Kuruluş Dönemi Padişahları

1. Ünlü tarihçi Prof. Dr. Halil İnalcık'a göre Osmanlı Devleti'nin asıl kuruluş tarihi 1299 değil, Bizans'a karşı kazanılan ilk büyük zaferin tarihidir. Bu görüşe dayanak oluşturulan ve 1302 yılında gerçekleşen savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Koyunhisar ✓
• B) Sazlıdere
• C) Çirmen
• D) Maltepe

Prof. Dr. Halil İnalcık, 1302 yılında Bizans kuvvetlerine karşı kazanılan ilk büyük savaş olan Koyunhisar (Bapheus) Savaşı'nı Osmanlı'nın bağımsızlık ve asıl kuruluş tarihi olarak kabul etmektedir.

2. Osmanlı Devleti'nin pazar esnafından aldığı ilk vergi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Aşar vergisi
• B) Cizye vergisi
• C) Ağnam vergisi
• D) Bac-ı Pazar ✓

Pazar esnafından alınan ve mali teşkilatlanmanın ilk adımlarından sayılan vergi Bac-ı Pazar (Bac) vergisidir.

3. Osmanlı ordusunda düzenli birlikler ilk kez Orhan Gazi döneminde (Yaya ve Müsellem) kurulmuştur. Buna göre Osman Gazi döneminde fetihleri gerçekleştiren silahlı güçler aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Alp ve Gaziler ✓
• B) Tımarlı Sipahiler
• C) Yeniçeriler
• D) Azaplar

Osman Gazi döneminde maaşlı veya düzenli bir ordu bulunmamakta olup, fetihler gönüllü atlı aşiret birlikleri olan Alp ve Gaziler (Alperenler) tarafından gerçekleştirilmiştir.

4. Osman Gazi döneminde uzun yıllar kuşatılmasına rağmen ancak Orhan Gazi döneminde fethedilerek başkent yapılan şehir aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Edirne
• B) İznik
• C) Bursa ✓
• D) İzmit

Osman Gazi döneminde kuşatılan ancak padişahın rahatsızlığı nedeniyle alınamayan Bursa, 1326 yılında oğlu Orhan Gazi döneminde fethedilerek başkent yapılmıştır.

5. 1329 yılında Bizans İmparatoru III. Andronikos ile Orhan Gazi arasında yapılan, Bizans'ın Anadolu'daki varlığını büyük ölçüde sona erdiren ve İznik'in fethine zemin hazırlayan savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sazlıdere Savaşı
• B) Sırpsındığı Savaşı
• C) Pelekanon Savaşı ✓
• D) Çirmen Savaşı

Orhan Gazi döneminde Bizans ile yapılan 1329 Pelekanon (Maltepe) Savaşı kazanılmış ve bu galibiyet İznik'in fethini kolaylaştırmıştır.

6. Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlı Devleti'ne katılmasının en önemli askeri ve stratejik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Anadolu siyasi birliğinin kesin olarak sağlanması
• B) Bizans'ın Balkanlardan tamamen çıkarılması
• C) İlk düzenli kara ordusunun kurulması
• D) Donanma edinilip Rumeli'ye geçişin kolaylaşması ✓

Karesioğulları'nın alınmasıyla beyliğin donanması Osmanlı'ya geçmiş, denizci komutanlar Osmanlı hizmetine girmiş ve Çanakkale Boğazı kontrol edilerek Rumeli'ye geçiş kolaylaşmıştır.

7. Osman Gazi döneminde fetihler gönüllü aşiret birlikleriyle yapılırken, Orhan Gazi döneminde Osmanlı'nın ilk düzenli ordusu kurulmuştur. Bu ordunun adı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yeniçeri Ocağı
• B) Sekban-ı Cedit
• C) Yaya ve Müsellem ✓
• D) Tımarlı Sipahiler

Orhan Gazi döneminde, sınırların genişlemesi ve sürekli fetihler yapılması ihtiyacı doğrultusunda maaşlı ilk düzenli ordu olan 'Yaya (piyade) ve Müsellem (atlı)' kurulmuştur.

