Genel Tekrar Testi - 16
Türk-İslam tarihinde Abbasi halifesinden 'Sultan' unvanını resmi olarak alan ve bu unvanı kullanan ilk Türk hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türk-İslam tarihinde Abbasi halifesinden 'Sultan' unvanını resmi olarak alan ve bu unvanı kullanan ilk Türk hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Alparslan
- B) Satuk Buğra Han
- C) Gazneli Mahmut ✓
- D) Tuğrul Bey
Türk-İslam tarihinde 'Sultan' unvanını resmi olarak kullanan ilk hükümdar Gazneli Mahmut'tur. Gazneli Mahmut, Hindistan'a düzenlediği başarılı seferler ve İslamiyet'i yayma gayretleri dolayısıyla Abbasi halifesi tarafından bu unvana layık görülmüştür. Soru kökündeki kavramsal karmaşayı gidermek adına ifade 'Türk-İslam tarihinde Abbasi halifesinden resmi olarak alan' şeklinde netleştirilmiştir.
2. Anadolu Selçuklu Devleti'nde donanma komutanlarına verilen unvan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Atabey
- B) Pervaneci
- C) Melikü's-Sevâhil ✓
- D) Subaşı
Anadolu Selçuklu Devleti'nde donanma komutanlarına 'Melikü's-Sevâhil' (Sahillerin Meliki) veya 'Reisü'l-Bahr' denirdi.
3. Türk-İslam mimarisinin temellerini atan ve 'Ribât' adı verilen kervansarayların ilk örneklerini inşa eden devlet hangisidir?
- A) Büyük Selçuklu
- B) Tolunoğulları
- C) Gazneliler
- D) Karahanlılar ✓
Ribât adı verilen ilk kervansaraylar (Ribât-ı Melik gibi) Karahanlılar döneminde inşa edilmiştir.
4. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Alparslan ve Melikşah'a vezirlik yapan, 'Siyasetname' adlı eseriyle devlet yönetimi hakkında öğütler veren ünlü devlet adamı kimdir?
- A) Ali Kuşçu
- B) Nizamülmülk ✓
- C) Ömer Hayyam
- D) Harezmi
Büyük Selçuklu'nun efsanevi veziri ve Nizamiye Medreseleri'nin kurucusu Nizamülmülk'tür.
5. Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılma sürecine girmesine neden olan ve Sultan Sencer'in esir düştüğü savaş hangisidir?
- A) Pasinler Savaşı
- B) Katvan Savaşı ✓
- C) Kösedağ Savaşı
- D) Dandanakan Savaşı
1141 yılında Karahitaylarla yapılan Katvan Savaşı'nın kaybedilmesi Büyük Selçuklu'yu yıkılış sürecine sokmuştur.
6. Anadolu'nun kapılarının Türklere açıldığı 1071 Malazgirt Savaşı'nda, Sultan Alparslan'a mağlup olarak esir düşen Bizans İmparatoru kimdir?
- A) Herakleios
- B) Jüstinyen
- C) Konstantin
- D) Romen Diyojen ✓
Malazgirt Savaşı'nda esir düşen Bizans İmparatoru Romen Diyojen'dir.
7. Anadolu Selçuklu Devleti ile Harzemşahlar arasında yapılan ve Harzemşahların yıkılmasına, Anadolu'nun Moğol istilasına açık hale gelmesine neden olan savaş hangisidir?
- A) Dandanakan Savaşı
- B) Kösedağ Savaşı
- C) Yassıçemen Savaşı ✓
- D) Katvan Savaşı
1230 Yassıçemen Savaşı'nda Harzemşahlar yıkılınca, Moğollar ile Selçuklular arasındaki tampon bölge kalkmıştır.
8. Rusların Karadeniz'e inmelerini engelleyen ve Malazgirt Savaşı'nda Büyük Selçuklu tarafına geçerek savaşın kazanılmasında etkili olan Türk topluluğu hangisidir?
