Genel Tekrar Testi - 154
Türk - İslam devletlerinde mali işlemlerden sorumlu olan taşra teşkilatı görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türk - İslam devletlerinde mali işlemlerden sorumlu olan taşra teşkilatı görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şıhne
- B) Amil ✓
- C) Atabey
- D) Hacip
- E) Gulam
Türk-İslam devletlerinde taşrada (eyalet ve vilayetlerde) vergilerin toplanması ve mali işlerin yürütülmesinden sorumlu olan görevliye 'Amil' (veya İmga) denir. Şıhne askeri vali, Gulam saray/ordu hizmetkarı, Hacip hükümdar ile halk/divan arasındaki elçi/başdanışman, Atabey ise şehzadelerin eğitmenidir.
2. Türk eğitim ve öğretim sisteminin laikleşmesinde; I. Millet mekteplerinin açılması II. Türk Dili Kurumu'nun kurulması III. Medreselerin kapatılması Gelişmelerden hangisi ya da hangilerinin doğrudan bir katkı sağladığı _söylenemez_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Eğitim sisteminin laikleşmesinde en doğrudan ve temel adım dini eğitim veren medreselerin kapatılması (III - Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun tamamlayıcısı olarak) olmuştur. Diğer taraftan Millet Mektepleri'nin açılması (I - yeni harfleri halka öğretmek için) ve Türk Dili Kurumu'nun kurulması (II - Türkçeyi yabancı kelimelerden arındırmak ve bilim dili yapmak için) eğitimde millileşme, okuryazarlık oranını artırma ve kültürel gelişim hedeflerine yöneliktir; eğitim sisteminin laikleşmesine doğrudan bir katkı sunmamışlardır. Dolayısıyla söylenemez olanlar I ve II'dir.
3. I. Okuma-yazma oranını arttırmak II. Türkçe ‘ye yeni kelimeler kazandırmak III. Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak Yukarıdakilerden hangileri Türk Dil Kurumunun kurulma amaçlarından _değildir_?
- A) Yalnız I ✓
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Türk Dil Kurumu'nun (TDK) temel amaçları; Türkçeyi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmak, dilimizi sadeleştirmek ve Türkçe kelime hazinesini zenginleştirmektir (II ve III). Ancak doğrudan okuma-yazma oranını artırmak, Millet Mektepleri ve Harf İnkılabı gibi diğer eğitim seferberliklerinin amacıdır, TDK'nin birincil akademik kuruluş amacı değildir.
4. – Seyahatname - Kitab-ı bahriye - Cihannüma - Mirat'ül Memalik Yukarıda eseri verilmeyen Osmanlı bilim adamı hangisidir?
- A) Seydi Ali Reis
- B) Piri Reis
- C) Evliya Çelebi
- D) Kâtip Çelebi
- E) Sabuncuoğlu Şerafeddin ✓
Verilen eserler ile yazarları şu şekilde eşleşmektedir: - Seyahatname -> Evliya Çelebi (D) - Kitab-ı Bahriye -> Piri Reis (B) - Cihannüma -> Kâtip Çelebi (C) - Mirat'ül Memalik -> Seydi Ali Reis (A) Bu durumda yukarıda eseri verilmeyen bilim insanı, Fatih Sultan Mehmet döneminde yaşamış ve Türkçe yazılmış tıp kitapları ile tanınan ünlü cerrah Sabuncuoğlu Şerafeddin'dir (E).
5. Osmanlı tarihindeki ilk dini ve sosyal içerikli isyan olan ve Çelebi Mehmet döneminde yaşanan olay aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Buçuk Tepe Ayaklanması
- B) Babaishak Ayaklanması
- C) Şeyh Sait Ayaklanması
- D) Şahkulu Ayaklanması
- E) Şeyh Bedrettin Ayaklanması ✓
Çelebi Mehmet döneminde çıkan Şeyh Bedreddin Ayaklanması, Osmanlı tarihindeki ilk dini ve sosyal içerikli isyanlardan biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Şeyh Bedrettin Ayaklanması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
6. I. Litvanya II. Yugoslavya III. Ukrayna Yukarıdaki devletlerden hangileri, I. Dünya Savaşı sonunda kurulmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Litvanya ve Yugoslavya, I. Dünya Savaşı sonrasında bağımsızlığını kazanan yeni devletlerdendir. Ukrayna ise bu süreçte bağımsızlık ilan etmiş olsa da kalıcı olamamış ve kısa süre sonra Sovyet Rusya/SSCB yönetimine girmiştir. Bu nedenle ÖSYM standartlarına göre doğru cevap I ve II (C seçeneği) olarak kabul edilir.