8. Osmanlı Devleti'nin sınırlarının genişlemesiyle devlet işlerinin daha düzenli yürütülmesi için oluşturulan ilk 'Divan-ı Hümayun' teşkilatı hangi padişah döneminde kurulmuştur?

• A) Osman Gazi
• B) Orhan Gazi ✓
• C) I. Murad
• D) Fatih Sultan Mehmed

Devletin büyümesiyle idari bir merkeze ihtiyaç duyulmuş ve devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı Divan-ı Hümayun ilk kez Orhan Gazi döneminde kurulmuştur.

9. I. Murad döneminde Anadolu'da siyasi birliği sağlama çalışmaları sadece savaşla değil barışçıl yollarla da yapılmıştır. Osmanlı Devleti, çeyiz yoluyla toprak (Kütahya, Emet, Simav, Tavşanlı) aldığı beylik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karamanoğulları
• B) Germiyanoğulları ✓
• C) Menteşeoğulları
• D) Saruhanoğulları

I. Murad, oğlu Yıldırım Bayezid'i Germiyanoğlu Süleyman Şah'ın kızıyla evlendirmiş ve bu evlilik sonucunda çeyiz olarak Germiyanoğulları topraklarının bir kısmı Osmanlı'ya katılmıştır.

10. Osmanlı Devleti'nin I. Murad döneminde Isparta, Yalvaç, Akşehir ve Beyşehir gibi yerleri 80 bin altın karşılığında satın alarak topraklarına kattığı beylik hangisidir?

• A) Aydınoğulları
• B) Candaroğulları
• C) Dulkadiroğulları
• D) Hamitoğulları ✓

I. Murad, Karamanoğullarının baskısı altında kalan Hamitoğulları Beyliği'nden para (80 bin altın) karşılığında toprak satın alarak sınırlarını Akdeniz'e doğru genişletmiştir.

11. I. Murad döneminde savaş esirlerinin beşte birinin devlete ait olması ve bu esirlerin asker olarak yetiştirilmesi esasına dayanan, Kapıkulu Ocaklarının temeli sayılan sistemin adı nedir?

• A) Pençik Sistemi ✓
• B) İltizam Sistemi
• C) Devşirme Sistemi
• D) Müsadere Usulü

Farsça 'beş' ve 'bir' (Penç ve Yek) kelimelerinden türeyen Pençik Sistemi, savaş esirlerinin 1/5'inin devlet hizmetine alınarak Acemi Oğlanlar Ocağı'nda eğitilmesi ve Kapıkulu askeri yapılması esasına dayanır.

12. Aşağıdakilerden hangisi I. Murad döneminde Pençik sisteminin uygulanmasıyla merkezde kurulan ve padişaha doğrudan bağlı olan daimi, maaşlı (ulufe alan) yaya askeri birliktir?

• A) Tımarlı Sipahiler
• B) Yeniçeri Ocağı ✓
• C) Azaplar
• D) Akıncılar

I. Murad döneminde Çandarlı Halil Paşa'nın çabalarıyla, Kapıkulu sisteminin merkez yaya gücü olan ve üç ayda bir 'ulufe' maaşı alan Yeniçeri Ocağı kurulmuştur.

13. Yıldırım Bayezid döneminde Anadolu'da sınırların genişlemesi üzerine idari ve askeri teşkilatlanmayı kolaylaştırmak amacıyla merkezi Kütahya olmak üzere kurulan beylerbeylik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karaman Beylerbeyliği
• B) Sivas Eyaleti
• C) Diyarbakır Beylerbeyliği
• D) Anadolu Beylerbeyliği ✓

I. Murad döneminde kurulan Rumeli Beylerbeyliği'nden sonra, Yıldırım Bayezid döneminde de Anadolu topraklarını yönetmek için merkezi Kütahya olan Anadolu Beylerbeyliği kurulmuştur.

