Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi 1
_Amasya Genelgesi_'nde hangi ilke vurgulanmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. _Amasya Genelgesi_'nde hangi ilke vurgulanmıştır?
- A) Milli Egemenlik ✓
- B) Laiklik
- C) Cumhuriyetçilik
- D) Halkçılık
Amasya Genelgesi'nde (22 Haziran 1919) milli egemenlik ilkesi vurgulanmıştır. Bu genelge, 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' diyerek Kurtuluş Savaşı'nın yönteminin 'Milli İrade' (Milli Egemenlik) olacağını ilk kez belirtmiştir.
2. 18 Kasım 1919'da Temsil Heyeti üyeleriyle yapılan toplantıda Mustafa Kemal; "Milli Meclis İstanbul'da toplanacağına göre... temel ilkelere uygun bir tarzda savunabilmek için bir grup oluşturmamız gerekiyor." ifadesini kullanmıştır. Mustafa Kemal'in İstanbul'daki mecliste kurulmasını talep ettiği bu siyasi grup hangisidir?
- A) Halk Zümresi
- B) İstiklal
- C) Müdafaa-i Hukuk ✓
- D) Felah-ı Vatan
Mustafa Kemal, meclise gidecek mebuslardan ilkelerinin savunucusu olacak bir 'Müdafaa-i Hukuk Grubu' kurmalarını istemiştir. Fakat padişahtan çekinen mebuslar bunun yerine 'Felah-ı Vatan Grubu'nu kurmuşlardır.
3. Misak-ı Milli kararlarından olan 'Kapitülasyonlara son verilmelidir' ilkesi, öncelikle hangi alanlarda tam bağımsızlık sağlamayı amaçlamaktadır?
- A) Askeri
- B) Kültürel
- C) Hukuki ve Mali ✓
- D) Siyasi
Kapitülasyonlar, yabancı devletlere verilen adli (mahkeme kurma) ve mali (gümrük vergisi ödememe) ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, Osmanlı'nın hem hukuki egemenliğini hem de ekonomik (mali) bağımsızlığını yok etmişti. Misak-ı Milli, bu iki alanda tam bağımsızlığı şart koşmuştur.
4. _Amasya Genelgesi_'nin yayımlanma amacı nedir?
- A) İstanbul Hükümeti'nin görevine son vermek
- B) TBMM'yi açmak
- C) Ulusal bağımsızlık için halkı bilinçlendirmek ve mücadeleye çağırmak ✓
- D) Saltanatı kaldırmak
Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), 'milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' düşüncesini halka duyurmak amacıyla yayımlanmıştır. Bu genelge, milli egemenlik ilkesinin ilk kez açıkça ifade edildiği belgedir. Mustafa Kemal, Rauf Orbay, Refet Bele ve Ali Fuat Cebesoy ile birlikte imzalamıştır.
5. _Erzurum Kongresi_'nin en önemli kararlarından biri nedir?
- A) Kapitülasyonların kaldırılması
- B) Saltanatın kaldırılması
- C) Cumhuriyetin ilan edilmesi
- D) Milli sınırların kabul edilmesi ✓
Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919), 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez' kararını almıştır. Bu kongre, Doğu Anadolu illerinin delegeleri tarafından toplanmıştır. Temsil Heyeti oluşturulmuş, Mustafa Kemal başkan seçilmiştir. Bu kongre, ulusal birliğin sağlanmasında önemli rol oynamıştır.
6. _Sivas Kongresi_'nde alınan en önemli kararlardan biri nedir?
- A) TBMM'nin açılması
- B) Milli cemiyetlerin birleştirilmesi ✓
- C) Saltanatın kaldırılması
- D) Düzenli ordunun kurulması
Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919), ulusal birliği sağlamak amacıyla tüm milli cemiyetler birleştirilmiştir. 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' adı altında tek bir çatıda toplanmıştır. Bu kongre, ulusal bir meclis açılması kararı almıştır. Mustafa Kemal, Temsil Heyeti başkanı olarak seçilmiştir.
7. _Amasya Genelgesi_ hangi yıl yayımlanmıştır?