- A) Türgişler
- B) Kırgızlar
- C) Kumanlar
- D) Peçenekler ✓
Peçenekler, hem Rusları durdurmuş hem de Malazgirt Savaşı'nda önemli rol oynamışlardır. Karadeniz'e inmeye çalışan Rusları engellemişlerdir. 1071 Malazgirt Savaşı'nda Bizans ordusundan ayrılarak Selçuklu tarafına geçmişlerdir. Bu davranışları, savaşın kazanılmasında kritik bir rol oynamıştır. Peçenekler, 10-11. yüzyıllarda Karadeniz'in kuzeyinde önemli bir güç olmuşlardır.
9. Karahanlılarda hangi hükümdar döneminde Gaznelilerle iş birliği yapılarak Samanoğulları'na son verilmiştir?
- A) Bilge Kül Kadir Han
- B) Satuk Buğra Han
- C) Yusuf Kadir Han
- D) Buğra Han Harun ✓
Buğra Han Harun döneminde Karahanlılar ve Gazneliler ittifak kurarak Samanoğulları Devleti'ni ortadan kaldırmışlardır. Bu iş birliği, Orta Asya'daki siyasi dengeleri değiştirmiş ve Karahanlıların bölgedeki gücünü artırmıştır.
10. Türk-İslam tarihinde ilk medrese, hastane, kervansaray ve burslu öğrenci sistemi hangi devlet ile başlamıştır?
- A) Büyük Selçuklular
- B) Anadolu Selçukluları
- C) Gazneliler
- D) Karahanlılar ✓
Karahanlılar, Türk-İslam tarihinde eğitim ve sosyal hizmetler alanında öncü olmuşlardır. İlk medreseleri kurmuş, hastaneler açmış, kervansaraylar inşa etmiş ve öğrencilere burs sistemi getirmişlerdir. Bu uygulamalar, sonraki Türk-İslam devletlerine örnek olmuştur.
11. Gazneli Devleti'nin kurucusu kimdir?
- A) Mesud Gaznevi
- B) Mahmut Gaznevi
- C) İbrahim Gaznevi
- D) Alp Tigin ✓
Alp Tigin, Samanoğulları Devleti'nde komutan olarak görev yapmış, daha sonra Gazne'yi ele geçirerek bağımsız bir devlet kurmuştur. Gazneli Devleti'nin temellerini atan Alp Tigin, devletin askeri ve siyasi yapısını oluşturmuştur.
12. Padişah unvanını kullanan ilk hükümdar kimdir?
- A) Alparslan
- B) Gazneli Mahmut
- C) Tuğrul Bey
- D) Alp Tigin ✓
Alp Tigin, 'Padişah' (Büyük Hükümdar) unvanını kullanan ilk Türk hükümdarıdır. Bu unvan, onun bağımsızlığını ve gücünü simgeler. Gazneli Devleti'nin kuruluşunda önemli bir rol oynamıştır.
13. Gazneliler en parlak dönemlerini hangi hükümdar döneminde yaşamışlardır?
- A) Alp Tigin
- B) Mesud Gaznevi
- C) Gazneli Mahmut ✓
- D) İbrahim Gaznevi
Gazneli Mahmut dönemi (998-1030), Gazneli Devleti'nin en güçlü ve geniş sınırlara ulaştığı dönemdir. Hindistan'a 17 sefer düzenlemiş, devleti büyük bir imparatorluğa dönüştürmüş ve Abbasi halifesinden 'Sultan' unvanını almıştır. Bu dönemde Gazne, bilim ve sanat merkezi haline gelmiştir.
14. Tarihte _sultan_ unvanını ilk kez kullanan ve Abbasi halifesini Şii Büveyhoğullarına karşı koruyan Gazneli hükümdarı kimdir?
