Genel Tekrar Testi - 84
İyon uygarlığının bilim ve felsefeye katkısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İyon uygarlığının bilim ve felsefeye katkısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İyonlar, matematiğin temellerini atmışlardır.
- B) İyonlar, felsefenin ilk örneklerini (Tales, Anaksimandros) vermişlerdir. ✓
- C) İyonlar, alfabeyi icat etmişlerdir.
- D) İyonlar, tarihte bilinen ilk imparatorluğu kurmuşlardır.
- E) İyonlar, tek tanrılı inancı başlatmışlardır.
İyonlar (Milet, Efes, İzmir), MÖ 6. yüzyılda Tales, Anaksimandros ve Anaksimenes gibi filozoflarla felsefenin ilk örneklerini vermişlerdir. Alfabe Fenikelilere, ilk imparatorluk Akadlara, tek tanrılı inanç ise Mısır'daki Aton inancına aittir.
2. Mezopotamya ve Mısır uygarlıklarında 'tanrı-kral' anlayışı ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?
- A) Her iki uygarlıkta da tanrı-kral, mutlak güç sahibiydi ve halk üzerinde tam kontrolü vardı.
- B) Mezopotamya'da tanrı-kral, tanrıların temsilcisi olarak; Mısır'da ise tanrı olarak kabul ediliyordu. ✓
- C) Mısır'da tanrı-kral, sadece dini liderdi; Mezopotamya'da ise hem dini hem siyasi liderdi.
- D) Mezopotamya'da tanrı-kral, ölümsüz olarak kabul edilirken, Mısır'da ölümlüydü.
- E) Her iki uygarlıkta da tanrı-kral anlayışı yoktu.
Mezopotamya'da krallar, tanrıların yeryüzündeki temsilcisi olarak görülürdü; tanrısal bir varlık değillerdi. Mısır'da ise firavun, Horus'un yaşayan bedeni olarak kabul edilir ve tanrısal bir statüye sahipti. Bu, iki uygarlığın kraliyet ideolojisi arasındaki temel farktır.
3. Sümerler ile Mısır uygarlığı arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sümerler çok tanrılı, Mısır ise tek tanrılıydı.
- B) Sümerler yazıyı (çivi yazısı) icat ederken, Mısır hiyeroglif yazısını kullanmıştır. ✓
- C) Sümerler Anadolu'da, Mısır ise Mezopotamya'da kurulmuştur.
- D) Sümerler ticarete, Mısır ise savaşa önem vermiştir.
- E) Sümerler demir çağında, Mısır ise bronz çağında yaşamıştır.
Sümerler, MÖ 4. binyılda çivi yazısını icat ederek yazılı tarihin başlangıcını sağlamışlardır. Mısırlılar ise hiyeroglif yazısını kullanmışlardır. Her iki uygarlık da çok tanrılıdır; Sümerler Mezopotamya'da, Mısır ise Nil vadisi boyunca kurulmuştur.
4. XV. yüzyılda Avrupa'da başlayan Rönesans hareketinin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Skolastik düşüncenin yeniden canlanması
- B) Kilise otoritesinin güçlenmesi
- C) İnsan merkezli düşünce ve sanat anlayışının gelişmesi ✓
- D) Feodalitenin yaygınlaşması
- E) Coğrafi keşiflerin hızlanması
Rönesans, 14. ve 17. yüzyıllar arasında Avrupa'da ortaya çıkan, antik Yunan ve Roma kültürüne dayanan, insan merkezli (hümanizm) bir sanat, bilim ve düşünce hareketidir. Skolastik düşünce gerilemiş, kilise otoritesi zayıflamış, feodalite çözülmeye başlamıştır.
