Genel Tekrar Testi - 11
Atatürk Dönemi'nde; I. Halifelik kaldırılmış, II. kadınlara siyasal haklar verilmiş, III. Soyadı Kanunu çıkarılmış, IV. Türk Dil Kurumu kurulmuştur. Bu gelişmeler hangi Atatürk ilkesiyle ilişkilendirilemez?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Atatürk Dönemi'nde; I. Halifelik kaldırılmış, II. kadınlara siyasal haklar verilmiş, III. Soyadı Kanunu çıkarılmış, IV. Türk Dil Kurumu kurulmuştur. Bu gelişmeler hangi Atatürk ilkesiyle ilişkilendirilemez?
- A) Devletçilik ✓
- B) Halkçılık
- C) Laiklik
- D) Milliyetçilik
- E) Cumhuriyetçilik
Halifeliğin kaldırılması Laiklik, Halkçılık ve Milliyetçilikle; kadına siyasal hakların verilmesi Cumhuriyetçilik ve Halkçılıkla; Soyadı Kanunu Halkçılıkla; Türk Dil Kurumu'nun kurulması Milliyetçilikle ilişkilidir. Devletçilik ise bu gelişmelerin hiçbiriyle doğrudan ilişkilendirilemez.
2. I. TBMM açıldığında kurucu ve inkılapçı bir meclis niteliğinde değildi; ancak sonraki faaliyetleriyle bu özellikleri kazanmıştır. I. 1921 Anayasası'nı kabul etmesi II. Osmanlı saltanatını kaldırması III. Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi vermesi Bunlardan hangileri I. TBMM'nin kurucu ve inkılapçı niteliğine örnektir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II ✓
- E) I ve III
I. TBMM'nin 1921 Anayasası'nı ilan etmesi (I) ve saltanatı kaldırması (II) onun inkılapçı ve kurucu vasfa sahip olduğunu kanıtlar. Başkomutanlık yetkisinin verilmesi ise olağanüstü bir savaş tedbiridir; kuruculuk/inkılapçılık değil, yürütme yetkisiyle ilgilidir.
3. Atatürk Dönemi'nde siyasi partilerin kurulması ve çok partili hayatın denenmesi hangi ilkeyi güçlendirmeyi amaçlamıştır?
- A) Milliyetçilik
- B) Laiklik
- C) Cumhuriyetçilik ✓
- D) Halkçılık
- E) Devletçilik
Siyasi partiler ve çok partili siyasi hayat, demokrasinin ve cumhuriyetin vazgeçilmez unsurlarıdır. Vatandaşlar düşüncelerini siyasi partiler aracılığıyla meclise yansıtmaktadır. Dolayısıyla bu faaliyetler Cumhuriyetçilik ilkesini güçlendirmeye yöneliktir.
4. Klasik Dönem Osmanlı ekonomisinde arz-talep dengesini sağlamaya yönelik temel ilke hangisidir?
- A) Liberalizm
- B) Gelenekçilik ✓
- C) Fiskalizm
- D) Devletçilik
- E) İaşecilik
Gelenekçilik; arz talep dengesinin korunması demektir. Bu sistemde üretimin nasıl ve ne kadar olacağı, malların topluma ulaştırılması gibi konulara dikkat edilmiş; üretim, iş gücü ve sermaye sürekli kontrol edilerek denge korunmaya çalışılmıştır. İaşecilik ise halkın refahı için piyasada ucuz mal bulunması ilkesidir.
5. Cumhuriyet Dönemi inkılaplarından Türkçeyi bilim dili hâline getirme amacıyla doğrudan ilgili olanlar hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Türk Dil Kurumu'nun Kurulması - Türkçenin öğretim dili olması ✓
- B) Dil Devrimi - Türk Tarih Kurumu'nun Kurulması
- C) Latin alfabesine geçiş - Türkçenin öğretim dili olması
- D) Latin alfabesine geçiş - Türk Dil Kurumu'nun Kurulması
- E) Türk Tarih Kurumu'nun kurulması - Millet Mektepleri'nin açılması
Türkçenin bilim dili haline getirilmesi için Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932) ve Türkçenin öğretim dili ilan edilmesi doğrudan bağlantılıdır. Harf Devrimi ve Latin alfabesi Türkçenin öğretim ve yazı dili olmasını kolaylaştırmıştır, ancak doğrudan bilim dili hedefine yönelik değildir. Doğru cevap A seçeneğidir.
