Duraklama Dönemi Padişahları 1
IV. Mehmed'in saltanatının sonunu getiren, II. Viyana bozgunu ve ardından Kutsal İttifak devletlerinin toprakları işgal etmesi üzerine ordunun ve ulemanın çıkardığı isyanla padişahın akıbeti ne olmuştur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. IV. Mehmed'in saltanatının sonunu getiren, II. Viyana bozgunu ve ardından Kutsal İttifak devletlerinin toprakları işgal etmesi üzerine ordunun ve ulemanın çıkardığı isyanla padişahın akıbeti ne olmuştur?
- A) Katledilmiştir
- B) Yabancı bir ülkeye kaçmıştır
- C) Savaşa bizzat katılarak şehit olmuştur
- D) Tahttan indirilmiştir ✓
IV. Mehmed, 1687 yılında ordunun ve ulemanın baskısıyla tahttan indirilmiş, yerine kardeşi II. Süleyman padişah yapılmıştır.
2. Viyana bozgununu fırsat bilen Papa'nın önderliğinde Osmanlı'yı Avrupa'dan tamamen atmak amacıyla kurulan 'Kutsal İttifak' içinde yer alan 5 devlet hangileridir?
- A) İngiltere, Fransa, Rusya, Prusya, Venedik
- B) Avusturya, Venedik, Lehistan, Rusya, Malta ✓
- C) İspanya, Portekiz, Hollanda, Malta, İsveç
- D) Avusturya, Fransa, İngiltere, Safeviler, Malta
Kutsal İttifak devletleri akılda kalması için 'VARIM' (Venedik, Avusturya, Rusya, Lehistan, Malta) şifresiyle ezberlenir.
3. IV. Mehmed döneminde başlayan Kutsal İttifak Savaşları sırasında ordunun başında bizzat sefere çıkan ancak Zenta Savaşı'nda ağır bir yenilgi alan son Osmanlı padişahı hangisidir?
- A) II. Süleyman
- B) II. Ahmed
- C) III. Ahmed
- D) II. Mustafa ✓
II. Mustafa (IV. Mehmed'in oğlu), ordunun başında sefere çıkma geleneğini canlandırmaya çalışmış ancak Zenta yenilgisi sonrası bu gelenek tamamen terk edilmiştir.
4. II. Süleyman'ın saltanatı sırasında Osmanlı Devleti'nin mücadele ettiği devletler topluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kutsal İttifak ✓
- B) Bağlaşma Devletleri
- C) Balkan Antantı
- D) Sadabat Paktı
II. Süleyman döneminde Osmanlı Devleti; Avusturya, Lehistan, Venedik ve Rusya'nın yer aldığı Kutsal İttifak ile savaşmaktaydı.
5. II. Süleyman döneminde sadrazamlığa getirilerek mali ve askerî düzenlemeler yapan devlet adamı kimdir?
- A) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
- B) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
- C) Köprülü Fazıl Mustafa Paşa ✓
- D) Tarhuncu Ahmed Paşa
Köprülü Fazıl Mustafa Paşa, II. Süleyman döneminde sadrazam olmuş ve devlet düzenini toparlamaya yönelik çalışmalar yapmıştır.
6. II. Ahmed dönemindeki Osmanlı-Avusturya mücadelesi, aşağıdaki uzun savaş süreçlerinden hangisinin parçasıdır?
- A) Kırım Savaşı süreci
- B) Otuz Yıl Savaşları süreci
- C) Kutsal İttifak Savaşları ✓
- D) Yedi Yıl Savaşları süreci
II. Ahmed dönemindeki Avusturya cephesi, 1683 sonrasında başlayan Kutsal İttifak Savaşları kapsamında devam etmiştir.
7. Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında 1639 yılında imzalanan ve bugünkü Türkiye-İran sınırını büyük ölçüde belirleyen antlaşma hangisidir?
- A) Amasya Antlaşması
- B) Kasr-ı Şirin Antlaşması ✓
- C) Ferhat Paşa Antlaşması
- D) Nasuh Paşa Antlaşması
1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması ile Bağdat Osmanlı'da, Revan ise Safevilerde kalmış ve bugünkü sınır hattı çizilmiştir.