- A) Mesud Gaznevi
- B) İbrahim Gaznevi
- C) Sultan Mahmut ✓
- D) Alp Tigin
Sultan Mahmut, tarihte 'Sultan' unvanını ilk kez kullanan hükümdardır. Abbasi halifesini Şii Büveyhoğullarına karşı korumuş ve bu hizmeti karşılığında halifeden resmi olarak 'Sultan' unvanını almıştır. Bu unvan, sonraki Türk-İslam devletlerinde yaygın olarak kullanılmıştır.
15. Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek buranın Müslüman olmasını sağlayan ve kast sistemini çözen hükümdar kimdir?
- A) Mesud Gaznevi
- B) Gazneli Mahmut ✓
- C) İbrahim Gaznevi
- D) Alp Tigin
Gazneli Mahmut, Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek bölgeyi İslamlaştırmış ve kast sistemini zayıflatmıştır. Bu seferler, Hindistan'ın kuzey bölgelerinde İslamiyet'in yayılmasına ve Hint kültürü ile İslam kültürünün kaynaşmasına neden olmuştur. Ayrıca büyük ganimetler elde etmiş ve devletin ekonomisini güçlendirmiştir.
16. Leşger-i Bazar Sarayı hangi devlete aittir?
- A) Büyük Selçuklular
- B) Anadolu Selçukluları
- C) Karahanlılar
- D) Gazneliler ✓
Leşger-i Bazar Sarayı, Gazneli Devleti'nin önemli mimari eserlerinden biridir. Bu saray, Gaznelilerin sanat ve mimari alanındaki gelişmişliğini gösterir. Saray, devletin gücünü ve zenginliğini yansıtan bir yapıdır.
17. Büyük Selçuklu Devleti'nde, askeri ve idari görevlilere maaş karşılığı toprak gelirlerinin (vergi toplama hakkının) verildiği, böylece hazineden para çıkmadan ordunun beslendiği sistem hangisidir?
- A) Gulam Sistemi
- B) İkta Sistemi ✓
- C) Devşirme Sistemi
- D) İltizam Sistemi
İkta Sistemi, Selçuklularda (Nizamülmülk tarafından geliştirilen) devlet görevlilerine ve komutanlara hizmetleri karşılığında belirli bir bölgenin vergi gelirlerinin tahsis edilmesidir. Bu sistemle üretim denetlenmiş, vergiler düzenli toplanmış ve devlet hazinesinden para çıkmadan büyük bir 'Sipahi' ordusu yetiştirilmiştir.
18. Büyük Selçuklu Devleti'nin Bizans'la yaptığı ilk savaş hangisidir?
- A) Pasinler Savaşı ✓
- B) Serahs Savaşı
- C) Dandanakan Savaşı
- D) Malazgirt Savaşı
Pasinler Savaşı (1048), Büyük Selçukluların Bizans ile yaptığı ilk büyük savaştır. Tuğrul Bey'in kardeşi İbrahim Yinal ve Kutalmış komutasındaki Selçuklu ordusu, Bizans ordusunu yenmiştir. Bu zafer, Selçukluların Anadolu'ya yerleşme sürecini hızlandırmış ve Bizans'ın doğu sınırlarını zayıflatmıştır.
19. Büyük Selçukluların Anadolu'ya yerleşme projelerini netleştiren savaş hangisidir?
- A) Pasinler Savaşı ✓
- B) Malazgirt Savaşı
- C) Serahs Savaşı
- D) Dandanakan Savaşı
Pasinler Savaşı, Büyük Selçukluların Anadolu'ya yerleşme stratejisini belirleyen önemli bir dönüm noktasıdır. Bu zaferden sonra Selçuklular, Anadolu'yu fethetme planlarını daha sistematik hale getirmişlerdir. Savaş, Anadolu'nun Türkleşmesi sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir.
20. Büyük Selçuklu Hükümdarı Tuğrul Bey'in Gaznelileri yenerek başkenti Rey şehrine taşımasına neden olan savaş hangisidir?