14. 1402 Ankara Savaşı'nın çıkmasında etkili olan, Timur'un önünden kaçarak Yıldırım Bayezid'e sığınan ve iadeleri reddedilen iki doğulu hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Uzun Hasan - Şah İsmail
• B) Şahkulu - Baba İshak
• C) Kara Yusuf - Ahmet Celayir ✓
• D) Şeyh Bedreddin - Torlak Kemal

Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf ve Celayirli hükümdarı Ahmet Celayir'in Timur'dan kaçarak Osmanlı'ya sığınması ve Yıldırım'ın onları teslim etmemesi Ankara Savaşı'nın temel sebeplerindendir.

15. 1402 Ankara Savaşı sırasında Yıldırım Bayezid'in ordusunda yer alan ancak savaş esnasında Timur'un safına geçerek Osmanlı ordusunun yenilmesinde büyük rol oynayan askeri grup aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yeniçeriler
• B) Kara Tatarlar ✓
• C) Akıncılar
• D) Azaplar

Ankara (Çubuk Ovası) Savaşı'nda, Osmanlı safında yer alan Kara Tatarlar ve daha önce toprakları alınan Anadolu beyliklerinin askerleri saf değiştirerek Timur'un tarafına geçmiş ve bozguna sebep olmuştur.

16. Aşağıdakilerden hangisi 1402 Ankara Savaşı'nın sonuçlarından biri değildir?

• A) Balkanlarda büyük toprak kayıplarının yaşanması ✓
• B) Anadolu Türk siyasi birliğinin yeniden bozulması
• C) İstanbul'un fetih sürecinin belirgin biçimde gecikmesi
• D) Osmanlı Devleti'nde Fetret Devri'nin başlaması

Ankara Savaşı sonrası Anadolu'da siyasi birlik bozulmuş olsa da, iskan ve istimalet (hoşgörü) politikalarının başarısı sayesinde Balkanlarda kayda değer bir ayaklanma veya büyük bir toprak kaybı yaşanmamıştır.

17. I. Mehmed döneminde patlak veren, ortak mülkiyeti savunan ve Osmanlı tarihindeki ilk dini-sosyal nitelikli ayaklanma olma özelliği taşıyan isyan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bozoklu Celal İsyanı
• B) Şeyh Bedreddin İsyanı ✓
• C) Düzmece Mustafa İsyanı
• D) Patrona Halil İsyanı

Eski bir kazasker olan Şeyh Bedreddin'in başlattığı ve müritleriyle geniş bir alana yayılan isyan, Osmanlı tarihindeki ilk dini ve toplumsal boyutlu devlete karşı ayaklanmadır.

18. Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki ilk savaşı (Lapseki/Çalı Bey Savaşı), I. Mehmed döneminde aşağıdaki devletlerden hangisine karşı yapılmıştır?

• A) Ceneviz
• B) Venedik ✓
• C) Rodos Şövalyeleri
• D) İspanya

Ege ve Boğazlarda ticaret gemilerine zarar veren Venedik korsanlarına karşı 1416 yılında Osmanlı tarihinin ilk deniz savaşı Venedikliler ile yapılmıştır.

19. I. Mehmed'in, Fetret Devri'nden sonra Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Saruhanoğulları beylikleri üzerine seferler düzenlemesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Timur ile yeni bir savaş başlatmak
• B) Haçlı Seferleri'ne karşı Anadolu beylerinden yardım almak
• C) Bizans'ın Anadolu'daki son topraklarını ele geçirmek
• D) Anadolu Türk siyasi birliğini yeniden sağlamak ✓

Ankara Savaşı ile bozulan Anadolu Türk siyasi birliğini yeniden tesis etmek, I. Mehmed'in Anadolu politikasının en temel hedefidir.