8. IV. Murad'ın devlet düzenindeki bozulmaların nedenlerini ve çözüm yollarını tespit etmek amacıyla rapor (risale) hazırlattığı ünlü devlet adamı kimdir?
- A) Katip Çelebi
- B) Naima Efendi
- C) Hezarfen Ahmed Çelebi
- D) Koçi Bey ✓
Koçi Bey, devletteki yozlaşmayı ve tımar sistemindeki bozulmaları ele alan ünlü raporunu (Koçi Bey Risalesi) IV. Murad'a sunmuştur.
9. II. Ahmed'in devlet yönetimine yaklaşımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Divan toplantılarına hiç katılmamıştır
- B) Saltanatını tamamen sadrazama bırakmıştır
- C) Başkent olarak Bursa'yı kullanmıştır
- D) Devlet işlerini yakından takip etmiştir ✓
Kaynaklarda II. Ahmed'in devlet işlerini yakından takip ettiği ve rahatsız olduğunda bile divan toplantılarına katıldığı belirtilir.
10. Karlofça Antlaşması'nda Osmanlı Devleti'nin Rusya ile anlaşamaması üzerine 1700 yılında imzalanan antlaşma hangisidir?
- A) İstanbul ✓
- B) Edirne
- C) Bükreş
- D) Bahçesaray
Rusya ile 1700 İstanbul Antlaşması imzalanmış ve Azak Kalesi Rusya'ya bırakılmıştır.
11. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi II. Mustafa dönemiyle ilişkilendirilemez?
- A) Pasarofça Antlaşması ✓
- B) Karlofça Antlaşması
- C) İstanbul Antlaşması
- D) Edirne Vakası
Pasarofça Antlaşması 1718'de III. Ahmed döneminde imzalanmıştır; diğer gelişmeler II. Mustafa döneminde yaşanmıştır.
12. II. Mustafa'nın tahttan indirilmesine yol açan 1703 tarihli ayaklanma hangisidir?
- A) Patrona Halil İsyanı
- B) Vakayıhayriye
- C) Edirne Vakası ✓
- D) Buçuktepe İsyanı
İstanbul'da başlayan ve Edirne'ye yayılan 1703 Edirne Vakası sonucunda II. Mustafa tahttan indirilmiştir.
13. Fatih Kanunnamesi'nde de yer alan kardeş katli uygulaması, Osmanlı hukukuna göre nasıl gerekçelendirilmiştir?
- A) Taht kavgalarını tamamen yasaklamak için
- B) İslam hukukuna göre zorunlu olduğu için
- C) Yeniçerilerin baskısı için
- D) Devletin bekası için ✓
Fatih Kanunnamesi'nde de belirtildiği üzere, 'Nizam-ı Âlem' (Dünya düzeni ve devletin devamlılığı) gerekçe gösterilerek kardeş katli uygulanmıştır.
14. III. Mehmed döneminde kazanılan ve Osmanlı'nın kazandığı 'son büyük meydan muharebesi' olarak kabul edilen savaş hangisidir?
- A) Varna Meydan Muharebesi
- B) İkinci Kosova Muharebesi
- C) Çaldıran Meydan Muharebesi
- D) Haçova Meydan Muharebesi ✓
1596 Haçova Meydan Muharebesi, Osmanlı'nın kazandığı son büyük meydan savaşıdır.
15. III. Mehmed döneminde Haçova Savaşı'nın kazanılmasında kilit rol oynayan 'mutfak personeli' neyi ifade eder?
- A) Yeniçerilerin bilinçli bir saldırısı
- B) Tımarlı sipahilerin bir planı
- C) Bozgunu önleyen beklenmedik bir gelişme ✓
- D) Avrupa'nın Osmanlı'ya karşı hilesi
Bu olay, planlı bir askeri taktik değil; bozgun anında ordu hizmetlilerinin (aşçı, seyis, uşak) kazara saldırısının yarattığı psikolojik bir panik ile düşmanın geri çekilmesidir.
16. III. Mehmed döneminden sonra Osmanlı'nın sancak sistemini tamamen terk etmesinin en büyük olumsuz sonucu nedir?
- A) Yeniçeri Ocağı'nın disiplin kazanması
- B) Ordunun savaş gücünün belirgin biçimde artması
- C) Şehzadelerin yönetim tecrübesinden yoksun kalması ✓
- D) Merkezî yönetimin daha istikrarlı hâle gelmesi
Sancak sistemi, şehzadelerin yerel yönetimde tecrübe kazanmasını sağlıyordu. Bunun kalkması, tahta çıkan padişahların devlet yönetimine hazırlıksız yakalanmasına yol açtı.