5. XVIII. yüzyılda yaşanan Sanayi Devrimi'nin toplumsal sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) İşçi sınıfının (proletarya) doğuşu
- B) Kentsel nüfusun artması
- C) Aile yapısında değişim
- D) Tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş
- E) Feodalitenin güçlenmesi ✓
Sanayi Devrimi, feodalitenin çözülmesine ve yerini kapitalist üretim ilişkilerine bırakmasına neden olmuştur. İşçi sınıfının doğuşu, kentleşme, aile yapısındaki değişimler ve tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş, Sanayi Devrimi'nin doğrudan sonuçları arasındadır.
6. I. Dünya Savaşı'ndan önce Avrupa'da oluşan ittifak blokları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) İttifak Devletleri - İngiltere, Fransa, Rusya
- B) İtilaf Devletleri - Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya
- C) İttifak Devletleri - Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı ✓
- D) İtilaf Devletleri - Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya
- E) İttifak Devletleri - İngiltere, Fransa, Rusya
I. Dünya Savaşı'nda İttifak Devletleri (Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı, Bulgaristan) ve İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya, Sırbistan, ABD, İtalya) olmak üzere iki blok oluşmuştur. İtalya savaşın başında İttifak Devletleri'nde yer alsa da daha sonra taraf değiştirmiştir.
7. Rusya'da 1917'de yaşanan Ekim Devrimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Ekim Devrimi, Çar II. Nikola'yı tahttan indirmiştir.
- B) Ekim Devrimi, Bolşeviklerin önderliğinde gerçekleşmiş ve Sovyetler Birliği'nin kurulmasına zemin hazırlamıştır. ✓
- C) Ekim Devrimi, Rusya'nın I. Dünya Savaşı'nda kalmasını sağlamıştır.
- D) Ekim Devrimi, liberal demokratlar tarafından gerçekleştirilmiştir.
- E) Ekim Devrimi, Rusya'da monarşiyi güçlendirmiştir.
Ekim Devrimi (1917), Lenin liderliğindeki Bolşevikler tarafından gerçekleştirilmiştir. Çar II. Nikola, daha önce Şubat Devrimi ile tahttan indirilmişti. Ekim Devrimi, Rusya'nın savaştan çekilmesine ve Sovyetler Birliği'nin kurulmasına zemin hazırlamıştır.
8. XV. yüzyılda Avrupa'da başlayan ve antik Yunan-Roma kültürüne dönüş hareketi olan Rönesans, aşağıdaki alanlardan hangisinde en belirgin etkisini göstermiştir?
- A) Askeri teknoloji
- B) Sanat, mimari ve bilim ✓
- C) Siyasi kurumlar
- D) Ticaret hukuku
- E) Tarımsal üretim
Rönesans, sanat (Leonardo, Michelangelo), mimari (Brunelleschi) ve bilim (Copernicus, Galileo) alanlarında belirgin etkiler göstermiştir. Antik Yunan ve Roma dönemine duyulan ilgi, insan merkezli düşünce (hümanizm) ve gözleme dayalı bilim anlayışını getirmiştir.
9. Reform Hareketleri'nin başlamasında etkili olan ve Katolik Kilisesi'nin uygulamalarını eleştiren Alman rahip aşağıdakilerden hangisidir?
- A) John Calvin
- B) Martin Luther ✓
- C) Ulrich Zwingli
- D) Ignatius Loyola
- E) Thomas More
Reform Hareketleri, 1517'de Martin Luther'in Wittenberg Kilisesi'nin kapısına astığı 95 tez ile başlamıştır. Luther, Kilise'nin hoşgörü belgesi (endüljans) satışını eleştirmiş ve Kutsal Kitap'ın otoritesini savunmuştur. John Calvin, Zwingli ve diğerleri de reform hareketlerinde önemli isimlerdir.
10. I. Dünya Savaşı'nın başlamasına doğrudan neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Almanya'nın Alsas-Loren bölgesini işgali
- B) İtalya'nın Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etmesi
- C) Avusturya-Macaristan veliahtının Saraybosna'da öldürülmesi ✓
- D) Rusya'nın seferberlik ilanı
- E) İngiltere'nin savaşa girmesi
I. Dünya Savaşı, 28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahtı Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesiyle başlamıştır. Bu suikast, Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a savaş ilan etmesine yol açmış, ittifaklar zinciriyle savaş büyümüştür.