- A) 1919 ✓
- B) 1921
- C) 1920
- D) 1918
Amasya Genelgesi, 22 Haziran 1919 tarihinde Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından yayımlanmıştır. Bu genelge, milli egemenlik ilkesinin ilk kez açıkça ifade edildiği belgedir. Genelge, ulusal kurtuluş hareketinin temel ilkelerini belirlemiştir.
8. _Erzurum Kongresi_ hangi illerin delegeleri tarafından toplanmıştır?
- A) Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz illeri ✓
- B) Batı Anadolu illeri
- C) İç Anadolu illeri
- D) Karadeniz illeri
Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919), Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgesinin (Erzurum ve Trabzon Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri) delegeleri tarafından toplanmıştır. Bu kongre, toplanış amacı bakımından bölgesel olmasına rağmen, aldığı kararlar bakımından ulusal nitelik kazanmıştır. Kongre, Doğu Anadolu'nun Ermenilere verilmesini engellemek amacıyla toplanmıştır.
9. _Misak-ı Milli_ kararları ilk kez hangi mecliste kabul edilmiştir?
- A) Sivas Kongresi
- B) Son Osmanlı Mebusan Meclisi ✓
- C) Erzurum Kongresi
- D) TBMM
Misak-ı Milli kararları (28 Ocak 1920), İstanbul'da toplanan Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde (Felah-ı Vatan Grubu tarafından) kabul edilmiştir. Bu kararlar, Türk ulusunun sınırlarını (Mondros hattı) ve bağımsızlık şartlarını belirlemiştir. Bu kararlar, İtilaf Devletleri tarafından kabul edilmemiş ve İstanbul'un işgal edilmesine neden olmuştur.
10. Hangi kongrede _Temsil Heyeti_ (Heyet-i Temsiliye) oluşturulmuştur?
- A) Havza Genelgesi
- B) Erzurum Kongresi ✓
- C) Amasya Genelgesi
- D) Sivas Kongresi
Temsil Heyeti, ilk olarak Erzurum Kongresi'nde (23 Temmuz-7 Ağustos 1919) Doğu illerini temsil etmek üzere 9 kişilik (bölgesel) olarak oluşturulmuştur. Bu heyet, Milli Mücadele'yi örgütlemek amacıyla kurulmuştur. Mustafa Kemal, Temsil Heyeti başkanı olarak seçilmiştir. Bu heyet, Sivas Kongresi'nde genişletilmiştir.
11. Sivas Kongresi'nde alınan kararlar doğrultusunda hangi örgüt kurulmuştur?
- A) Reddi İlhak Cemiyeti
- B) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ✓
- C) Kilikyalılar Cemiyeti
- D) Milli Kongre Cemiyeti
Sivas Kongresi'nde (4-11 Eylül 1919) 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' kurulmuştur. Bu cemiyet, ülkedeki tüm bölgesel milli cemiyetleri tek bir çatı altında birleştirmiştir. Bu, ulusal birliği sağlamak ve Milli Mücadele'yi tek elden yönetmek amacıyla yapılmıştır.
12. Mustafa Kemal, hangi kongreden hemen önce resmi görevinden ve askerlik mesleğinden istifa etmiştir?
- A) Sivas Kongresi
- B) Erzurum Kongresi ✓
- C) Havza Genelgesi
- D) Amasya Genelgesi
Mustafa Kemal, Amasya Genelgesi'nden sonra İstanbul Hükümeti tarafından geri çağrılmış, ancak o bu emre uymamıştır. Erzurum Kongresi'ne (23 Temmuz 1919) sivil bir delege olarak katılabilmek için kongreden hemen önce (7-8 Temmuz 1919 gecesi) hem 9. Ordu Müfettişliği görevinden hem de 'sine-i millet'e (milletin sinesine) dönerek askerlik mesleğinden istifa etmiştir.
13. Amasya Genelgesi'nde yer alan 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesindeki 'milletin kararı' ifadesi, ilk kez hangi temel ilkenin benimsenmeye başlandığını gösterir?
- A) Devletçilik
- B) Milli egemenlik (ulusal irade) ✓
- C) Padişahın mutlak otoritesi
- D) Mandacılık ve himaye
Amasya Genelgesi'ndeki 'milletin azim ve kararı' ifadesindeki 'milletin kararı', kurtuluşun ve sonrasındaki yönetimin millet iradesine dayanacağını belirterek üstü kapalı olarak 'Milli Egemenlik' (Ulusal İrade) ilkesini ilk kez vurgulamıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.