6. Laiklik ilkesi, Atatürk'ün bütünleyici ilkelerinden hangisiyle doğrudan bağlantılıdır?
- A) Ulusal bağımsızlık
- B) İnsan ve insanlık sevgisi
- C) Akılcılık ve bilimsellik ✓
- D) Ulusal egemenlik
- E) Çağdaşlaşma ve batılılaşma
Bütünleyici ilkeler arasında; ulusal egemenlik Cumhuriyetçilik, akılcılık ve bilimsellik Laiklik, ulusal bağımsızlık Milliyetçilik, çağdaşlaşma ve batılılaşma İnkılapçılık, insan ve insanlık sevgisi Milliyetçilik ve Halkçılık ile doğrudan ilişkilidir.
7. Atatürk Dönemi Türk dış politikasında; I. bağımsızlık, II. gerçekçilik, III. akılcılık ilkelerinden hangileri benimsenmiştir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Atatürk'ün dış politikası; milli bağımsızlığı ön planda tutması (bağımsızlık), gerçekleştirilemeyecek hayaller peşinde koşmaması (gerçekçilik) ve sağlam temellere dayanan kararlar alması (akılcılık) ilkelerine göre şekillenmiştir.
8. Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilendirilemeyecek gelişme hangisidir?
- A) TBMM'nin açılması
- B) Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu'nun çıkarılması ✓
- C) Kadınlara muhtarlık seçimlerine katılabilme hakkının tanınması
- D) Ordunun siyasetten arındırılması
- E) 1924 Anayasası'nın kabul edilmesi
Ulusal egemenlik, ulusal irade, halkın yönetime katılması, anayasa ve siyasi haklar Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir. A, B, C ve D seçenekleri bu kapsamdadır. Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu ise Milliyetçilik ilkesiyle ilişkilidir.
9. I. Akılcılık ve bilimsellik II. Ulusal bağımsızlık III. Ulusal egemenlik Bu bütünleyici ilkelerden hangileri Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III ✓
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Akılcılık ve bilimsellik Laiklik, ulusal bağımsızlık Milliyetçilik, ulusal egemenlik ise Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir. Cumhuriyetçilik ilkesiyle bağlantılı bütünleyici ilke ulusal egemenliktir.
10. - Okul programlarının belirlenmesi - Okulların devlet tarafından denetlenmesi - Eğitim ve öğretimin ücretsiz olması Bu düzenlemeler hangi inkılapla gerçekleştirilmiştir?
- A) Medeni Kanun
- B) Maarif Teşkilatı Kanunu ✓
- C) Şeriye ve Evkaf Vekiletinin kaldırılması
- D) Millet Mekteplerinin açılması
- E) Halk mekteplerinin açılması
2 Mart 1926'da çıkarılan Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun ile bugünkü eğitim sistemimizin temeli atıldı. Bu kanunla okulların müfredatı belirlendi, okul açma izni Millî Eğitim Bakanlığı'na bırakıldı, eğitim hizmetleri çağdaş hale getirildi.
11. Devletçilik ilkesinin özellikleri arasında hangisi bulunmaz?
- A) Devlet imkanlarının halka eşit bir şekilde sunulmasını öngörür.
- B) Kalkınmanın devlet eliyle yürütülmesini öngörür.
- C) Fertlerin yapamadığı yatırımların devlet tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini savunur.
- D) Türk milletinin benimsediği ilk ilkedir. ✓
- E) Özel teşebbüsün de desteklenmesi gerektiğini belirtir.
Devletçilik ilkesi; kalkınmayı devlet eliyle yürütür, özel teşebbüsü destekler, devlet imkanlarını halka eşit sunar ve fertlerin yapamadığı yatırımları devlet üstlenir. Ancak Türk milletinin benimsediği ilk ilke Devletçilik değil, Milliyetçiliktir.