11. ABD Başkanı Woodrow Wilson'ın I. Dünya Savaşı sonrasında barışın sağlanması amacıyla ortaya koyduğu prensipler bütünü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Versailles Antlaşması
- B) Wilson İlkeleri (14 Nokta) ✓
- C) Milletler Cemiyeti Sözleşmesi
- D) Lozan Antlaşması
- E) Paris Barış Konferansı
Wilson İlkeleri (14 Nokta), ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından 1918'de açıklanan, uluslararası barış ve savaş sonrası düzen için önerilen prensiplerdir. Bu ilkeler, devletlerin silahsızlanması, sınırların milliyet ilkesine göre belirlenmesi ve Milletler Cemiyeti'nin kurulması gibi maddeleri içerir.
12. II. Dünya Savaşı'nı başlatan olay aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Japonya'nın Pearl Harbor'a saldırması
- B) Almanya'nın Polonya'yı işgali (1 Eylül 1939) ✓
- C) İtalya'nın Etiyopya'yı işgali
- D) Almanya'nın Fransa'yı işgali
- E) SSCB'nin Finlandiya'ya saldırması
II. Dünya Savaşı, 1 Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle başlamıştır. İngiltere ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan ederek savaş başlamıştır. Pearl Harbor (1941) ise ABD'nin savaşa girmesine neden olmuştur.
13. Rönesans ve Reform hareketlerinin, mutlak monarşilerin güçlenmesi üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Rönesans, kilise otoritesini zayıflatarak; Reform, ulusal kiliseleri güçlendirerek kralların gücünü artırmıştır. ✓
- B) Rönesans ve Reform, kilise otoritesini güçlendirmiştir.
- C) Reform, feodalitenin güçlenmesine neden olmuştur.
- D) Rönesans, papaların dünya üzerindeki egemenliğini pekiştirmiştir.
- E) Her iki hareket de kralların gücünü zayıflatmıştır.
Rönesans, hümanizm ve akılcılıkla Katolik Kilisesi'nin dogmatik otoritesini zayıflatmıştır. Reform ise (özellikle Almanya ve İngiltere'de) ulusal kiliselerin kurulmasına ve kralların dini otorite üzerinde söz sahibi olmasına yol açarak mutlak monarşilerin güçlenmesine katkıda bulunmuştur.
14. Sanayi Devrimi'nin toplumsal yapıda yarattığı en önemli değişim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Feodalitenin yeniden canlanması
- B) Sınıf farklarının ortadan kalkması
- C) İşçi sınıfının (proletarya) doğuşu ve burjuvazinin güçlenmesi ✓
- D) Tarımsal üretimin tamamen sona ermesi
- E) Kadınların siyasal haklarını kazanması
Sanayi Devrimi, kapitalist üretim ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla yeni sınıflar yaratmıştır: işçi sınıfı (proletarya) ve sanayi burjuvazisi. Bu sınıf çatışması, 19. ve 20. yüzyılın sosyal ve siyasi hareketlerinin temel dinamiği olmuştur.
15. I. Dünya Savaşı'na giden süreçte 'Silahlanma Yarışı' ve 'Bloklaşma' aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilişkilendirilir?
- A) Militarizm ✓
- B) Merkantilizm
- C) Liberalizm
- D) Sosyalizm
- E) Feminizm
Militarizm, askerî gücün ve silahlanmanın devlet politikasında merkezi bir rol oynamasıdır. I. Dünya Savaşı öncesi Avrupa devletleri arasındaki silahlanma yarışı ve ittifak blokları, militarizmin bir sonucuydu.
16. Versailles Antlaşması (1919) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Versailles, savaşın sorumluluğunu yalnızca Almanya'ya yüklemiştir.
- B) Versailles, Almanya'yı ağır tazminat ödemeye mahkûm etmiştir.