7. Türkiye Cumhuriyetinde kadınların sosyal hayattaki farklı konum ve durumlarını sona erdiren yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nisab-ı Müzakere Kanunu
- B) Maarif Vekâleti Kanunu
- C) Takriri Sükûn Kanunu
- D) Türk Ceza Kanunu
- E) Türk Medeni Kanunu ✓
17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile kadınlara tek eşlilik, resmi nikah zorunluluğu, boşanma hakkı, mirasta ve mahkemede şahitlikte erkeklerle eşitlik gibi haklar tanınarak, sosyal ve hukuki alandaki kadın-erkek eşitsizliği ortadan kaldırılmış ve toplumsal eşitlik sağlanmıştır.
8. 1962'de yaşanan Küba Buhranının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fidel Castro'nun ülkesinde muhaliflerinin olması
- B) ABD'nin Küba'yı işgal etmeyi düşünmesi
- C) ABD-Çin ilişkilerinin düzelmeye başlaması
- D) ABD'nin Vietnam Savaşı'nda başarısızlık yaşaması
- E) SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesi ✓
Küba Buhranı'nın temel nedeni, SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesidir. Bu durum ABD ile SSCB'yi nükleer savaşın eşiğine getirmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "SSCB'nin Küba'ya nükleer füzeler yerleştirmesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
9. Atatürk’e göre milliyetçilik, milleti ilerletme, yükseltme, milli değerleri koruma ve geliştirme bilincidir; genç kuşakların bu anlayışla yetişmesi geleceğe güvenle bakmayı sağlar. Bu açıklamaya göre Atatürk’ün milliyetçilik anlayışı için; I. Çağdaşlaşmaya yöneliktir. II. Ulusal çıkarları önemser. III. Etnik ayrımcılığı savunur. Yargılarından hangileri _söylenemez_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve III
- E) II ve III
Parğrafta milliyetçiliğin milleti 'ilerletmek ve yükseltmek' olduğu belirtilmiş olup bu durum çağdaşlaşma (I) ve ulusal kalkınma/planları (II) destekler. Ancak Atatürk milliyetçiliği ırkçı veya etnik ayrımcı değil; birleştirici, bütünleştirici ve insani değerlere saygılıdır. Bu nedenle etnik ayrımcılığı savunduğu (III) söylenemez.
10. 8 Temmuz 1937'de imzalanan Sadabat Paktı için aşağıdakilerden hangisi _söylenemez_?
- A) Türkiye Batı sınırlarını güvence altına almıştır ✓
- B) Türkiye, İran, Irak, Afganistan arasında imzalanmıştır.
- C) İmzalanmasında İtalya'nın Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'ya yönelme politikası etkili olmuştur
- D) 1980'de İran - Irak Savaşı'nın başlamasıyla tamamen geçerliliğini yitirmiştir.
- E) Tahran'da imzalanmıştır
Sadabat Paktı (1937), Türkiye'nin doğu ve güney komşularıyla imzaladığı bir güvenlik antlaşmasıdır. Dolayısıyla Türkiye bu pakt ile batı sınırlarını değil, doğu sınırlarını güvence altına almıştır (Batı sınırlarını güvence altına alan antlaşma ise 1934 Balkan Antantı'dır). Diğer seçenekler (katılan devletler, İtalya tehdidi, Tahran'da imzalanması ve 1980 İran-Irak Savaşıyla fiilen bitmesi) doğrudur.