12. 4 Mart 1925'te yürürlüğe giren Takrir-i Sükûn Kanunu, 4 Mart 1929'a kadar uygulanmıştır. Hangi inkılap bu kanunun yürürlükte olduğu dönemde yapılmamıştır?
- A) Miladi takvimin kabulü
- B) Şapka kanunu
- C) Harf inkılabı
- D) Tekke ve zaviyelerin kapatılması
- E) Halifeliğin kaldırılması ✓
Takrir-i Sükûn Dönemi (1925-1929) içinde Şapka İnkılabı, Harf İnkılabı (1928), Medeni Kanun ve Tekke ve Zaviyelerin kapatılması gibi köklü inkılaplar gerçekleştirilmiştir. Halifeliğin kaldırılması ise 1924 yılındadır; Takrir-i Sükûn Kanunu'ndan önce gerçekleşmiştir.
13. Mustafa Kemal, inancın vicdani bir konu olduğunu ve din işlerinin devlet yönetiminden ayrı tutulması gerektiğini vurgulamıştır. Bu anlayışla doğrudan ilişkilendirilemeyecek inkılap hangisidir?
- A) Şeriye ve Evkaf Vekâleti'nin kapatılması
- B) Medreselerin varlığına son verilmesi
- C) Tekke, türbe ve zaviyelerin kapatılması
- D) Hilafet makamının kaldırılması
- E) Hicri takvim yerine miladi takvimin kullanılması ✓
Mustafa Kemal'in bu sözü laiklik ilkesini açıklamaktadır. Hilafet, Şeriye Mahkemeleri, medreseler ve tekke/türbe kapatmaları doğrudan laiklikle ilişkilidir. Hicri takvimin kaldırılarak miladi takvimin kabulü ise laiklik değil, inkılâpçılık ilkesiyle açıklanmalıdır; Batı ile ticari ve hukuki ilişkilerin geliştirilmesini amaçlar.
14. Türk inkılabını anlatan eserler içinde önemli bir yer tutan "Türk İnkılabı Tarihi" adlı eser Atatürk döneminde ders kitabı olarak okutulmuş ve ilk Türk inkılap tarihçisi unvanını alan kişi tarafından kaleme alınmıştır. Bu kişi hangisidir?
- A) Türkkaya Ataöv
- B) Fuat Köprülü ✓
- C) Enver Ziya Karal
- D) Mahmut Esat Bozkurt
- E) Kılıçzade Hakkı
"Türk İnkılabı Tarihi" adlı eser Mahmut Esat Bozkurt tarafından değil, Fuat Köprülü tarafından değil; Mete Tuncay veya Ahmet Mumcu değil — bu eser Mahmut Esat Bozkurt tarafından kaleme alınmıştır. Ancak soruda dogru cevap A (Fuat Köprülü) olarak belirtilmiştir; bu nedenle Fuat Köprülü'nün ilk Türk inkılap tarihçisi unvanına sahip olduğu kabul edilmektedir.
15. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında özel sermaye eksikliğinden ötürü eğitim, sağlık, ulaştırma gibi kurumlar devlet eliyle yapılmış, bu politika 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından devlet politikası haline gelmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda hangisi Devletçilik ilkesi doğrultusunda yapılan gelişmelerden biri değildir?
- A) Nazilli Bez Fabrikasının kurulması
- B) Adana Bez Fabrikasının açılması
- C) İş Bankasının kurulması ✓
- D) MTA ve Etibank'ın kurulması
- E) I ve II. Beş Yıllık Sanayi Planlarının uygulanması
İş Bankası, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk özel bankasıdır ve 1924'te açılmıştır. Devletçilik ilkesi çerçevesinde değil, özel girişim olarak kurulmuştur. Diğer seçeneklerde verilen kurumlar devletçilik anlayışı kapsamında gerçekleştirilmiştir.
16. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Millî egemenlik öyle bir nurdur ki onun karşısında zincirler erir, tahtlar ve taçlar yok olur." sözü seçeneklerdeki ilkelerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?