14. Erzurum Kongresi'nde alınan '_Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz_' kararı neyi ifade eder?
- A) Düzenli ordu kurulmasını
- B) Tam bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü ✓
- C) Saltanatın kaldırılmasını
- D) Cumhuriyet rejimini
Erzurum Kongresi'nde (23 Temmuz-7 Ağustos 1919) 'Vatan bir bütündür, parçalanamaz' kararı alınmıştır. Bu karar, Türk vatanının bölünmez bütünlüğünü ve tam bağımsızlığını (Mondros sınırları temel alınarak) vurgular. Kongre, Doğu Anadolu'nun Ermenilere verilmesini engellemek amacıyla toplanmıştır.
15. Amasya Genelgesi'nde kurulması planlanan Temsil Heyeti'nin amacı nedir?
- A) Cumhuriyeti ilan etmek
- B) İstanbul Hükümeti'ni devirmek
- C) Düzenli orduyu kurmak
- D) TBMM açılana kadar Milli Mücadele'yi bir hükümet gibi yürütmek ✓
Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye), Milli Mücadele'yi örgütlemek amacıyla kurulmuştur. Bu heyet, Erzurum Kongresi'nde (bölgesel) oluşturulmuş, Sivas Kongresi'nde (ulusal) genişletilmiştir. TBMM'nin (23 Nisan 1920) açılmasına kadar 'yürütme organı' yani bir hükümet gibi görev yapmıştır.
16. _Sivas Kongresi_'nde alınan kararla tüm bölgesel cemiyetler hangi isim altında birleştirilmiştir?
- A) Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- B) Kilikyalılar Cemiyeti
- C) Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti
- D) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ✓
Sivas Kongresi'nde (4-11 Eylül 1919) tüm bölgesel (yararlı) cemiyetler kapatılmış ve tek çatı altında birleştirilmiştir. Bu yeni ulusal örgütün adı 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti' (ARMHC) olmuştur. Bu, ulusal birliği sağlamak amacıyla atılmış en önemli adımdır.
17. _Sivas Kongresi_'nde alınan kararlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cumhuriyetin ilan edilmesi
- B) Düzenli ordu kurulması
- C) Saltanatın kaldırılması
- D) Manda ve Himayenin kesin olarak reddedilmesi ✓
Sivas Kongresi'nde (4-11 Eylül 1919) en önemli tartışma konusu 'Manda ve Himaye' (özellikle Amerikan Mandası) olmuştur. Ancak kongre sonunda, 'Ya İstiklal Ya Ölüm' parolasıyla manda ve himaye fikri _kesin olarak_ reddedilmiştir. (İlk kez Erzurum'da reddedilmişti).
18. Mustafa Kemal Paşa'nın _9. Ordu Müfettişi_ olarak Samsun'a gönderilmesindeki _resmi görevi_ neydi?
- A) İzmir'in işgalini durdurmak
- B) Milli Mücadele'yi başlatmak
- C) Karadeniz Bölgesi'ndeki Türk direnişini bastırmak ve asayişi sağlamak ✓
- D) Kongreler düzenlemek
İstanbul Hükümeti (Padişah Vahdettin), Mustafa Kemal'i Samsun'a (9. Ordu Müfettişi olarak) göndermiştir. Resmi görevi, Mondros'un 7. Maddesi gereği İtilaf Devletleri'nin şikayet ettiği, Türklerin Rum çetelerine karşı direnişini durdurmak, asayişi sağlamak ve silahları toplamaktı.
19. Amasya Genelgesi'nde yer alan '_Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir_' maddesi, Milli Mücadele'nin neyini ortaya koymuştur?
- A) Yöntemini
- B) Gerekçesini ✓
- C) Amacını
- D) Kurucusunu
Amasya Genelgesi, Kurtuluş Savaşı'nın bir manifestosudur. 'Vatanın bütünlüğü... tehlikededir' ve 'İstanbul Hükümeti görevini yapamamaktadır' maddeleri, bu mücadelenin 'gerekçesini' (neden yapıldığını) ortaya koymuştur.
20. Amasya Genelgesi'nde yer alan '_Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır_' maddesi, Milli Mücadele'nin neyini ortaya koymuştur?
