da açılmış olup 1936'da Ankara'ya taşınmıştır; Atatürk döneminde yeniden kurulmamıştır.

23. I. Akılcılık ve bilimsellik II. Ulusal bağımsızlık III. Ulusal egemenlik Bu bütünleyici ilkelerden hangileri Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız III ✓
• C) I ve II
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Akılcılık ve bilimsellik Laiklik, ulusal bağımsızlık Milliyetçilik, ulusal egemenlik ise Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir. Cumhuriyetçilik ilkesiyle bağlantılı bütünleyici ilke ulusal egemenliktir.

24. İngiltere'nin Musul sorununda üstünlük sağlamak amacıyla yaptığı kışkırtmalar sonucunda hangi isyan çıkmıştır?

• A) Ağrı İsyanları
• B) Mutki İsyanı
• C) Sason İsyanı
• D) Zeylan İsyanı
• E) Nasturi İsyanı ✓

Nasturi İsyanı, 1924'te Hakkari ve çevresinde Arap, Hristiyan ve Süryanilerin bağımsızlık için başlattığı isyandır. İngilizler bu isyanı destekleyerek Musul sorununda avantaj elde etmek istemiştir. Diğer isyanlar farklı aşiret ve bölgesel nedenlerle çıkmıştır.

25. I. Litvinov Protokolü II. Locarno Antlaşması III. Nyon Konferansı İki Savaş Arası Dönem'deki bu uluslararası girişimlerden hangilerine Türkiye katılmamıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Locarno Antlaşması (1925), Batı Avrupa devletleri arasında imzalanmış; Türkiye bu antlaşmaya katılmamıştır. Litvinov Protokolü ve Nyon Konferansı'nda Türkiye yer almıştır.

26. Yalta Konferansı'nda; I. Kore, II. Almanya, III. İtalya topraklarından hangilerinde Müttefiklerin işgal bölgeleri kurması kararlaştırılmıştır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II ✓
• E) II ve III

Yalta Konferansı'nda Almanya'nın üç, Kore'nin iki işgal bölgesine ayrılması kararlaştırılmıştır. İtalya Yalta'da ele alınan topraklar arasında yer almamaktadır.

27. Şiddete başvurulmadan gerçekleştirildiği için Kadife Devrim adını alan siyasi dönüşüm hangi devlette yaşanmıştır?

• A) Çekoslovakya ✓
• B) Türkiye
• C) İran
• D) Ukrayna
• E) Portekiz

Kadife Devrim (1989), Çekoslovakya'da kan dökülmeden gerçekleşen ve komünist rejimi sona erdiren demokratik dönüşümün adıdır.