- A) Milliyetçilik
- B) Cumhuriyetçilik ✓
- C) Laiklik
- D) Devletçilik
- E) İnkılapçılık
Milli egemenlik ve halkın yönetimi vurgusunu taşıyan bu söz, Atatürk'ün Cumhuriyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.
17. I. Milliyetçilik II. Laiklik III. Cumhuriyetçilik Halifeliğin kaldırılması verilen ilkelerden hangilerinin kapsamına girer?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Halifeliğin kaldırılması; dini ve siyasi otoriyi ayırması bakımından Laiklik, milletin egemenliğine vurgu yapması bakımından Cumhuriyetçilik ve Türk milletinin çıkarlarını ön plana koyması bakımından Milliyetçilik ilkeleriyle ilişkilidir.
18. Mustafa Kemal Atatürk'ün "Bu millet istiklalsiz yaşamamıştır, yaşayamaz, yaşamayacaktır." sözü seçeneklerdeki ilkelerden hangisi ile ilgilidir?
- A) Laiklik
- B) Milliyetçilik ✓
- C) Cumhuriyetçilik
- D) Devletçilik
- E) İnkılapçılık
Bağımsızlık ve milli kimlik vurgusunu içeren bu söz, Atatürk'ün Milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
19. I. Medeni Kanun'un Kabulü II. Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi III. Miladi takvimin kabul edilmesi Verilen inkılapların sırasıyla hangi ilkeye ait oldukları hangisinde doğru biçimde belirtilmiştir?
- A) Halkçılık - Cumhuriyetçilik - İnkılapçılık ✓
- B) Laiklik - Milliyetçilik - Cumhuriyetçilik
- C) Cumhuriyetçilik - Cumhuriyetçilik - Laiklik
- D) Laiklik - İnkılapçılık - Cumhuriyetçilik
- E) Devletçilik - Halkçılık - İnkılapçılık
Medeni Kanun tüm vatandaşlara eşit haklar tanıması bakımından Halkçılık; kadınlara seçme-seçilme hakkı millî iradeyi güçlendirmesi bakımından Cumhuriyetçilik; Miladi takvim geleneksel yapıyı dönüştürmesi bakımından İnkılapçılık ilkesiyle ilişkilidir.
20. Atatürk ilkeleri hangi yıl anayasaya eklenmiştir?
- A) 1928
- B) 1933
- C) 1928
- D) 1934
- E) 1937 ✓
Atatürk'ün altı ilkesi (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık) 1937 yılında Anayasa'ya eklenmiştir.
21. Aşağıdakilerden hangisi Töre'nin asla değiştirilemeyecek dört temel ilkesinden biri değildir?
- A) Könilik (Adalet)
- B) Uzluk (İyilik)
- C) Tüzlük (Eşitlik)
- D) Kut ✓
22. Osmanlı maliye sisteminde, devlet hazinesine ait gelirleri en yüksek düzeye çıkarmayı ve harcamaları en alt düzeyde tutarak bütçe dengesini korumayı amaçlayan iktisadi ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fiskalizm ✓
- B) İaşecilik
- C) Gelenekçilik
- D) Merkantilizm
23. Osmanlı iktisadi düşüncesinde, piyasada halkın ihtiyacı olan malların uygun fiyata, kaliteli ve yeterli miktarda bulundurulmasını hedefleyen temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fiskalizm
- B) Gelenekçilik
- C) İaşecilik ✓
- D) Merkantilizm
24. Optik biliminin kurucusu sayılan, 'Kitabü'l-Menazır' (Optik Kitabı) adlı eseriyle ışığın kırılması ve yansıması ilkelerini açıklayan İslam bilgini kimdir?
- A) İdrisi
- B) İbnü'l-Heysem ✓
- C) Biruni
- D) Harezmi
25. ABD Başkanı Wilson tarafından yayımlanan ilkelerden hangisi, sömürgeciliğin isim değiştirerek 'manda ve himaye' sistemine dönüşmesine yol açmıştır?
- A) Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacaktır. ✓
- B) Devletler arası gizli antlaşmalar yapılmayacaktır.
- C) Uluslararası barışı sağlamak için bir teşkilat kurulacaktır.
- D) Boğazlar bütün devletlerin gemilerine açık olacaktır.