- A) Süresini
- B) Amacını ve Yöntemini ✓
- C) Liderini
- D) Gerekçesini
Bu madde, Milli Mücadele'nin 'amacını' (milletin bağımsızlığı) ve 'yöntemini' (milletin azim ve kararı) bir arada belirten en önemli maddedir. Aynı zamanda 'Milli Egemenlik' fikrini de ilk kez dile getirmiştir.
21. Mustafa Kemal'in askerlikten istifa ederek '_Sine-i Millete_' (Milletin sinesine) dönmesi hangi olaydan _hemen önce_ gerçekleşmiştir?
- A) Sivas Kongresi'nden önce
- B) Havza Genelgesi'nden önce
- C) Erzurum Kongresi'nden önce ✓
- D) Amasya Genelgesi'nden önce
Mustafa Kemal, Amasya Genelgesi sonrası İstanbul'a geri çağrılmış ancak uymamıştır. İstanbul Hükümeti onu görevden alma hazırlığı yaparken, o 7-8 Temmuz 1919 gecesi (Erzurum Kongresi'nden hemen önce) istifa ederek 'sine-i millete' (sivil bir vatandaş olarak) döndüğünü açıklamıştır.
22. _Erzurum Kongresi_'nin toplanış amacı bakımından _bölgesel_, aldığı kararlar bakımından _ulusal_ olmasının nedeni nedir?
- A) Sadece Mustafa Kemal'in katılması
- B) Sadece Doğu illerinden delegelerin katılmasına rağmen 'Vatan bir bütündür' kararı alması ✓
- C) İstanbul Hükümeti'nin desteklemesi
- D) Sadece manda ve himayeyi tartışması
Erzurum Kongresi, aslında Doğu Anadolu (Vilayet-i Şarkiye) ve Trabzon Cemiyetleri tarafından Doğu'daki Ermeni ve Rum tehlikesine karşı (bölgesel amaçlı) toplanmıştır. Ancak Mustafa Kemal'in katılımıyla, 'Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür' gibi tüm ülkeyi ilgilendiren 'ulusal' kararlar alınmıştır.
23. Erzurum Kongresi'nin kararları dikkate alındığında, aşağıdaki maddelerden hangisi bu kongrede kabul edilen esaslardan biri olarak gösterilemez?
- A) Azınlıklara siyasi ve sosyal dengemizi bozucu haklar verilemez.
- B) Manda ve himaye bir daha gündeme gelmemek üzere reddedilmiştir. ✓
- C) Ulusal sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez.
- D) Yabancı devlet işgaline karşı ulus birleşerek karşı koyacaktır.
Manda ve himaye fikri Erzurum Kongresi'nde İLK KEZ reddedilmiştir. 'Bir daha gündeme gelmemek üzere kesin olarak' reddedilmesi ise Sivas Kongresi'nde gerçekleşmiştir.
24. Erzurum Kongresi toplanış amacı ve katılımıyla bölgesel nitelikler taşırken, Sivas Kongresi'ni tam anlamıyla ulusal (milli) bir kongre statüsüne kavuşturan en temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Padişahın kongreyi desteklemesi
- B) Tüm yurttan seçilen delegelerin katılması ✓
- C) İtilaf Devletleri'nin izin vermesi
- D) Sadece manda ve himayenin tartışılması
Erzurum Kongresi'ne sadece Doğu illerinden delegeler katılmıştı. Sivas Kongresi ise Amasya Genelgesi'nde önceden belirtildiği gibi, yurdun her bölgesinden seçilen temsilcilerin katılımıyla toplanmıştır. Bu nedenle 'ulusal' bir kongredir.
25. Milli Mücadele hazırlık döneminde gerçekleşen; I. Sivas Kongresi, II. Amasya Genelgesi, III. Erzurum Kongresi gelişmelerinden hangilerinde yabancı bir devletin güdümüne girmeyi ifade eden manda ve himaye fikri reddedilmiştir?
- A) Yalnız II
- B) Yalnız I
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
Manda ve himaye fikri ilk defa Erzurum Kongresi'nde reddedilmiş, ardından Sivas Kongresi'nde ise bir daha tartışılmamak üzere kesin olarak reddedilerek tam bağımsızlık vurgulanmıştır.