- A) Malazgirt Savaşı
- B) Dandanakan Savaşı
- C) Serahs Savaşı ✓
- D) Pasinler Savaşı
Serahs Savaşı (1038), Tuğrul Bey komutasındaki Selçuklu ordusunun Gazneli ordusunu yendiği önemli bir savaştır. Bu zaferden sonra Tuğrul Bey, başkenti Nişabur'dan Rey'e taşımıştır. Savaş, Selçukluların bağımsızlığını pekiştirmiş ve bölgedeki güç dengelerini değiştirmiştir.
21. Gaznelilerin yıkılma sürecine girmesine ve Büyük Selçukluların kuruluş sürecinin tamamlanmasına ortam hazırlayan savaş hangisidir?
- A) Pasinler Savaşı
- B) Dandanakan Savaşı ✓
- C) Serahs Savaşı
- D) Malazgirt Savaşı
Dandanakan Savaşı (1040), Büyük Selçuklu tarihinin en önemli savaşlarından biridir. Tuğrul ve Çağrı Beyler komutasındaki Selçuklu ordusu, Gazneli Sultan Mesud'un ordusunu büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Bu zafer, Gaznelilerin çöküş sürecini başlatmış ve Selçukluların kesin olarak bağımsız bir devlet haline gelmesini sağlamıştır. Savaştan sonra Selçuklular, Horasan'ın tamamına egemen olmuşlardır.
22. Ermeni Vaspuragon Krallığı'na son veren Büyük Selçuklu hükümdarı kimdir?
- A) Alparslan ✓
- B) Sultan Sencer
- C) Tuğrul Bey
- D) Melikşah
Alparslan, 1064 yılında Ermeni Vaspuragon Krallığı'nı ortadan kaldırmıştır. Bu fetih, Selçukluların Anadolu'daki etkisini artırmış ve bölgedeki Hristiyan devletlerin gücünü zayıflatmıştır. Alparslan, bu başarısından dolayı halife tarafından 'Ebul Feth' (Fetihler Babası) unvanıyla onurlandırılmıştır.
23. Malazgirt Savaşı'nda Alparslan'a esir düşen Bizans imparatoru kimdir?
- A) I. Aleksios Komnenos
- B) II. Basileios
- C) I. Manuel Komnenos
- D) Romen Diyojen ✓
Romen Diyojen, Malazgirt Savaşı'nda (1071) Alparslan'a esir düşmüştür. Savaştan sonra Alparslan, Romen Diyojen ile bir antlaşma yapmış ve onu serbest bırakmıştır. Ancak Diyojen, İstanbul'a döndüğünde tahttan indirilmiş ve gözlerine mil çekilerek öldürülmüştür. Bu olay, Bizans'ta iç karışıklıklara neden olmuştur.
24. Anadolu kapılarının Türklere açılmasını sağlayan ve Türkiye tarihinin başlangıcı kabul edilen gelişme nedir?
- A) Dandanakan Savaşı
- B) Malazgirt Savaşı ✓
- C) Serahs Savaşı
- D) Pasinler Savaşı
Malazgirt Savaşı (26 Ağustos 1071), Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecinin başlangıcıdır. Alparslan komutasındaki Selçuklu ordusu, Romen Diyojen komutasındaki Bizans ordusunu büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Bu zafer, Anadolu'nun kapılarını Türklere açmış ve Türkiye tarihinin başlangıcı olarak kabul edilir. Savaştan sonra Anadolu'da birçok Türk beyliği kurulmuştur.
25. Bizans, Avrupa'dan ilk kez hangi savaştan sonra yardım istemeye başlamıştır?
- A) Pasinler Savaşı
- B) Dandanakan Savaşı
- C) Serahs Savaşı
- D) Malazgirt Savaşı ✓
Malazgirt Savaşı'ndaki yenilgiden sonra Bizans, gücünü kaybetmiş ve Avrupa'dan yardım istemek zorunda kalmıştır. Bu durum, Haçlı Seferleri'nin başlamasında önemli bir etken olmuştur. Bizans'ın zayıflaması, Avrupa'nın doğuya müdahale etmesine zemin hazırlamıştır.