17. III. Mehmed döneminde Anadolu'da çıkan ve 'Celali İsyanları'nın en büyüğü olarak kabul edilen isyanın lideri kimdir?
- A) Şahkulu Baba Tekeli
- B) Karayazıcı Abdülhalim ✓
- C) Canberdi Gazali
- D) Baba Zünnun Halife
Karayazıcı Abdülhalim, III. Mehmed döneminde Anadolu'da çıkan en geniş kapsamlı Celali isyanının lideridir.
18. 1606 Zitvatorok Antlaşması'nın Osmanlı diplomasisi açısından en önemli sonucu nedir?
- A) Osmanlı'nın yeni topraklar kazanması
- B) Osmanlı'nın siyasi üstünlüğünün sona ermesi ✓
- C) Avusturya'dan yeniden vergi alınmaya başlanması
- D) Avusturya'nın Osmanlı'ya doğrudan bağlanması
Bu antlaşmayla Osmanlı padişahı ile Avusturya kralı denk sayılmış, 1533 yılındaki siyasi üstünlük bitmiştir.
19. Nasuh Paşa Antlaşması'yla Osmanlı'nın İran'a verdiği yerler neresidir?
- A) Nasuh Paşa Antlaşması ile alınan yerler
- B) Kasr-ı Şirin Antlaşması ile alınan yerler
- C) Ferhat Paşa Antlaşması ile alınan yerler ✓
- D) İstanbul Antlaşması ile alınan yerler
Ferhat Paşa Antlaşması ile alınan yerlerin çoğu geri verilmiştir.
20. I. Ahmed döneminde Celali isyanlarını bastıran, 'Kuyucu' lakaplı sadrazam kimdir?
- A) Sokullu Mehmed Paşa
- B) Nasuh Paşa
- C) Kuyucu Murad Paşa ✓
- D) Pargalı İbrahim Paşa
Kuyucu Murad Paşa, isyancıları sert yöntemlerle bastırmıştır.
21. Nasuh Paşa Antlaşması hangi devletle imzalanmıştır?
- A) Safeviler ✓
- B) Avusturya
- C) Lehistan
- D) Rusya
I. Ahmed döneminde Safeviler ile imzalanmıştır.
22. Osmanlı veraset sisteminde 'Ekber ve Erşed' sistemini getiren padişah kimdir?
- A) III. Mehmed
- B) II. Osman
- C) IV. Murad
- D) I. Ahmed ✓
Hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesinin tahta geçmesi kuralı I. Ahmed ile başlamıştır.
23. I. Mustafa, ağabeyi I. Ahmed'in saltanatı boyunca yaklaşık on dört yıl hangi uygulama kapsamında sarayda gözetim altında tutulmuştur?
- A) Müsadere
- B) Devşirme
- C) Kafes usulü ✓
- D) İltizam
Şehzadelerin sarayda gözetim altında tutulmasına Kafes usulü denir. I. Mustafa da uzun yıllar bu şartlarda yaşamıştır.
24. I. Mustafa toplam kaç kez Osmanlı tahtına çıkmıştır?
- A) Bir
- B) İki ✓
- C) Dört
- D) Beş
I. Mustafa 1617-1618 ve 1622-1623 yılları arasında olmak üzere iki kez padişahlık yapmıştır.
25. Aşağıdaki padişahların hangisinde saltanat sıralaması doğru verilmiştir?
- A) I. Ahmed - II. Osman - I. Mustafa - IV. Murad - İbrahim
- B) III. Mehmed - II. Osman - I. Ahmed - I. Mustafa - IV. Murad
- C) I. Ahmed - I. Mustafa - II. Osman - I. Mustafa - IV. Murad ✓
- D) I. Ahmed - I. Mustafa - IV. Murad - II. Osman - İbrahim
I. Ahmed'den sonra I. Mustafa, ardından II. Osman, yeniden I. Mustafa ve son olarak IV. Murad tahta çıkmıştır.