20. I. Mehmed'in, Fetret Devri sonrası Anadolu'da siyasi birliği sağlama çalışmaları kapsamında kesin olarak son verdiği ve topraklarını Osmanlı'ya kattığı beylik aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Saruhanoğulları ✓
• B) Karesioğulları
• C) Ramazanoğulları
• D) Dulkadiroğulları

Ankara Savaşı'ndan sonra tekrar kurulan Saruhanoğulları (Manisa ve çevresi) beyliğine I. Mehmed döneminde kesin olarak son verilerek toprakları tekrar Osmanlı'ya bağlanmıştır.

21. II. Murad'ın tahtı 12 yaşındaki oğlu II. Mehmed'e bırakması üzerine, Edirne-Segedin Antlaşması'nı bozarak Osmanlı'ya saldıran Haçlı ordusunun mağlup edildiği savaş (1444) aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Niğbolu Savaşı
• B) I. Kosova Savaşı
• C) Çirmen Savaşı
• D) Varna Savaşı ✓

Tahta çocuk yaşta bir padişahın geçmesini fırsat bilen Haçlılar antlaşmayı bozmuş, bunun üzerine II. Murad tekrar ordunun başına geçerek Varna Savaşı'nda Haçlıları mağlup etmiştir.

22. II. Mehmed'in (Fatih) ilk saltanatı sırasında, yeniçerilerin maaşlarına zam istemek ve genç padişahın otoritesizliğinden faydalanmak amacıyla çıkardıkları Osmanlı tarihindeki 'ilk yeniçeri isyanı' aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Patrona Halil İsyanı
• B) Çınar Vakası
• C) Buçuktepe İsyanı ✓
• D) Kabakçı Mustafa İsyanı

Buçuktepe İsyanı (1446), genç yaştaki II. Mehmed'in (Fatih) İLK SALTANAT DÖNEMİNDE (1444-1446) gerçekleşen Osmanlı tarihindeki İLK yeniçeri isyanıdır. 💡 ÖSYM Püf Noktası (Karıştırılan Detay): İsyan II. Mehmed'in ilk padişahlığında çıkmış; yeniçerilerin maaşlarına yarım akçe zam yapılmış ve isyanın ardından II. Murad tekrar tahta geçmiştir.

23. II. Kosova Savaşı'nın sonuçları ve tarihi önemi dikkate alındığında, bu savaşın Anadolu Selçuklu tarihindeki hangi savaşla benzerlik gösterdiği söylenebilir?

• A) Miryokefalon Savaşı ✓
• B) Malazgirt Savaşı
• C) Pasinler Savaşı
• D) Kösedağ Savaşı

Miryokefalon Savaşı (1176) Anadolu'nun kesin Türk yurdu olduğunu kanıtlarken, II. Kosova Savaşı (1448) Balkanların kesin Türk yurdu olduğunu kanıtlamıştır.

24. Varna ve II. Kosova savaşlarında Haçlı ordularına komuta eden, Osmanlıları Balkanlardan atmak için en çok mücadele eden ünlü Macar komutan aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İskender Bey
• B) Vlad Tepeş
• C) Jan Hunyad ✓
• D) Sigismund

Edirne-Segedin'e giden süreçte, Varna ve II. Kosova savaşlarında Haçlı ordularının başkomutanlığını yapan ünlü Macar lider Jan Hunyad'dır (Hunyadi Yanoş).

25. Aşağıdakilerden hangisi II. Kosova Savaşı'nın (1448) Türk ve Avrupa tarihi açısından sonuçlarından biri değildir?

• A) Osmanlı Devleti Fetret Devri'ne girmiştir. ✓
• B) Haçlılar savunmaya, Osmanlı taarruza geçmiştir.
• C) Balkanların Türk yurdu olduğu kesinleşmiştir.
• D) İstanbul'un fethi için elverişli bir ortam oluşmuştur.

Fetret Devri, 1402 Ankara Savaşı sonrasında yaşanmıştır. II. Kosova Savaşı ise Osmanlı'nın gücünü perçinlediği ve Avrupa'yı uzun yıllar savunmada bırakan büyük bir zaferdir.