11. Türk-İslam devletlerinde mimari alanda değişimler yaşanmış; kümbet, medrese, ribat ve imarethaneler yapılmıştır. Buna göre Türk-İslam devletleri için; I. Kendilerine has bir medeniyet oluşturmuşlardır. II. Milli benliğe gereken önem verilmiştir. III. Sınırlar genişlemeye devam etmiştir. Yargılarından hangileri söylenebilir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) II ve III
Kümbet, medrese, ribat (kervansaray) ve imarethane gibi yapılar Türklerin İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte ortaya çıkan, İslam dininin getirdiği sosyal ve dini ihtiyaçlar ile Türk kültürünün sentezlenmesiyle oluşan özgün mimari eserlerdir. Bu durum Türk-İslam devletlerinin kendilerine has (özgün) bir medeniyet oluşturduklarını gösterir (I). Soruda verilen mimari yapılar milli benlik (II) veya sınırların genişlemesiyle (III) doğrudan ilişkilendirilemez.
12. Aşağıdakilerden hangisi Türk ordularının Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesinin sonuçlarından biridir?
- A) İstiklal Marşı'nın kabul edilmesi
- B) Tekâlif-i Milliye Emirlerinin yayınlanması ✓
- C) İtalya'nın Anadolu'yu boşaltması
- D) Doğu sınırının kesinlik kazanması
- E) Malta'daki esirlerin serbest bırakılması
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın kaybedilmesi üzerine Türk ordusunun daha fazla kayıp vermemesi amacıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesine karar verilmiştir. Bu taktiksel geri çekilmenin ve yenilginin ardından orduyu yeniden donatmak amacıyla Mustafa Kemal Paşa tarafından Tekâlif-i Milliye Emirleri (B) yayımlanmıştır. Diğer seçenekler Sakarya Savaşı kazanıldıktan sonraki sonuçlardır.
13. I. Dünya Savaşı sırasında gerçekleşen; I. Osmanlı'nın tek taraflı olarak kapitülasyonları kaldırması, II. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi, III. Wilson İlkelerinin yayınlanması Durumlarından hangileri sömürgeciliğe tepki niteliği taşımaktadır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımlılığa yol açan kapitülasyonları tek taraflı kaldırması (I) ve Wilson İlkeleri'nde yer alan 'Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacaktır' maddesi (III), doğrudan emperyalizme ve sömürgeciliğe karşı tepki ve engel niteliğindedir. Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi ise askeri/stratejik bir gelişmedir (II).
14. Mustafa Kemal Paşa'nın yönlendirmesiyle 1930 yılında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'sının kurucu kadrosu veya önde gelenleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?
- A) Nuri Conker
- B) Mehmet Emin Yurdakul
- C) Ahmet Ağaoğlu
- D) Ali Fethi Okyar
- E) Nuri Demirağ ✓
Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), 1930 yılında Ali Fethi Okyar liderliğinde kurulmuştur. Kurucuları ve önde gelen üyeleri arasında Ali Fethi Okyar (A), Nuri Conker (B), Ahmet Ağaoğlu (D) ve Mehmet Emin Yurdakul (E) gibi isimler yer almıştır. Nuri Demirağ ise 1930'da SCF kurucularından biri değildir; kendisi daha sonra 1945 yılında kurulan çok partili dönemin ilk muhalefet partisi olan Milli Kalkınma Partisi'nin kurucusudur.
15. I. Ankara'nın başkent ilan edilmesi II. Medreselerin kapatılması III. Cumhuriyet'in ilanı IV. Halk Fırkasının kurulması Yukarıda verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) I, IV, III, II
- B) III, I, IV, II
- C) III, IV, I, II
- D) IV, I, III, II ✓
- E) IV, III, I, II
Verilen inkılapların kronolojik tarih sıralaması şöyledir: - Halk Fırkası'nın (CHP) kurulması: 9 Eylül 1923 (IV) - Ankara'nın başkent ilan edilmesi: 13 Ekim 1923 (I) - Cumhuriyet'in ilanı: 29 Ekim 1923 (III) - Medreselerin kapatılması (Tevhid-i Tedrisat sonrasındaki genelgeyle): 11 Mart 1924 (II) Sıralama IV - I - III - II şeklindedir (C seçeneği).