- C) Versailles, Milletler Cemiyeti'nin kurulmasını öngörmüştür.
- D) Hepsi ✓
- E) Hiçbiri
Versailles Antlaşması, Almanya'ya savaşın tüm sorumluluğunu yüklemiş, ağır toprak kayıpları ve tazminat öngörmüş, ayrıca Milletler Cemiyeti'nin kurulmasını kararlaştırmıştır. Bu ağır koşullar, II. Dünya Savaşı'nın zeminini hazırlamıştır.
17. Osmanlı Türkçesi'nde Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin yanı sıra Türkçe kelimeler de kullanılmıştır. Aşağıdaki kelime çiftlerinden hangisi Türkçe kökenlidir?
- A) Kitap - kalem
- B) Defter - divan
- C) Vilayet - memleket
- D) Çarşı - pazar ✓
- E) Mektep - talebe
'Çarşı' Farsça, 'pazar' ise Türkçe kökenlidir. 'Kitap' ve 'kalem' Arapça, 'defter' ve 'divan' Arapça/Farsça, 'vilayet' ve 'memleket' Arapça, 'mektep' ve 'talebe' Arapça kökenlidir. Osmanlı Türkçesi'nde Türkçe kelimeler genellikle günlük hayata ait kavramlarda kullanılmıştır.
18. Osmanlı Türkçesi'nde 'vücuda getirmek', 'cereyan etmek' gibi tamlamalar aşağıdaki dil etkileşimlerinden hangisinin bir sonucudur?
- A) Türkçe kelimelerin Arapça ve Farsça terkiplerle kullanılması ✓
- B) Osmanlı sarayında kullanılan özel bir argo
- C) Tanzimat Dönemi'nde ortaya çıkan yeni bir dil akımı
- D) Anadolu ağızlarındaki yerel söyleyişlerin standartlaşması
- E) Batı dillerinden yapılan kelime aktarımları
Osmanlı Türkçesi'nde Türkçe fiillerin Arapça ve Farsça isimlerle birleşerek oluşturduğu 'isim + yardımcı fiil' yapıları (tamlamalar) yaygındır. 'Vücuda getirmek' (Arapça + Türkçe), 'cereyan etmek' (Arapça + Türkçe) bu etkileşimin örnekleridir.
19. Osmanlı Türkçesi metinlerinde kullanılan 'vak'a', 'mühimme', 'şikayet' gibi terimler aşağıdaki belge türlerinden hangisinde daha sık görülür?
- A) Mevlevi ayinleri ve müzik notaları
- B) Şer'iyye sicilleri ve kadı kayıtları ✓
- C) Saray eğlencelerini anlatan edebi metinler
- D) Tıp ve astronomi üzerine yazılmış bilimsel eserler
- E) Aşık edebiyatına ait halk şiirleri
'Vak'a' (olay), 'mühimme' (önemli iş), 'şikayet' (şikâyet) gibi terimler, Osmanlı hukuk ve yönetim belgelerinde sık kullanılan kavramlardır. Şer'iyye sicilleri, kadı mahkemelerinin tuttuğu kayıtlar olup bu tür hukuki ve idari terimleri yoğun şekilde içerir.
20. Osmanlı Türkçesi'nde kullanılan 'ilam', 'hüccet', 'berat' gibi terimler aşağıdaki belge türlerinden hangisinde daha sık görülür?
- A) Mevlevi ayinleri ve müzik notaları
- B) Saray eğlencelerini anlatan edebi metinler
- C) Tıp ve astronomi üzerine yazılmış bilimsel eserler
- D) Hukuki ve idari belgeler (özellikle kadı kayıtları) ✓
- E) Aşık edebiyatına ait halk şiirleri
'İlam' (mahkeme kararı), 'hüccet' (hukuki belge), 'berat' (atama veya ayrıcalık belgesi) gibi terimler, Osmanlı hukuk ve idari sisteminde kullanılan kavramlardır. Bu nedenle şer'iyye sicilleri (kadı kayıtları), mühimme defterleri ve diğer resmi belgelerde sıkça geçer.
21. Osmanlı Türkçesi metinlerinde kullanılan 'ilam', 'hüccet', 'berat' gibi terimler aşağıdaki belge türlerinden hangisinde daha sık görülür?
- A) Mevlevi ayinleri ve müzik notaları
- B) Saray eğlencelerini anlatan edebi metinler
- C) Tıp ve astronomi üzerine yazılmış bilimsel eserler
- D) Hukuki ve idari belgeler (özellikle kadı kayıtları) ✓
- E) Aşık edebiyatına ait halk şiirleri
'İlam' (mahkeme kararı), 'hüccet' (hukuki belge), 'berat' (atama veya ayrıcalık belgesi) gibi terimler, Osmanlı hukuk ve idari sisteminde kullanılan kavramlardır. Bu nedenle şer'iyye sicilleri (kadı kayıtları), mühimme defterleri ve diğer resmi belgelerde sıkça geçer.
22. Osmanlı Türkçesi'nde 'Müsâdere', 'Tevkif', 'Tahkîk' gibi terimler aşağıdaki alanlardan hangisiyle daha yakından ilişkilidir?
- A) Mimarlık
- B) Hukuk ve ceza ✓
- C) Tıp
- D) Müzik
- E) Tarım
'Müsâdere' (mal varlığına el koyma), 'Tevkif' (tutuklama), 'Tahkîk' (soruşturma) gibi terimler, Osmanlı hukuk ve ceza sistemine aittir. Bu terimler, genellikle Arapça ve Farsça kökenli olup, Osmanlı resmî yazışmalarında ve mahkeme kayıtlarında sıkça kullanılırdı.
23. Osmanlı Türkçesi'nde 'Divan' şiirinde kullanılan 'gazel', 'kaside', 'mesnevi' gibi türler, aşağıdaki dil ve kültür etkileşimlerinden hangisinin ürünüdür?
- A) Türkçe, Arapça ve Farsça sentezi ✓
- B) Sadece Türkçe
- C) Yunanca ve Latince
- D) Fransızca ve İngilizce
- E) Moğolca ve Çince
Divan şiiri, Arapça ve Farsça şiir geleneklerinin senteziyle oluşmuştur. Nazım türleri (gazel, kaside, mesnevi) ve aruz vezni, Arap ve Fars edebiyatından alınmış, ancak Türkçe dil malzemesiyle zenginleştirilmiştir.
24. Osmanlı Türkçesi'nde 'İltizam', 'Mültezim', 'İltizâm-ı Kavanin' gibi terimler, aşağıdaki hangi süreçle ilişkilidir?
- A) Vakıf yönetimi
- B) Vergi toplama sistemi ✓
- C) Tımar sistemi
- D) Devşirme sistemi
- E) Medrese eğitimi
'İltizam', vergi gelirlerinin peşin olarak devlet hazinesine ödenmek üzere kişilere (mültezim) açık artırma ile verilmesidir. 'Mültezim' bu işi üstlenen kişidir. 'İltizâm-ı Kavanin' ise kanunlara uygun davranma anlamına gelir ve bu bağlamda vergi sistemindeki düzenlemelerle ilişkilidir.
25. Osmanlı Türkçesi'nde 'Mektup', 'Telgraf', 'Hüküm' gibi terimler, aşağıdaki hangi devlet kurumu veya işleyişiyle daha yakından ilgilidir?
- A) Saray mutfağı
- B) Maliye hazinesi
- C) Divan-ı Hümayun ve bürokrasi ✓
- D) Donanma
- E) Kapıkulu askerleri
'Mektup' (resmi yazışma), 'Telgraf' (haberleşme) ve 'Hüküm' (padişah emri) terimleri, Osmanlı bürokrasisi ve Divan-ı Hümayun'un işleyişiyle doğrudan ilgilidir. Bu terimler, devlet yönetiminde yazışma ve emir iletiminde kullanılırdı.