16. Osmanlı tarihînde batıda ilk defa büyük ölçekte toprak kaybedildiği Karlofça Antlaşması hangi padişah döneminde imzalanmıştır?
- A) I.Abdülhamit
- B) II. Ahmet
- C) II. Mustafa ✓
- D) III. Ahmet
- E) II. Osman
Karlofça Antlaşması II. Mustafa döneminde imzalanmış ve Osmanlı batıda ilk büyük toprak kaybını yaşamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "II. Mustafa" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
17. I. Akıncılar II. Cebeciler III Humbaracılar IV. Bostancılar Yukarıdakilerden hangisi veya hangilerine Ulufe adı verilen maaş verilirdi?
- A) I, II ve III
- B) III ve IV
- C) I, III ve IV
- D) II, III ve IV ✓
- E) I, II, III ve IV
Osmanlı askeri teşkilatında 'Ulufe' adı verilen maaş, doğrudan merkeze bağlı olan ve padişahın kapıkulu (saray) ordusunu oluşturan askerlere üç ayda bir ödenirdi. Cebeciler (silah onarım/bakım) (II), Humbaracılar (havan topu ve el bombası) (III) ve Bostancılar (saray muhafızları) (IV) birer Kapıkulu askeri oldukları için ulufe alırlardı. Akıncılar (I) ise eyalet askeri (taşra ordusu) sınıfında yer alır, ulufe almaz; gelirlerini tımardan ya da savaş ganimetlerinden sağlarlardı. Dolayısıyla doğru cevap II, III ve IV'tür.
18. Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyılda doğuda ve batıda en geniş sınırlara ulaştığı antlaşmalar aşağıdakilerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?
- A) Ferhat Paşa - Bucaş ✓
- B) Kasr-ı Şirin - Bucaş
- C) Ferhat Paşa - Vasvar
- D) Zitvatoruk - Ferhat Paşa
- E) Bucaş – Zitvatoruk
Osmanlı doğuda Ferhat Paşa Antlaşması, batıda Bucaş Antlaşması ile en geniş sınırlara ulaşmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Ferhat Paşa - Bucaş" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
19. Aşağıda verilen isimlerden hangisi 1932 - 1934 yılları arasında çıkarılan "Kadro Dergisi'ni" çıkaran isimler arasında yer almamaktadır?
- A) Burhan Asaf Belge
- B) İsmail Hakkı Tonguç ✓
- C) Şevket Süreyya Aydemir
- D) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
- E) İsmail Hüsrev Tökin
Kadro Dergisi; Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Şevket Süreyya Aydemir, Vedat Nedim Tör, Burhan Asaf Belge ve İsmail Hüsrev Tökin gibi isimler tarafından çıkarılan ve Kemalist devrimlerin ideolojik altyapısını oluşturmayı hedefleyen bir yayındır. İsmail Hakkı Tonguç ise Köy Enstitüleri'nin kurucusu ve mimarı olan önemli bir eğitimcidir, Kadro dergisi kurucu kadrosunda yer almaz.
20. I. Cebeciler: Ordunun geçeceği yolları yapmak, köprüleri kurmakla görevli birliklerdir. II. Humbaracılar: Havan toplarını ve el bombalarını yapan ve kullanan birliklerdir. III. Garipler: Savaş ganimetlerini ve hazineyi koruyan atlı birliklerdir. IV. Ulufeciler: Silahların tamir ve bakımından sorumlu olan atlı birliklerdir. Yukarıdaki tanımlardan hangileri doğrudur?
- A) I ve II
- B) II ve III ✓
- C) I, II ve IV
- D) I, III ve IV
- E) II, III ve IV
II ve III numaralı tanımlar doğrudur. Humbaracılar havan topu ve el bombası yapar/kullanır. Garipler (sağ ve sol garipler) ordu hazinesini ve sancakları korur. I numaralı cebeciler yol/köprü yapan değil, silah üretip/tamir eden sınıftır (yol/köprü yapanlar lağımcılar/bostancılar/kapıkulu piyadeleridir). IV numaralı ulufeciler ise sancakları ve ordu merkezini koruyan atlı birliklerdir (silah bakımı cebecilerin görevidir).
21. Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı Dönemi'yle ilgili _değildir_?
- A) Yalta Konferansı'nda ABD, İngiltere ve SSCB; Mihver Devletlere savaş ilan eden devletlerin Birleşmiş Milletlere üye olarak kabul edilmesine karar verdi
- B) Rusya'da Bolşevik İhtilali yaşandı ✓
- C) ABD tarafından Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atıldı.
- D) Birleşmiş Milletleri resmen kurmak için San Francisco Konferansı toplandı
- E) Almanya, Barbarossa Harekâtı ile SSCB'yi altı ay içerisinde teslim almayı düşündü.
Rusya'da Çarlık rejimini yıkarak Sovyetler Birliği'nin kurulmasına yol açan Bolşevik İhtilali, I. Dünya Savaşı sırasında 1917 yılında gerçekleşmiştir. II. Dünya Savaşı (1939-1945) dönemiyle bir ilgisi yoktur. Diğer gelişmeler (Atom bombası atılması 1945, Yalta Konferansı 1945, San Francisco Konferansı 1945, Barbarossa Harekâtı 1941) ise doğrudan II. Dünya Savaşı dönemi olaylarıdır.
22. Aşağıdakilerden hangisi, kapitülasyonların kaldırılmasını kabul eden ilk devlettir?
- A) İngiltere
- B) Fransa
- C) Ermenistan
- D) Almanya
- E) Sovyet Rusya ✓
Kapitülasyonların kaldırılmasını kabul eden ilk devlet Sovyet Rusya'dır. Moskova Antlaşması bu açıdan önemlidir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Sovyet Rusya" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
23. I. Sömürge amacı taşımaksızın dış yardım alınabilir. II. Ulusal güçleri etkin kılmak esastır. III. Manda ve himaye kabul edilemez. Yukarıda verilen kararlardan hangileri Ulusal Bağımsızlığın koşulsuz olarak gerçekleştirilebileceğinin göstergesidir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I, II ve III ✓
Kurtuluş Savaşı kararlarından: Sömürge amacı gütmeyen devletlerden (örneğin Sovyet Rusya) yardım alınabileceği (I), başka devletlerin güdümüne girmeyi reddeden manda ve himayenin kabul edilemeyeceği (III) ve kararların temel gücünün ulusal irade ve kuvvetler (II) olacağı hükümleri, tam ve koşulsuz bir ulusal bağımsızlığın hedeflendiğini gösterir. Cevap anahtarına göre her üç öncül de bu doğrultudadır.
24. Aşağıdakilerden hangisi kadın - erkek arasında sosyal eşitsizliği gidermeye yöneliktir?
- A) Soyadı Kanunun kabul edilmesi
- B) Kılık Kıyafet Kanunun kabul edilmesi
- C) Karma eğitim sisteminin benimsenmesi
- D) Kadınlara seçme - seçilme hakkının verilmesi
- E) Türk Medeni Kanunun yürürlüğe girmesi ✓
Türk Medeni Kanunu (1926); evlenme, boşanma, miras paylaşımı, velayet ve mahkemede şahitlik gibi ailevi ve toplumsal alanlarda kadın ile erkeği kanun önünde tamamen eşit kılmış ve kadın-erkek arasındaki sosyal/hukuki eşitsizlikleri gidermiştir. (Kadınlara seçme-seçilme hakkı ise siyasi alandaki eşitliği sağlamıştır).
25. Aşağıdaki gelişmelerden hangisinde, 1774 Küçük Kaynarca Antlaşmasının etkisinden söz edilemez?
- A) Balkanlarda Rusya'nın etkinliğinin artması
- B) Esham senetlerinin hazırlanması
- C) Boğazlar sorununun ortaya çıkması ✓
- D) Rusya'nın kapitülasyonlardan yararlanması
- E) İstanbul ve Boğazlar üzerinde Rus tehdidinin artması
Boğazlar sorununun ortaya çıkması Hünkar İskelesi Antlaşması ile ilişkilidir; Küçük Kaynarca'nın doğrudan sonucu değildir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Boğazlar sorununun ortaya çıkması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.